Rut

01 fb jvh ruth 1024

Pompalingkoyaakonan sisik i Rut

Aya bau-baunyo nu i Rut na jinadi tempo’nyo aha Israel lewa’ nohiku Tumpu uka anu tinulis i to tale-talenga’. Ingkop aitu mule’ i Rut na boune ahi’ mian nu Moab nosoa aha Israel na mo’ane. Panyo naumo atu langkai’nyo sinilakamo be tataap ahi’ saja’ ia nombatuk moniannyo aitu. Kinapupusannyo nu aya sisik i Rut na uka hi’ ia poule’o nombolosi nosoa potoutusan nu uka langkai’nyo anu sinilakamo. Manau’ poule’o ia nosoa na ia kino anako ahi’. Ingkop aya ahi’ i Rut na lokon i Daud uka tomundo’ nu aha Israel anu tinogisisik ma’ima’. Anu lewa’ tina’up nu aha Israel uka i anu tinulis i to tale-talenga’ na momposisik aha Israel lewa’ ilusa’ kalana aha mohiku Tumpu, panyo aya sisik u bau-baunyo nu i Rut na momposisik ahi’ nanaumo pe’e mian misa’ Israel ka’ mombali’imo, nutibahaakono na anu pinolinga-nga’nyo imo-mona ka’ ia mompolinganga’ Tumpu nu aha Israel, nubalakaati ahi’ nu Tumpu. Maka’ aitu hi’ mompolinganga’ na pu’unyo mokonyo’ ia tinimbali mian nu Anu Nonsihang.

Isi nu buuk aya

1:1-5 Na bau-baunyo nu aha sa’angu’ na laigan nambaa i tano’ u Moab

1:6-22 Na bau-baunyo nu i Naomi tiba i Rut ninsusule’o i Betlehem

2:1-23 Na bau-baunyo nu i Rut nokalajaa i pinaas i Boas

3:1-18 Na bau-baunyo nu i Rut nompahakabot i Boas kijo’ i anu lewa’ pongututan jelai, tiba anu tinipo’akon i Boas mompangaku i Rut

4:1-22 Na bau-baunyo nu i Boas nongala i Rut binau bengkele’nyo

1

Bau-baunyo nu atu hai Elimelekh aha sa’angu’ a laigan sinansala
1-2 Basisik bau-baunyo nu aha Israel maka’ uka mae tempo’nyo ma’isa aha kino posi tomundo’, na aitu hi’ aha to tale-talenga’a na mompalenta tano’ nu aha Israel. Ingkop tempo’nyo atu na toho’ ahi’ pinense’ u sina daka’ na tano’ nu aha Israel, atu piniin ahi’ na tempo’ u sina, loloi’nyo mian singkaapo hi’ no’ohop maka’ pinonyee’o ahi’ i kaanon.
Tempo’nyo atu na kino samian ahi’ mo’ane lengkat i Betlehem, sanggonyo na i Elimelekhb. Bengkele’nyo na i Naomi na sanggonyo, anaknyo na ua aha bubuu’ ahi’ mo’ane, samian na i Mahlon na sanggonyo ko uaahanyo na i Kilyon na sanggonyo. Aitu aha na lee’ ahi’ i Efrata jinojoong i Betlehem aitu tano’ i Yehuda. Ingkop manau’ pinense’o nu sina daka’ na tano’ nu aha, mian buu’o ahi’ no’ohop, aha nolalino ahi’ nokijo’ i tano’ u Moab ka’ toka aha jinojoong i kijo’ mae pea-pea’.
3 Manau’ tokamo aha jinojoong i kijo’ mae, na sinilakamo ahi’ na aitu langkai’nyo, binalumo ahi’ na i Naomi, maka’ me hi’ ia ka’ anaknyo ua aha na dai’ atu. 4 Ingkop atu to ana-anak i Naomi hai Mahlon ka’ i Kilyon na nosoamo ahi’ to la-langkoyang nu mian nu Moab, i Orpa na samian na sanggonyo ko uaahanyo na i Rut na sanggonyo. Ingkop atu kila-kila tinosampulu’ na lonu sumo atu na toka aha jinojoong kijo’ i tano’ u Moab na hai Naomi, 5 sinilakamo ahi’ tiba anaknyo ua-ua aha, aitu i Mahlon tiba i Kilyon. Ingkop me hi’ i Naomi na dai’ atu ka’ aitu to bengke-bengkele’ u kijo’ anaknyo. Aitu hai Rut ka’ i Orpa.

 

Bau-baunyo nu i Naomi ninsusule’ i Betlehem, nombatuk tiba i Rut
6 Lapas atu, gagana’ piniin na i Naomi jinojoong atu i tano’ u Moab, ihongonyo i lele anu lengkat i Israel, binalakaatano ahi’ i Yawe na kijo’ mianNyo. Maka’ tinili’o ahi’ u Tumpu da lewa’ ingujan da susumo atu anu lako’ utugan nu aha singkaapo hi’ nanonong manjoo’o ahi’ na kasawe’annyo. Tinoka sumo atu nogolinsono ahi’ na ia tiba aitu ua-ua aha bengkele’ nu uka anaknyo anu bubuu’o sinilaka da poule’ minsusule’. 7 Ingkop aha nojajalano ahi’ ka’ nambaa lengkat atu i anu kikinajojoongannyo aitu tano’ u Moab ka’ aha nambaa nokijo’ i tano’ i Yehuda.
8 Tinoka atu i olot u jalan, binasisiko ahi’ na i Naomi atu hi hai Orpa ua hai Rut konyo, “Lambaamo ahi’ na komiu ka’ monsolok posi tina-tina miu. Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na montulungi komiu, sumo uka komiu nontulungi mae aku tiba uka langkai’ miu uka anu sinilakamo. 9 Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na mombalakaati, da komiu poule’ ahi’ mosoa.”
Panyo tinoka sumo atu lako’o ahi’ pinopo ookan i Naomi na aitu hai Orpa ua hai Rut ka’ ia binasisik, “Aku na mambaamo.” Tinoka atu hi hai Orpa ua hai Rut na aha ihumaango ahi’ daka-daka’, 10 ka’ aha binasisik hi ia konyo, “Boli hi’ beleyum moga’at kami, maka’ kami tataap ahi’ mombatuk beleyum mambaa mokijo’ i kampung miu.”
11-13 Panyo tinaaman i Naomi konyo, “Sahanyo hi’ pinsusule’o na komiu, bolimo hi’ mombatuk mae aku. Ka’ te aku dai’ bali mompohampe anak mo’ane da bali bau langkai’ miu manau’?c Lako’o ahi’ pinsusule’o anakku, maka’ aya aku bengkele’o ahi’ na tuko da poule’ mosoa. Maka’ naumo pe’e alimu’nyo aku mosoa pihi uka ka’ mompohampe anak to mo-mo’ane, malingkoyaa ahi’ madi’o hi’ minsoop i akan na komiu dai’ mompopea’ aha tu’a da bau langkai’ miu. Maka’ boli hi’ opoho’ na atina’ kinyonyoa miu poule’ mosoa utu mae mian saga’at. Ingkop bolimo hi’ mombatuk aku minsusule’ anakku. Maka’ aku na mosa’angu’ hi’ molibos ahi’, na komiu singkonamo monta’up ideknyo nu aya pinolusa’ mae i Yawe aya aku.”
14 Tinoka sumo atu poule’o ahi’ ihumaang daka-daka’ na aitu po’alanyo. Lapas atu lako’o hi’ ingookan i Orpa na aitu moniannyo ponsisik moga’ato, toka atu ia nambaamo ahi’, panyo aitu i Rut na madi’ ahi’ ko mongkaoho’ moga’at moniannyo aitu.
15 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Naomi atu hi Rut konyo, “Toa, na atu i Orpa misa’ nambaamo ahi’ minsusule’ i tano’ anu pinolengkatannyo ka’ kijo’ hi to tumpu-tumpu anu nusangke. Ingkop atina’ a singkonamo ahi’ pinsusule’ na beleyum gampanyo atu ia.”
16 Panyo tinaaman i Rut konyo, “Boli hi’ saja’ mae mompakisaa da moga’at beleyum. Bakas ahi’ da aku mambaa mojajalan beleyum. Maka’ de beleyum mambaa i sa’angu’ na tampat, maka’ singkona ahi’ aku mombatuk mokijo’ de beleyum jojoong i sa’angu’ na tampat, maka’ singkona ahi’ aku jojoong i kijo’ mae. 17 Maka’ bangsa nu beleyum maka’ singkona ahi’ totu-totu’u timbali bangsaku. Iyaa mae na beleyum silaka, atu na kasilakaanku, maka’ molambun pe’e na bubuu’ ahi’ mae beleyum na molambun mae aku manau’. Bisa-bisa’ ahi’ da mosi pa’idek ahi’ na polusa’ mae i Yawe aku, na de aku moga’ato beleyum. Maka’ madi’ ahi’ koanu moko ga’atakon kita, sambiha’nyo na silaka!”
18 Ingkop tinoa i Naomi be atu i Rut mosa’angu’o ahi’ na kinyonyoa tio-tio hi’ mombatuk ia, na ia nombohokoto ahi’ na monsai aitu i Rut poule’ minsusule’ i Moab.
19 Tinoka sumo atu aha nambaamo ahi’ na aitu hai Naomi ua hai Rut ka’ aha ilauso ahi’ nokijo’ i Betlehem. Manau’ aha tinokamo i kijo’ na laboto ahi’ ihongkat na batu-batuu to bo-boune kijo’ i kota’. Maka’ atu aha noloboo’o ahi’ konyo, “Te, i Naomi na atu!”
20 Ingkop tinaaman i Naomi konyo, “Bolimo hi’ mae olaga i Naomi na aku, maka’ sanggo iti-tina’ na soa’nyo, majama’. Aku na olagamo hi’ mae i Mapakat, maka’ tinili’o hi’ mae i Anu Mosipatangkas, da napakato hi’ tongko’ na kantumuu’anku. 21 Maka’ uka mae tempo’nyo aku nambaa lengkat i aya, na apon ahi’, panyo uka poule’o mae aku sinule’akon i Yawe nouka na me hi’ lima sampulu’. Ingkop bolimo hi’ mae olaga i Naomi, mian anu majama’, maka’ uka na ilusa’o ahi’ mae i Anu Mosipatangkas da na’ideko ahi’ tongko’ na kantumuu’anku.”
22 Ingkop sinumo atu na bau-baunyo nu atu hai Naomi ninsusule’o i tano’ u aha Israel, tiba aitu i Rut po’alanyo, mian nu Moab, singkonamo ahi’ nombatuk nojajalan aitu ia. Ingkop atu aha tinoka kijo’ i Betlehem na papaas ahi’ tempo’nyomo nu montampu’uni monsabit jelaid.

2

Bau-baunyo nu i Rut nontoluki jelai kijo’ i pinaas i Boas
1 Ingkop aitu mule’ i Naomi na kino utusnyo ahi’ aitu i kampung nu Betlehem, potoutusan mae i Elimelekh uka langkai’nyo anu sisinilakamo, i Boas na sanggonyo. Aitu mule’ i Boas na mian ahi’ kaya, tiba mule’ nukaboati hi’ nu mian.
2 Ingkop atu kino ninsan binasisiko ahi’ na i Rut hi Naomi konyo, “Timbali da aku mambaa i pinaas da memontoluki pahangan nu jelai kijo’ i hiku nu aha anu monsa-monsabit, jumo koanu mototodak lako-lakonyo aha monsabit, maka’ alamo pe’e na madi’ ahi’ ko labot aha montewa’ aku toka montoluki?”
Tinoka atu hi Naomi na pinotuhunyo ahi’ konyo, “Timbali ahi’ anakku.”
3 Tinoka sumo atu na ia nambaamo ahi’ na i Rut nokijo’ i sa’angu’ na pinaas u jelai anu lako-lakonyo osabit. Tinoka kijo’ tokamo hi’ ia nontoluki atu pahangan nu jelai anu soo’ nototodak atu i hiku nu anu monsa-monsabit. Ingkop atu na toka hi’ ia nohumpak dale’ maka’ pinaas atu anu pino-pinontolukiannyo jelai na papaas ahi’ pinaas i Boas, uka potoutusan mae i Elimelekh uka langkai’ i Naomi.
4 Ingkop lako-lakonyo atu i pinaas na i Rut, tinokamo hi’ mae na i Boas lengkat mae i Betlehem. Ingkop tokamo hi’ sinamposisiknyo na aitu aha anu monsa-monsabit konyo, “Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na saja’ mombalakaati komiu.”
Tinoka sumo atu na laboto hi’ tinaman nu aha anu monsa-monsabit konyo, “Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na saja’ mombalakaati kita tu’anyo.”
5 Lapas atu pinokilawamo ahi’ i Boas atu hi anu lewa’ montu’a-tu’anyoi kalajaa aitu monsabit, konyo, “Te iyee na langkoyang aitu?”
6 Tinamannyo konyo, “Aitu ia na boune ahi’ anu lengkat i tano’ u Moab, nojajalan mae i Naomi. 7 Nanautu toka hi’ mae pinokilawanyo hiyau’, pa’ timbali da lako’ ia mombatuk anu lako’ monsabit jelai, ia mombatuk utu mae i hiku nu aha anu monsa-monsabit jelai da soo’ ia montoluki anu mototodak. Maka’ te sa’ na utu pe’e hi’ dodo-dodop na ia saja’ nokalajaa, uka montopilaweje ahi’ ajo’ i tahop pea-pea’.”
8 Tinoka sumo atu, binasisiko ahi’ na i Boas hi Rut konyo, “Uka potombihing ahi’ mae ma’ima-ima’ anakku. Jojoongo ahi’ i pinaas aya na beleyum, bolimo hi’ mambaa me montoluki jelai utu mae i pinaas u mian saga’at. Kaima’annyo na saja’ ahi’ ohani atu aha to bo-boune anu mokalajaakon pinaasku, ka’ lako’ montoluki ajo’ oha-ohani aha. 9 Ingkop toka atina’ hi beleyum na tio hi’ saja’ montoluki aya i pinaas anu poponsabitan nu aha, ka’ tataap ahi’ saja’ mombatuki aha to bo-boune anu mokalajaa soo’ lewa’ mompuuti to timpa-timpas u jelai aitu. Aha mule’ to mo-mo’ane na kupalentaakono ahi’ u uka da boli hi’ lako’ oko nupoposiaa. Ka’ de opia megot na mambaa ahi’ ka’ memonginum ue ajo’ i una’an ue anu lako’ ingisian nu aha anu mo-mokalajaa aitu.”
10 Tinoka sumo atu na ia tinolabuno ahi’ ka’ ia natindumon akaong i tano’ atu i ahop i Boas na i Rut, ka’ ia binasisik pinokilawanyo hi ia, konyo, “Mosiaa ka’ tutuk sumo ayamo na kita tu’anyo tahuu labot mongkalibosi ka’ mompalahatikan aku, jo aya aku misa’ ahi’ ko mian nu aya, mian ahi’ nu santano’an?”
11 Tinaman i Boas konyo, “Te sa’ tokamo hi’ mae pinoko sisik u mian hiyau’ iwi-iwi’ na bau-baunyo nu anu binaum hi monianum lengkat pe’e uka salataa sinilaka na langkai’um. Maka’ uka beleyum noga’ato hi’ mae tina tiba tumaum ka’ nompala’ii mae tampat kinahampeanum. Ingkop tinoka i aya na tokamo hi’ mae nonsainjojo-jojoong mian nu kampung anu osanannyo madi’ ahi’ ko sinumbu-sumbu’um uka mae.e
12 Uka kupoitaakon ahi’, da bisa­-bisa’ ahi’ i Yawe na mombalos mae uka lewa’ oko nombau ma’ima-ima’. Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe Tumpu nu kami Israel na mombee’ tamboonyo manyonjoo’ hi beleyum, kalana beleyum tinokamo hi’ mae mihohung hi Ia, sumo hi’ balu­-balu’ nu siok monsolok tinanyo da labot nuokobi.”
13 Ingkop atu poule’ mule’ tinaman i Rut, konyo, “Ee, palias nu kita tu’anyo mosa’angu’ hi’ manonong ahi’ mae hiyau’ maka’ itina’ pe’e anu sinisikto mae hiyau’ be mosa’angu’ hi’ ma’ima’ nompotenaang ahi’ mae kinyonyoangku. Padahaan aya aku madi’ ahi’ ko pokakana ajo’ botuanto saga’at aha to bo-boune.”
14 Ingkop manau’ tokamo aha nongkaan atu pongkaano nu sina, ilagamo hi’ i Boas na aitu i Rut konyo, “Imbo’ toka mae suhang i aya, da monsaingka-kaan. Aya na kaanon tiba ponoha’nyo.” Ihongo i Rut sumo atu, tokamo hi’ ia sinumuhang ka’ toka ia nonsaingka-kaan tiba atu to botu-botuannyo to bo-boune anu mokalajaa atu i pinaasnyo. Manau’ aha nongkaano, pinaka alapano hi’ i Boas aitu gandum anu tinunuan ka’ binee’nyo hi Rut. Ingkop atu ia nongkaan, ia nobosu ahi’ atu dai’ ahi’ kino tuha’nyo.
15 Atu manau’ na poule’o ahi’ nambaa memontoluki jelai na aitu i Rut. Manau’ ia pinaluso, pinoto’imo ahi’ i Boas atu hi aha anu momokalajaakon pinaasnyo, konyo, “De toka hi ia, ia mongkaoho’, na naumo pe’e ia montoluki anu tontua kijo’ i tambulan nutimpas u jelai anu pinoko puutano, timbali ahi’. Boli hi’ otewa’ na ia lako’ montoluki! 16 Atu pe’e toka atina’ hi komiu na tio hi’ soo’ ouhuti pa’ piangkau na pahangan nu jelai kijo’ i tambulan nu jelai anu sala’je sinabit miu, ka’ ototonggolakon ahi’ soo’ ototodakakon, da soo’ utoluki i Rut, ka’ boli hi’ otambuha’i miu na ia.”
17 Ingkop i Rut na saja’o ahi’ ia lewa’ nontoluki jelai atu i pinaas i Boas lambaakonnyo ahi’ nakakinsap na sina. Manau’ tokamo hi’ ingututnyo, aitu mohontang batuan nu jelai lengkat ajo’ i pahangnyo aitu anu lako’ tinolukannyo. Ingkop atu jelai anu pi-pinoko ututnyomo na kila-kila tino sampulu’ ahi’ ka’ anom na kilo na ihumpaknyo.
18 Manau’ ia ninsusule’o ahi’ i kota’ ka’ binoanyo na aitu hasing nu anu tino-tinolukannyo ka’ toka pinotoanyo hi moniannyo na konjoo’ u anu tinolukannyo. Toka atu pinaka bee’nyo mule’ aitu hi moniannyo na labinyo nu anu madi’ pinoko kaannyo tempo’nyo nongkaan atu sina-sina.
19 Tinoka sumo atu pinokilawamo ahi’ i Naomi hi Rut konyo, “Te iyaa mae na pinokalajaananum, tiba pa’ pinaas iyee na pinontolukianum sina uka? Uka na kupoitaakon ahi’ da bisa-bisa’ Tumpu na mombalakaati mian anu labot nanaham hi beleyum!”
Tinoka sumo atu tinaamano ahi’ i Rut na aitu i Naomi konyo, “Kijo’ ahi’ i pinaas u samian i Boas na sanggonyo na pinontolukianku jelai.”
20 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Naomi konyo, “Kupoitaakon ahi’, da bisa-bisa’ i Yawe na mombalakaati i Boas, maka’ ia nolibos ahi’ mae hi kita anu dai’ tutuu’ tiba uka langkai’um anu sini-sinilakamo.” Pinaka sisik mule’ i Naomi konyo, “Te mian iti-tina’ na maka’ anu hi’ ko halusnyo mompangakuf kita, maka’ i Boas na dai’ ahi’ potoutusan mae i Elimelekh uka langkai’ku anu sisinilakamo.”
21 Ingkop atu ia binasisik mule’ ahi’ atu hi moniannyo na aitu i Rut konyo, “Dagi’ hi’ koanu pinaka sisiknyo mae hiyau’. Maka’ pinoto’inyo hi’ mae, da saja’ ahi’ aku memontoluki jelai gampanyo kijo’ aha anu momokalajaakon kijo’ pinaasnyo lambaakonnyo ahi’ nupoko sabit nu aha kijo’ iwi-iwi’ na jelai anu kijo’ i pinaasnyo.”
22 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Naomi atu hi po’alanyo i Rut, konyo, “Tesa’o kaima’annyo pe’e be tataap ahi’ saja’ motuang kijo’ aha to bo-boune anu mokalajaakon kijo’ pinaas i Boas. Maka’ de beleyum molalino ka’ mokalajaa i pinaas u mian saga’at, na maka’ laboto hi’ pa’ oko nupoposiaa nu aha.”
23 Tinoka sumo atu na saja’o ahi’ lako’ mae nontoluki jelai na aitu i Rut atu oha-ohani aha to bo-boune anu momokalajaakon atu pinaas i Boas lambaakonnyo ahi’ ningkot na atu aha monsabit aitu iwi-iwi’ na jelai tiba gandum. Ingkop aitu mule’ i Rut na lako-lakonyo tempo’nyo atu na dai’ ahi’ ia jinojoong atu hi moniannyo.

3

Bau-baunyo nu i Rut nambaa nompahakabot i Boas kijo’ i anu lewa’ pongututan jelai.
1 Ingkop atu manau’ na binasisiko ahi’ na i Naomi atu hi Rut konyo, “Anakku, aku na ko kinyonyoa ahi’, da bali hi’ oko mosoa da oko majama’ ahi’ ka’ ma’ima’ na kantumuu’anum.
2 Uka na beleyum misa’ monsaimpoka-pokalajaa ahi’ gampanyo aha to bo-boune kijo’ i pinaas i Boas? Jo, kijo’ i Boas na maka’ dagi’ hi’ potoutusanto. Ingkop uka potombihing ahi’ mae anakku! Pihi uka na maka’ ia mambaa ahi’ mokijo’ i pinaasnyo toka mongutut jelai. 3 Ingkop pindii’o ahi’ ka’ mihaki’ ka’ lako’ opusok na baju’um utu anu ma’ima-ima’ tongko’ ka’ mambaa mokijo’ i tampat anu lako-lakonyo pongututan hai Boas. Toka i kijo’, toka pe’e ahi’ opopea’ lambaakonnyo ia moko kaan pongkaan nu malom na i Boas, panyo boli hi’ toka matitoa, da boli hi’ usumbu’ i Boas na beleyum singkona kijo’. 4 Ingkop toka i kijo’, na toka ahi’ opalahatikan pa’ iyaa mae na toka kahoyotannyo. Manau’ ia hoyoto, mambaamo ahi’ ka’ toka osukap na sabutnyo ka’ male’ kijo’ i sohipi’ u tengkenyog, pomposisik mokipangaku hi ia. Manau’ beleyum nusumbu’o mae, nusisikje hi’ mae na anu palalu lako’ ubau.”
5 Tinaman i Rut konyo, “Ii’ ma’ima’ ahi’, kupaha batuk ahi’ iwi-iwi’ na itina’ anu sinisikum mae.”
6 Tinoka sumo atu ia nambaamo ahi’ na i Rut nokayong i tampat anu lewa’ pongututan jelai. Tinoka i kayong tokamo hi’ pinaha baunyo iwi-iwi’ na atu anu pinokau mae nu moniannyo hi ia. 7 Ingkop aitu mule’ i Boas, ia noko kaan aitu pongkaan nu malom tiba nonginum, pinianyo sinanaango ahi’. Ia nambaamo ahi’ ka’ toka ia nale’ atu i puus nu tambulan nu jelai. Manau’ ia ihoyoto na aitu i Boas, tinokamo ahi’ na aitu i Rut, panyo ka’ toka hi’ pinombalasannyo ka’ toka sinukapnyo na aitu sabut i Boas ka’ ia nale’ i sohipi’ u tengke i Boas. 8 Jo atu tonga-tonga’ pahuu tinongoa’ na i Boas da mompitos butong, ia tinolokengkengo ahi’ maka’ atu kinakanyangnyo be atu samian na boune male-male’ i sohipi’ u tengke.
9 Ingkop atu pinianyo ko boune, pinokilawanyomo ahi’ konyo, “Te iyee na oko?”
Tinaman i Rut konyo, “Tu’anyongku, aku ahi’ i Rut na aya. Akumo ahi’ na oala bau bengkele’um, maka’ beleyum ahi’ na potoutusan mae nu uka langkai’ku anu sini-sinilakamo, anu ko halusnyo mompangakuh mae aku.”
10 Tinaman i Boas konyo, “Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na mombalakaati beleyum anakku. Maka’ uka mae, pinotoaumo ahi’ hi monianum beleyum na saja’ ahi’ mongkalibosi. Ingkop uka na mompaka potoamo ahi’, da tahuu mompaka palingkoya, beleyum na tahuu mongkalibosi, madi’ ahi’ ko lako’ lewa’ batingkai’ ka’ ko bubuun hi aha to oli-olitau anu kaya, maumo olitau anu kasiasi. 11 Ingkop toka atina’ hiyoo’ anakku na boli hi’ matakut ka’ meat na kinyonyoaum, maka’ iwi-iwi’ na mian anu aya i kota’ na buu’ ahi’ monsumbu’ beleyum na boune ahi’ anu lewa’ mombau ma’ima-ima’. Itina’ mule’ anu pinoitaum mae na toka hi’ kubau iwi-iwi’.
12 Totu’u ahi’ aku na ko haak ahi’ mompangaku, maka’ dai’ ahi’ potoutusan mae nu uka monianum, panyo dagi’ hi’ ko mian anu tahuu dai’ utusnyo nu uka monianum anu sisinilakamo. Ingkop atu na dai’ ahi’ ia na suba-subanyo lako’ mompangaku beleyum. 13 Ingkop uka pihi na hoyot pe’e ahi’ i aya. Dodop kupokilawaje ahi’ hi ia, pa’ ia mongkaoho’ mompangaku beleyum, de toka hi ia, ia mongkaoho’ na ma’ima’ ahi’, panyo de madi’, na maka’ aku mombatonii’ ahi’ hi Yawe uka anu saintumuu’ lambaakonnyo. Aku ahi’ na mompangaku beleyum.”
14 Tinoka sumo atu na ia ihoyoto ahi’ na aitu i Rut atu oha-ohani tengke i Boas lambaakonnyo naliana. Ingkop napatas dodo-dodop balanje ahi’ na liana ia nobulaamo ahi’ na aitu i Rut, da boli hi’ koanu montoa na mian, maka’ atu sinisik ahi’ i Boas konyo, da boli hi’ koanu monsumbu’ a mian, tinoka na i Rut i atu, aitu i anu lewa’ pongututan jelai.
15 Toka atu ia binasisiko ahi’ na aitu i Boas hi Rut konyo, “Ala mae na atina’ sabut ka’ boka ka’ potalatas da ponsake’an jelai.” Salataa i hongo i Rut sumo atu, balomo hi’ ingalanyo ka’ binokanyo na aya sabut ka’ pinotalatasnyo. Pinoko potalatasnyo balomo hi’ lako’ tinakalakon i Boas na aitu jelai ka’ sinake’akonnyo atu i sabut ka’ tinibulakonnyo. Ingkop atu konjoo’nyo na kila-kila to uampulu’ na kilo, lapas atu ihangkatnyoje ahi’ ka’ pinosamba’akonnyo atu i oaa i Rut. Lapas atu ia nambaamo ahi’ i kota’ na aitu i Boas.
16 Ingkop aitu mule’ i Rut manau’ ia ninsusule’o, tinoka kijo’ hi moniannyo aitu i Naomi laboto hi’ pinokilawanyo konyo, “Mosiaa na anu tina’up mae anakku?” Salataa sinumo atu na pinahasinisiko ahi’ i Rut iwi-iwi’ na atu anu labot binau i Boas hi ia. 17 Pinatituduakon mule’ i Rut konyo, “Te sa’ aya pe’e jelai aya uampulu’ na kilo, be maka’ ia ahi’ na nombee’ mae hiyau’, maka’ konyo, ma’idek ahi’ na masasuba kijo’ hi monianum ka’ madi’ apa-apaa koanu oboa.”
18 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ hi Rut na aitu i Naomi konyo, “Uka na toka atina’ hiyoo’ anakku na lahi’ otatapakon ka’ opopea’ lambaakonnyo hi’ manau’ sainsumbu’o hiyoo’ na anu jadi sina uka. Maka’ tio-tio hi’ nu’ulus i Boas sina uka na itina’ anu sinisiknyo hiyoo’.”

4

Bau-baunyo nu atu i Boas nongala i Rut binau bengkele’nyo
1 Ingkop aitu mule’ i Boas ia tinoka kita’ i sabatan nu kota’ anu lewa’ kasintokaan nu mian, tokamo hi’ ia sinumuhang. Manau’ tokamo ia sinumuhang, notulumo ahi’ na aitu mo-mo’ane, anu toho’ sinisik i Boas hi Rut anu tahuu dai’ utus mae hai Elimelekh. Ingkop atu laboto ahi’ ilaga i Boas konyo, “Soo’ pe’e hi’ mae kuaa!” Salataa sinumo atu tokamo hi’ sinumuhang na aitu mo-mo’ane.
2 Lapas atu lako’o hi’ mae pinoboanyo na to tu’a-tu’anyo nu kampung aha sampulu’, ka’ pinoitanyo konyo, da toka singkona monsai sumu-sumuhang i atu.
3 Manau’ aha sinumuhango, ia binasisiko ahi’ na i Boas atu hi mo-mo’ane aitu potoutusan mae hai Elimelekh konyo, “Uka na dai’ ahi’ koanu osale’to, maka’ uka i Naomi ninsusule’o ahi’ mae nouka lengkat i tano’ u Moab. Ingkop atu na maka’ kijo’ tano’ i Elimelekh uka langkai’nyo anu sisinilakamo na nupobaluko ahi’. 4 Ingkop pontutugingku na kusisik ahi’ hi beleyum, da de beleyum mongkaoho’ montoluk atulan nu motoutus, na osisiko ahi’ mae u uka da nuhongo nu aha aitu to tu’a-tu’anyo tiba mian aitu anu si-singkaap tinopitoka, beleyum ahi’ na mompangaku mongoli. Ka’ de madi’ na osisiko ahi’ mae u uka hi kami da osumbu’ ahi’ mami. Maka’ beleyum ahi’ na mian anu dai’ suba-subanyo lako’ mongoli tano’ aitu, lapasje ahi’ beleyum akuje ahi’.” Tinaman nu mo-mo’ane aitu konyo, “Akumo ahi’ na mongoli tano’nyo.”
5 Ingkop atu ko i Boas, “Ma’ima’ ahi’, panyo de beleyum mongoli tano’nyo na tiba i Rut uka mian nu Moab balu i Mahlon anu sisinilakamo singkonamo ahi’ oala bau bengkele’um, da manau’ mae ko anako mo’ane, kijo’ tano’ tataap ahi’ hai Mahlon uka anu sisinilakamo na tumpunyo.”
6 Jo, manau’ ihongo nu aitu mo-mo’ane be sumo atu na sisik i Boas, poule’o hi’ tinamannyo konyo, “Ee, de sumo itina’, na madi’ ahi’ ko kaliangannyo na aku mongoli itina’ tano’, maka’ nanaumo pe’e kuoli saidi’ mae imihi, misa’ ahi’ ko lee’ku na montumpui itina’ tano’. Ingkop uka na haakku mongoli tano’ iti-tina’ na kubee’o ahi’ hi beleyum, da beleyumo ahi’ na mongoli itina’ tano’nyo.”
7 Maka’ atu hi’ naipuan mae aha Israel na kino atulan ahi’ de iyee na mombee’ haak u butong kijo’ hi samian, na koanu hi’ obau na bau pompokododo kijo’ togitoosan, akaong ahi’ polapis tengke na nuukat na sambiha’ ka’ obee’ kijo’ hi anu monta-montalima haak u butong. Sumo atu na bau-baunyo nu atulan nu aha Israel tempo’nyo atu. 8 Tinoka sumo atu ingukato ahi’ nu mo-mo’ane aitu na akaong sambiha’ na polapis tengke ka’ binee’nyo atu hi Boas ka’ ia binasisik konyo, “Uka na beleyumo ahi’ na mongala haakku mongoli tano’nyo.”
9 Lapas atu binasisiko ahi’ na i Boas atu hi aha to tu’a-­tu’anyo nu kota’ aitu, tiba atu hi sangalu batu-batuu anu tinopitoka i atu konyo, “Uka na buu’o ahi’ komiu nontoa na batu-batuu anu tinopitoka sina­-sina uka, ingolingkumo ahi’ hi Naomi iwi­-iwi’ na halataa i Elimelekh uka anu sisinilakamo tiba anu hai Kilyon uahai Mahlon uka anu sisingkonamo sinilaka. Ingkop uka na komiumo ahi’ na monsakisii. 10 Maka’ i Rut pe’e mian nu Moab uka balu i Mahlon be kualamo ahi’ bau bengkele’ku, da kijo’ tano’ tataap ahi’ i Mahlon na tumpunyo, da sanggo i Mahlon tiba lee’nyo boli hi’ ia mokangkan aya i tano’to. Ingkop uka na komiumo ahi’ na nonsakisii.”
11 Salataa ihongo nu atu aha to tu’a-tu’anyo nu kota’ tiba batu-batuu mian anu sinintoka i atu be sumo atu na sisik i Boas na tinamannyo ahi’ konyo, “Ii’, kamimo ahi’ na monsakisii, bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na mombalakaati bengkele’um i Rut, da sumo hi’ hai Rahel uahai Lea dina’isan ahi’ na toana-anaknyo hi Yakub, anu nompolee’ kita mian nu Israel susumo uka. Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na mombalakaati komiu da timbali mian kaya i Efrata, tiba mule’ bisa-bisa’ ahi’ da sanggoum na togisisik ahi’ aya i Betlehem. 12 Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na mombalakaati da beleyum ko lee’ ahi’ da’isan ahi’ tongko’ lengkat hi boune aya, sumo hi’ uka mae naipuan anu nompolee’ kita i Peres anak i Yehuda hi Tamar.”
13 Ingkop tinoliwaas na atu aha binalahimpun na to tu’a-tu’anyo tiba atu mian saga’at aitu i anu lewa’ kasintokaan nu mian atu i sabatan nu kota’, ia nambaamo ahi’ na aitu i Boas ka’ me pinoboanyo na i Rut ka’ pinotimbalinyomo hi’ bengkele’nyo. Manau’ aha nosoamo aha nonsaihoyo-hoyoto ahi’. Tinoka sumo atu na tinili’o ahi’ i Yawe na aitu i Rut da kino hiko’ i butong, manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane. 14 Ingkop atu manau’ ihampemo na aitu anak, na tinopitokamo ahi’ atu hi Naomi na batu-batuu to bo-boune anu atu i kota’ konyo, “Uka na kita hi’ iwi-iwi’ buu’ ahi’ mongunde’ i Yawe, maka’ Ia ahi’ na nombalakaati da sina-sina uka nohumpak anak mo’ane anu mompopu’ beleyum ka’ monsampojoong. Bisa-bisa’ ahi’ da sanggo nu anak aitu anu mompopu’ beleyum na togisisik ahi’ hi mian anu aya i tano’ u kita Israel. 15 Beleyum na mosa’angu’ hi’ inguntung na nohumpak po’ala susumo kijo’ i Rut anu tahuu mongkalibosi beleyum, maka’ uka ia nompaka ko anako ahi’ mo’ane anu mompopu’ beleyum. Ingkop aitumo ahi’ ia anu mompopu’ na molumui kinyonyoaum ka’ monsampojoong manau’ beleyum bengkele’o.”
16 Ingkop atu manau’ na tokamo hi’ tinangkung i Naomi na aitu anak ka’ iamo ahi’ na nompojoong, maka’ atu tahuu hi’ nukalibosi na anak aitu. 17 Ingkop tinoa nu atu aha to bo-boune anu kijo’ mompahaohani be atu titangkung anak mo’ane na i Naomi aha binasisiko ahi’ konyo, “Jo, sa’ koanumo mompopu’ na i Naomi.” Tinoka sumo atu sinanggohano ahi’ nu aha i Obed na aitu anak. Ingkop aitumo ahi’ i Obed na tuma i Isai, i Isai na uka tuma i tomundo’ Daud.
18-22 Sumo uka na bau-baunyo nu tundulan nu anu nompolee’ i Daud lengkat hi Peres, maka’ atu i Peres kino anaknyo i Hezron, tinoka i Hezron kino anaknyo i Ram, tinoka i Ram kino anaknyo i Aminadab, tinoka i Aminadab kino anaknyo i Nahason, tinoka i Nahason kino anaknyo i Salmon, tinoka i Salmon kino anaknyo i Boas, tinoka i Boas kino anaknyo i Obed, tinoka i Obed kino anaknyo i Isai, tinoka i Isai kino anaknyo i Daud.

Catatan Kaki

a1:1-2 tale-talenga’ Ingkop aitu aha to tale-talenga’ tugas nu aha na lahi’ susumo atu lewa’ monsale’akon palakala. Misa’ ahi’ ko susumo atu montu’a-tu’anyoi negara. Panyo naipuan uka itipo’ anu piniino, tempo’nyo aha lee’ i Israel ma’isa kinoposi tomundo’ na tugas nu aha na tiba hi’ aitu montu’a-tu’anyoi negara. “Tu’a-tu’anyo hi’ u negara” de susumo ayamo. Maka’ tugas nu aha na misa’ hi’ ko la susumo atu monsale’akon palakala, panyo tiba hi’ mongatun kapalaluan nu bubuu’ aha lee’ i Israel.
b1:1-2Elimelekh Maka’ aitu sanggo i “Elimelekh” de basa’ Ibrani alati’nyo “tumangku na tomundo’.”
c1:11 mompohampe anak mo’ane da bali bau langkai’ miu manau’? De atulan nu aha mian nu Yahudi na de sumo atu anu motoosoa ka’ madi’ mohumpak hiko’, na maka’ manau’o motua’o na langkai’nyo na maka’ balu bounenyo na tio-tio hi’ bali mongala utus u langkai’nyo.
d1:22 jelai Ingkop aitu ko konyo, “jelai” na mompai gampanyo ahi’ pae. Maka’ batangnyo na matangkas ahi’ sumo hi’ batang nu pae. Bua’nyo na lahi’ ite-ite’ ka’ kilou’ buhitnyo na uoon sumo sokolaat. Maka’ aitu jelai na singkona hi’ lewa’ ugiling nu aha bau taligu, ka’ utunu bau loti.
e2:11 Aya i ayat 11 na de adat nu aha mian nu Yahudi, de kijo’ langkai’nyo silakamo ka’ madi’ ia ko lee’ na kikijo’ balunyo tio hi’ bali mosoa kijo’ utus nu langkai’nyo anu sisinilakamo. Otoa pe’e na uka i Ul. 25:5-6
f2:20 mompangaku Maka’ de atulan nu aha lee’ i Israel anu tinulis i Musa naipuan na nukonamo ahi’ na aitu i Boas na lako’ mompangakui utusnyo (atu na uka tinulis ahi’ i Im. 25:25-28; 47:49; Ul 25:5-10) Ingkop aitu ahi’ na binau i Boas ia nongala i Rut binau bengkele’nyo ka’ nongoli tano’ hai Elimelekh. (Rut 2:20-4:14)
g3:4 toka osukap na sabutnyo ka’ male’ kijo’ i sohipi’ u tengkenyo Maka’ tempo’nyo atu na aha Lee’ i Israel kino atulan ahi’, de toka moki pangaku na aitu hi’ toka male’ i sohipi’ u tengke, da pomposisik hi mian kikijo’ butong moki pangaku hi ia.
h3:9 halusnyo mompangaku Maka’ aha lee’ i Israel na de susumo atu koanu monta’up sansala ka’ madi’o nupokoala na montanggungjawapi posi butongnyo kabai na pa’ susumo atu mombayan samaya’ madi’o nupokoala na mombontohi, na kino atulan ahi’ anu binee’ mae nu Tumpu hi aha, da kikijo’ ahi’ aha sampo to utus sala’ samian na lako’ montobuus kijo’ samaya’ nu utusnyo, da momposisik ahi’ monginau’ ahi’ mongkalibosi kijo’ utusnyo. Ingkop aitu hi’ anu lako’ montobuus na mombayanakon kijo’ anu monta’up sansala kabai na susumo atu anu kosamaya’ lako’ mombontohiakon. Ingkop atu na osanggohi hi’, anu montobuus motoutus. Na mian anu lako’ mombontohiakon samaya’.

Scroll to Top