Titus

1

I Paulus nombuka’ sisik

1-4 Sulat aya lengkat hiyau’ i Paulus, botuan nu Anu Nonsihang, ka’ anu binee’anNyo mae kuasa da mombutongakon i Kristus Yesus.
Ingkop sulat aya na toka hiyoo’ Titus, anu hi’ kutekeng anakku hondo-hondo, maka’ kita na gampanyo ahi’ bubuu’ tinaha’iman hi Kristus Yesus.
Bisa-bisa’ ahi’ Anu Nonsihang, uka Tuma, ka’ i Kristus Yesus Anu nolumpati kita, ka’ mombalakaati beleyum da boli hi’ koanu okasusa’akon tiba saja’ hi’ beleyum mompia libosNyo.
Titus anakku, Anu Nonsihang Anu madi’ toho’ baleko’ na nontipo’akon ahi’ kantumuu’an lambaakonnyo hi mian, uka pe’e mae ma’isa tinimbali na dunia. Ingkop manau’ tinoka i tempo’nyo, Anu Nonsihang nomposumbu’ mae hi mian aya i dunia, aitu bau-baunyo nu kantumuu’an lambaakonnyo i uno nu Lele Ma’ima’. Ingkop atu Lele Ma’ima’ aitu na pinotoongNyomo ahi’ hiyau’, maka’ atu na palenta hi’ nu Anu Nonsihang Anu nolumpati kita, da kusisikakon hi mian da’isan, da aha monsumbu’ bau-baunyo nu kantumuu’an lambaakonnyo. Maka’ susumo aya aku anu pinotade, mombutongakon i Yesus Kristus, na singkona hi’ pinalentaakonNyomo ahi’ da montulungi mian, anu mompolinganga’ Tumpu aitu hi’ mian anu pinile’anNyo da aha mompakapadodo hi Kristus, ka’ monsumbu’ bau-baunyo nu ajaran anu totu’u, lengkat hi Anu Nonsihang. Maka’ ajaran aitu na timbali hi’ monsuulakon kinyonyoa nu aha da aha tumuu’ mombatuk pongka’oho’ nu Anu Nonsihang. Pasasawe’nyo aha tahuu hi’ mompototu’u iwi-iwi’, apaa na anu tinipo’akon nu Tumpu uka pe’e mae na tio-tio hi’ Nubuntui, aitu kita mohumpak kantumuu’an lambaakonnyo saidi’ mae.

Bau-baunyo nu mian anu timbali bau tu’a-tu’anyo nu jema’at

5 Ingkop atu pinala’ianku na beleyum kijo’ i Kreta na kino tujuan ahi’, da beleyum na mongatun apaa na dai’ palalu oatun i kijo’, ka’ mompotade tu’a-tu’anyo nu jema’at, kijo’ i to kota-kota’ anu koko jema’atnyo i kijo’, susumo hi’ anu pinoto’ingku hiyoo’. 6 Ko kongku mian anu opotade montu’a-tu’anyoi jema’at, lahi’ de anu susumo i koton, molonde’ ahi’.
Maka’ lahi’ de anu montoluk sahondo-hondonyo da boli hi’ lewa’ ia utaloakon nu mian, konyo ma’idek na bauon.
Tiba lahi’ anu la samian na bengkele’nyo, tiba to ana-anaknyo singkona hi’ mompolinganga’ i Kristus. To ana-anaknyo na misa’ hi’ ko anak anu gagahon, kabai anu madi’ mintulu hi tu’anyo.
7 Maka’ tu’a-tu’anyo nu jema’at na mian ahi’ anu montoluk kalajaa nu Anu Nonsihang. Mokonyo’ atu anu opotade bau tu’a-tu’anyo nu jema’at lahi’ de anu susumo i koton molonde’ ahi’.
Ia na madi’ hi’ mompopotangkas butong, misa’ hi’ ko mian anu saja’ motopusa, ka’ anu hi’ madi’ lewa’ malangu, ka’ madi’ lewa’ mahantuda’, ka’ anu madi’ daka’ i doi na kinyonyoa.
8 Panyo aha na tio-tionyo hi’ mongkaima’i labot mompoliba’ mian i laigannyo, tiba lahi’ mongkaima’i anu ma’ima’ toka hi samian atu na nubau, monsuak, madi’ hi’ ko timbali lewa’ baleko’, molonde’ na bauonnyo, ka’ nupokotatapakon na kinyonyoa.
9 To tu’a-tu’anyo nu jema’at na tio hi’ tongko-tongko’ babihing na montoluk Sisik u Tumpu, tiba matialuk ka’ tataap ahi’ na mombatuk ajaran anu totu’u, anu pokakana ajaran i Kristus anu pinotingaanto hi aha.
Maka’ de obau susumo atu na nupokoala ahi’ nu aha na mompotingaan ajaran anu totu’u, ka’ nupokoala ahi’ na mompokinde’i anu mombahaakon ajaran i Kristus.
10 Maka’ da’isan ahi’ na mian anu madi’ matialuk ka’ lewa’ mompotalas mian saga’at. Aha lewa’ mombaleko’i mian saga’at ka’ lewa’ monsisik anu madi’ ko kaliangannyo, aitu konyo iwi-iwi’ na to mo-mo’ane na tiohi’ osunat. 11 Ingkop de koanu susumo atu aha, na boli pe’e hi’ opobee’ mompotingaan, maka’ aha mompotingaano ahi’ anu sabenanyo madi’ hi’ timbali opotingaan. Maka’ atu ajaran nu aha, na lahi’ monsaduakon da da’isan na to utu-utus mohua’ na montutugi ka’ molempang lengkat i ajaran anu totu’u. Aha mombau sumo atu na lahi’ da pohumpakannyo doi, panyo anu nubau nu aha na lahi’ lewa’ baleko’, madi’ hi’ koanu totu’u na nubau.
12 Ingkop toho’o kino samian na pinontutugi nu aha anu hi’ pinotade nu Tumpu, aitu ia na singkona hi’ mian nu Kreta, maka’ toho’o ia binasisik konyo,
“Bauon nu mian nu Kreta na konyo lahi’ mongkaima’i baleko’. Maka’ de opotulatakon/opokakanaakon i binatang, aha na susumo hi’ binatang anu ma’ela’ i kuhat, ka’ malinga, tiba moluluk ahi’ tongko’ (madi’ toho’ mokalajaa).”
13 Ingkop atu anu sinisik u mian aitu na totu’u ahi’. Mokonyo’ atu toka hiyoo’ pagala hi’ oteteng, ka’ osisiki ahi’ na aitu aha, da lahi’ ajaran anu totu’u na nupolinganga’ nu aha, 14 ka’ boli hi’ lewa’ mohongo undu-unduon nu mian nu Yahudi anu pinosituka’ nu aha, da boli aha mohongo palenta nu mian anu madi’ mintulu i ajaran i Kristus.
15 Maka’ de mian anu bu’ou na kinyonyoanyo na loloi’nyo madi’ hi’ ko kaanon anu nugata nu mian aitu. Panyo de mian anu pontutuginyo ma’idek/koton ka’ ia madi’ mompolinganga’ i Kristus, maka’ loloi’nyo pontutugi tiba kinyonyoa nu aha na kotono ahi’, ingkop madi’ koanu bu’ou na pontoaan nu aha, iwi-iwi’ na kotono ahi’.
16 Maka’ sisik na konyo aha monsongka’ ahi’ Anu Nonsihang, panyo bauonnyo na sumo hi’ bauon nu anu madi’ monsumbu’ Tumpu. Maka’ aha na lahi’ mombau apaa na anu Nukaideki nu Anu Nonsihang, tiba atu aha na madi’ hi’ matialuk hi Tumpu, ka’ madi’ hi’ nupokoala nu aha na mombau anu ma’ima-ima’. Ingkop Nukaideki ahi’ nu Anu Nonsihang na bauon nu mian susumo atu.

2

Ajaran anu totu’u

1 Panyo toka atina’ hiyoo’ Titus, na pagala hi’ opalingkoyaakon hi aha na bau-baunyo nu ajaran anu totu’u. 2 Opotingaan ahi’ na atu aha to mo-mo’ane anu tu’a da nupokotatapakon ahi’ na kinyonyoa, ka’ nupokoima’i ahi’ na bauon da toka hi mian, aha nu holomati ahi’. Aha na tio hi’ monsuak ka’ tataap ahi’ taha’iman hi Kristus, mongkalibosi to sanga-sangalu anu buu’ mompolinganga’, ka’ tataap ahi’ madodo na kinyonyoa tempo’nyo monta’up kasusa’an.
3 Sumo atu mule’ to bo-boune anu singkaap tu’a, tio hi’ opotingaan miu na aha, da kantumuu’annyo na monsongka’ ahi’ Anu Nonsihang, boli hi’ lewa’ mompobau-bau mian, ka’ boli hi’ ia topoinum siu, panyo aha na tionyo ahi’ mompoti-potingaan susumo atu anu ma’ima’. 4 Ingkop de aha tumuu’ susumo atu na nupokoala ahi’ nu aha na mompokunaya to bo-boune anu dai’ muda, da mongkalibosi langkai’nyo ka’ mongkalibosi to ana-anaknyo, 5 monsuak, ka’ molonde’ ahi’ na tumuu’. Boune anu dai’ muda na palalu hi’ molioi mongatun lumatangganyo, ka’ ma’ima’ na kinyonyoanyo, tiba matialuk hi langkai’nyo, da Sisik u Tumpu boli hi’ nubia-biangakon nu mian.
6 Sumo atu mule’ aha to mo-mo’ane anu dai’ muda, opokinde’i ahi’ na aha da saja’ hi’ nupokotatapakon na kinyonyoa.
7 Atina’ beleyum na ingko-ingkot otutugi ahi’ na kantumuu’anum, da bau hi’ tuladan anu ma’ima’ hi aha atu to mo-mo’ane anu dai’ muda i uno nu jema’at. De beleyum mompotingaan sangalu, na opotingaan ahi’ tongko-tongko’ tiba londos na kinyonyoaum ka’ boli hi’ koanu otutugi saga’at. 8 Iwi-iwi’ na anu opotingaan miu na tio-tio hi’ anu totu’u, da madi’ hi’ totobo’ na mian mombahaakon kita. Maka’ de sumo atu, na aha ahi’ na mosipa’ambang maka’ aha madi’ hi’ ko potatae anu pontaloakonannyo mae kita.
9 Sa’angu’ mule’ na opokinde’akon hi aha mian nu jema’at anu tinimbalimo botuan, da aha na tionyo ahi’ saja’ matialuk hi tumpunyo, ka’ pagala ahi’ monsongka’ kinyonyoa nu aha, da aha majama’ ahi’ na montoa apa-apaamo utu na anu nukalajaa nu botuannyo. Aha mule’ botuan na boli hi’ mombahaakon palenta nu tumpunyo. 10 Aha na madi’ hi’ timbali montomang halataa nu tumpunyo, panyo tio hi’ upotoa na bauon tongko-tongko’ ahi’ mojajalan ka’ potatae. Maka’ de bauon nu aha ma’ima’ sumo atu, mian utu mae anu montoa bauon nu aha iwi-iwi’, na timbali hi’ mongkaima’i ajaran nu Anu Nonsihang, Tumpu Anu nolumpati kita.
11 Maka’ pinotoamo hi’ nu Anu Nonsihang, Ia na tahuu hi’ manonong ka’ libosNyo anu la tutuk binee’Nyomo mae, aitu Ia nombee’i jalan hi kita mian iwi-iwi’, da kita timbalimo hi’ kopian. 12 Ingkop atu Anu Nonsihang na saja’ hi’ mombau ma’ima-ima’ hi kita. MakisuutNyo da mompotingaan ahi’ kita da saja’ hi’ tumuu’ moholomati Tumpu, ka’ madi’ hi’ mombau anu ma’ide-idek anu mompahahiku pongka’oho’Nyo. Ia mompotingaan kita da kita tumuu’ na monsuak ahi’, ka’ montoluk anu sahondo-hondonyo, ka’ montibahakon pongka’oho’ nu kinyonyoa salapis anu saja’ mompahahiku pongka’oho’ nu Tumpu. 13 Lako-lakonyo kita mombau susumo atu na tio hi’ mompototu’u mompopea’i sina daka’, anu mokopajama’ ahi’ kinyonyoanto, aitu hi’ sina katokaan nu Tumpunto i Yesus Kristus, Tumpu Anu Matangkas Anu nolumpati kita. Tempo’nyo atu nutoaje ahi’ nu mian aya i dunia, na jingkahang nu Tumpu Anu Matangkas na kuasaNyo anu madi’ ko lunduannyo. 14 Maka’ Ia nombee’ posi butongNyo na binau hi’ hana’u da nompolapas kita lengkat i bauon anu ma’ide-idek, da kita timbali hi’ mianNyo anu pinotadeNyo, da kita saja’ ahi’ babihing na mombau ma’ima-ima’.
15 Ingkop opotingaan ahi’ iwi-iwi’ apaa na anu sinisikkumo hiyoo’ i sulat aya. Osisiki ahi’ na aha anu nompolinganga’o da montoluk ahi’ anu ma’ima-ima’, atu mule’ de koanu madi’ montoluk na opokinde’i ahi’. Beleyum na ko haak ahi’ na montoluk sumo atu. Tiba pe’e samian boli hi’ opobakas na mombia-biangakon beleyum.

3

Bauon nu mian anu mompolinganga’ Tumpu

1 Ingkop da toka atina’ hiyoo’ Titus, na lako’ hi’ opotuka’akon hi aha mian nu salani’ anu kijo’ i to jema-jema’at, da aha saja’ hi’ matialuk hi pamalenta anu montu’a-tu’anyoi, ka’ boli hi’ mombahaakon palenta nu aha. Maka’ mian anu mompolinganga’ na tio hi’ mongkakebuhakon da saja’ hi’ mombau ma’ima-ima’ hi mian saga’at. 2 Aha na madi’ hi’ timbali mompobau-bau samian anu madi’ totu’u, kabai maimbahan ka’ mahansega tiba mian saga’at. Aha na tio-tio hi’ lame’ ka’ boli hi’ kasan hi mian iwi-iwi’.
3 Kupokau ahi’ da komiu mombau ma’ima-ima’ hi mian saga’at, maka’ uka pe’e mae ma’isa kita nompolinganga’ Tumpu, kita singkona hi’ potun, ka’ madi’ hi’ matialuk hi Anu Nonsihang, ka’ lewa’ hi’ upotalas nu susumo atu anu ma’idek. Naipuan mae kita sumo hi’ botuan nu kinyonyoa salapis tiba kasanaangan ka’ pongka’oho’ anu ma’idek. Uka mae na kita saja’ hi’ mombau anu ma’ide-idek ka’ miluu na montoa mian saga’at. Uka mae kita singkona hi’ nokokaidekian, mian nongkaideki mae kita, kita mule’ maka’ nongkaideki hi’ mian saga’at. 4 Panyo tempo’nyo kita dai’ tinumuu’ susumo atu, Anu Nonsihang Anu nolumpati kita na nompotoa hi’ mae kanonongan tiba libosNyo hi kita iwi-iwi’, aitu Ia nombee’i mae kakopianan hi kita.
5 Ingkop kita kinopianakon na misa’ hi’ ko kalana anu ma’ima’ anu pinosibaunto, panyo totonggon ahi’ libosNyo Anu hi’ tahuu daka’ ka’ madi’ ko lunduannyo hi kita.
Ia nongkopianakon kita kalana kalajaa nu Kinyonyoa nu Tumpu, de oboamo i ue Ia nombaso’iakon kinyonyoanto lengkat i dosa’, aitu hi’ nombali’i iwi-iwi’ na kantumuu’anto da tinimbali hi’ bu’ou ka’ susumo i baju’ kita mipakemo hi’ anu bu’ou. 6 Anu Nonsihang nombee’ mae KinyonyoaNyo hi kita na lahi’ tutuk binee’Nyo sumo atu, kalana anu binau i Yesus Kristus Anu nolumpati kita, 7 lahi’ kalana libos u Anu Nonsihang, mokonyo’ kita nusiho’ nu Tumpu mian ma’ima’. Tujuannyo nu iwi-iwi’ aitu da kita timbalimo hi’ to ana-anakNyo anu halus montalima kantumuu’an lambaakonnyo. Aitumo ahi’ na anu tahuu opopea’to. 8 Ingkop aya anu sinisikku hi komiu na anu hi’ totu’u. Ingkop atu kupai kahanda’i da beleyum saja’ hi’ monsisikakon hi aha anu nompolinganga’o Anu Nonsihang, da tongko-tongko’ ahi’ montoluk ajaran anu sala’je sini-sinisikku. Maka’ aitu na timbali hi’ monsuulakon kinyonyoa nu aha, da tongko-tongko’ ahi’ mombau ma’ima-ima’ lengkat i kinyonyoa nu aha. Ajaran-ajaran aitu na ma’ima’ ahi’ tongko’ ka’ ko kakonaannyo ahi’ hi kita samian toka samian.
9 Panyo boli hi’ komiu lewa’ maimbahan, kabai mahansega nu tundulan nu anu nompolee’ naipuan ka’ maingenge nu atulan nu agama. Maka’ iwi-iwi’ aitu na lahi’ mongedei kita, ka’ madi’ ko kakonaannyo.
10 Beleyum na tio-tionyo hi’ monsisiki kabai opotuka’akon hi to mia-mian anu bauonnyo lahi’ monsaduakon jema’at mosungkehet, da aha mombohokot ahi’ boli hi’ mombau sumo atu. Sasalataa osisikakon hi aha ka’ madi’ mohongo na poule’ ahi’ osisiki. Ingkop atu de aha mombali’i na ma’ima’ ahi’. Panyo de ko pinduannyo aha madi’ mohongo sisikum ka’ dai’ tataap mombau susumo uka mae, na toka hi beleyum na opokojo’on ahi’ na mia-mian aitu ka’ boli hi’ lewa’ lako’ mosangalu aha. 11 Maka’ de ko mian sumo atu na malingkoyaa ahi’, noselemo hi’ i ajaran anu totu-totu’u. Posi bauon ahi’ nu aitu aha na mompotoa aha sinala’o hi Anu Nonsihang.

Kinapupuusan nu anu sinisik i Paulus hi Titus

12 Ingkop kusai ahi’ na i Artemas kabai i Tikhikus moitina’ hiyoo’. Manau’ ia tokamo itina’ na balomo ahi’ mambaa mae na beleyum da me monsingkaboti aku i Nikopolis, maka’ tantoanku na aku dai’ hi’ mambaa mokijo’ i kota’ aitu ka’ jojoong i kijo’ uka dai’ tempo’ u loop.
13 Manau’ aha mambaamo na i Zenas anu monsumbu’ atulan nu aha mian nu Yahudi ka’ Roma tiba i Apolos na obee’i ahi’ mantu da boli hi’ soo’ aha ka’alusan utu i olot u jalan. 14 Ingkop atu mian anu mompolinganga’o susumo kita anu kijo’ i Kreta na tiohi’ opotingaan miu da aha mompokunaya butong mombau anu ma’ima-ima’, da momposukupakon kapalaluan nu aha sansina-sina, tiba montulungi mian saga’at. De sumo atu na obau na aha tumuu’ mingkaliangan ahi’.
15 Ingkop iwi-iwi’ na mian anu gampanyo aku i aya na mompakatu hi’ salam hiyoo’, Titus. Singkona hi’ aku momoitatulung hiyoo’ da osisikakon hi aha, itina’ anu mongkalibosi kami kalana aha taha’iman hi Kristus, aitu kami na mompakatu salam hi aha. Bisa-bisa’ ahi’ Tumpu na mombalakaati komiu iwi-iwi’.
Lahi’ sumo atu na anu kusisik.