Markus
LELE MA'IMA' ANU TINULIS I MARKUS
Pontampu'unan nu buuk:
Lele Ma’ima’ anu tinulis i Markus, ia nonsisik konyo, “Aya na tampu’unnyo nu Lele Ma’ima’ aitu monsisik bau-baunyo nu i Yesus Kristus, Anak nu Anu Nonsihang.” Ingkop i uno nu buuk aya na tinulis bau-baunyo nu kantumuu’an i Yesus, kalajaaNyo, tiba atu anu nupotingaan. Ia ahi’ na nolaa’ to se-setan, ka’ Ia ahi’ na Anak u Manusia anu tinoka aya i dunia nombee’i kinyonyoaNyo da kita mian timbali hi’ nupolapas lengkat i dosa’. Susumo anu tinulis i (Mark.10:45) “Maka’ Anak u Manusia tinoka aya i dunia, na misa’ ahi’ ko labot opangakui nu kita mian, panyo Ia tinoka da nompangakui, ka’ labot binau botuan ka’ mombee’ butongNyo tiba kinyonyoaNyo da pontobusakonNyo dosa’ nu mian koda-koda’isan.” Ingkop atu sisik anu mongkona i Yesus i uno nu buuk aya na sinisik ahi’ mali-malingkoyaa. Apa na binau i Yesus na tahuu hi’ pinopohimonaakon me mule’ potataeNyo ka’ pangajalanNyo. Maka’ atu anu binau i Yesus anu sanga-sangalasan na sampulu’ ka’ osio’ anu tinulis aya i Markus, panyo lahi’ opat a kantuang anu tinulisnyo. Sasalataa i Markus nontulis bau-baunyo nu i Yohanes topopalamandiam, toka atu i Yesus nokipalamandiam hi Yohanes, ka’ i Yesus piniulu’an i Lusupen. Manau’ buuk i Markus aya balomo hi’ monsisikakon kalajaa i Yesus, aitu mompololok mian da’isan anu mapa-mapalak, tiba atu anu nupotingaan i Yesus. Ingkop atu manau’ i pasa-pasan anu kapupusannyo, i Markus nontulis bau-baunyo nu anu jinadi hi Yesus kabai anu tina’upnyo, aitu Ia pinosula, sinilaka, ka’ poule’ tinumuu’. Ingkop atu i kapupusannyo nu buuk aya, anu pinosoop i tanda kulung daka’, kada’isannyo na mian montutugi aitu na misa’ hi’ ko tinulis i Markus, panyo sansamianan ahi’ na nontulis.
1
Bau-baunyo nu i Yohanes topopalamandiam, monsisikakon hi to mia-mian da labot monsintoka i Yesus
Matius 3:1-12; Lukas 3:1-18; Yohanes 1:19-28
1 Ingkop aya na tampu’unnyo nu Lele Ma’ima’, aitu monsisik bau-baunyo nu i Yesus Kristus, Anak u Anu Nonsihang. 2 Maka’ aya Lele Ma’ima’ na sumo hi’ anu tinulis i Yesaya na-naipuan i posi buuknyo, uka i Yesaya anu pino-pinotade nu Tumpua da monsisikakon poto’ion nu Tumpu hi mian naipuan.
Ingkop atu anu tinulis i Yesaya na bau-bau nu anu sinisik u Anu Nonsihang hi AnakNyo na sumo hi’ aya, konyo,
“Opalahatikan ahi’, aya na pokauhonKu Kusai imona, beleyum na imihije ahi’.
Maka’ ia ahi’ na monsisikakon hi mian, da nu poguhato ahi’ nu aha tou-touka na butong labot monsintoka beleyum.
3 Maka’ ia ahi’ na lewa’ hi’ moloboo’ utu mae i tano’ kuun anu madi’ tahuu ko miannyo jojoong i atu.
Konyo, ‘Tumpu na malia’o ahi’ toka, da uka i aluknyo ma’isa Ia toka, opokoima’imo ahi’ na jalan da bau potuluanNyo mae. Maka’ susumo atu to-to sanggolot anu minggeo-geo’, na opohondoakon pe’e ahi’ da ma’ima’ ahi’ a Ia motulu.’ ”
4 Ingkop anu tinulis i Yesaya aitu, na aitumo hi’ i Yohanes anu tinoka mae i tano’ kuun. Maka’ lewa’o ahi’ ia mompalamandiam mian ka’ monsisikakon poto’ion nu Tumpu, konyo, “Opo-pobali’i ahi’ na bauon miu anu ma’ide-idek ka’ mokipalamandiam mae hiyau’, da nuampuniakon mae nu Anu Nonsihang na anu binau miu anu ma’ide-idek.” Sumo hi’ atu na anu sinisik i Yohanes. 5 Ingkop atu manau’ na tinopitokamo hi’ mae na mian da’isan ahi’ tongko’ anu lengkat i tano’ u Yudea tiba kota’ u Yerusalem ka’ singkaap nokijo’ hi Yohanes toka mohongo poto’ion nu Tumpu anu nusisik i Yohanes. Tinoka sumo atu aha pinalamandiamo ahi’ i Yohanes kijo’ i kaunyo nu ue Yordan, na manau’ aha nongakuto dosa’ hi Tumpu.
6 Atu mule’ i Yohanes, na saja’ mompake pakean anu binau lengkat i bulu nu binatang unta, tiba atu pombutu’nyo kilit ahi’ u binatang. Kaanonnyo mule’ na lahi’ tingkaladi’ ka’ monginum juu’ nu uani’. 7 Ingkop atu hi ia na saja’ sinisiknyo konyo, “Gagana’ saidi’ lapas aya aku, na koanu hi’ toka na anu tahuu matangkas ka’ aya aku. Maka’ susumo atu pe’e bau botuanNyo, anu lewa’ lako’ mombukasi ka’ mongaliniakon susumo akaong polapis tengke, na de la susumo aya aku, na mosa’angu’ hi’ madi’ hi’ halus. 8 Maka’ konyo manau’ Ia tokamo na singkona hi’ lewa’ mompalamandiam mian gampanyo aya aku. Lahi’ aya hiyau’ pompalamandiamku komiu na laje hi’ aya ue. Panyo atu mule’ hi Ia uka anu toka-toka lapas aya aku, na konyo pompalamandiamnyo komiu na Kinyonyoa ahi’ nu Tumpu.”
Bau-baunyo nu i Yohanes nompalamandiam i Yesus
Matius 3:13-17; Lukas 3:21-22
9 Ingkop kino ninsan, tinokamo ahi’ mae na i Yesus lengkat i kota’ u Nazaret kijo’ i tano’ nu Galilea. Ingkop atu laboto ahi’ pinalamandiam i Yohanes na aitu i Yesus kijo’ i kaunyo nu ue Yordan. 10 Ingkop atu manau’ kinaluan lengkat mae i ue na aitu i Yesus, tutuk ahi’ tinoaNyo nogeato mae na ata’ langit, ka’ Kinyonyoa nu Tumpu nintatau’o ahi’ mae susumo malapatii’, ka’ toka mae tinumengke’ atu hi Yesus. 11 Tinoka sumo atu, na balomo hi’ ihongo i Yesus na atu Tumpu binasisiko ahi’ mae kita’ i sulugaa’ konyo, “Beleyum na AnakKu anu hi’ Kukalibosi! Beleyum na anu hi’ saja’ monsongka’ mae kinyonyoangKu!”
Bau-baunyo nu atu i Lusupen nompipiulu’i i Yesus
Matius 4:1-11; Lukas 4:1-13
12 Ingkop lapas atu na balomo hi’ ilaya’ u Kinyonyoa nu Tumpu nokijo’ i tano’ kuun na aitu i Yesus. 13 Tinoka i kijo’ na gagana’ ahi’ piniin, na Ia jinojoong kijo’ mae i tano’ kuun, maka’ atu pinatompulu’an ahi’ mae na Ia i kijo’. Ingkop lako-lakonyo atu pato-patompulu’an, na saja’o hi’ lewa’ lako’ pinisale’an i Lusupen da Ia mohiku Anu Nonsihang a aitu i Yesus. Ingkop sumo hi’ atu na i Yesus jinojoong kijo’ i kajojoongan nu to bina-binatang anu ma’ela’, ka’ to posa-posaihon nu Tumpu lengkat i sulugaa’, na nompoguhatakon anu nupalalu.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nolaga aha opat, da timbali muritNyo
Matius 4:12-22; Lukas 4:14-15; 5:1-11
14 Ingkop atu mule’ i Yesus, manau’ pinosoopo i talungku’an na i Yohanes, na Ia nambaamo ahi’ nokijo’ i tano’ u Galilea, ka’ toka lewa’ Ia monsisikakon i kijo’ mae Lele Ma’ima’ anu lengkat hi Tumpu. 15 SinisikNyo konyo, “Tumpu na malia’o hi’ mae toka mompalenta aya i dunia. Da opo-pobali’i ahi’ na bauon miu anu ma’ide-idek, ka’ mongakut ahi’ ka’ opolinganga’ na Lele Ma’ima’ anu lengkat mae hi Tumpu.”
16 Ingkop atu manau’ lako-lakonyo Ia lumajang i habe’ u Dowiwi nu Galilea na aitu i Yesus, tinoaNyo be atu ko mian anu topolio ikan ua aha. Samian i Simon na sanggonyo, samian na utusnyo hiko’, i Andreas na sanggonyo. Lako-lakonyo hi’ aha molumbu’akon pukat mokijo’ i dowiwi da molio ikan, maka’ polio nu aha na lahi’ aitu lewa’ mongikan. 17 Ingkop atu binasisiko ahi’ na atu i Yesus hi aha konyo, “Imbo’ Aku na saja’ mae obatuki! Da komiu Kupotingaan na bau-baunyo nu molio mian da singkona aha mombatuk mae aku.” 18 Salataa ihongo nu aha sumo atu, balomo hi’ aha nolengkat, tinibahakonnyo ka’ pinala’iannyo na atu mongikan ka’ aha nombatuki atu i Yesus.
19 Lapas atu ma’isa hi’ ko tahuu majo’on na hai Yesus lumajang, soo’ tinoaNyo atu ko mian ua aha, aitu hai Yakobus ka’ i Yohanes, atu aha na motoutus ahi’ anak i Zebedeus, lako-lakonyo mompokoima’i pukat ajo’ i uno nu duangan. 20 Salataa tinoa i Yesus, balomo hi’ ilagaNyo konyo, “Imbo’ pombatuk mae Aku!” Salataa ihongo nu aha sumo atu balomo hi’ aha nolengkat, ka’ pinala’iannyo na atu tuma nu aha, tiba mian anu molio tamboo atu hi Zebedeus atu i duangan, ka’ aha nambaa nombatuki atu i Yesus tinimbali muritNyo.
Bau-baunyo nu atu i Yesus lewa’ nompololok mian anu tinuluon nu Setan kijo’ mae i Kapernaum
Lukas 4:31-37
21 Ingkop atu hai Yesus tiba to muri-muritNyo manau’ na aha nambaamo ahi’ nokayong i kampung u Kapernaum anu kijo’ mae i tano’ u Galilea. Ingkop tinoka i kayong, tinoka atu sina nu pilawean, Ia nokijo’o ahi’ i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu, ka’ toka Ia nompoti-potingaan atu Sisik u Tumpu i atu. 22 Tinoka sumo atu buu’o hi’ binangang a mian montoa bau-baunyo nu Ia mompotingaan. Maka’ atu bau-baunyo nu Ia mompotingaan na susumo hi’ mian anu ko kuasa mompotingaan Sisik u Tumpu, misa’ hi’ ko sumo pompotingaan nu aha puun nu agama.
23 Ingkop tempo’nyo atu, na kino mian ahi’ samian anu tinuluon nu setan tinoka mae, ka’ toka ninsoop i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu, ka’ toka mae ia noloboo’. 24 Konyo, “Dee’ ka’ tutuk mo’ukamo mae hi kami na oko Yesus mian nu Nazaret? Te tokamo mae mohopu’i aya kami! Konyo maka’ atina’ butongum a kusumbu’ ahi’. Beleyum na anu hi’ mo-mosi pa’ima’, anu hi’ sinai mae nu Anu Nonsihang.”
25 Panyo tinoka atu hi Yesus na lahi’ sinegaanNyo na aitu setan konyo, “Pombohokot ka’ posabat mae!”
26 Salataa ihongo nu atu setan anu nati-natilakit sumo atu na sisik i Yesus, na balomo hi’ aya anu pinatulakitannyo na ginugunyo sambu-sambutong ka’ pinolabunnyo. Toka atu balomo hi’ ia noloboo’ daka-daka’ ka’ pinala’iannyo na mian aitu. Lapas atu balomo hi’ na’alin na mian aitu. 27 Ingkop salataa tinoa nu atu sangalu aitu anu buke-buke’ be atu hi Yesus a lahi’ usampo sisik balo hi’ lolok, na singkaapo hi’ aha binangang. Atu lewa’o hi’ aha nompaha sisi-sisik samian tiba samian konyo, “Palias uka! mosa’angu’ hi’ totu’u na uka anu toka mae pinotingaanNyo hi kita, malingkoyaa ahi’ madi’ hi’ tombahaakon! Maka’ ajo’ hi Ia na tahahu hi’ liba-liba’ tiba mahoson! Konyo maka’ te ogantang na la nusampo sisik na ajo’ anu mati-matilakit, tutuk mosabato!”
28 Tinoka sumo atu na balomo ahi’ sinainsumbu’ kijo’ mae i tano’ u Galilea. Maka’ toka sa’angu’ a kampung nusisik u mian, toka hi’ sa’angu’. Manau’ na iwi-iwi’ a mian anu jojoong i tano’ u Galilea, na buu’o ahi’ nohongo sisik aitu.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok monian i Simon tiba mian koda-koda’isan
Matius 8:14-17; Lukas 4:38-41
29 Ingkop atu manau’ aha kinaluano lengkat i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu aitu, nambaamo ahi’ na hai Yesus tiba i Yakobus ka’ i Yohanes nokijo’ i laigan hai Simon ua hai Andreas. 30 Tempo’nyo atu monian i Simon, tina nu bengkele’nyo, na mapalak ahi’. Maka’ atu ia lahi’ sinaimale’ tahuumo hi’ na mapanas. Ingkop tinoka kijo’ i laigan i Simon na atu hai Yesus, na balomo hi’ labot sinisik u aha hi Yesus, konyo, “Monian i Simon na mapalak tahahumo na panas.” 31 Ingkop ihongo i Yesus sumo atu, balomo hi’ lako’ dinesekNyo na aitu kamale’an nu atu monian i Simon. Toka atu lako’je hi’ tinoonganNyo ilima ka’ sinampusanNyo da ia mobulaa. Salataa sinumo atu, balomo hi’ ia nobulaa, te misa’ ilolok! Tinoka sumo atu na lamba-lambaamo ia nombau mongkaan ka’ pinasonyo na aitu aha.
32 Ingkop atu manau’ nalomo, nakakinsapo na sinab balomo hi’ mae tinopi toka na anu momboa mae atu anu singkaap mapalak ka’ anu tinulu nu setan. 33 Maka’ atu dina’isan ahi’ tongko’ na mian tinopitoka mae lengkat i kota’, atu mototumanakonan ahi’ atu i sabatan nu laigan aitu. 34 Ingkop atu hi Yesus na da’isan ahi’ na mian labot pinololokNyo, sangkeheng pa’ palak apaa pinololokNyo ahi’ na atu aha. Tiba pe’e ki-kijo’ anu tinu-tinuluon, be maka’ da’isan ahi’ a pinahapololokNyo. PinohokotNyo na atu anu natu-natulakit ka’ ilaa’akonnyo ahi’. Madi’ hi’ ko pinobee’ i Yesus aha basisik maka’ atu nusumbu’ ahi’ u aha na i Yesus.
Bau-baunyo nu atu i Yesus binalolo i Tano’ u Galilea
Lukas 4:42-44
35 Ingkop atu napatas dodo-dodop, balanje ahi’ naliana, Ia nobulaamo ahi’ na atu i Yesus ka’ nambaa nokijo’ i palawangan anu madi’ ko miannyo, kijo’ mae i sambiha’ u kota’ ka’ toka Ia binalado’a i kijo’ mae. 36 Manau’ Ia nokijo’o, na tinopi tokamo ahi’ mae na atu hai Simon tiba to sanga-sangalunyo konyo da me molio atu i Yesus. 37 Manau’ kinabotnyomo, tokamo hi’ pinisisiknyo konyo, “Utu mian buu’ molio Beleyum.”
38 Panyo tinaaman i Yesus konyo, “Ii’, Kusumbu’o ahi’. Panyo ka’ aya sisikNyo na palalu hi’ olausakonnto mokijo’ i to kota-kota’ anu ite’ anu mompahaohani kampung aya. Maka’ atu ahi’ a mokonyo’ Aku sinaiNyo mae da toka hi’ mae Aku mololo ka’ Kusisikakon na aitu Lele Ma’ima’ anu lengkat hi Tumpu.”
39 Tinoka sumo atu na nambaamo ahi’ na aitu hai Yesus ka’ lako’ hi’ Ia nololo atu i to kota-kota’ anu kijo’ i Tano’ u Galilea, ka’ toka lewa’ monsisikakon aitu Lele Ma’ima’ anu lengkat hi Tumpu kijo’ i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu. Singkona hi’ lewa’ Ia nolaa’ atu to se-setan anu matu-matulakit hi mian.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok samian anu ko panyakit kilit
Matius 8:1-4; Lukas 5:12-16
40 Ingkop atu kino samian ahi’ mo’ane anu ko panyakit kilit anu tahuu ma’idek<sup>c</sup> ka’ manohong, tinoka atu hi Yesus. Ia toka natindumon atu i ahop i Yesus ka’ toka mae pagala pinoitanyo, konyo, “De mompahasintoka hi Kita, da opololok ahi’ mae na aya aku.”
41 Salataa sinumo atu, na noliboso ahi’ tongko’ na kinyonyoa i Yesus. Balomo ahi’ lako’ pinotuduNyo ata’ i buan na lima ka’ Ia notatae, konyo, “Ii’ pongka’oho’Ku ahi’, pa’alin!” 42 Salataa sinumo atu, balomo hi’ na’alin ka’ nolonde’ na butong tiba aya kilit. 43 Tinoka sumo atu na balomo ahi’ sinai i Yesus na mian aitu ka’ pagala ahi’ tinetengNyo konyo, 44 “Potombihing ma’ima-ima’! Boli soo’ osisik hi mian na uka Aku nompololok beleyum. Mambaamo ahi’ na beleyum mokijo’ hi Palandakan da labot u toa ka’ upalesa. Da iaje ahi’ na mompalingkoyaakon totu-totu’u beleyum na’alino. Manau’ upototu’umo beleyum na’alin, na obau ahi’ na uka palenta anu sinisik i Musa naipuan, aitu momboa hana’u da toka obee’ kijo’ hi palandakan da labot upapuakon. Da bau hi’ ponsumbu’an nu mian da’isan beleyum totu-totu’u ahi’ na’alino.”
45 Panyo tinoka atu hi mian aitu, manau’ ia nambaamo lahi’ da soo’ lewa’ pinaka sisiknyo hi mian koda-koda’isan na atu anu tina’upnyo, iyaa na tinulunyo kijo’ na soo’ ponsisikannyo. Mokonyo’ atu, de i Yesus minsoop i kota-kota’ na nubini ahi’. Tinoka sumo atu na Ia jinojoongo ahi’ kijo’ mae i palawangan na aitu i Yesus. Panyo atu mian anu lengkat i pa’ iya-yaa mae utu, na tataap ahi’ saja’ toka mompahakabot i Yesus i kijo’.
2
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok mian anu mapalak a butongnyo
Matius 9:1-8; Lukas 5:17-26
1 Manau’ pina-piansina i kijo’ mae, bali mule’ ahi’ ninsusule’ i Kapernaum na i Yesus. Ingkop manau’ Ia tinokamo i Kapernaum na balomo ahi’ tinolele hi mian, konyo kijo’ i laigan na aitu i Yesus. 2 Salataa labot ihongo nu mian be talu’ tinokamo, na tinopitokamo hi’ mae na mian da’isan i atu, ka’ soo’ me aha mototumanakonan, sinungkaamo ahi’ madi’ kino kasuhangan i uno nu laigan. Maka’ atu pineheto hi’ tinoka-toka sabatan. Lako-lakonyo atu i Yesus na monsisikakon hi aha Lele Ma’ima’ anu lengkat mae hi Anu Nonsihang.
3 Ingkop atu lako-lakonyo Ia binasisik na atu i Yesus, tinokamo hi’ mae na atu mian saga’at nomboa atu samian anu mapalak na butong, aitu kapi’, atu aha opat na nombilii konyo da toka opomale’ kita’ mae ohani i Yesus. 4 Panyo apaa na pongkuaakonan, na atu da’isan ahi’ tongko’ na mian i atu, tiba sabatan pineheto nu mian. Ingkop atu madi’ hi’ totobo’ na aha toka nompomale’ kita’ oha-ohani i Yesus. Tinoka sumo atu, aha noliba’o ahi’ i ojan anu utu mae i sambiha’nyo ka’ nokita’ i atop. Tinoka ata’ mae i buan nu atop, kinila-kilanyo pataknyo nu akaong i Yesus, ilokabannyoje ahi’ na atu atop. Pinoko lokabannyo inguluakonnyoje ahi’ nokayong i ahop i Yesus na aitu mian anu mapa-mapalak tiba-tiba ampas anu kina-kinambale’annyo.
5 Salataa labot tinoa i Yesus be atu lahi’ sa-sa’angu’ aha taha’iman hi Ia, balomo hi’ labot sinampo sisikNyo na atu anu mapa-mapalak konyo, “AnakKu, atina’ anu bina-binaum anu ma’ide-idek, na ingampunano ahi’!”
6 Tempo’nyo atu na kino aha hi’ pa’ sangkuka na puun nu agama suha-suhang i atu. Salataa ihongo nu aha be sumo atu na potatae i Yesus, na lahi’ aha nosibasisik i kinyonyoa konyo, 7 “Mian aya na madi’ ahi’ ko timbali na molalauakon potatae sumo atu! Utu na mombia-biangakon ahi’ Anu Nonsihang. Maka’ lahi’ de Anu Nonsihang jo sumo utu na molalauakon mae basisik, mongampuniakon susumo atu anu binaunyo anu ma’ide-idek.”
8 Panyo ka’ atu hi Yesus, nanaumo pe’e atu madi’ utaeakon, be nutoa ahi’ kijo’ i kinyonyoa. Ingkop salataa tinoaNyo be sumo atu na kinyonyoa nu aha, balomo hi’ pinokilawaNyo konyo, “Te mosiaa atina’ ka’ tutuk sumo atina’o na komiu montutugi, tuko miu Aku nolobisa’? 9 Sa’ totu’u ahi’ dengke na montaloakon ingampunano na dosa’ u mian, maka’ aitu mongampuni dosa’ na madi’ ahi’ ko otoanto nu mata. Tahuu mahan na aitu hi’ mompokau mian kapi’, lulun na ampasum ka’ malalangkas, maka’ de madi’ totu’u ia ma’alin, na toka hi mian balomo hi’ buu’ monsumbu’ anu sinisik baleko’ ahi’.
10 Ingkop da toka hi komiu malingkoyaa ahi’ Aku, Anak u Manusia, totu-totu’u hi’ Kupokoala na mongampuni dosa’ u mian aya i buan nu tano’, na Kupololok ahi’ na mian aya.” Tinoka sumo atu balomo hi’ notatae na i Yesus atu hi mian aitu anu mapa-mapalak konyo, 11 “Kusisik ahi’ hiyoo’, ‘Pobulaamo ahi’! Olulun ahi’ a ampasum, ka’ pinsusule’ ahi’ i laigan na beleyum!’ ”
12 Salataa sinumo atu, na balomo ahi’ nobulaa na mian aitu, ka’ i lulunnyo na aitu ampas, ka’ ia nambaa. Ingkop tinoka atu hi mian koda-koda’isan batu-batuu anu i atu salataa tinoanyo be sumo atu, aha binangango ahi’ na nontoa aitu, ka’ singkaap ahi’ nongunde’ Anu Nonsihang konyo, “Uka na ma’isa hi’ toho’ tinoanto na anu jinadi sumo aya!”
Bau-baunyo nu atu i Yesus nolaga i Lewi da mombatuk Ia
Matius 9:9-13; Lukas 5:27-32
13 Ingkop atu mule’ i Yesus, manau’ na bali mule’ ahi’ Ia ninsusule’ nokijo’ i habe’ u Dowiwi nu Galilea. Dina’isan ahi’ na mian anu tinopitoka ka’ labot pinotingaan i Yesus.
14 Lapas atu, manau’ Ia nambaamo ahi’ ka’ nonduhuk dowiwi. Ingkop soo’ hi’ sinahakNyo na atu anu topoala hasing, suha-suhang atu i laigan anu lewa’ pombayanan hasing, sanggonyo na i Lewi anak i Alfeus. Ingkop soo’ hi’ sinisik i Yesus konyo, “Tibahakon na atina’ mongala hasing u mian, ka’ Aku na saja’ mae obatuki!” Salataa ihongo i Lewi sumo atu, balomo hi’ ia nolengkat, ka’ ia nombatuki atu i Yesus.
15 Ingkop manau’ i Yesus nambaamo ahi’ nokijo’ i laigan i Lewi ka’ toka Ia nongkaan i kijo’. Kalana da’isan ahi’ na mian singkona mombatuk Ia, ingkop aha singkona hi’ nonsaingka-kaan tiba hai Yesus ka’ to muri-muritNyo, aitu aha anu topoala hasing, tiba sangalu saga’at atu anu de pontoa nu aha lee’ i Israel mian ma’idek. 16 Jo salataa tinoa nu atu aha puun nu agama tiba susumo atu aha Farisi, be atu i Yesus kinuamo ahi’ atu i laigan nu mian anu ma’idek, ka’ toka sinumuhang monsaingka-kaan tiba aha, ingalunyomo ahi’. Ka’ pinokilawanyo ahi’ hi aha to muri-muritNyo konyo, “Poyok dee’ ka’ tutuk monsaingka-kaano aha anu topoala hasing tiba mian ma’idek na aijo’ gulu’ miu! Te misa’ ma’idek na sumo atu?”
17 Ingkop salataa ihongo i Yesus sumo atu na sisik u aha, tinaamanNyomo ahi’ nu pepatah konyo, “Te sa’ mian anu lolok na ka’ madi’ ahi’ ko mambaa hi lokoteen, lahi’ de mian anu mapalak jo mambaa hi lokoteen. Maka’ Aku tinoka mae, na misa’ ahi’ ko toka mae Aku molaga mian anu mongakut butong na mian ma’ima’, misa’ ahi’! Lahi’ de mian anu mongakut mian ma’idek jo toka mae Kulaga ka’ Kusisiki da aha mombali’i.”
I Yesus nompalingkoyaakon bau-baunyo nu mongintim ohop
Matius 9:14-17; Lukas 5:33-39
18 Ingkop atu kino ninsan atu sangalu anu lewa’ nombatuki i Yohanes tiba atu aha anu mombatuki mian nu Farisi, dagi’ buu’ mahaintim, madi’ hi’ ko mongkaan, ponsisik lahi’ aha balado’a ka’ monsangke Tumpu, maka’ sumo hi’ atu na atulan nu agama nu aha. Ingkop atu lako-lakonyo aha mahaintim, tinokamo ahi’ na mian hi Yesus ka’ toka nompokilawa konyo, “Kada atu ka’ to muri-muritum na madi’ mahaintim, jo aha sangalu anu lewa’ mombatuki i Yohanes tiba atu sangalu anu lewa’ mombatuki aha Farisi na buu’ ahi’ mahaintim?”
19 Tinaaman i Yesus konyo, “Te de molumombot mombaluk, ka’ kijo’ ahu-ahum na mo’ane anu oba-obaluk aha mahaintim na sangalu nu kijo’ mo’ane anu oba-obaluk? Na tio-tio hi’ aha mongkaan. 20 Manau’je hi’ toka i tempo’nyo mo’ane anu oba-obaluk nualamo ka’ upoboa lengkat kijo’ hi aha, atuje ahi’ na aha mahaintim.” Sumo atu na pinompalingkoyaakon i Yesus hi aha anu nompokilawa, kadaka’ to muri-muritNyo ma’isa mahaintim tempo’nyo atu.
21 Ingkop atu da Ia totobo’ na mompalingkoyaakon bau-baunyo nu ajaranNyo anu bu’ou ka’ anu piniino na i Yesus binakantuang ahi’ konyo, “Maka’ oboamo i hude, madi’ ahi’ toho’ ko mian anu lako’ montamban hude anu bu’ou, otamban i hude anu mahudemo. Maka’ de otamban nu anu buu’o, saidi’ mae manau’ lewa’o mombaso’i kikijo’o ahi’ anu bu’o-bu’ou na mompaka beaki anu mahu-mahude. Pasasawe’nyo mosahi-sahingo ahi’ ka’ mompaka kodaka-daka’nyo na beak.
22 Sumo atu mule’ anggun maka’ madi’ hi’ toho’ ko mian molana’ anggun anu sala’je, i polana’an aitu anu binau lengkat i kilit u binatang, anu mahude. Maka’ anggun anu sala’je na modensu’ ka’ moko poposo’ ahi’ atu polana’annyo. Pasasawe’nyo mobubus na anggun, ka’ ajo’ ponguna’annyo na ma’ideko ahi’. Anggun anu sala’je na tio-tio ahi’ olana’ i polana’an anu bu’ou.” Ingkop sumo atu na kantuang i Yesus da nompalingkoyaakon polioian anu piniino, madi’ ko toho’ opogalo’ nu polioianNyo anu bu’ou.
I Yesus nompalingkoyaakon kakonaannyo nu sina pilawean (Sabat)
Matius 12:1-8; Lukas 6:1-5
23 Ingkop atu kino saminsanan mule’ atu sina pilawean, nambaamo ahi’ na atu hai Yesus tiba to muri-muritNyo ka’ aha notulu atu pinaas u gandum. Lako-lakonyo aha lumajang, soo’o hi’ nompato’ pahang u gandum na atu aha to muri-muritNyo ka’ kinaannyomo ahi’. 24 Jo salataa tinoa nu aha mian nu Farisi na aitu tomuri-murit i Yesus nompato’o bua’ u gandum, pinokilawanyomo ahi’ hi Yesus konyo, “Pitoa ii’! Kada atina’ to muri-muritum mombau sumo atu! Mompato’ bua’ u gandum i sina nu pilawean, te misa’ molanggan atulan nu agamanto?”
25-26 Salataa ihongo i Yesus be sumo atu na sisik u aha mian nu Farisi, kahanda’Nyo na mompalingkoyaakon ahi’ hi aha na Sisik u Tumpu de susumo atu kamingkotan i kaanon na maka’ timbali hi’ obali’i na kijo’ atulan naipuan. Ingkop tinaaman i Yesus konyo, “Te ma’isa toho’ komiu nombasa’ pa’ apa na anu binau i Daud tempo’nyo kinamingkotan i kaanon na ia tiba to sanga-sangalunyo. Uka tempo’nyo i Abyatar na binau tu’a-tu’anyo nu palandakan. Maka’ ia ninsoop ahi’ i uno nu Laigan Ponsangkean Tumpu na i Daud ka’ toka ia nongala loti anu pinonsolom Tumpu i kijo’, ka’ kinaannyo ahi’, toka atu binee’annyomo ahi’ tiba to sanga-sangalunyo. Padahaan de atulan nu agamanto na lahi’ to pala-palandakan na timbali mongkaan loti aitu.”
27 Pinaka sisikNyo mule’ konyo, “Sina pilawean binau da bau kapentingan nu kita mian. Misa’ ahi’ ko kita mian binau nu Tumpu bau kapentingan nu sina pilawean. 28 Maka’ Aku ahi’ Anak u Manusia tahuu matangkas ka’ atulan nu sina pilawean. Ingkop loloi’akonnyo susumo atu anu nubau nu kita mian, na Aku ahi’ na katingalapannyo apa na anu timbali obau nu mian i sina nu pilawean, tiba i madi’.”
3
Bau-baunyo nu i Yesus nompololok samian anu tangkoung na lima sambiha’ i sina nu pilawean
Matius 12:9-14; Lukas 6:6-11
1 Ingkop atu i Yesus kino saminsanan mule’ atu sina nu pilawean, Ia nokijo’ i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu. Tinoka i kijo’ toka tinoaNyo atu kino mian anu mosi tangkoung na lima sambiha’. 2 Jo na maka’ atu kino mian ahi’ i kijo’ anu totonggon molio-lioakon kasala’an i Yesus, atu aha mompotoaakon konyo da nutoa, pa’ Ia mompololok aitu mian anu tangko-tangkoung kabai na i madi’. Konyo maka’ de nusala’ pololok na nupisala’imo ahi’ na i Yesus.
3 Salataa sinumo atu ilagamo ahi’ i Yesus na anu tangko-tangkoung konyo, “Tinjo ka’ pouka mae a beleyum, da buu’ ahi’ montoa na kita anu i aya.” Tinoka sumo atu tinuminjomo ahi’ na atu anu tangko-tangkoung ka’ ia nokita’o ahi’ ka’ toka hi’ ia tinuminjo i ata’ mae gampanyo i Yesus.
4 Ingkop tinoka sumo atu balomo hi’ pinokilawa i Yesus hi aha mia-mian anu i kijo’ konyo, “Mosiaa na atina’ pontutugi miu na susumo atu atulan nu agamanto. Na pa’ apa ii’ a timbali obau nu kita mian i sina nu pilawean? Mombau anu ma’ima’, kabai mombau anu ma’idek? Molumpati mian, kabai mompatei?” Tinoka sumo atu madi’o hi’ dai’ koanu nongawati.
5 Ingkop tinolotoamo ahi’ na i Yesus hi aha atu tiku-tikup, ka’ pinusamo ahi’ na Ia, panyo santaa’ kinyonyoaNyo na molibos ahi’ montoa atu aha tahuu pagaga. Manau’ Ia binasisiko ahi’ hi anu tangko-tangkoung konyo, “Injuakon na atina’ lima!” Balomo hi’ inginjuakonnyo. Jo pinianyo be madi’o ahi’ dai’ tangkoung.
6 Ingkop balomo hi’ aha nambaa na mian nu Farisi, ka’ toka hi’ binasale’ batu-batuu hi’ anu mombatuk i Herodes, da konyo opatei na i Yesus.
Bau-baunyo nu i Yesus nompololok mian da’isan
7 Ilapas atu i Yesus tiba to muri-muritNyo ninsusule’o ahi’ nokijo’ i Dowiwi nu Galilea. Dina’isan ahi’ tongko’ mian anu lengkat i Galilea nambaa nombatuk i Yesus. Singkona hi’ mian lengkat i Yudea da’isan ahi’ 8 tiba mian nu Yerusalem, ka’ mian nu Idumea, mian anu lengkat i tano’ i santoa nu ue nu Yordan, hagi mian nu Tirus ka’ Sidon, singkona hi’ tinoka hi Yesus, maka’ atu pinoko hongomo hi’ nu aha na atu bau-baunyo nu anu lewa’ binau i Yesus.
9 Ingkop dina’isan ahi’ tongko’ na mian tinoka hi Ia, mokonyo’ pinokau i Yesus na to muri-muritNyo, da molio pe’e duangan da bau kasake’anNyo, konyo, “Da boli hi’ Ia nu pola-laa’akon nu mian haha atu.” 10 Maka’ uka pe’e mae, da’isan ahi’ tongko’ na anu pinololok i Yesus, mokonyo’ atu iwi-iwi’ mian anu mapalak, mototumanakonan i kijo’, ka’ mompagala mongohanii i Yesus da aha timbali montiik Ia.
11 Ingkop atu to mia-mian anu tinuluon, manau’ mompahatoa i Yesus balomo hi’ aha matindumon ka’ moloboo’ konyo, “Beleyum ahi’ na Anak u Anu Nonsihang!”
12 Panyo atu i Yesus pagala hi’ tinewa’nyo na aitu to se-setan da boli osala’ sisik pa’ iyee na Ia.
Bau-baunyo nu i Yesus nompile’i atu aha sampu-sampulu’ ka’ ua aha bau posi muritNyo
Matius 10:1-4; Lukas 6:12-16
13 Ilapas atu, Ia nokita’o i panimbuluon na atu i Yesus. Ia nompoboa to mia-mian anu Nukahanda’i, da opile’i bau muritNyo. Salataa sinumo atu aha tinopitokamo ahi’ mae hi Ia.
14 Manau’ buu’o mae tinopitoka, na koanu hi’ labot pinile’an i Yesus, aha sampulu’ ka’ ua aha na pinosipile’anNyo ka’ sinanggohanNyo muritNyo. SinisikNyo konyo, “Aku mompile’i komiu, da komiu monsangalui Aku ka’ saja’ mojajalan tiba Aku, da Kusai na komiu mompokapotakon Lele Ma’ima’ lengkat mae hi Anu Nonsihang, 15 singkona hi’ Aku mombee’ hi komiu kahosonanKu, da pokoala miu na molaa’akon to se-setan.”
16 Ingkop atu anu sampu-sampulu’ ka’ ua aha anu pinosipile’anNyo, sanggonyo na i Simon anu sinanggohanNyo i Petrus. 17 i Yakobus ka’ i Yohanes utusnyo, aha na to ana-anak i Zebedeus aha na sinanggohanNyo “anak u gohung”, 18 ka’ i Andreas, ka’ i Filipus, ka’ i Bartolomeus, ka’ i Matius, ka’ i Tomas, ka’ i Yakobus mule’ sansampi’ anak i Alfeus, ka’ i Tadeus, ka’ i Simon anu hi’ lewa’ montinjohakon bubuu’ aha lee’ i Israel konyo da mositinjo ahi’, 19 ka’ i Yudas Iskariot, anu hi’ manau’ nongakali i Yesus.
Bau-baunyo nu aha puun nu agama mompokakanaakon i Yesus ka’ i Beelzebul
Matius 12:22-32; Lukas 11:14-23;12:10
20 Lapas atu i Yesus tiba to muri-muritNyo ninsusule’o hi’ i laigan lengkat i panimbuluon. Panyo atu dina’isan ahi’ tongko’ na mian bali mule’ tinopitoka mae i laigan aitu, tiba pe’e mongkaan i Yesus ka’ to muri-muritNyo na madi’ hi’ totobo’ mongkaan. 21 Ingkop atu lewa’ sinisik u mian konyo, “I Yesus na ulawono ahi’!” Salataa ihongo nu to utu-utus i Yesus sumo atu, aha nambaamo ahi’ konyo da opoboa pe’e ahi’ na i Yesus.
22 Maka’ ko nu aha puun nu agama anu tinoka lengkat i Yerusalem, aitu aha binasisik hi to mia-mian anu i kijo’ konyo, “Ia tinuluon i Beelzebul!” Maka’ atu i Beelzebul na tanaas ahi’ nu to se-setan. Konyo i Yesus nohumpak kahosonan lengkat i Beelzebul, mokonyo’ atu Ia pokoala molaa’ to se-setan.
23 Salataa ihongo i Yesus sumo atu na sisik u aha, ilagaNyomo ahi’ na aha iwi-iwi’, ka’ sinisikNyo hi aha atu pa’ piangahan ahi’ na kantuang konyo, “Mosiaa na setan molaa’akon setan? maka’ de sumo atu na madi’ hi’ minsoop i akan aitu setan mosi laa’ posi butongnyo!” Atu na ko i Yesus, 24 “Maka’ de la’ayat sa’angu’ a bangsa pa’ sangkuka na gombuannyo ka’ aha mompahaili’ sangombu tiba sangombu, na te mosiaa na bangsa atu mosa’angu’ ka’ tontinjo? 25 Sumo atu mule’ de sa-sa’angu’ a laigan ka’ madi’ ko mosa’angu’ na miannyo kijo’ i uno nu laigan, ka’ aha maingkai-kaidekian ka’ saja’ mahantuda’, pasasawe’nyo na aha mosubalii ahi’. 26 Ingkop sumo hi’ atu mule’ de alimu’nyo setan mosi pahantuda’ i posi butongnyo ka’ (main hopu-hopu’ian), singkona hi’ aha mohopu’ ahi’ madi’o ko tuusanannyo.
27 Sumo atu mule’ madi’ koanu moko pinsoop i uno nu laigan nu mian anu mahoson ka’ montomang halataanyo, lahi’ de ia mompokalah pe’e imona na mian mahoson aitu ka’ mompungu nu lante’ na lima tiba tengkenyo. Lapas atu opokoalaje na montomang halataanyo.
28 Uka na Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu: Iwi-iwi’ a dosa’ anu binau nu mian kabai potatae anu ma’idek na nuampuniakon ahi’ nu Tumpu. 29 Panyo de mian mombia-biangakon Kinyonyoa nu Tumpu, na madi’o ahi’ nuampuniakon nu Tumpu na dosa’nyo, maka’ atu na dosa’ ahi’ lambaakonnyo.”
30 Atu na mokonyo’ sinisik i Yesus sumo atu , maka’ ko nu aha puun nu agama, Ia sinoku’on nu setan.
Mian anu mombatuk i Yesus atu na ko i Yesus utusKu
Matius 12:46-50; Lukas 8:19-21
31 Ingkop manau’ tinokamo na tinaNyo ka’ to utu-utus i Yesus. Lahi’ toka pinopea’nyo atu i sambiha’ u laigan ka’ toka sinainyo na mian da me mompoboaakon i Yesus.
32 Tempo’nyo atu, da’isan ahi’ na mian anu suha-suhang montikubi i Yesus. Salataa sinumo atu binasisiko ahi’ na atu aha hi Ia konyo, “Gulu’, utu na tinaUm tiba to utu-utusUm mongkahanda’i mompahakabot Beleyum.”
33 Tinaaman i Yesus konyo, “Te iyee na tinangKu tiba to utu-utusKu?” 34 Tinoka sumo atu Ia tinolotoamo atu hi mian anu nontikubi, ka’ Ia notatae, “Atina’o komiu na tinangKu tiba to utu-utusKu. 35 Iyee na anu montolukakon apa na pongka’oho’ nu Anu Nonsihang, iamo ahi’ na utusKu mo’ane, ka’ utus boune tiba tinangKu.”
4
Kantuang i Yesus samian anu monsau bine’
Matius 13:1-9; Lukas 8:4-8
1 Ingkop atu i Yesus kino ninsan Ia nambaa mule’ ahi’ nokijo’ i habe’ u Dowiwi nu Galilea ka’ toka nompotingaan mian i kijo’. Ingkop atu mian dina’isan ahi’ tongko’ na ihuhuu mae ka’ toka mae tinikubannyo na aitu Ia. PiniaNyo sumo atu, Ia nambaamo ahi’ ka’ toka Ia noliba’ atu i sa’angu’ a duangan anu lanta-lantap atu i ue, ka’ toka Ia sinumuhang i duangan aitu. Ingkop mian koda-koda’isan na ajo’ ahi’ mae i habe’ u dowiwi. 2 Ingkop atu manyonjoo’ ahi’ na anu pinotingaanNyo hi aha, ka’ Ia binakantuang ahi’ konyo,
3 “Potombihing mae kita sangalu, da Kusisik na bau-baunyo nu mian toposau bine’! Kino ninsan kino samian toposau bine’. Manau’ posauano, lako’je hi’ tinoong a atu bine’ ka’ lako’ sinau. 4 Manau’ nosaumo aya bine’ na saga’at a nanabu’ atu i jalan. Ingkop atu bine’ a lahi’ ningkot tinolukan nu peheet.
5 Ingkop atu mule’ bine’ saga’at na nanabu’o hi’ mae kijo’ i anu batu-batuon, madi’ hi’ manjoo’ a tano’nyo. Salataa nanabu’ na aitu bine’ balo hi’ singkaap ilubat, maka’ atu tano’nyo na monipis ahi’. 6 Panyo manau’ pinense’o nu sina, na nagayoumo ahi’ na sopa’nyo ka’ nanggas. Maka’ bakatnyo madi’ hi’ tahuu maleeng. 7 Ingkop atu mule’ bine’ saga’at na nanabu’o hi’ mae kijo’ i tano’ anu manjoo’ na hemput anu ko hii’nyo. Ingkop singkona hi’ nompilubat. Panyo mosiaa na molumba’ na atu hemput anu ko hii’nyo singkona hi’ ilubat mae ka’ mongipidi sopa’nyo anu sala’je ilubat, manau’ na nagayoumo ahi’ ka’ nanggas. Ingkop madi’ ahi’ ko nimbua’. 8 Panyo dagi’ mule’ ko bine’ anu nanabu’ i tano’ lumba, mobaya’ manau’ ia ilubato na nolumba’ ahi’ ka’ ninsopa’ ka’ nimbua’. Manau’ sinawe’o na mosa’angu’ hi’ nanjoo’ ahi’ tongko’ a pinadak. Maka’ konyo de oboamo i timpas, santimpas a sinau, koanu hi’ nambaa tinolumpulu’ a timpas, koanu hi’ nambaa anompulu’, koanu hi’ nambaa sa’atu na timpas na kinasawe’annyo.”
9 Ingkop atu pinupus a Ia binasisik, pinatituduakonNyoje mule’ konyo, “Popo-potombihing mae kita sangalu! Maka’ konyo de anu ko bihing, mobaya’ konyo opoposiap i kinyonyoa na uka anu sini-sinisikKu hi komiu!”
Kakonaan nu kantuang
Matius 13:10-17; Lukas 8:9-10
10 Ingkop manau’ nambaamo na atu mian koda-koda’isan, pinokilawamo hi’ nu atu aha anu le-lewa’ pinonsisikanNyo tiba atu aha sampu-sampulu’ ka’ ua aha atu hi Yesus, na aitu kaliangannyo nu atu kantuang, konyo, “Tumpu apa na uka patunyo nu uka kantuang anu sinisikTo?”
11 Tinaaman i Yesus konyo, “Komiu ahi’ na anu binalakaatan nu Anu Nonsihang da timbali osumbu’ miu, na anu binini nu Tumpu susumo atu bau-baunyo nu Anu Nonsihang montu’a-tu’anyoi mae kita mian. Panyo sambiha’nyo na atina’ komiu, na susumo atu lewa’ Aku mompotingaan mian, na lahi’ lewa’ Aku bakantuang, madi’ hi’ ko Kusisik hondo-hondo. 12 Da toka hi aha na madi’ hi’ ko nu sumbu-sumbu’ a kijo’ kapatuannyo.
‘Aha saja’o hi’ monjonohi, panyo madi’ hi’ mangalati’.
Saja’ hi’ aha mompotombihing, panyo madi’ hi’ usumbu-sumbu’ na soa’nyo.
Maka’ de aha mangalati’, na tio hi’ aha mombali’i ka’ monsolok Tumpu, da timbali hi’ uampuniakon nu Tumpu na dosa’ u aha.’ ”*
Soa’nyo nu kantuang i Yesus, aitu samian anu monsau bine’
Matius 13:18-23; Lukas 8:11-15
13 Lapas atu Ia binasisiko ahi’ na i Yesus atu hi aha konyo, “De madi’ osumbu-sumbu’ miu na kaliangannyo nu kantuang u uka, na te mosiaa na komiu mangalati’ i kantuang saga’at?
14 Ingkop sumo aya na soa’nyo nu uka kantuangKu, aitu mian anu monsau bine’. Maka’ atu na mian ahi’ anu monsisikakon Sisik u Tumpu na katudulannyo. 15 Ingkop bine’ uka anu nanabu’ atu i jalan, na aitu hi’ mian anu mohongo Sisik u Tumpu. Salataa aha mohongo, balo hi’ toka mae nualini i Lusupen, na kijo’ Sisik u Tumpu anu pinihongonyo. Hantu’ u tibahakono ahi’ madi’ hi’ totu’u aha montaha’imani kijo’ Sisik u Tumpu.
16 Ingkop bine’ anu nanabu’ i anu batu-batu na tano’, na aitu hi’ mian anu mohongo Sisik u Tumpu, maka’ salataa aha mohongo balo hi’ aha majama’ a kinyonyoa nu aha. 17 Panyo susumo i bine’ anu sinau manau’ ilubato, ma’isa hi’ sangkuka na bakatnyo. Ingkop sasalataa na aha mompitalima ahi’, panyo manau’ aha monta’upo susa’ tiba lusa’ ka’ lewa’ ukaideki nu mian kalana aha mombatuk Sisik u Tumpu, na nutibahaakono ahi’ ka’ nuhiku minsan na kijo’ Sisik u Tumpu.
18 Atu mule’ bine’ anu nanabu’ i tano’ anu manjoo’ na hemput anu ko hii’nyo, na aitu hi’ mian anu mohongo Sisik u Tumpu, 19 Panyo manau’ nupoko hongomo, tutuk ahi’ manyonjoo’o na anu nututugi, na susumo atu kantumuu’an sansina-sina uka dai’ tutuu’, susumo atu kakaya’an tiba kasanaangan, atumo ahi’ na bau kalambaanan nu kinyonyoa nu aha. Ingkop aitumo ahi’ na molingkang kinyonyoanyo da nutibahaakon na Sisik u Tumpu anu kijo’ i kinyonyoa nu aha. Ingkop susumo i bine’ anu osau ia mompilubat ahi’ panyo ingipidan ahi’ nu hemput anu ko hii’nyo, mokonyo’ madi’ hi’ nimbua’.
20 Ingkop aitu mule’ bine’ anu nanabu’ i tano’ lumba, na aitu hi’ mian anu mohongo Sisik u Tumpu, maka’ salataa aha mohongo, balo hi’ aha montalima, ka’ majama’, ka’ u una’ i kinyonyoa, ka’ u bau. Atu na susumo i bine’ anu sinau, ilubat ahi’ ka’ nimbua’ manjoo’. De oboamo i timpas, santimpas na lako’ sinau, koanu hi’ nambaa tolumpulu’, dagi’ koanu anompulu’, koanu hi’ nambaa sa’atu na timpas na kinasawe’annyo.”
Sulu’ na opake ahi’ pinyingkaa
Lukas 8:16-18
21 Toka atu Ia binasisik mule’ ahi’ na aitu i Yesus hi aha, ka’ pinokilawanyo konyo, “Pa’ toho’o tinoa miu, na de mian montutungi sulu’, opokotutungi lako’ okulubi nu emben, kabai opo’una’ i aluk u kamale’an? Kabai na pa’ mosiaa? Maka’ atu na tio-tio hi’ lako’ opo’una’ i anu gagana’ matangkas da jingkaon ahi’.
22 Maka’ anu ma’isa pinotoa mae nu Anu Nonsihang u uka, manau’ na tio-tio hi’ nu potoa mae, anu mule’ ma’isa sinumbu’ u uka, maka’ saidi’an mae malingkoyaamo ahi’. 23 Ingkop de anu ko bihing, mobaya’ konyo opopo-posiap i kinyonyoa na uka anu sini-sinisikKu hi komiu!”
24 Tinoka sumo atu, Ia notatae mule’ ahi’ na i Yesus konyo, “Potombihing mae ma’ima-ima’ na anu Kusisik hi komiu uka! Susumo atu komiu mohongo mae (Aku) ka’ mombau apa na anu sinisikKu, na sumo atumo Anu Nonsihang na mombalakaati komiu, ka’ Ia na mombalakaati komiu na molabi-labi ahi’. 25 Maka’ de mian anu ko kinyonyoa montutugi ahi’ da malingkoyaa na uka anu sinisikKu, maka’ nupaka balakaati nu Anu Nonsihang, da mompaka pintuang na anu nusumbu’. Panyo de mian anu madi’ ko kinyonyoa montutugi da malingkoyaa na uka sisikKu, na tiba kikijo’ anu pipinisumbu’nyomo nupaka alini ahi’ nu Anu Nonsihang.”
Kantuang nu bine’ anu ilubat
26 Tinoka sumo atu poule’ mule’ Ia binasisik na aitu i Yesus konyo, “Uka sa’angu’ mule’ na sisik, bau pompotulatakonan, bau-baunyo nu Anu Nonsihang saidi’ mae sumuhang Tomundo’ montu’a-tu’anyoi kita mian. Maka’ balu-balu’ ahi’ nu mian anu mongkaeng, mosau binee’ i pinaasnyo. 27 Manau’ pinoko saunyomo, na pihi ia hoyot, sina na ia mokalajaa, lahi’ saja’ sumo atu na anu nubau sansina toka sansina. Kikijo’ bine’ anu lako’ sinaunyo buu’o ahi’ i lubat ka’ ninsopa’ ka’ kino daka-daka’nyo. Panyo madi’ ahi’ ko nu sumbu-sumbu’, pa’ apaa na mompolubat kijo’ bine’ tiba ia modensu’ daka’. 28 Maka’ posi tano’ ahi’ na nombau, da kijo’ bine’ anu lako’ sinau, ilubat ka’ mimbua’. Sasalataa ia minsopa’ ka’ mihoon, toka atu mapiutje ahi’ ka’ mimbua’, atu mule’ maka’ dai’ ahi’ mimpaha-pahang ka’ mimbuhak, toka atu kijo’je ahi’ bua’nyo anu behes.
29 Ingkop manau’ mahaamo, lako’o hi’ ingala na pompadak ka’ lako’ pinadak, maka’ tempo’nyomo nu pompadakan.”*
Kantuang nu atu bua’ u sesawi
Matius 13:31-35; Lukas 13:18-19
30 Lapas atu poule’ mule’ ahi’ pinokilawa i Yesus hi aha konyo, “Mosiaa na Aku mompotulatakon saidi’an mae imihi tempo’nyo Anu Nonsihang montu’a-tu’anyoi kita mian? Gambalan nu apaa na timbali opakento mompalingkoyaakon? 31 Saidi’an mae imihi na Anu Nonsihang montu’a-tu’anyoi kita mian, na sumo hi’ balu-balu’nyo nu bua’ u sesawi anu lahi’ tongko’ ite-ite’ anu lako’ osau i tano’. Maka’ bua’ u sesawi a paling ahi’ binau ite’nyo aya i dunia. 32 Panyo manau’ lako’o opoko sau, ia ilubato na talenga’nyo ahi’ tongko’. Maka’ iwi-iwi’ na anu osu’an i pinaas, anu la salonu na kopiinnyo, na aitu ahi’ na tahuu daka’. Maka’ to panga-panga’nyo pe’e to daka-daka’ ahi’, tiba tomonsi’ toka hi’ mae mimeta kijo’ i unonyo anu hoopo’.”
33 Ingkop sumo atumo na i Yesus nompotingaan aha Sisik u Tumpu, aitu saja’o Ia binakantuang, anu nupoko sumbu’ nu aha. 34 Maka’ i Yesus na saja’ ahi’ bakantuang na de mompotingaan Sisik u Tumpu hi aha mian da’isan. Panyo de la posi Ia tiba tomuri-muritNyo, na nupalingkoyaakon ahi’ iwi-iwi’ na soa’nyo nu kantuang aitu anu lewa’ u sisik hi aha.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompohokot baleba’ tiba bokon
Matius 8:23-27; Lukas 8:22-25
35 Ingkop ilapas atu manau’ nalomo nakakinsapo na sina, sina-sinamo aitu, binasisiko ahi’ hi aha to muri-muritNyo na atu i Yesus konyo, “Inda da kita motaap mokijo’ i santoa nu aya dowiwi.”
36 Salataa sinumo atu, pinala’iano ahi’ nu aha na mian da’isan aitu i habe’ u dowiwi, ka’ aha nalunsake’o ahi’ atu i duangan, anu ko i Yesusnyo suha-suhang i atu. Ingkop atu tiba to dua-duangan saga’at singkona hi’ i kijo’. Ingkop manau’ aha nambaamo ahi’ ka’ binosenyomo ahi’ na atu duangan ka’ aha nambaa. 37 Minto-mintonga’ atu aha mombose atu duangan, tutuk ahi’ tinobuungo mae na atu baleba’ mabohos ahi’ tongko’. Bokon mule’ misa-misa’o nujampe’imo hi’ mae nu bokon na atu duangan, maka’ atu ue tutuk ahi’ kumelebuako mae. Ingkop atu duangan a buke-buke’ hu ue. 38 Ingkop atu mule’ i Yesus, na lako-lakonyo hi’ male-male’ ka’ hoyot atu i sasuu padung nu aitu duangan ka’ natilangon atu i tangonan. Tinoka sumo atu, lako’o ahi’ i likoo nu atu to muri-muritNyo na atu i Yesus, konyo: “Bulaa Gulu’! Te Nupobakaso da kita mohopu’?”
39 Manau’ tinongoa’o na aitu i Yesus na balomo hi’ pinohokotNyo na aitu baleba’, maka’ atu lahi’ sinamposisikNyo konyo: “Hokot!” Tiba aitu ue sinamposisikNyo konyo, “Tontong!” Salataa sinumo atu na balomo hi’ nontok na aitu baleba’, aka-kaong mule’ ue maka’ balomo hi’ tinontong.
40 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na aitu i Yesus atu hi aha to muri-muritNyo konyo, “Te kada atina’ ka’ komiu singkaapo mabuhuk atu i baleba’ tiba ue, kadaka’ madi’ mae komiu toseha hiYau’?”
41 Salataa sinumo atu, balomo hi’ singkaap aha nabuhuk ka’ aha nompahasisi-sisik samian tiba samian konyo, “Be, pa’ mian nu apa na atu Ia, gantango na baleba’ hagi ue mintulu hi Ia?”
5
Bau-baunyo nu i Yesus nompololok anu tinuluon nu setan
Matius 8:28-34; Lukas 8:26-39
1 Ingkop lapas atu, i Yesus tiba to muri-muritNyo, tinokamo i santoa nu Dowiwi nu Galilea, kijo’ mae i sasuu pimbu’an, kijo’ i tano’ nu Gerasa. 2 Salataa i Yesus nilalobos lengkat i duangan, balomo hi’ piniaNyo be ayamo mae na samian mo’ane, lengkat mae kijo’ i hagum ka’ me nolalabot. Mian aitu na anu ilakitono ahi’.
3 Kajojoongannyo mule’ na lahi’ jojoong kijo’ mae i hagum. Mian atu na madi’ hi’ tompungu, sangkeheng opungu nu lante’ besak. 4 Maka’ bibiimo ahi’ upipahapungu nu lante’ besak atu i lima tiba akaong tengkenyo, be atu monso-monsohongimo hi’ poto’i hi’ misa’ besak, maka’ atu lahi’ ukasi-kasing. Tahuu hi’ tongko’ mahoson na aitu ia, maka’ tiba pe’e samian na madi’ koanu pokoala montoongi. 5 Ingkop sina ka’ pihi ia na saja’ hi’ mahalajangan i hagum ka’ to bungku-bungkutnyo, ka’ toka ia moloboo’ tiba mombelai posi butongnyo nu batu.
6 Salataa ia labot nompahatonto’ atu i Yesus, dai’ majo’on ia nopalaimo ka’ balomo hi’ toka mae ia tinolabun atu i tengke i Yesus. 7-8 Ingkop binasisiko ahi’ na atu i Yesus hi ia konyo, “Setan, lako’ posabat lengkat hi mian aya!” Toka atu mian anu ila-ilakiton noloboo’o ahi’ daka-daka’ ka’ toka ia notawewe konyo, “Yesus Anak nu Anu Nonsihang uka anu Mosipatangkas, kada aya ka’ Beleyum nouka mae hiyau’? Atina’ mombatonii’ ahi’ i (sanggo) nu Anu Nonsihang, Beleyum madi’ ahi’ ko toka mae molusa’ aya aku!”
9 Ingkop salataa ihongo i Yesus sumo atu na sisik u anu nongko-nongkona balomo hi’ pinokilawaNyo konyo, “Pa’ iyee na sanggoum?” Tinaaman nu atu anu nongko-nongkona konyo,
“Madalaan ahi’ na sanggongku. Maka’ da’isan ahi’ tongko’ na kami, madalaan ahi’!” 10 Toka atu saja’o hi’ mae lewa’ pinoita nu mian aitu hi Yesus konyo, “Kaase’, boli hi’ mae monsai kami mosabat lengkat i tano’ aya.”
11 Ingkop atu i kijo’ anu oha-ohani tampat aitu, ko boke’ ahi’ i atu manjoo’ ahi’ tongko’, lako-lakonyo hi’ molio kaanon anu i gagana’ ampinyo. 12 Tinoka sumo atu lahi’ pinoita nu aitu to se-setan hi Yesus konyo, “Kaase’, de timbali da kami osai molalin mokijo’ hi boke’.”
13 Salataa ihongo i Yesus sumo atu na anu pinoitanyo, na pinotuhuNyomo ahi’ konyo, “Timbali ahi’! Lako’ posabat ka’ polalin mokijo’ hi boke’ atina’ komiu!” Pinoko taloakonNyo susumo atu te misa’ balo hi’ singkaap nosabat ka’ nolalin nokijo’ hi boke’ na aitu anu nongko-nongkona. Salataa aha nosabat ka’ ninsoop i kijo’ hi boke’, tutuk ahi’ nonyonjalan ka’ nopalai malia-lia’ nokayong i dowiwi na atu boke’, te misa’ buu’ nolomos. Kila-kila ohua’ na madala na iwi-iwi’ boke’ anu nolomos.
14 Ingkop atu salataa tinoa nu aha anu lewa’ montamongi boke’ be sumo atu, balomo hi’ singkaap aha nopalai, ka’ toka hi’ sinisiknyo atu hi to mia-mian anu kijo’ i kota’, ka’ kijo’ i kampung anu mompaha ohani. Pinahasisiknyo na anu tinoanyo mae i kijo’. Salataa labot ihongo nu sangalu be sumo atu, balomo hi’ singkaap aha nokijo’ konyo da me otoa na kijo’ pa’ nosi-nosiaa. 15 Ingkop tinoka kijo’ hi Yesus, toka tinoanyo polo’o kijo’ suha-suhang na mian aitu anu ila-ilakiton. Pakean mule’, maka’ toka tinokanyo be ajo’ nipakemo ahi’. Tiba aijo’ kinyonyoa sinainsumbu’o ahi’! Salataa tinoanyo be sumo atu, singkaapo hi’ aha natakut ka’ binangang.
16 Tinoka sumo atu, laboto hi’ sinisik u aha anu nonto-nontoa konyo, sumo hi’ aya na anu binau nu mian aijo’ . Pinahasisiknyomo ahi’ na bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok atu anu ila-ilakiton, tiba atu boke’ anu nolomos. 17 Manau’ tokamo hi’ pinoita nu aha hi Yesus konyo, “Sahanyo pinsusule’ pe’e na Beleyum, boli hi’ toka mae jojoong aya hi kami!”
18 Ingkop manau’ lako-lakonyo hi’ poule’ Ia nalunsake’ i duangan na atu i Yesus, na saja’o hi’ lewa’ nonsamposisik i Yesus na uka anu pino-pinololokNyo. Pinoitanyomo ahi’ konyo, “De timbali da aku mojajalano ahi’ Beleyum, monganu i Yesus.”
19 Panyo ka’ tinoka hi Yesus na madi’ hi’ ko pinobee’Nyo. Lahi’ pinaka sainyo konyo, “Atina’ na pinsusule’ pe’e ahi’ mokijo’ i laigan na beleyum, ka’ toka hi’ opaha sisik hi to utu-utusum, na atu ko daka’ u Anu Nonsihang, susumo atu pinongkalibosiNyo mae hiyoo’.”
20 Salataa ihongonyo sumo atu na sisik i Yesus, binatukannyomo ahi’ ka’ ia nokijo’ ahi’ i kampung anu sinanggohan nu aha Sampulu’ a Kota’. Ka’ toka hi’ lewa’ sinisiknyo hi sangalu na atu ko daka’ i Yesus, susumo atu pinongkalibosiNyo mae hi ia. Salataa ihongo nu aha sumo atu, singkaapo aha binangang.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok anak i Yairus, tiba aitu boune anu toka nontiik baju’ i Yesus
Matius 9:18-26; Lukas 8:40-56
21 Ingkop atu manau’ hai Yesus tiba to muri-muritNyo, sinumake’ i duangan ka’ ninsusule’ mule’ nokijo’ i santoa nu dowiwi. Ingkop tempo’nyo dai’ kijo’ i habe’ u dowiwi na i Yesus, ihuhuumo mae na mian da’isan ka’ toka mae tinikubannyo na aitu Ia. 22 Toka atu tinokamo na samian anu monjagai laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu, sanggonyo na i Yairus. Salataa labot ia nompahatonto’ atu i Yesus, balomo hi’ toka mae ia tinolabun atu i tengke i Yesus, 23 ka’ toka mae ia nomoita tulung hi Yesus, ka’ pagala pinoitanyo konyo, “Anakku boune na mapalak ahi’ ka’ tinahahumo. De timbali na kita toka pe’e mae i laiganku da mompotudu lima hi ia da ia ma’alin pe’e, da boli hi’ ia silaka!” 24 Tinoka sumo atu, i Yesus nambaamo ahi’ tiba i Yairus. Dina’isan ahi’ tongko’ na mian singkona hi’ mojajalan Ia ka’ atu singkaapo hi’ mainggolot ka’ mototumanakonan. 25 Ingkop kijo’ i gapulan nu mian atu, singkona hi’ kino samian boune anu piniino na mapalak, maka’ sampulu’ ka’ ohua’ na lonu ia saja’ molambaakon, ka’ madi’ toho’ binelenti lahi’ susumo palak u bitu’on. 26 Ia na tahuu hi’ paya’o maka’, iwi-iwi’ na halataanyo ningkoto pinake nombayan to loko-lokoteen, panyo madi’ ko ka’alinan, lahi’ nompaka ko sida-sidanyomo na palak.
27 Ingkop toho’o ihongonyo hi mian, i Yesus na nupokoala ahi’ iwi-iwi’. Mokonyo’ atu lako-lakonyo kijo’ i gapulan nu mian, ia nongohani i Yesus utu mae i hikuNyo ka’ nontiik baju’Nyo. 28 Binaunyo sumo atu, maka’ pontutuginyo nanaumo la montiik baju’ i Yesus, na tio-tio ahi’ aku ma’alin. 29 Ingkop pinoko tiiknyo na baju’ i Yesus, balomo hi’ pinianyo tutuk ahi’ binelenti na aitu molambaakon. Pinianyo na na’alino ahi’ na palaknyo.
30 Salataa sinumo atu balomo hi’ sinumbu’ i Yesus na kino kahosonan ahi’ nosabat atu i posi butongNyo. Ingkop i Yesus tinolosiloi hi mian da’isan ka’ pinokilawaNyo hi aha konyo, “Pa’ iyee na anu nontiik baju’Ku?”
31 Tinaaman nu to muri-muritNyo konyo, “Gulu’, te misa’ tinoanto na dina’isan ahi’ tongko’ na mian anu mondesek mae Beleyum. Ingkop malingkoyaa ahi’ da’isan na mian anu madi’ sangaja’ montiik baju’Um!”
32 Panyo atu i Yesus dai’ nomposilele’ ititikup ka’ molio pa’ iyee na anu nontiik baju’Nyo nautu. 33 Ingkop boune aitu anu monsumbu’ apa na anu jinadi hi butongnyo, natakuto ahi’ tongko’ na ia. Toka atu ia nokijo’ i ahop i Yesus ka’ tinolabun, ka’ sinisiknyo iwi-iwi’ apa na anu jinadi hi ia. Sinisiknyo konyo, “Aku ahi’ na nontiik baju’Um!” 34 Tinaaman i Yesus konyo, “AnakKu, maka’ hiyoo’ nompolinganga’ mae Aku, mokonyo’ komiu na’alin. Lako’ pinsusule’ ma’ima-ima’, maka’ komiu na totu-totu’u na’alino!”
35 Lako-lakonyo i Yesus na dai’ binasisik tiba atu bo-boune, tinokamo hi’ mae na aha sangkuka lengkat i laigan i Yairus ka’ toka aha binasisik hi Yairus konyo, “Anakto na sinilakamo ahi’. Boli soso’i mompoboa i Gulu’ mokijo’ i laiganto.”
36 Panyo atu tinoka hi Yesus na madi’ ko ilinga-lingaNyo na atu anu sinisik u aha, ka’ Ia binasisik hi Yairus konyo, “Boli matakut, tataap ahi’ opolinganga’ mae na Aku!”
37 Tinoka sumo atu pinoboaNyo hai Petrus, tiba aha anu moto-motoutus i Yakobus ka’ i Yohanes, nojajalan tiba Ia. Panyo mian saga’at na madi’ ko pinobee’Nyo nombatuk Ia. 38 Salataa aha tinoka i laigan i Yairus, tinoa i Yesus be to mia-mian i atu na singkaap keyekoano ahi’, ka’ koanu hi’ humaang, ka’ tumando’ daka-daka’. 39 Toka atu i Yesus ninsoop i uno nu laigan, ka’ ia binasisik hi aha konyo, “Boli komiu tokolo’ keyekoan ka’ humaang. Anak aitu na madi’ ko sinilaka! Ia na lahi’ hoyot!”
40 Panyo atu tinoka hi mian, na lahi’ kinokojoannyo na aitu i Yesus. Salataa sinumo atu sinaiNyo na mian iwi-iwi’ da nosabat. Lapas atu pinoboaNyo na aitu tinanyo ka’ tumanyo nu anak aitu, tiba muritNyo aha totolu, ka’ aha ninsoop i salipi’ nu anak atu.
41 Ingkop manau’ tinoongNyo na lima nu anak aitu ka’ notatae hi ia konyo, “Talita Kum,” maka’ atu na basa’ ahi’ nu Aram patunyo, “Anak boune, Aku monsisik hiyoo’, pobulaamo!” 42 Pinoko sisik i Yesus sumo atu, balomo hi’ anak aitu nobulaa ka’ ilumajang. (Umunnyo na sampulu’o ka’ ohua’ na lonu). Ingkop salataa tinoa nu mian be sumo atu, singkaapo hi’ aha binangang. 43 Panyo ka’ tinoka atu hi Yesus na pagala tinetengNyo konyo, “Boli ahi’ osisik hi mian saga’at, na aitu Aku nombulaakon anak aya.” Toka atu sinisikNyo hi aha konyo, “Opokaan ahi’ na anak atu!”
6
Bau-baunyo nu atu i Yesus madi’ labot tinalima nu mian nu Nazaret
Matius 13:53-58; Lukas 4:16-30
1 Ingkop manau’ na Ia nambaamo ahi’ lengkat i atu na i Yesus tiba to muri-muritNyo ka’ nambaa nokijo’ i posi kampungNyo, uka kampung nu Nazaret. 2 Tinoka i kijo’ tinoka i sina nu pilawean, Ia nokijo’o ahi’ i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu ka’ nompotingaan mian i kijo’. Ingkop atu mian dina’isan ahi’ na sinintoka i kijo’. Ingkop salataa aha nohongo anu pinotingaan i Yesus, aha binangango ahi’ tongko’. Tinoka sumo atu aha nosi basisiko ahi’ samian toka samian konyo, “Pa’ lengkat iyaa na pinohumpakanNyo kapandean susumo utu? Pa’ iyee ahi’ na nompotingaan mian aitu? Mosiaa utu ka’ Ia timbali mombau anu tosanga-sangalasan? 3 Padahaan kita buu’ ahi’ monsumbu’ aitu Ia na lahi’ mian anu topobau hagi lamadi kabai kasuhangan lengkat i kau’. TinaNyo na i Maria, ka’ to utu-utusNyo mo’ane na atu hai Yakobus, ka’ i Yoses, ka’ i Yudas, ka’ i Simon. To utu-utusNyo mule’ to bo-boune maka’ singkona hi’ jojoong aya i kota’to.” Mokonyo’ atu aha madi’ hi’ nontalima Ia.
4 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Yesus konyo, “Maka’ de anu pinotade nu Anu Nonsihang da monsisikakon poto’ion nu Tumpu hi mian (nabi) na oholomati ahi’ nu mian utu mae i sangkampungan, tiba mian nu santano’an. Panyo atu, na de anu sangka-sangkampung tiba aha to utu-utusnyo ka’ anu ka’ohaniannyo, na atu aha na madi’ hi’ moholomati ia.” 5 Ingkop atu aha madi’ hi’ nompolinganga’ Ia, aitu na mokonyo’ atu i Yesus madi’ hi’ totobo’ na Ia nombau manjoo’ na anu sanga-sangalasan i kijo’. Lahi’ Ia nompololok aha pa’ sangkuka na mian anu mapalak ka’ Ia nompotudu limaNyo i buan nu aha. 6a Ingkop atu i Yesus na binangang ahi’, maka’ aha na madi’ hi’ nompolinganga’ Ia.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nonsai aha to muri-muritNyo aha sampu-sampulu’ ka’ ua aha da monsisikakon Sisik u Tumpu hi mian ka’ soo’ nompololok mian anu mapalak
Matius 10:5-15; Lukas 9:1-6
6b Lapas atu Ia nambaa ahi’ na i Yesus nambaa nokijo’ i to kampu-kampung anu mompahaohani kampungNyo, ka’ soo’ lewa’ nompotingaan mian i kijo’. 7 Lapas atu ilagaNyomo ahi’ na aha to muri-muritNyo, aha sampu-sampulu’ ka’ ua aha, ka’ labot binee’anNyo kahosonanNyo da nupokoala na molaa’ to se-setan. Toka atu manau’ sinaiNyomo na binagiNyo ahi’ toto ua aha da mambaa monsisikakon poto’ion u Tumpu.
8 Ka’ pinoto’iNyo hi aha konyo, “Boli hi’ koanu oboa miu susumo atu anu soo’ opake miu i jalan, lahi’ tokon na oboa miu. Susumo atu kaanon hagi talakana’nyo, tiba doi, maka’ boli hi’ momboa. 9 Lahi’ sandaan na timbali opake miu ka’ baju’, panyo baju’ pe’e be lahi’ atina’ anu opa-opake miu, momboa baju’ anu ponganti na boli ahi’.” 10 Ingkop atu singkona hi’ pinatituduakonNyo konyo, “De laboto koanu mompoliba’ komiu i laigannyo, na jojoongo ahi’ i kijo’ sampe hi’ komiu mompala’i kota’ aitu, boli hi’ molalin i laigan nu mian saga’at.
11 Panyo de komiu toka i sa’angu’ a tampat, ka’ toka hi aha anu i kijo’ madi’ labot montalima ka’ mohongo Sisik u Tumpu anu osisikakon miu, na mambaamo ahi’ ka’ opala’ii na tampat aitu ka’ otontangi ahi’ na bonyo nu tano’ lengkat i tengke miu, ponsisik de madi’ ubali’i na mosa’angu’ hi’ ulusa’ u Anu Nonsihang saidi’ mae.”
12 Salataa ihongo nu aha na atu palenta i Yesus aitu, aha nambaamo ahi’ ka’ nonsisikakon hi mian da tiohi’ obali’i na bauon nu aha anu ma’ide-idek, ka’ tiohi’ mompolinganga’ Tumpu ka’ montoluk pongka’oho’Nyo. 13 Ingkop atu dina’isan ahi’ na to se-setan ilaa’ u aha, tiba mule’ mian anu mapalak maka’ dina’isan ahi’ na soo’ lewa’ pinololok nu aha, maka’ atu soo’ ahi’ nukelai nu lanya’ u zaitun na aitu mian anu mapa-mapalak, ka’ upololok.
Bau-baunyo nu atu i Yohanes topopalamandiam pinatean
Matius 14:1-12; Lukas 9:7-9
14 Ingkop tinolelemo ahi’ na sanggo i Yesus tiba anu binauNyo, maka’ atu tiba i tomundo’ Herodes, na monsumbu’o ahi’. Maka’ saja’ hi’ lewa’ nuposi sisi-sisik u mian utu mae konyo, “I Yohanes anu lewa’ nompalamandiam mian na poule’o tinumuu’. Ingkop atu na mokonyo’ Ia ko kuasa mombau anu tosanga-sangalasan.”
15 Saga’at mule’ na monsisik ahi’ konyo, “Ia na i Elia anu uka pe’e mae.”
Panyo aha mule’ saga’at na monsisik ahi’ konyo, “Ia na anu hi’ pinotade nu Anu Nonsihang da monsisikakon poto’ion nu Tumpu hi mian (nabi), gampanyo hi’ to nabi-nabi naipuan.”
16 Salataa ihongo i Herodes sumo atu na sisik u mian, ia binasisiko ahi’ konyo, “Misa’ ahi’! Mian aitu na malingkoyaa ahi’ i Yohanes ahi’ uka anu topopalamandiam mian. Totu’u ahi’ aku na nompokau mian da nongkolongakon ubaknyo. Panyo uka na poule’o hi’ ia tinumuu’.”
17 Maka’ mokonyo’ sinisik i Herodes susumo atu, maka’ uka pe’e mae posi ia ahi’ na nompokau mian da nohakop i Yohanes ka’ nomposoop i talungku’an. Pu’unyo mokonyo’ binau i Herodes sumo atu, na maka’ kino masa’ala hi’ nu boune samian sanggonyo na i Herodias. I Herodias na bengkele’ ahi’ nu utus i Herodes aitu motoutus sintomu tiba ia. Utusnyo aitu na sanggonyo i Filipus. Panyo lako’ ingala i Herodes na i Herodias ka’ binau bengkele’nyo.
18 Ingkop atu lako’o hi’ lewa’ pinisisik i Yohanes pa’ pimpiano ahi’ ia binasisik hi Herodes, konyo, “Madi’ hi’ timbali na oko mosoa tiba bengkele’ nu utusum!”
19 Tinoka sumo atu na kinaidekano hi’ tongko’ i Herodias na aitu i Yohanes. Kahanda’nyo na opateimo ahi’ na aitu i Yohanes. Panyo madi’ hi’ totobo’ maka’ atu madi’ hi’ ko nupobee’ i Herodes. 20 Maka’ atu ia kijo’ i talungku’an na i Yohanes na pinalenta ahi’ i Herodes na tantadanyo da ojagai ahi’ ma’ima-ima’ na aitu i Yohanes, maka’ aitu i Yohanes na nukaboati ahi’ ka’ nukatakut ahi’ i Herodes. Maka’ sinumbu’ ahi’ i Herodes, aitu i Yohanes na mian ahi’ ma’ima’ anu sinai mae nu Anu Nonsihang. Ka’ de biasa pe’e lewa’ ia basisik na i Yohanes, toka hi Herodes na ia mongkaima’i ahi’ mohongo ia basisik, nanaumo kinyonyoanyo manau’ na susa’o ahi’.
21 Panyo atu manau’ nolumomboto na aitu i Herodes, lombot ahi’ daka’ nombu’oui sina kinahampeannyo, na nohumpako hi’ jalan na i Herodias mompatei aitu i Yohanes. Maka’ atu manau’ nolumomboto na pinahapoto’inyomo ahi’ i Herodes na batu-batuu anu to pangka-pangkatnyo anu to mata-matangkas i kalajaannyo, tiba to tu’a-tu’anyo nu to tanta-tantada ka’ to tu’a-tu’anyo nu mian nu Galilea singkaapo hi’ ilaganyo.
22 Ingkop atu manau’ sinintokamo ilumombot, lako’o hi’ nonsalelei na aitu anak i Herodias anu dai’ langkoyang . Ingkop atu ia nonsalelei na tinoka atu hi tomundo’ Herodes tiba batu-batuu mian anu nongahumi lombot buu’ ahi’ tongko’ sinanaang. Tinoka sumo atu, notataemo ahi’ na i Herodes hi langkoyang aitu konyo, “Poita mae na anu nukahanda’i, da kubee’ hiyoo’!”
23 Toka atu ia nombatonii’o ahi’ na i Herodes konyo, “Apa na anu nupoita mae tio-tio ahi’ kubee’. Nanaumo pe’e sambahagiaan na aya tano’ anu kutoongi kubee’ ahi’.”
24 Salataa sinumo atu, nosabato ahi’ na langkoyang aitu ka’ nokijo’ hi tinanyo ka’ toka pinokilawanyo konyo, “Tina, pa’ apaa na anu kupoita hi tomundo’?”
Tinaaman nu tinanyo konyo, “Lako’ ka’ toka opoita na ubak i Yohanes anu topopalamandiam!”
25 Salataa sinumo atu poule’o ahi’ ia ninsusule’ malia-lia’ nokijo’ hi Herodes ka’ toka ia binasisik konyo, “Anu kupoita hi kita tomundo’ da obee’ ahi’ mae hiyau’ u uka, na ubak i Yohanes anu topopalamandiam ka’ osake’akon i sa’angu’ a dulang!”
26 Jo salataa ihongo i Herodes na atu poitaon nu langkoyang aitu, sinusa’o ahi’ tongko’ na kinyonyoanyo. Panyo mosiaa na dai’ mompotundei poitaon nu langkoyang aitu, na atu ia noko batonii’o ahi’ atu i gapu-gapulan nu mian. 27 Tinoka sumo atu, balomo hi’ pinalenta i Herodes na atu tantadanyo samian, da mokijo’ i talungku’an mongala ubak i Yohanes, ka’ oboa mae atu i gapu-gapulan nu mian atu ilombot. Ingkop balomo hi’ nambaa na aitu tantada samian ka’ toka kinolongnyo nu bajak na ubak i Yohanes. 28 Lapas atu, sinake’nyomo ahi’ i dulang na ubak i Yohanes, ka’ binoanyo, ka’ toka binee’nyo hi langkoyang aitu. Tinoka hi langkoyang atu, binee’nyoje ahi’ hi tinanyo.
29 Salataa ihongo nu aha to poka-pokauhon i Yohanes be sumo atu, aha nambaamo ahi’ ka’ me ingalanyo na mayat i Yohanes ka’ toka ilambunnyo.
[Sinumo atu na mokonyo’ i Herodes kino pontutugi konyo aitumo ahi’ i Yohanes anu topopalamandiam mian na aitu i Yesus.]
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompokaan mian da’isan
Matius 14:13-21; Lukas 9:10-17; Yohanes 6:1-14
30 Ingkop atu to muri-murit i Yesus anu sinaiNyo menonsisikakon hi mian sisikNyo, na ninsusule’o ahi’ mae , ka’ toka aha nosipobuke’ tiba i Yesus. Ka’ toka pinahasisiknyo iwi-iwi’ hi Yesus na anu soo’ binaunyo tiba anu soo’ pinotingaan nu aha hi mian. 31 Ingkop atu mian dina’isan ahi’ na anu toka tiba anu minsusule’. Ingkop tiba pe’e nongkaan na i Yesus tiba to muri-muritNyo, na madi’ hi’ ko tempo’. Pinia i Yesus be sumo atu, pinoboaNyomo ahi’ na atu to muri-muritNyo konyo, “Inda da kita mambaa pe’e mokijo’ i palawangan anu madi’ ko miannyo, da laposi kita na i kijo’, da kita milawe pe’e pea-pea’.”
32 Tinoka sumo atu aha nalunsake’o ahi’ i duangan ka’ aha notaap nokijo’ i palawangan. 33 Panyo manau’ aha nambaamo, na dina’isan ahi’ na mian nontoa aha nompala’ii tampat aitu. Ka’ sinumbu’ nu mian haha atu na aitu hai Yesus tiba to muri-muritNyo. Salataa sinumo atu, na batu-batuu mian anu lengkat i kota’, singkaapo hi’ kinaluan mae ka’ nopalai nontulu katano’an, ka’ atu pinontutugi nu aha konyo da aha pe’e na imona toka i kijo’, ka’ hai Yesus tiba to muri-muritNyo.
34 Ingkop manau’ tokamo aha nilalobos lengkat i duangan na hai Yesus, tinoaNyo be dina’isan ahi’ tongko’ na mian i kijo’. Salataa sinumo atu, na noliboso ahi’ tongko’ na kinyonyoa i Yesus na nontoa atu aha na susumo hi’ domba anu madi’ ko mian anu molaya’. Tinoka sumo atu na manjoo’ ahi’ na anu lewa’ pinotingaanNyo hi aha.
35 Manau’ nalomo, binasisiko ahi’ na to poka-pokauhon i Yesus hi Ia konyo, “Uka na malia’o pihi, ka’ tampat aya na palawangan ahi’. 36 Sahanyo hi’ toka hi kita Tuma da osaimo ahi’ na atu aha, mambaamo ahi’, ka’ toka aha mongoli kaanon i to kampu-kampung anu ohani aya.”
37 Panyo tinaaman i Yesus konyo, “Komiumo ahi’ na mombee’i aha mongkaan.”
Tinaaman mule’ nu aha konyo, “Te oposiaa mami na mombee’i aha kaanon? Bailako’ ko doi pelak to ua’atu, da atu na pongoli kaanon bau pompaso atu aha iwi-iwi’.”
38 Salataa sinumo atu, pinokilawamo ahi’ i Yesus hi aha konyo, “Dai’ sangkuka na loti anu itina’ hi komiu? Pitoa pe’e!”
Manau’ pinoko toanyo, sinisiknyo hi Yesus konyo, “Dai’ olima’ na loti aya, ka’ ikan uangkau.”
39 Tinoka sumo atu pinokaumo ahi’ i Yesus na aitu mian koda-koda’isan singkaap mompoposumuhang toto sangombu atu i hemput anu bulou. 40 Ingkop ihongo nu sangalu sumo atu, buu’o hi’ aha nompoposumuhang atu i hemput toto sangombu. Ingkop koanu hi’ sa’atu na mian sangombu, koanu limampulu’ na mian sangombu.
41 Lapas atu lako’o hi’ ingala i Yesus na aitu loti olima’ na batuannyo, ka’ aitu ikan uangkau. Toka atu Ia tinolotihanga’o ahi’ nokita’ i langit ka’ Ia nonsamposisik TumaNyo, tolosalamat i kaanon aitu. Lapas atu pinuge-pugeakonNyoje ahi’ na atu loti aya to-toong. Ka’ kinawaakonNyo atu hi aha to muri-muritNyo da aha ahi’ na lako’ mombagiakon hi mian da’isan. Saba’ tutuk ahi’ kino nyonjoo’nyomo na atu loti, madi’o hi’ mongkaho’ mingkot! Toka atu ingalaNyo mule’ na aitu ikan ua-uangkau ka’ binene-benekakonNyoje ahi’ ka’ kinawaakonNyo atu hi aha sangaluNyo, da binagi-bagiakon nu aha hi mian da’isan. Ingkop pinianyo be tutuk ahi’ kino nyonjoo’nyomo! Sinungkaa nu pinoko bagiannyo singkaapo hi’ nobosu na mian koho-kohongi’, madi’ hi’ mae mongkaho’ mingkot, lahi’ saja’ mompaka konyonjoo’nyo.
42 Ingkop atu mian koda-koda’isan buu’ ahi’ nohumpak loti tiba ikan, ka’ buu’ ahi’ singkaap aha nobosu. 43 Manau’ buu’o aha noko kaan tiba nobosu, lako’o hi’ kinongkonakon nu aha na atu tuha’nyo nu atu kaanon. Ingkop atu iwi-iwi’o na anu madi’ pinoko kaan nu aha, na dai’ sinampulu’ ka’ ohua’ na bowang na buu’ nobuke’ u atu tuha’ nu kaanon. 44 Ingkop mian anu nongkaan loti aitu, na la pe’e to mo-mo’ane na olima’ a madala na miannyo.
Bau-baunyo nu atu i Yesus i lumajang i kilit u ue
Matius 14:22-33; Yohanes 6:16-21
45 Lapas atu balomo hi’ pinokau i Yesus na to muri-muritNyo konyo, jongano ahi’ sumake’ duangan ka’ mambaa imona motaap mokijo’ i Betsaida, kijo’ mae i santoa nu dowiwi. Atu mule’ mian koda-koda’isan na sinaiNyo ahi’ da singkaap nompopopinsusule’ i kajojoongan nu aha. 46 Manau’ aha mambaamo, binasisiko ahi’ na i Yesus konyo soo’ obalaingati i jalan. Pinoko taloakon i Yesus susumo atu, Ia nambaamo hi’ nokita’ i bungkutnyo ka’ toka Ia binalado’a.
47 Ingkop manau’ pinihimo, na atu duangan nu aha to poka-pokauhon i Yesus na kijo’o hi’ mae i pohintonga’an nu dowiwi, mehi’ posi i Yesus na kijo’ i katano’an. 48 Manau’ tinoa i Yesus be atu mehi’ upagala nu aha na mombose duangan, maka’ atu aha mambaa nu ahopi ahi’ nu duangan na baleba’. Ingkop ohanimo maliana, tinokamo hi’ mae atu hi aha na i Yesus lumajang i kilit u ue. Ia ilumajang na gagau’ ahi’ Ia lamba-lambaa moluani aha. 49 Salataa tinoa nu aha be sumo atu, na singkaapo hi’ aha natakut ka’ noloboo’, konyo saba’ kadudu. 50 Maka’ atu mosa’angu’ hi’ singkaapo aha natakut aha iwi-iwi’ na labot nontoa Ia.
Panyo atu na balomo hi’ Ia notatae na i Yesus atu hi aha konyo, “Boli hi’ matakut, maka’ Aku ahi’ a aya!” 51 Toka atu balomo hi’ Ia noliba’ atu i duangan nu aha, ka’ baleba’ mule’, balo hi’ nombohokot.
Salataa sinumo atu, na tinoka atu hi aha to poka-pokauhon i Yesus na mosa’angu’ hi’ singkaapo aha binangang.
52 Maka’ atu uka pe’e i Yesus nombee’i kaanon mian koda-koda’isan, maka’ tinoka atu hi aha, ma’isa hi’ ko sinumbu’nyo na kaliangannyo, maka’ ma’isa hi’ ko ninsoop i kinyonyoa nu aha.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok mian anu mapalak i Genesaret
Matius 14:34-36
53 Ingkop atu manau’ aha tinokamo kijo’ i santoa nu dowiwi na hai Yesus tiba to muri-muritNyo, na aha ilumabu ahi’ i Genesaret , duangan mule’ nu aha sinegotnyo ahi’ i atu. 54 Manau’ aha nintatau’o lengkat i duangan, na sinumbu’ ahi’ nu aha aitu, talu’ i Yesus ahi’ na atu. 55 Salataa sinumo atu na balomo hi’ aha nahapopalaian nokijo’ i to lai-laigan nu mian anu monjoongi kampung aitu, ka’ me bindili nu aha tiba-tiba ampasnyo batu-batuu hi’ mian anu mapalak, ka’ bindili nu aha nokijo’ hi Yesus. Ingkop manau’ de aha mohongo i Yesus pa’ iyaa mae utu, mian na singkaapo hi’ mokijo’ ka’ mombilii batu-batuu hi’ mian anu mapalak.
56 Ingkop i Yesus nambaa nokijo’ i to kota-kota’, tiba to kampu-kampung, maumo kampung daka’ kabai kampung anu ite’. Maka’ de Ia matumpasi’ pa’ moyaa utu, na susumo atu anu singkaap napalak, ka’ nupahaboamo ahi’ me nu mian, ka’ toka nupomale’ atu i benda, kabai kijo’ i pohintonga’an nu kota’ kabai kampung. Toka atu pagalamo hi’ aha momoita hi Yesus, da nupobee’ ahi’ i Yesus na aitu aha anu singkaap mapalak, montiik baju’Nyo, naumo lahi’ puus nu baju’Nyo. Ingkop atu iwi-iwi’ na mian anu nontiik Ia, na buu’ ahi’ na’alin.
7
Bau-baunyo nu adat u Mian u Yahudi
Matius 15:1-20
1 Ingkop atu kino ninsan, aha sinikumpuno ahi’ na atu aha pa’ sangkuka na mian nu Farisi tiba aha puun nu agama, aha hi’ pa’ sangkuka, lengkat i Yerusalem, ka’ aha tinoka atu hi Yesus. 2 Jo toka mae tinoa nu aha, na aitu to muri-murit i Yesus saga’at be lako-lakonyo mongkaan, jo lima nu aha koton, maka’ madi’o hi’ toka aha nimbaso’ imona nontoluk atulan nu agama. Ingkop pontoa nu aha mian nu Farisi lima nu to muri-muritNyo na ma’isa pe’e bilisiin de Anu Nonsihang na montoa mae.
3 Maka’ atu aha mian nu Farisi tiba mian nu Yahudi saga’at, na babihing ahi’ tongko’ na mombatuki adat anu lengkat hi to tu’a-tu’anyo nu anu nompolee’ aha naipuan. Adat nu aha na madi’ hi’ toho’ mongkaan, de ma’isa pe’e moko pimbaso’ a lima imona susumo atulan nu aha. 4 Sumo atu mule’ kaanon batu-batuu anu nu oli i pasan, maka’ madi’ hi’ timbali nukaan nu aha, de ma’isa pe’e opokobaso’i. Susumo atu mule’ atulan nu adat nu aha maka’ dai’ ahi’ manjoo’ na anu tiohi’ nubatuki nu aha, susumo atu atulan nu mombaso’i galaas, mangko’, hagi talakana’ nu polu’ saga’at anu binau lengkat i tambaga’.
5 Tinoka sumo atu na pinokilawamo ahi’ nu atu bubuu’ aha Farisi tiba aha puun nu agama, atu hi Yesus konyo, “Kadaka’ atu to poka-pokauhonum na madi’ mombatuk adat nu anu nompolee’ kita? Maka’ atu aha mongkaan, jo atu madi’ mimbaso’ a lima. Maka’ de atulan nu agamanto na koton ahi’ na sanggonyo na de ma’isa pe’e mimbaso’ na lima polo’o mongkaan. Mosiaa ka’ aha mombau sumo atu?”
6 Ingkop tinaaman i Yesus konyo, “Komiu na mian ahi’ anu singkaap ‘mongkaan i unonyo’. Totu’u ahi’ tongko’ na poto’ion nu Tumpu anu sinisikNyo hi Nabi Yesaya naipuan mongkona bau-baunyo nu komiu. Maka’ atu anu tinulis i Nabi Yesaya na sumo uka, Tumpu ahi’ na binasisik konyo,
‘Mian haha aya na moholomati mae Aku lahi’ ata’ i nganga’, panyo kinyonyoa nu aha na, madi’ hi’ ko totu-totu’u moholomati mae Aku.
7 Ingkop atu na lahi’ aha palansuma na aha monsangke mae Aku, maka’ atulan anu nupotingaan nu aha, au’ atu lengkat mae hi Tumpu, padahaan lahi’ atulan anu binau nu manusia.’
8 Ingkop toka atina’ hi komiu na palenta nu Anu Nonsihang na madi’ hi’ obatuk miu, panyo atulan nu manusia na pagala hi’ okakebuhakon obatuk miu.”
9 Ingkop pinatituduakon mule’ i Yesus konyo, “Pande ahi’ tongko’ na komiu mombahaakon palenta nu Anu Nonsihang. Taalu’ lahi’ komiu mintoong i posi adat nu anu nompolee’ komiu. 10 Sonto’nyo: Naipuan i Musa ko palenta ahi’ anu sinisiknyo sumo aya konyo,
‘Holomati ahi’ na tumaum ka’ tinaum,’ maka’ ‘de mian anu motatae ma’idek hi tumanyo tiba tinanyo, na tio-tio hi’ opatei.d’*
11 Panyo toka hi komiu na lahi’ da komiu mompotingaan, tuko miu, de toka kijo’ hi mian nusisik hi tuma tiba tinanyo konyo, ‘Madi’o hi’ koanu pontulungingku komiu, maka’ uka sabenanyo dagi’ hi’ ko pontulungingku komiu panyo, madi’o hi’ timbali kubee’ maka’ pinakengkumo ahi’ bau hana’u hi Anu Nonsihang.’
12 De sumo atu na komiu montewa’ ahi’ mian aitu montulungi tuma tiba tinanyo.
13 Ingkop atu na maka’ otibahakon ahi’ miu na Sisik u Tumpu ka’ posi atulan miu na opotingaan hi mian. Uka na manjoo’ ahi’ na atulan anu ingabali’ miu susumo atu.”
Bau-baunyo nu anu monsaduakon mian da madi’ totobo’ na monsangke Tumpu
14 Tinoka sumo atu na bali mule’ ilaga i Yesus na mian da’isan aitu, ka’ Ia binasisik hi aha konyo, “Potombihing ahi’ mae ma’ima-ima’ ka’ otalima ahi’ i kinyonyoa na uka anu Kusisik hi komiu uka.
15 Misa’ hi’ koanu lengkat i kilit minsoop i uno nu butong na monsaduakon mian da toka hi Anu Nonsihang koton na Ia montoa mae. Panyo moko koton toka hi Anu Nonsihang na aitu anu kaluan lengkat i kinyonyoa, aitu ahi’ na monsaduakon mian koton.
16 [Ingkop de anu ko bihing, mobaya’ konyo opoposiap i kinyonyoa na uka anu sini-sinisikKu hi komiu!]”
17 Lapas atu pinala’iano ahi’ i Yesus na atu mian da’isan, ka’ Ia ninsoop atu i sa’angu’ a laigan. Manau’ pinokilawamo ahi’ nu atu to muri-muritNyo hi Yesus konyo, “Gulu’ apa na patunyo nu anu sinisikum na nautu?”
18 Tinaaman i Yesus konyo, “Te tiba komiu madi’ malingkoyaa? Maka’ iwi-iwi’ susumo atu anu okaan tiba anu oinum na maka’ madi’ hi’ ko monsaduakon mian koton toka hi Anu Nonsihang.
19 Maka’ anu okaanto na minsoop ahi’ i kompong, misa’ hi’ ko minsoop i kinyonyoa, manau’ bali hi’ opokaluan lengkat i butong.” Ingkop atu Ia binasisik susumo atu na, singkona hi’ ponsisik kaanon timbali hi’ okaan nu mian iwi-iwi’.
20 Toka atu Ia binasisik mule’ na i Yesus konyo, “Anu hi’ kaluan lengkat i uno nu kinyonyoa nu samian, aitu ahi’ na monsaduakon kinyonyoa nu mian da koton.
21-22 Maka’ iwi-iwi’ na anu ma’idek, pu’unyo na lengkat i kinyonyoa ka’ pontutuginto mokonyo’ kita mombau anu ma’ide-idek susumo atu: montomang, mompatei mian, monsaihoyo-hoyot boune sansamianan, kabai mo’ane sansamianan (anu balonte), mombau bodo-bodo’, ka’ mindede-dedeng. Tiba atu miluu, mongindii anu nu samian, mongakali mian, mongaluu, mompopotangkas butong, ka’ tahuu hi’ tongko’ gagahon.
23 Ingkop atu iwi-iwi’ na anu ma’idek susumo atu, na lubat ahi’ lengkat i kinyonyoa nu mian. Aitu ahi’ na monsaduakon mian da timbali koton.”
Bau-baunyo nu i Yesus nompololok anak u atu samian boune mian nu Siro-Fenisia
Matius 15:21-28
24 Lapas atu, pinala’iano ahi’ i Yesus na tampat aitu ka’ Ia nambaa nokijo’ i tano’ anu ohani kota’ u Tirus. Tinoka i kijo’, tokamo hi’ Ia ninsoop i sa’angu’ a laigan, konyo da boli hi’ mae nusumbu’ nu mian Ia i kijo’. Panyo tinoka hi mian na maka’ tataap ahi’ sinumbu’ nu aha na i Yesus kijo’.
25 Ingkop atu kino samian ahi’ boune, anaknyo na tinuluon nu setan. Salataa ihongonyo be kijo’ a i Yesus, balomo hi’ ia nambaa nokijo’ hi Yesus ka’ toka ia natindumon akaong i tengkeNyo. 26 Ka’ pinoitanyo konyo, “Kaase’ kita Tu’anyo, de timbali da toka hi’ opololok na kijo’ anakku boune ka’ olaa’ na setan anu natilakit.” Ingkop boune aitu na misa’ hi’ ko mian nu Israel. Maka’ pinolengkatannyo na lengkat ahi’ i bangsa Siro-Fenisia, basa’nyo na basa’ ahi’ u Yunani.
27 Salataa sinumo atu tinaamano ahi’ i Yesus ka’ Ia binakantuang konyo, “Ee maka’ dai’ ahi’ to hiko-hiko’ na opasoo imona. Maka’ madi’ hi’ ma’ima’ na mombee’i kaanon anu sabenanyo bau pompaso to hiko-hiko’, ka’ lako’o olumbu’akon hi dedeng.”
28 Panyo tinaaman nu boune aitu konyo, “Ii’ totu’u ahi’ na itina’ anu sinisikTo. Panyo atu dedeng pe’e akaong i aluk u meja’ na singkona hi’ mongkaan aitu laaya’ anu manabu’ lengkat hi to hiko-hiko’.”
29 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Yesus hi boune aitu konyo, “Itina’ sumo hi’ itina’ na pinontamium mae, uka na Kusisik hiyoo’, lako’o hi’ pinsusule’o i laiganum, maka’ setan anu natulakit hi anakum na nosabato ahi’.”
30 Salataa sinumo atu, balomo hi’ ninsusule’ i laigannyo na boune aitu. Tinoka i kijo’, toka tinokanyo na’alino ahi’ na aitu anaknyo lako-lakonyo ahi’ male’ i kamale’an. Setan mule’ totu-totu’u ahi’ nambaamo hi’ lengkat i anak aitu.
Bau-baunyo nu i Yesus nompololok samian anu mabongon ka’ momo’
31 Lapas atu i Yesus tiba to muri-muritNyo nompala’ii tano’ nu Tirus ka’ Sidon, ka’ aha nambaa nokijo’ i tano’ anu ohani dowiwi nu Galilea aitu anu sinanggohan polopinsi nu Sampulu’ a Kota’ (Dekapolis). 32 Tinoka i kijo’, tinokamo hi’ mae na mian nomboa atu samian anu mabongon ka’ momo’. Ka’ toka mae pinoitanyo atu hi Yesus da lako’ upotudu na lima atu hi mian aitu.
33 Salataa sinumo atu, pinoboamo i Yesus na mian aitu ka’ gagana’ pinala’ian nu aha na mian da’isan. Manau’ lamo posi aha, lako’je pinosoop i Yesus toto sa’angu’ a bua’ u limaNyo, atu i uno nu bihing nu mian aitu sambiha’ ka’ sambiha’. Toka atu tinupe’anNyo na lima ka’ lako’ tiniiknyo na jila’ u mian aitu. 34 Lapas atu Ia tinolotihanga’o ahi’ nokita’ i langit, Ia noko tolotihanga’ tinolousa ka’ Ia notatae hi mian aitu konyo, “Efata,” maka’ atu na basa’ ahi’ nu Aramik, patunyo, “Tombuka’o!” 35 Pinoko sisik i Yesus sumo atu, balomo hi’ ia nohongo ka’, basisik mule’ maka’ balomo hi’ sindolat.
36 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Yesus hi aha sangalu batu-batuu i atu konyo, “Boli ahi’ osisik miu hi mian saga’at, na uka Aku nompololok mian aya.” Panyo nanaumo atu tinewa’ i Yesus, be lahi’ da tinoka hi aha na pinaka sisiknyo ahi’ hi mian da’isan. 37 Ingkop atu iwi-iwi’ na mian anu nohongo aitu, na singkaapo hi’ binangang. Manau’ na posi aha ahi’ na lewa’ nosibasisik konyo, “Anu lewa’ binau i Yesus, na ingko-ingkot na ma’ima’ ahi’! Ia nompololok mian anu mabongon da timbali hi’ mohongo, ka’ mian momo’ timbalimo hi’ solat na basisik.”
8
Bau-baunyo nu atu i Yesus nombee’i mongkaan opat na madala na mian
Matius 15:32-39
1 Ingkop atu kino ninsan tinopitokamo hi’ mae atu hi Yesus na mian koda-koda’isan, ka’ toka mae binakumpun. Tempo’nyo atu na aha madi’ hi’ dai’ kino kaanon. Tinoka sumo atu ilagamo ahi’ i Yesus na to muri-muritNyo ka’ Ia binasisik konyo, 2 “Aku na molibos ahi’ na montoa atu mian da’isan. Maka’ tolunsinamo ahi’ na aha saja’ mae mombatuki Aku, uka na aha kina’alusano ahi’ i kaanon. 3 Maka’ de susumo atu aha mo’ohopo ka’ Kusai da aha minsusule’ i laigannyo na maka’ toka utu i olot u jalan madi’o ahi’ soo’ aha moko lambaa, soo’o ahi’ aha topaas nu ohop. Maka’ atu koanu hi’ tinoka mae na anu lengkat i kampung anu majo’on.”
4 Ingkop tinaman nu aha to muri-muritNyo konyo, “Mosiaa na kita mohumpak kaanon da manya’ obee’ hi mian haha atu, na tampat aya majo’on kampung?”
5 Salataa sinumo atu pinokilawamo ahi’ i Yesus hi aha to muri-muritNyo konyo, “Dai’ sangkuka na loti itina’ hi komiu?”
Tinaaman nu aha konyo, “Dai’ popitu’!”
6 Toka atu binasisiko ahi’ na i Yesus hi mian koda-koda’isan konyo, “Poposuhango i tano’ komiu iwi-iwi’!” Lapas atu lako’o ahi’ ingala i Yesus na aitu loti popitu’ na batuannyo, ka’ Ia nonsamposisik TumaNyo, tolo salamat i kaanon aitu. Lapas atu pinuge-pugeNyoje ahi’ na aitu loti to-toong ka’ kinawaakonnyo atu hi aha to muri-muritNyo da aha na lako’ nombagiakon hi mian da’isan. Tinoka atu hi aha lako’o hi’ binagiakonnyo. 7 Ingkop maka’ atu ikan pe’e be aha kino ikan ahi’ to ite-ite’ papiangkau. Atu lako’ mule’ ingala i Yesus na ikan aitu, ka’ Ia tinolosalamat hi TumaNyo. Toka atu kinawaakonNyoje mule’ ahi’ atu hi aha to muri-muritNyo, ka’ pinokauNyo na aha da mombagi-bagiakon hi mian da’isan. 8-9 Ingkop atu mian anu nongkaan na kila-kila opat na madala na miannyo. Ka’ aha mian koda-koda’isan buu’ ahi’ singkaap nobosu. Toka atu lako’o hi’ kinongkonakon nu aha to muri-muritNyo na atu tuha’nyo nu atu loti ka’ ikan anu madi’ pinoko kaan nu aha. Atu iwi-iwi’o dai’ popitu’ na bowang na buu’ nobuke’ u atu tuha’ nu loti ka’ ikan. Manau’ na sinaimo ahi’ i Yesus na aitu mian koda-koda’isan da aha ninsusule’ i posi kajojoongan nu aha. 10 Lapas atu balomo hi’ sinumake’ i duangan ka’ nambaa nokijo’ i Dalmanuta na atu hai Yesus tiba to muri-muritNyo.
Bau-baunyo nu atu aha Farisi nomoita hi Yesus da mombau anu okabangangi
Matius 16:1-4
11 Ingkop manau’ na tinokamo ahi’ na atu aha pa’ sangkuka na mian nu Farisi ka’ toka mae lewa’ naimbahan atu i Yesus da nupisala’i. Mokonyo’ atu aha nomoita hi Yesus da mombau pe’e anu okabangangi da ponsumbu’an totu-totu’u ahi’ posi Anu Nonsihang na nompokau mae Ia tinoka aya i dunia.
12 Salataa ihongo i Yesus sumo atu, Ia na’ideko ahi’ na kinyonyoa, atu dai’ Ia tinolousa toka atu pinokilawaNyoje atu hi aha konyo, “Mosiaa ka’ komiu mian anu tumuu’ sumo uka momoita mae hi Yau’ da mombau anu moko bangang mian? Uka Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu, Aku na madi’ hi’ mombau anu okabangangi miu, nanaumo la minsan!” 13 Lapas atu pinala’iano ahi’ i Yesus i kijo’ na atu aha mian nu Farisi ka’ Ia tiba to muri-muritNyo na poule’ mule’ ahi’ sinumake’ i duangan ka’ nambaa nokijo’ i santoa nu dowiwi.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompoingat to muri-muritNyo tudun kijo’ i ragi nu Farisi ka’ ragi i Herodes
Matius 16:5-12
14 Ingkop manau’ aha kijo’o mae i duangan, kijo’o mae i pohintonga’an nu dowiwi, tinolosukapje ahi’ hi to muri-murit i Yesus taalu’ kinoliliman na nomboa loti. Lahi’ sambatu na loti anu binoa nu aha i duangan. 15 Toka atu binasisiko ahi’ na i Yesus hi aha ka’ nompoingat konyo, “Opalahatikan ahi’ ka’ opoposohop na ragi nu mian nu Farisi tiba ragi i Herodes!”
16 Ingkop tinoka sumo atu aha nosibasisiko ahi’ samian toka samian na atu to muri-murit i Yesus monsisik aitu anu sinisik i Yesus hi aha konyo, “Te misa’ aya hi’ kita madi’ ko loti mokonyo’ uka Ia binasisik susumo utu.”
17 Panyo ka’ tinoka hi Yesus na maka’ sinumbu’nyo ahi’ na aitu anu sinisik nu aha. Salataa sinumo atu Ia binasisiko ahi’ hi aha konyo, “Mosiaa ka’ komiu basisik aitu madi’ ko loti? Maka’ misa’ hi’ ko aitu na makisuutKu. Sabenanyo komiu na monsumbu’o ahi’ ka’ mangalati’! Pa’ totonggon baahano na kinyonyoa miu ka’ atu madi’ mangalati’? 18 Komiu na ko mata ahi’ panyo susumo hi’ mian pisok. Bihing mule’ komiu singkona hi’ ko bihing panyo sumo hi’ mian mabongon.Te kinolilimano miu 19 na uka tempo’nyo Aku nompuge-puge olima’ na batuannyo nu loti ka’ binagi-bagiakon hi aha mian da’isan aitu olima’ na madala na koda’isannyo? Pa’ sinangkuka na bowang tuha’ nu kaanon anu kinongkonakon miu sina-sina atu?”
Tinaman nu aha, “Sampulu’ ka’ ohua’ na bowang.”
20 Tiba uka tempo’nyo Aku nompuge-puge popitu’ na batuan nu loti ka’ binagi-bagiakon hi aha opat na madala na miannyo, na pa’ sinangkuka na bowang tuha’ u kaanon anu kinongkonakon miu sina-sina atu? Tinaman nu aha,
“Popitu’ na bowang.”
21 Ingkop ko i Yesus, “Ka’ atu ma’isa komiu mangalati’?”
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok samian anu pahaa kijo’ i Betsaida
22 Ingkop atu manau’ na aha nambaamo ahi’ na hai Yesus tiba to muri-muritNyo nokijo’ i Betsaida. Tinoka i kijo’ na kino mian ahi’ aha pa’ sangkuka na tinoka hi Yesus nomboa mae atu samian na mo’ane anu pahaa. Ka’ toka mae pinoita nu aha atu hi Yesus da lako’ utiik na mata nu mian aitu da ia lolok.
23 Salataa sinumo atu, tinoongano hi’ i Yesus na lima nu mian aitu ka’ pinoboaNyo lengkat atu i kampung. Toka atu tinupe’anNyo na mata nu mian aitu, ka’ lako’ pinanyaaNyo na mata nu aitu mian paha-pahaa. Manau’ pinokilawamo ahi’ i Yesus hi mian aitu konyo, “Pa’ koanu tinoaum?”
24 Ia tinolotoa nokijo’ i ahopnyo ka’ ia binasisik konyo, “Ii’, aku nontoa ahi’ mian mahalajangan panyo kutoa na lahi’ susumo puun nu kau’ anu mahalajangan.”
25 Tinoka sumo atu, poule’ mule’ hi’ lako’ tinoongan i Yesus ua-uambiha’ na mata nu mian aitu. Lako’ pinoko toongan i Yesus, tinoka hi mian aitu pagalaje hi’ jinilakonnyo na mata pinianyo ma’ima’ano ahi’ na mosilele’ tiba anu nutoa malingkoyaamo ahi’. Ingkop na’alino ahi’ na matanyo, ka’ naima’o ahi’ na ia montoa. 26 Toka atu pinokaumo ahi’ i Yesus na mian aitu da minsusule’ i laigannyo konyo, “Pinsusule’o ahi’ na komiu, bolimo hi’ komiu bali minsusule’ i kampung aitu.”
Bau-baunyo nu atu i Petrus nompototu’u i Yesus Tomundo’ anu toka mae molumpati
Matius 16:13-20; Lukas 9:18-21
27 Ingkop manau’ na aha nambaamo ahi’ na hai Yesus tiba to muri-muritNyo nokijo’ i to kampu-kampung anu titikup kota’ u Kaisarea Filipi. Ingkop atu lako-lakonyo aha i lumajang, pinokilawamo ahi’ i Yesus atu hi aha to muri-muritNyo konyo, “Madi’ ihongo nu komiu ati-tina’ pa’ mosiaa ii’ na sisik nu mian? Pa’ iyee ii’ na susumo aya Aku?”
28 Tinaman nu aha konyo, “Sa’ kadaa ahi’ lewa’ hi’ ihongo mami na kijo’ sisik nu aha. Kijo’ aha saga’at na konyo, ‘Beleyum na i Yohanes ahi’ uka anu lewa’ nolomosi mian uka mae ma’isa pinatean i Herodes.’ Saga’at mule’ a konyo, ‘Beleyum na i Elia ahi’.’ Ingkop saga’at na konyo, ‘Beleyum na tuang ahi’ nu aha anu hi’ si-singkaap pinotade nu Anu Nonsihang naipuan monsisikakon poto’ionNyo.’ ”
29 Ingkop ihongo i Yesus sumo atu, pinokilawaNyo mule’ konyo, “Be toka susumo atina’ hi komiu, na pa’ iyee na susumo aya Aku?”
Tinaaman i Petrus konyo, “Beleyum na anu hi’ kokonyo na naipuan, tanaas anu toka mae molumpati aya kami mian, Tomundo’ ahi’ anu pinosipotade nu Tumpu anu dinu-dinudu’an.”
30 Salataa ihongo i Yesus sumo atu na sisik i Petrus, tinaamanNyomo ahi’ konyo, “Itina’ osumbu’to hi’ miu mae na Aku, na lahi’ boli osala’ sisik miu hi mian koda-koda’isan, maka’ madi’ toho’.”
Bau-baunyo nu atu i Yesus nonsisik Ia silaka panyo poule’ tumuu’
Matius 16:21-28; Lukas 9:22-27
31 Lapas atu, pinotingaano ahi’ i Yesus atu hi aha to muri-muritNyo na bau-baunyo nu butongNyo. SinisikNyo konyo, “Aya Aku Anak nu Manusia gagana’ saidi’ na tio-tio hi’ manjoo’ a lusa’ Kuta’up. Maka’ tiba pe’e susumo kijo’ to tu’a-tu’anyo nu kampung, tiba to tu’a-tu’anyo nu palandakan lee’ i Harun naipuan, tiba mule’ susumo kijo’ anu lewa’ mompotingaan atulan nu Tumpu, na gagana’ saidi’ na buu’ ahi’ labot mongkaideki aya Aku ka’ mongiloni. Maka’ manau’ na Aku nusilakai ahi’, panyo manau’ Aku nupoko silakai, toka tolunsina na poule’o ahi’ Aku nubulaakon nu Anu Nonsihang ka’ poule’ ahi’ Aku tumuu’.”
32 Ingkop atu pagalamo hi’ pinalingkoyaakonNyo atu iwi-iwi’ ka’ sinisikNyo hondo-hondo hi aha to muri-muritNyo. Salataa sinumo atu ihambeto ahi’ i Petrus na aitu i Yesus nokijo’ i sohipi’nyo ka’ sinisiknyo konyo, “Boli hi’ kita basisik sumo itina’!”
33 Panyo tinoka hi Yesus Ia nobaliko ahi’ ka’ jinonohanNyo na aitu aha to muri-muritNyo, toka atu tinambuha’anNyomo ahi’ na i Petrus konyo, “Lako’ pala’ii na aya oko Lusupen! Maka’ atina’ pontutugium na misa’ ahi’ ko pontutugi nu Anu Nonsihang, lahi’ pontutugi nu manusia.”
34 Toka atu ilagamo hi’ i Yesus na mian da’isan tiba atu aha to muri-muritNyo ka’ Ia binasisik hi aha konyo, “De anu ko kahanda’ da mombatuk mae Aku, na tio hi’ posi pongka’oho’ u kinyonyoa nu butong na ohiku ahi’ ka’ kikijo’ ahi’ pongka’oho’Ku na obatuk. Da nanaumo susumo atu pa’ ukaideki nu mian, osabilakono ahi’, kabai na nuposula ka’ nupatei, panyo da asan pongka’oho’Ku na obatuk ahi’.
35 Ingkop boli hi’ la saja’ montutugi posi pongka’oho’ u kinyonyoa nu butong tiba kasanaangan, maka’ madi’ hi’ ko tuusanannyo. Maka’ de anu sumo atu na kinyonyoanyo na maka’ saidi’an mae imihi na madi’ ahi’ koanu oposi ala-ala hi butong, maka’ ingko-ingkot, buu’ ahi’ molapus na de anu sumo atu na kinyonyoanyo. Panyo de anu mompolinganga’ mae Aku ka’ posi pongka’oho’ u kinyonyoa nu butong a ohiku ahi’, na ma’ima’ ahi’ na pasasawe’nyo. Maka’ tio hi’ koanu oala hi butong na saidi’ mae i mihi. Maka’ naumo aya i dunia na dai’ manjoo’ na sansala anu ota’up, kabai na pa’ upatei nu mian kalana mompokapotakon Lele Ma’ima’, panyo saidi’an mae imihi na ma’ima’ ahi’, maka’ otokai ahi’ na kantumuu’an anu totu-totu’u tiba lambaakonnyo.
36 Maka’ de la susumo atu kadagi’an, na naumo pe’e uka dai’ tutuu’, aya sandu-sandunia na osaingala-ala hi butong, pakana saidi’an mae imihi na ingko-ingkot molapus ahi’ tiba butong, na te apa na kaliangannyo? 37 Maka’ madi’ hi’ ko apa-apaa na anu timbali obau nu mian da timbali poule’ ia mohumpak kantumuu’annyo anu sidu-sidutu’ saidi’ mae.
38 Ingkop tempo’ uka na da’isan ahi’ na mian aya i dunia anu baladosa’, mombau anu ma’ide-idek madi’ hi’ aha mongkaoho’ mombatuk Anu Nonsihang. Maka’ de iyee na mongka’ambangakon mongakut hi mian da’isan ia mompolinganga’ mae Aku, tiba mombatuk mae anu pinotingaanKu, maka’ Aku pe’e Anak u Manusia singkona ahi’ ma’ambang na mongakut ia na anakKu na saidi’an mae i mihi poule’ Aku toka. Maka’ saidi’an mae imihi Aku poule’ toka, na maka’ Aku nupotangkaso hi’ mae nu Tumangku, tiba mule’ usangalui hi’ mae nu kita’ to posa-posaihonNyo. Butongku pe’e na maka’ mosi jingkahahakano ahi’.”
9
1 Ingkop pinatituduakon mule’ i Yesus konyo, “Uka na Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu haha atina’, maka’ komiu saga’at, kita kasu-kasuhangan aya, na ma’isa pe’e silaka na de ia ma’isa montoa Tumpu montu’a-tu’anyoi nu kuasaNyo na kita mian.”
Bau-baunyo nu i Yesus manau’ Ia nokita’o i bungkutnyo ka’ tutuk nongabali’o na butongNyo
Matius 17:1-13; Lukas 9:28-36
2 Ingkop atu i Yesus pinoko sisikNyo susumo atu, tinoka inomon, pinoboaNyo na i Petrus, i Yakobus, ka’ i Yohanes nokita’ i bungkutnyo anu matangkas. Ingkop la hi’ posi aha na i atu, madi’ hi’ ko mian saga’at. Tinoka i kita’, tinoa nu aha na tutuk nongabali’o ahi’ na atu butong i Yesus. 3 Maka’ tiba pe’e susumo atu hagi pakean, nongabali’o ahi’, tutuk ahi’ nimbohotika’o mae ka’ jingkahahakan mae susumo bongki-bongkit! De aya i dunia na madi’ hi’ ko mian anu topobaso’i hude, moko baso’i hude sampe mopute’ susumo atu.
4 Ingkop salataa sinumo atu, tutuk ahi’ tinopantak hi aha be aya tinjo-tinjo na atu ua-ua aha, i Elia ka’ i Musa uka anu tinumuu’ pe’e naipuan, tutuk ahi’ tokamo mae aha natupopia ka’ toka mae nonsamposisik atu i Yesus.
5 Ingkop atu salataa tinoa i Petrus be sumo atu, ia binasisik hi Yesus konyo, “Gulu’ tolosalamat ahi’ hi Beleyum da pinoboanto hi’ mae tiba aya kami, maka’ konyo mosa’angu’ hi’ ma’ima’ da pinoatu tiba aya kami. Ingkop sahanyo hi’ oposibauakon ahi’ mami na tahop, konyo totolu na obau mami. Sa’angu’ a konyo bau tahopum i Yesus, sa’angu’ a bau tahop i Musa, ka’ sa’angu’ a bau tahop i Elia.” 6 Sinumo atu na anu sinisik i Petrus monganu i Yesus. I Petrus binasisik sumo atu maka’ tahahumo natakut na aha totolu tiba sangalunyo, mokonyo’ madi’ hi’ ko tahuu sinumbu-sumbu’nyo na kijo’ anu toka sinisiknyo, maka’ atu mehi’ tutuk ia nahataeano.
7 Toka atu tutuk tinoanyo be aya ko ehebut toka mae monsaput aha. Manau’ sinaputo mae nu atu ehebut, na tutuk ahi’ ihongonyo be atu anu susumo sisik u mian, lengkat ahi’ mae aitu i ehebut ka’ binasisik konyo, “Da osumbu’ miu, AnakKu hondo-hondo na atu i Yesus anu hi’ Kukalibosi. Ingkop konyo atina’ a lahi’ pombohokot a komiu ka’ opotombihing ahi’ atu hi Ia!”
8 Ingkop atu manau’ sinaimpupus utu Ia binasisik mae, manau’ aha mosilele’ iti-tikup, tinoa nu aha be mehi’ i Yesus a atu. Atu hai Elia ua hai Musa na madi’o hi’ dai’ koanu atu.
9 Ingkop tempo’nyo aha nintudun lengkat i bungkutnyo aitu, i Yesus nompoto’i hi aha konyo, “Boli pe’e osisik hi mian saga’at apa na anu tinoa miu na nautu. Manau’je lapas Ia silaka na Anak u Manusia ka’ poule’ hi’ Ia tumuu’, aituje ahi’ komiu timbali monsisik hi mian saga’at.” 10 Ingkop tinoka atu hi aha na pinosiapnyo i kinyonyoa nu aha apa na anu pinoto’i i Yesus. Panyo atu aha toto-totolu na lahi’ nosibasisik konyo, “Apa na patunyo nu anu sinisik i Yesus Anak u Manusia manau’ moko silaka na poule’ tumuu’?”
11 Toka atu aha nompokilawamo hi Yesus konyo, “Mosiaa na kokonyo konu aha puun nu agama, i Elia na tio hi’ toka mae imona?”
12 Ingkop tinaaman i Yesus konyo, “Ii’ totu’u ahi’, maka’ i Elia na tio hi’ toka mae imona da mompokoima’i iwi-iwi’. Lahi’ mosiaa na kokonyo anu tinulis i Sisik u Tumpu mongkona mae [Aku] Anak u Manusia, konyo Ia na tio-tio hi’ monta’up manjoo’ na sansala ka’ nupopoambang ahi’ nu mian ka’ aha madi’ montalima Ia? 13 Panyo Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu: i Elia na tinokamo ahi’ panyo tinoka hi mian koda-koda’isan na laboto hi’ nombau ma’ide-idek hi ia asano pongka’oho’ nu aha. Aitu na kona hi’ susumo anu tinulis u Sisik u Tumpu mongkona bau-baunyo nu atu i Elia.”
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok samian na anak anu tinuluon nu setan
Matius 17:14-21; Lukas 9:37-43
14 Ingkop manau’ i Yesus tiba aha toto-totolu na muritNyo ninsusule’o ahi’ nokijo’ hi aha to muri-muritNyo saga’at, ka’ toka tinokanyo dina’isan ahi’ na mian i kijo’. Aitu aha hi’ pa’ sangkuka na puun nu agama lewa’ maimbahan tiba aha to muri-muritNyo.
15 Salataa labot tinoa nu mian koda-koda’isan na i Yesus, aha binangango ahi’. Toka atu aha nopalaimo nonsintoka Ia.
16 Tinoka sumo atu pinokilawamo i Yesus hi aha to muri-muritNyo konyo, “Pa’ apaa na pinaimbahanan miu tiba aha puun nu agama?”
17 Ingkop atu kino samian ahi’ anu i kijo’ binasisik konyo, “Gulu’ aku na momboa anakku aya hi kita. Ia na momo’ ahi’ ka’ madi’ totobo’ basisik maka’ ia na tinuluon nu setan.
18 Maka’ atu manau’ nutokamo, butongnyo pe’e nusapa-sapahakon ahi’ mokayong i tano’, ka’ lewa’ humembuhas na iluu, bese’ mule’ mongkoyokop, ka’ butongnyo pe’e tingkojohan ahi’. Aku na toho’o ahi’ nomoita hi aha to muri-muritUm da aha molaa’akon setan aitu, panyo atu madi’ ko pinoko ala nu aha.”
19 Ingkop binasisiko ahi’ na i Yesus hi aha konyo, “Ee palias, komiu na totu-totu’u ahi’ mian anu madi’ me mompolinganga’ aya Aku! Te uka misa’ piniin na Aku monsainjojo-jojoong tiba komiu ka’ sabaan hi komiu? Toka atu ko i Yesus, poboamo ahi’ mo’uka mae na anak aitu!”
20 Ingkop binoamo nu aha na anak aitu hi Yesus. Salataa setan aitu nontoa i Yesus, balomo hi’ pinolabunnyo nokayong i tano’ na aitu anak ka’ nahakindangan ka’ humembuhas na iluu. 21 Toka atu pinokilawamo i Yesus hi tumanyo konyo, “Pa’ ipiano na ia susumo aya?”
Tinaaman nu tumanyo konyo, “Uka pe’e dai’ hiko’ na ia! 22 Maka’ bibiimo ahi’ na setan aitu mompoboa ia minsoop i apu kabai mokayong i ue da mompatei ia. Mokonyo’ atu na de opokoala miu na montulungi, na tulungiakon ahi’ mae na kami ka’ okalibosi!”
23 Ingkop tinaaman i Yesus konyo, “Kadaka’ komiu basisik de Aku pokoala? Te apaa na madi’ opokoala, asan miannyo na tongko-tongko’ ahi’ mompolinganga’ Anu Nonsihang!”
24 Ingkop balomo hi’ noloboo’ na tuma nu anak aitu konyo, “Tumpu aku mompolinganga’o ahi’. Panyo tulungiakon mae na aku, da aku lebe taha’iman hi Kita!”
25 Salataa tinoa i Yesus kino da’i-da’isannyo na mian toka mae hi aha mototumanakonan, tinambuha’anNyomo na setan aitu konyo, “Setan anu moko pabongon ka’ moko momo’ mian, Aku mompalenta oko, lako’ posabat lengkat i anak aya, ka’ boli hi’ oko mompaka pinsoop mule’ hi ia.”
26 Salataa pinoko sisik i Yesus sumo atu, balomo hi’ noloboo’ na setan aitu ka’ poule’ hi’ nahakindangan na butong nu anak aitu, lapas atu nosabato na ia lengkat hi anak aitu. Salataa tinoa nu mian da’isan, anak aitu tiningkojohano, balomo ahi’ aha binasisik konyo, “Ee atu ia na sinilakamo ahi’!”
27 Panyo atu tinoka hi Yesus, tinoonganNyo na lima nu anak aitu ka’ sinampusannyo da ia tuminjo. Ingkop balomo hi’ tinuminjo na anak aitu.
28 Manau’ i Yesus tiba aha to muri-muritNyo ninsoopo i sa’angu’ a laigan. Mehi’ posi aha na kijo’, pinokilawanyomo ahi’ atu hi’ Yesus konyo, “Kadaka’ madi’ ko pinoko ala mami na nolaa’ setan aitu?”
29 Tinaaman i Yesus konyo, “Setan susumo aitu na madi’ ko pokolaa’akon miu, de madi’ opoitaakon hi Tumpu!”
Kinopinduannyo na i Yesus binasisik mule’ atu hi aha to muri-muritNyo konyo saidi’ mae Ia nusilakai nu mian, panyo manau’ poule’ hi’ Ia mobulaa
Matius 17:22-23; Lukas 9:43-45
30 Lapas atu pinala’ian hai Yesus tiba to muri-muritNyo na tampat aitu, ka’ aha nambaa nontulu tano’ u Galilea, maka’ pongka’oho’ i Yesus da boli nusumbu’ nu mian Ia i kijo’. 31 Maka’ tempo’nyo atu pongka’oho’Nyo na lahi’ mompotingaan aha to muri-muritNyo. SinisikNyo hi aha konyo, “Anak u Manusia nubee’o i lima nu mian ka’ lako’ upatei nu aha, panyo manau’ opokopatei, toka tolunsina Ia na poule’ hi’ mobulaa.”
32 Ingkop atu aha to muri-muritNyo na madi’ hi’ mangalati’ apa na anu sinisik i Yesus, panyo aha madi’ ko baani mompokilawa hi Ia.
To muri-murit i Yesus noago pa’ iyee na mosipatangkas
Matius 18:1-5; Lukas 9:46-48
33 Lapas atu nambaamo na atu hai Yesus tiba to muri-muritNyo ka’ aha tinokamo i Kapernaum. Salataa aha kijo’o i laigan, i Yesus nompokilawa hi aha to muri-muritNyo konyo, “Apaa na soo’ pinoago miu na nautu i olot u jalan?”
34 Panyo atu aha na lahi’ nombohokot, madi’ koanu nontaami maka’ tempo’nyo dai’ i olot u jalan, aha na mo’ago ahi’ konyo pa’ iyee na tahuu matangkas na aya kita.
35 Manau’ sinumuhango ahi’ na atu i Yesus ka’ ilagaNyo na to muri-muritNyo aitu aha sampulu’ ka’ ua aha. Toka atu Ia binasisik hi aha konyo, “Mian anu mongkahanda’i tongkohimona, ia na tionyo timbali tongkohimihi ka’ tio-tio hi’ timbali botuan nu mian koda-koda’isan.”
36 Lapas atu tinoong i Yesus na lima nu hiko’ samian ka’ pinokauNyo da tuminjo kijo’ i ahop nu aha iwi-iwi’. Toka atu tinanggogolan i Yesus na hiko’ aitu ka’ Ia binasisik hi aha konyo, 37 “Iyee-yee na anu montalima mian susumo anak aya kalana mian aitu mompolinganga’ Aku, atu na gampanyo Ia montalima Aku. Ka’ iyee-yee na anu montalima Aku, na misa’ hi’ la Aku na tinalimanyo, panyo singkona hi’ Ia montalima Anu Nonsihang, anu nonsai mae Aku.”
Ko i Yesus iyee na anu madi’ molawan kita, ia na sangalunto ahi’
Lukas 9:49-50
38 Toka atu i Yohanes binasisik hi Yesus konyo, “Gulu’, kami toho’o nontoa samian nolaa’ setan mompake sanggoUm, panyo tinewa’ mami na ia, maka’ ia na misa’ hi’ sangalunto.”
39 Panyo tinaaman i Yesus konyo, “Boli komiu montewa’ ia, maka’ madi’ ko minsoop i akan na mian mombau anu sanga-sangalasan mompake sanggongKu, ka’ tutuk ia lamba-lambaamo molobisa’ mae hiYau’. 40 Maka’ de mian anu madi’ molawan kita, ia na sangalunto ahi’.”
41 Toka atu pinatituduakon mule’ i Yesus konyo, “Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu, iyee na anu mombee’i komiu ue sa’angu’ a galaas da oinum kalana komiu anu mombatuki Aku, mian aitu na tio-tio hi’ montalima tamboonyo.”
Iyee na anu monsaduakon mian da baladosa’
Matius 18:6-9; Lukas 17:1-2
42 Ingkop manau’ binasisik mule’ na atu i Yesus konyo, “De iyee na monsaduakon sala’ samian na to hiko-hiko’ aya anu mompolinganga’o da ia baladosa’, na sahanyo hi’ lako’ osegot na batu anu daka’ ajo’ i bokoko’ u mian aitu ka’ lako’ me olumbu’akon i laut da ia tatanom.
43 Maka’ de limaum monsaduakon beleyum mombau dosa’, kolongimo ahi’ na lima aitu! De meme mule’ otua i polusa’nyo mokijo’ i apu anu saimoak ahi’ sidu-sidutu’, sahanyo lima na okolongi, ka’ nanaumo ua-uambiha’ na lima ka’ nutua i polusa’nyo sahanyo la sambiha’ panyo da tumuu’ ahi’ lambaakonnyo tiba Tumpu. 44 [I kijo’ mae, apu na saimoak ahi’ ka’ pupu’ na madi’ timbali mate.]
45 Sumo atu mule’ de tengkeum monsaduakon beleyum baladosa’, na okolongi ahi’ na tengkeum! Ka’ nanaumo ua-uambiha’ na tengke ka’ nutua i polusa’nyo, sahanyo pengko’ panyo da tumuu’ ahi’ lambaakonnyo tiba Tumpu. 46 [I kijo’ mae apu na saimoak ahi’ ka’ pupu’ na madi’ timbali mate.]
47 Ingkop sumo atu mule’ de alimu’nyo mataum monsaduakon beleyum baladosa’, okuatakon na aitu mataum! Maka’ sahanyo beleyum minsoop i tampat nu aitu Tumpu mompalenta, la sambiha’ na mata, memule’ beleyum kino ua-uambiha’ na mata panyo otua mokijo’ i polusa’nyo. 48 I kijo’ mae pupu’ anu mongkaan butong nu mian na madi’ ko mate, tiba apunyo na saimoak ahi’ sidu-sidutu’.
49 Maka’ samian toka samian anu mombatuk mae Aku na opokolonde’ ahi’ balu-balu’nyo pinapuan nu apu. Patunyo kasusa’an na timbali hi’ opake nu Anu Nonsihang mompokolonde’ mianNyo da aha tahuu hi’ nompaka polonde’ i ahopNyo. Maka’ susumo atu anu ota’up anu ma’idek ka’ opokotatapakon nu aha, na maka’ gampanyo ahi’ hana’u anu monsongka’ kinyonyoa nu Anu Nonsihang.
50 Komiu anu mombatuk mae Aku na timbali hi’ opotulatakon susumo ambai. Ambai na biasanyo onabu’ tempo’nyo kita mongkola’ hagi utan kabai ponoha’ da tahuu hi’ matami’ na nyamitnyo. Panyo atu ambai de ia matawaso, na madi’ hi’ ko kakonaannyo na ambai aitu. Ojaga ahi’ da boli hi’ komiu pokakana susumo ambai anu matawaso, anu madi’ ko nyamit nu ambai! Ingkop anu Kukahanda’i hi komiu da kantumuu’an miu ko kakonaannyo ahi’ da komiu tumuu’ ma’ima’ ahi’ samian toka samian ka’ mompahakali-kalibosi.”
10
I Yesus nompotingaan bau-baunyo nu poga’atan
Matius 5:32; Matius 19:1-12; Lukas 16:18
1 Ingkop lengkat i Kapernaum, Ia nambaamo ahi’ na atu i Yesus, ka’ Ia nontulu polopinsi nu Yudea. Ka’ Ia notaapo hi’ nokijo’ i santoa nu ue Yordan. Ingkop manau’ Ia tinokamo i kijo’ na dina’isan ahi’ na labot nonsintoka. Ingkop tinoa i Yesus be atu da’isan ahi’ na labot nonsintoka, na Ia nompotingaano hi’ Sisik u Tumpu. Maka’ hi Yesus a biasa hi’ sumo atu, de tokamo na mian ia mompotingaano hi’ Sisik u Tumpu.
2 Ingkop lako-lakonyomo hi’ lewa’ Ia nompotingaan Sisik u Tumpu, tinokamo na aha Farisi, ka’ toka mae pinolitiiknyo na atu i Yesus ka’ upoki-pokilawa. Konyo da nuhongo da nusumbu’ a aha mongkuai, mompisala’i atu i Yesus. Maka’ konyo, “Pa’ mosiaa ii’ na atulan nu Tumpu, pa’ timbali na susumo atu boune nu butong oga’atakon?”
3 Salataa ihongo i Yesus sumo atu, na balimo hi’ pinokilawaNyo hi aha Farisi konyo, “Pa’ apaa ii’ na pinalentaakon i Musa hi komiu?”
4 Ingkop salataa pinokilawa i Yesus sumo atu, na tinoka hi aha Farisi na ingawatannyomo ahi’ konyo, “Ko nu [Hukum] i Musa konyo mo’ane timbali hi’ mongga’atakon bengkele’nyo, panyo bailako’ hi’ montulis pe’e sulat u poga’atan ka’ obee’ hi bengkele’nyo.”
5 Ingkop salataa ihongo i Yesus sumo atu sinisikNyo konyo, “Totu’u ahi’! Lahi’ mokonyo’ sinisik i Musa sumo atu maka’ komiu na pagaga ahi’. Panyo de pongka’oho’ u Tumpu na misa’ hi’ ko sumo atu.
6 Maka’ uka salataa tinimbali na dunia, na konyo ua aha ahi’ na binau nu Anu Nonsihang, mo’ane ka’ boune.e
7 Mokonyo’ atu nupala’ii nu mo’ane tiba boune na kijo’ tu’anyonyo,
8 ka’ toka aha mosa’angu’ maka’ totonggon ahi’ pinosa’angu’o hi’ nu Anu Nonsihang, mokonyo’ aha motuang. Maka’ atu manau’ onika’o, na madi’ hi’ ko dai’ ua aha, mehi’ samian.f
9 Ingkop de anu sumo atu, malingkoyaa Anu hi’ Nonsihang a nomposa’angu’, na te toho’ konyo bali oga’atakon nu kita mian, na kijo’ pinosa’angu’Nyomo ahi’.”
10 Ingkop manau’ pinoko sisikNyo sumo atu, aha nambaamo hi’ nokijo’ i laigan. Lahi’ tinoka kijo’ i laigan, na bali hi’ toka pinokilawa nu atu aha to muri-muritNyo, maka’ atu aha na ma’isa pe’e tahuu mangalati’ apa na anu sinisikNyo na nautu.
11 Ingkop manau’ tokamo pinokilawanyo, na tinaamano hi’ i Yesus konyo, “Uka anu sinisikKu na nautu, moga’at, a konyo totu’u madi’ hi’ ko toho’. Maka’ konyo de susumo atu mo’ane ka’ mongga’atakon boune, ka’ bali mosoa i sansamianan na bodo’ ahi’ na sanggonyo. Maka’ ia mombau ahi’ ma’ide-idek hi bengkele’nyo. 12 Sumo atuje mule’ kijo’ boune, ka’ nuga’atakon na mo’ane, ka’ bali ia mosoa hi’ mo’ane sansamianan, na singkona hi’ bodo’ na sanggonyo.”
Bau-baunyo nu atu i Yesus nombalakaati to hiko-hiko’
Matius 19:13-15; Lukas 18:15-17
13 Ingkop atu ninsan, tinopitokamo hi’ mae na mian da’isan ka’ nompoboa mae to hiko-hiko’ hi Yesus da Ia mompotudu lima i buan nu aha ka’ mombalakaati aha. Panyo atu tinoka hi aha to muri-muritNyo na tinambuha’ano ahi’ na mian haha atu.
14 Panyo tinoa i Yesus sumo atu, pinusamo ahi’ na Ia ka’ sinisikNyo hi aha to muri-muritNyo konyo, “Pobakas ahi’ a to hiko-hiko’ atu toka mae hiyau’ boli hi’ otewa’! Maka’ mian anu matialuk susumo to hiko-hiko’ aya anu lahi’ taha’iman hi tu’anyo atu na timbali nutu’a-tu’anyoi nu Anu Nonsihang da timbali mianNyo. 15 Ingkop Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu, pa’ iyee-yee na anu madi’ montalima Anu Nonsihang susumo kinyonyoa nu to hiko-hiko’ aya, atu na madi’ hi’ timbali nu tu’a-tu’anyoi nu Anu Nonsihang ka’ madi’ timbali mianNyo.”
16 Lapas Ia noko basisik sumo atu na i Yesus, tinanggogolanNyo na to hiko-hiko’ aitu. Toka atu Ia nompotudu limaNyo i buan nu aha [samian toka samian] ka’ nombalakaati aha.
Mian kaya tinoka hi Yesus
Matius 19:16-30; Lukas 18:18-30
17 Lapas atu, manau’ i Yesus tiba to muri-muritNyo nambaamo hi’ ilau-lauso, kino samian mo’ane nopalai nokijo’ hi Yesus ka’ toka natindumon i ahopNyo. Toka atu ia nompokilawa hi Yesus konyo, “Gulu’ anu ma’ima’, apa na tiohi’ kubau da aku timbali mohumpak kantumuu’an lambaakonnyo?”
18 Tinaaman i Yesus konyo, “Kadaka’ beleyum monsisik mae Aku ma’ima’? Maka’ madi’ ko mian anu ma’ima’, sambiha’nyo na Anu Nonsihang.
19 Itina’ na osumbu’o hi’ miu na palenta nu Tumpu ko konyo,
‘Boli mompatei mian,
ka’ boli mombau bodo-bodo’,
ka’ boli montomang,
ka’ boli mombaleko’i,
ka’ boli mongakali samian,
tiba atu oholomati na tuma ka’ tinaum.’ ”
20 Salataa ihongo nu mian aitu na anu sinisik i Yesus, ia binasisiko ahi’ konyo, “Gulu’, iwi-iwi’ na anu sinisikTo aitu na pinoko baungkumo ahi’ salataa pe’e aku dai’ olitau.”
21 Tinoka sumo atu, jinonohan i Yesus na mian aitu ka’ kinyonyoaNyo na molibos ahi’ na nontoa mian aitu. Toka atu i Yesus binasisik hi ia konyo, “Dai’ sangahan na anu ma’isa binaum: lako’ pinsusule’o ahi’ ka’ opobaluk iwi-iwi’ na halataaum, ka’ obee’ na aitu doinyo hi mian anu to kasi-kasiasi, da beleyum mohumpak halataa i sulugaa’. Toka atu, mo’ukamo mae hiyau’ na beleyum ka’ obatuki na Aku.”
22 Salataa ihongonyo sumo atu na anu sinisik i Yesus, na’ideko ahi’ na kinyonyoanyo, toka atu pinala’iannyo na tampat aitu, ka’ kinyonyoanyo mule’ na sangana-nganamo ahi’ maka’ manjoo’ ahi’ tongko’ na halataanyo, ingkop atu ia na madi’ ko mongkaoho’ mombee’i iwi-iwi’ na halataanyo aitu.
23 Ingkop atu manau’ i Yesus tinolotoamo atu hi aha to muri-muritNyo ka’ Ia binasisik konyo, “Mahan ahi’ tongko’ na mian anu kaya, timbali nu tu’a-tu’anyoi nu Anu Nonsihang ka’ timbali mianNyo.”
24 Ihongo nu aha to muri-muritNyo sumo atu na potatae i Yesus, aha binangango ahi’. Panyo pinatituduakon mule’ i Yesus konyo, “To ana-anakKu, mosa’angu’ hi’ mahan na timbali nu tu’a-tu’anyoi nu Anu Nonsihang ka’ timbali mianNyo. 25 Lebe dengke sa’angu’ a unta minsoop i bolo’ u paka’ut, memule’ samian anu kaya timbali nu tu’a-tu’anyoi nu Anu Nonsihang ka’ timbali mianNyo.”
26 Salataa ihongo nu aha to muri-muritNyo na sisik i Yesus aitu, aha nompaka bangango ahi’ maka’ pontutugi nu aha de mian timbali kaya atu na totonggon ahi’ binalakaatan nu Anu Nonsihang. Toka atu aha nosibasisik samian toka samian konyo, “De sumo itina’ iyee na timbali mohumpak kantumuu’an lambaakonnyo?”
27 Ingkop atu jinonohan i Yesus aitu aha ka’ Ia binasisik konyo, “De hi mian na madi’ opokoala, panyo de hi Anu Nonsihang iwi-iwi’ na opokoala ahi’! Hi Anu Nonsihang na te apaa na madi’ nupokoala.”
Tamboonyo nu mian anu mombatuk i Yesus
Matius 19:27-30; Lukas 18:28-30
28 Lapas atu binasisiko ahi’ na i Petrus hi Yesus konyo, “Tumpu nutoa hi’ mae na kami aya, maka’ pinahatibahaakono hi’ mami, ka’ nombatuk Beleyum.”
29 Ingkop tinaaman i Yesus, “Uka Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu, de mian anu mompala’i laigannyo, kabai utusnyo mo’ane, tiba utusnyo boune, tinanyo ka’ tumanyo, ka’ to ana-anaknyo, tiba pinaasnyo, kalana aha mombatuk mae Aku ka’ kalana mompokapotakon Lele Ma’ima’ lengkat mae i Anu Nonsihang, 30 Maka’ mian aitu tempo’ uka dai’ ia tutuu’ aya i dunia, na tio-tio hi’ montalima manjoo’ ahi’ tongko’: aitu laigan, ka’ utus mo’ane, ka’ utus boune, tina, ka’ anak, ka’ pinaas, panyo singkona hi’ nulusa’ nu mian kalana ia mombatuki Aku. Ka’ saidi’an mae, ia singkona hi’ montalima kantumuu’an anu lambaakonnyo. 31 Panyo da’isan na mian tempo’ uka na tongkohimona, na saidi’ mae timbali hi’ tongkohimihi, ka’ da’isan na uka tongkohimihi na saidi’ mae timbali hi’ tongkohimona.”
Kinopintolunnyo na i Yesus binasisik mule’ hi aha to muri-muritNyo konyo saidi’ mae Ia nusilakai nu mian, panyo manau’ poule’ hi’ Ia mobulaa
Matius 20:17-19; Lukas 18:31-34
32 Ingkop atu manau’ lako-lakonyo hai Yesus tiba to muri-muritNyo mambaa mokita’ i Yerusalem, aitu i Yesus na imona. Aitu aha to muri-muritNyo na binangango ahi’ tiba mian saga’at anu mombatuk utu mae ihiku, na singkona hi’ matakut. Ingkop atu ilaga mule’ i Yesus na aitu aha sampu-sampulu’ ka’ ua aha da la posi aha, ka’ Ia binasisiko ahi’ hi aha na bau-baunyo nu butongNyo. 33 SinisikNyo konyo, “Hongo mae! Maka’ uka na kita mambaa mokita’ i Yerusalem. Toka i kita’, koanu hi’ mombee’ Anak u Manusia hi to tu’a-tu’a nu palandakan tiba aha puun nu agama ka’ aha na mongiloni Ia da konyo upatei. Lapas atu Ia nubee’o ahi’ hi mian anu misa’ ko mian nu Yahudi. 34 Atu mule’ Ia na singkona hi’ nubia-biangakon ahi’ ka’ nupopoambang nu aha, ka’ otupe’i, ka’ oboboti nu sambook, toka atu opatei. Panyo kotolunsinanyo Ia na poule’ hi’ mobulaa.”
Bau-baunyo nu pinoita hai Yakobus ka’ i Yohanes
Matius 20:20-28
35 Lapas atu, hai Yakobus ka’ i Yohanes ana-anak i Zebedeus, tinoka hi Yesus ka’ binasisik hi Ia konyo, “Gulu’, kami na koanu hi’ opoita hi kita konyo de timbali na Belemiu mompotuhu poitaon mami.”
36 Tinaaman i Yesus konyo, “Apa na okahanda’i miu da Kubau hi komiu?”
37 Salataa sinumo atu tinaaman nu aha konyo, “Kami na mongkahanda’i sumuhang i sasuu koanan ka’ sasuu kowiinto manau’ saidi’ kita timbali hi’ Tomundo’ ka’ mompalenta dunia ka’ mian buu’ huhuu singkaap hi’ monungka’i Beleyum.”
38 Panyo atu sinisik i Yesus hi aha konyo, “Komiu madi’ monsumbu-sumbu’ apa na anu opoita miu. Te opokoala miu na monta’up lusa’ anu Kuta’up? Ka’ opokoala miu na minsoop i sansala daka’ anu Kuta’up saidi’?”
39 Ingkop tinaaman nu aha konyo, “Ii’, opokoala hi’ mami.”
Salataa sinumo atu, pinatituduakon mule’ i Yesus konyo, “Totu’u ahi’ komiu singkona hi’ monta’up lusa’ anu Kuta’up, ka’ minsoop i uno nu sansala anu tiohi’ Kuta’up. 40 Panyo aitu mongkona iyee na anu sumuhang i sasuu koanan kabai sasuu kowiingKu, aitu na misa’ hi’ ko Aku na montantukan. Maka’ Anu Nonsihang ahi’ na montantukan pa’ iyee-yee na anu sumuhang i tampa-tampat aitu.”
41 Salataa ihongo nu aha to muri-muritNyo saga’at, aitu aha sampulu’, na pinusamo ahi’ na hai Yakobus ka’ i Yohanes. 42 Ingkop atu manau’ ilaga i Yesus na aitu aha iwi-iwi’ ka’ Ia binasisik konyo, “Komiu monsumbu’ aitu aha sinanggohan pamalenta nu to bangsa-bangsa, ka’ aha anu madi’ mompolinganga’ Tumpu, maka’ la’ayatnyo na pagalamo hi’ lako’ upisesehakon na anu madi’ tahuu opokotoluk. Ka’ to mia-mian daka’ na aha mompakisaa ka’ mongagoi anu sabenanyo anu nu la’ayat. 43 Panyo de komiu na boli ahi’ sumo atu. Maka’ de iyee na mongkahanda’i da mosi patangkas na tiohi’ bau botuanum. 44 Ka’ iyee na mongkahanda’i tongkohimona atina’ hi komiu, ia na tio-tio ahi’ bau botuan nu mian saga’at.
45 Maka’ Anak u Manusia tinoka aya i dunia, na misa’ ahi’ ko labot opangakui nu kita mian, panyo Ia tinoka mae da mompangakui kita ka’ labot binau botuan ka’ mombee’ butongNyo tiba kinyonyoaNyo da pinontobusakonNyo dosa’ nu mian koda-koda’isan.”
Bau-baunyo nu atu i Yesus nompololok i Bartimeus
Matius 20:29-34; Lukas 18:35-43
46 Ingkop atu manau’ nambaamo na hai Yesus tiba aha to muri-muritNyo ka’ aha tinoka i kota’ u Yerikho. Manau’ pinala’iannyo na kota’ u Yerikho, dina’isan ahi’ tongko’ na mian singkona hi’ mombatuki aha. Tempo’nyo atu kino samian anu pisok, suha-suhang i sohipi’ u jalan ka’ lewa’ momoita doi hi mian, sanggonyo na i Bartimeus, anak i Timeus. 47 Salataa ihongonyo aitu i Yesus mian nu Nazaret motulu mae jalan aitu, ia noloboo’o ahi’ konyo, “Yesus, Anak i Daud! Kalibosiakon mae na Aku!”
48 Salataa sinumo atu, da’isan na mian i kijo’ nontambuha’i ia da ia mombohokot. Panyo lahi’ da ia nompaka poloboo’ konyo, “Lee’ i Daud, kalibosiakon mae na aku!”
49 Ingkop tinolotinjomo ahi’ na i Yesus ka’ Ia binasisik konyo, “Laga ahi’ mae na ajo’ ia!” Toka atu ilagamo nu aha na mian pisok aitu ka’ sinisik nu aha konyo, “Otatapakon na kinyonyoa, ka’ tinjo, ka’ beleyum ilagamo hi’ i Yesus.” 50 Toka atu ingukatnyo na baju’nyo atu salapis ka’ balomo hi’ ia tinuminjo ka’ nambaa nokijo’ hi Yesus.
51 Ingkop pinokilawamo i Yesus hi ia konyo, “Apa na nukahanda’i da Kubauakon hiyoo’?”
Tinaaman nu mian pisok aitu konyo, “Tuan Gulu’, tulungiakon mae da aku poule’ montoa.”
52 Manau’ binasisiko ahi’ na i Yesus hi Ia konyo, “Kalana beleyum totu-totu’u taha’iman mae hiyau’, mokonyo’ beleyum ma’alino. Lako’o ahi’.” Pinoko sisik i Yesus sumo atu, balomo hi’ ia nanjilaa. Toka atu lewa’o hi’ ia nompobatu-batuk i Yesus.
11
Bau-baunyo nu atu i Yesus manau’ Ia nalunsake’o i suluu nu ajahan ka’ Ia nokijo’o i Yerusalem
Matius 21:1-11; Lukas 19:28-40; Yohanes 12:12-19
1 Ingkop atu manau’ i Yesus tiba aha to muri-muritNyo ohanimo kota’ u Yerusalem, aitu ohanimo i Kampung u Betfage ka’ kampung u Betania. Ingkop kampung aitu na kijo’ ahi’ mae i bohomba’ u Bungkut u Zaitun. Toka atu sinaimo ahi’ i Yesus imona na atu muritNyo ua-ua aha konyo, 2 “Lako’ lambaamo imona na komiu pokijo’ i kampung sasuu ajo’. Konyo manau’ tokamo i kijo’ tokamo hi’ komiu montoa ko mete suluu nu ajahan anu ma’isa toho’ pinalunsake’an nu mian, atu pinosegot kijo’ oha-ohani benda. Atu na konyo oboaakon ahi’ mae. 3 De alimu’nyo koanu labot mompokilawa na mian konyo, ‘Kada atina’ ka’ oboamo na atina’ suluu nu ajahan,’ na otaami ahi’ ko nu tuko, maka’ totonggon ahi’ ‘Tumpu na mompalalu aya suluu nu ajahan, ka’ baloje osule’akon mae.’ ”
4 Ingkop manau’ aha nambaamo ahi’ na atu ua-ua aha. Salataa tinoka kijo’ i kampung aitu, tinotu’u ahi’ na atu anu sinisik i Yesus. Atu ahi’ sego-segot i pontumban ohani benda i sohipi’ u jalan na aya suluu nu ajahan. Ingkop tokamo hi’ binukasan nu aha na atu kohohon anu pinonsegoti. 5 Manau’ pinoko bukasannyomo, laboto hi’ tinoa nu atu aha pa’ sangkuka na mian i kijo’ ka’ tokamo hi’ mae sinosolannyo konyo, “Kada atina’ ka’ lako’o obukasi na suluu nu ajahan aitu?”
6 Ingkop sinulangan nu atu ua-ua aha konyo, “Maka’ Tumpu ahi’ na palalu ka’ Ia ahi’ a nompoto’i boakono hi’ mae.” Ingkop tinaaman nu atu ua-ua aha, susumo hi’ anu pinoto’i i Yesus hi aha. Salataa ihongo nu atu mian sumo atu, na balomo hi’ pinotuhunyo ka’ binee’nyo.
7 Ingkop salataa sinumo atu, aha nambaamo ahi’ ka’ pinoboaakonnyo ahi’ nokayong hi Yesus na atu suluu nu ajahan. Manau’ tinokamo kayong hi Yesus, na tinoka atu hi anu ua-ua aha uka anu si-sinai i Yesus tiba atu sangalunyo saga’at, na balomo hi’ singkaap ingukatnyo na aya posi baju’nyo salapis ka’ pinolapisiakonnyo ajo’ tonga’ u ajahan konyo da atu na palunsake’an i Yesus. Pinoko lapisiakonnyo, balomo hi’ lako’ sinumake’ na aitu i Yesus i tonga’ u ajahan, ka’ nambaamo ahi’ nokita’ i Yerusalem. 8 Maka’ atu dina’isan ahi’ na mian anu singkaapo hi’ notohabut i sabut ka’ lako’ hi’ ilatasannyo na aya benda, dagi’ mule’ koanu hi’ nongala to panga-panga’ ite’ anu ko hoonnyo anu ingala nu aha i ale’, ka’ pinolatasinyo jalan. [Aha nombau sumo atu da moholomati i Yesus]. 9 Ingkop atu manau’ mian koda-koda’isan aitu anu tino-tinongkohimona tiba anu utu mae i hiku noloboo’o ahi’ daka-daka’ konyo,
“Hosana! Ounde’ ahi’ na Anu Nonsihang!
Bisa-bisa’ nu balakaati ahi’ na Beleyum anu tinoka mae nombutongakon Anu Nonsihang!g
10 Mosa’angu’ hi’ ma’ima’ na kalajaaNyo anu toka mae nubau saidi’ mae. Susumo anu toka mae binau i Daud, anu nompolee’ kita.
Ingkop lahi’ ounde’ ka’ opopotangkas na Anu Nonsihang anu kita’ mae i sulugaa’!”
Sumo hi’ atu na anu lewa’ sinisik u mian koda-koda’isan lako-lakonyo Ia nalunsake’ atu i ajahan uka Ia nokijo’o i Yerusalem na i Yesus.
11 Ingkop manau’ tinokamo i Yerusalem, Ia nokijo’o ahi’ i laigan le-lewa’ ponsangkean Tumpu. Tinoka i kijo’ Ia nosilele’ atu tiku-tikup, lahi’ atu manau’ malomo na Ia nambaa nokijo’ i Betania tiba to muri-muritNyo aha sampulu’ ka’ ua aha.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nontotobi’akon puun nu kau’ ara
Matius 21:18-19
12 Ingkop napatas dodo-dodop, hai Yesus tiba aha sampulu’ ka’ ua aha nambaa lengkat i Betania. Ingkop lako-lakonyo aha nambaa pinia i Yesus mo’ohopo ahi’ na Ia. 13 Ingkop dai’ gagana’ majo’on tinoamo i Yesus sampu’un a kau’ ara anu hoonnyo tahuu hoopo’. Ia nokijo’o ka’ ingoha-ohanianNyo na puunnyo da montoa jumo ko bua’nyo. Panyo salataa Ia tinoka i puunnyo madi’ ko apa-apaa na bua’nyo lahi’ hoonnyo atu hoopo’, maka’ ma’isa pe’e hi’ tempo’nyo ia mimbua’ na kau’ ara. 14 Ingkop binasisiko ahi’ na i Yesus atu hi puun nu kau’ aitu konyo, “Kutampu’un uka sahanyo pe’e ko mian mompupu bua’um na madi’o ahi’!” Ingkop atu pe’e to muri-muritNyo nohongo ahi’ anu sinisikNyo aitu.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nolaa’ anu topopobaluk potu’on i laigan ponsangkean Tumpu
Matius 21:12-17; Lukas 19:45-48; Yohanes 2:13-22
15 Ingkop atu manau’ hai Yesus tiba to muri-muritNyo tinokamo i Yerusalem. Tinoka i kita’ Ia ninsoopo ahi’ i laigan le-lewa’ ponsangkean Tumpu. Ka’ toka tinokanyo be atu ko mian ahi’ atu anu le-lewa’ mompobaluk potu’on hi mian koda-koda’isan da bau hana’unyo hi Tumpu. Salataa tinoa i Yesus be sumo atu, ilaa’Nyomo ahi’ na aitu anu topopobaluk potu’on ka’ balomo hi’ lako’ binalikakonNyo na meja-meja’ nu anu montolosi doi, tiba kasu-kasuhangan nu anu mompobaluk malapatii’ na binalikakonNyo. 16 Singkona hi’ madi’ ko pinobee’Nyo na mian momboa hagi boaon motulu natan nu laigan ponsangkean Tumpu.
17 Toka atu Ia nompotingaan mian haha atu konyo, “Te madi’ sinumbu’ miu na anu tinulis i Sisik u Tumpu naipuan? Maka’ konyo tinulis i Sisik u Tumpu naipuan na konyo,
‘Aya laiganKu, na lahi’ sa-sa’angu’ da bau kasintokaan nu mian iwi-iwi’ sanggonyo to bangsa-bangsa aya i dunia, anu toka mae monsangke Aku.’
Panyo noko idek atina’ hi komiu na lahi’ bau laigan pontomangan na aya laigan nu Tumpu.”h
18 Ingkop salataa ihongo nu aha to tu’a-tu’anyo nu palandakan tiba aha puun nu agama be sumo atu na anu sinisik i Yesus, na singkaapo hi’ aha sinumungkelek. Kinyonyoa nu aha da lako’ hi’ nuhakop na atu i Yesus ka’ nupatei. Aha matakut hi Ia, maka’ mian koda-koda’isan singkaapo hi’ bangang mohongo anu pinotingaanNyo.
19 Ingkop manau’ nalomo, aha nambaamo ahi’ hai Yesus tiba to muri-muritNyo ka’ pinala’iannyo na kota’ aitu.
Bau-baunyo nu kau’ ara anu nanggas ka’ pokinde’ i Yesus de mian monsamposisik Tumpu
Matius 21:20-22
20 Ingkop napatas dodo-dodop, hai Yesus tiba to muri-muritNyo nontulu jalan anu tinulu nu aha na nabongi’. Tinoa nu aha puun nu kau’ ara aitu na nanggaso ahi’ no-nokayong i bakatnyo. 21 Ingkop tinolosukapo ahi’ na i Petrus aitu anu jinadi na nabongi’. Toka atu binasisiko ahi’ na i Petrus hi Yesus konyo, “Gulu’, toa pe’e ahi’ na puun nu kau’ aitu anu tino-tinotobi’akonNto na nabongi’ misa’ nanggaso ahi’!”
22 Salataa sinumo atu, binasisiko ahi’ na i Yesus konyo, “Opolinganga’ ahi’ totu-totu’u na Anu Nonsihang!
23 Maka’ Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu, de iyee na anu basisik hi bungkutnyo aya konyo: Polalin ka’ pokayong i ambai! asan mian aitu mompolinganga’ ahi’ ka’ kinyonyoanyo madi’ mohua’, maka’ apaa na anu tinaloakonnyo tio-tio hi’ totu’u, ka’ Anu Nonsihang timbali hi’ mompolalin bungkutnyo aitu.
24 Mokonyo’ atu Kusisik ahi’ hi komiu: De komiu balado’a ka’ momoita apa-apaa hi Anu Nonsihang, oposa’angu’ ahi’ na kinyonyoa maka’ apa na anu opoita miu na tio-tio hi’ nupotuhu mae nu Anu Nonsihang.
25 Ingkop de komiu monsamposisik mae Aku, na oampuniakon pe’e na de koanu mae nombau sala’ hi butong, da Tumpu pe’e miu anu kita’ i sulugaa’ mongampuniakon kasala’an miu.” 26 [Maka’ de komiu madi’ mongampuniakon kasala’an nu mian saga’at, Tumpu pe’e anu kita’ i sulugaa’ singkona hi’ madi’ mongampuniakon kasala’an miu].
Bau-baunyo puun nu agama mian lewa’ naimbahan i Yesus
Matius 21:23-27; Lukas 20:1-8
27 Manau’ hai Yesus tiba to muri-muritNyo poule’ hi’ ninsusule’ i Yerusalem. Tinokamo i kijo’ na i Yesus lako’o ahi’ Ia lewa’ nintikup atu i laigan ponsangkean Tumpu. Salataa sinumo atu tinopitokamo ahi’ mae na aha to tu’a-tu’anyo nu palandakan, ka’ aha puun nu agama, tiba aha to tu’a-tu’a mian nu Yahudi. 28 Ka’ toka mae pinoki-pokilawanyo konyo, “Pa’ kuasa lengkat iyee na atina’ anu nubau? Tiba iyee na nompokau kalajaaum sumo atina’?”
29 Ingkop tinaaman i Yesus konyo, “Uka na dai’ koanu Kupokilawa hi komiu, maka’ de komiu montaami mae da nanaumo Aku singkona hi’ montaami anu pinokilawa miu pa’ lengkat iyee na anu nombee’ kahosonan mae hiYau’. 30 Konyo, “Pa’ iyee na nombee’i kuasa hi Yohanes da mompalamandiam mian? Pa’ lengkat hi Anu Nonsihang, kabai manusia? Taami mae na Aku!”
31 Tinoka sumo atu, aha nosihimumutano ahi’ maka’ konyo, “De osisikto lengkat hi Tumpu, maka’ nutaloakon ahi’ mae konyo, ‘Ka’ atu komiu madi’ mompolinganga’ ia (Yohanes)?’
32 Panyo, maboat ahi’ de otaloakonnto, ‘Lengkat hi manusia!’ ” Aha binasisik sumo atu maka’ atu aha na mabuhuk ahi’ hi mian da’isan. Maka’ pontutugi nu mian da’isan, i Yohanes na totu-totu’u hi’ nabi anu lewa’ monsisikakon poto’ion nu Tumpu hi mian.
33 Ingkop tinaaman nu aha konyo, “Kami na madi’ hi’ monsumbu’!” De sumo atu na ko i Yesus, “Aku pe’e madi’ ahi’ monsisik pa’ iyee na nombee’i mae kuasa hiYau’.”
12
Kantuang i Yesus anu mongkalajaa i pinaas nu anggun
Matius 21:33-46; Lukas 20:9-19
1 Tinoka sumo atu, i Yesus binasisiko ahi’ hi aha to tu’a-tu’a nu palandakan, aha puun nu agama, tiba aha to tu’a-tu’a nu Israel, maka’ Ia binakantuang ahi’ konyo, “Kino samian ahi’ [tumpu nu pinaas], anu nosu’an anggun i pinaasnyo. Pinoko su’annyo, binaunyo ahi’ pagan batu tiku-tikup i pinaasnyo. Toka atu ia nongkekei bolo’ da ponguna’an talakana’ u pompao’an anggun. Lapas atu binaunyo laigan anu gagana’ matangkas da timbali pontamongian nu mian pinaas i atu. Manau’ pinoko baunyo iwi-iwi’, pinotambonyo na pinaas u anggun aitu hi aha anu mo-mongkalajaa. Toka atu ia nambaamo ahi’ nokijo’ i tano’ majo’on. 2 Ingkop gagana’ piniin, manau’ tempo’nyo pompupuiano bua’ u anggun, sinainyo na botuannyo samian mokijo’ hi aha anu mo-mongkalajaa, da momoita baginyo lengkat i hasing nu pinaas aitu.
3 Panyo tinoka atu hi aha anu mo-mongkalajaa na ihakopnyo ahi’ na botuan aitu, binobotannyo, toka atu sinai nu aha na ia da minsusule’ i tumpu nu pinaas ka’ madi’ koanu labot binee’nyo.
4 Manau’ tinoka hi tumpu nu pinaas, na ia nompaka sai mule’ botuannyo samian nokijo’ hi aha. Panyo atu tinoka hi aha anu mo-mongkalajaa, na binomba’nyo na ubak u botuan aitu, toka atu ilaa’nyomo ahi’ ka’ tinuko-tukoannyo.
5 Ingkop tinoka hi tumpu nu pinaas, ia nompaka sai mule’ botuannyo samian. Panyo pinatean nu aha na botuannyo aitu. Ingkop sumo hi’ atu na saja’ binau nu aha toka hi to botu-botuan saga’at anu poule’ sinai nu tumpu nu pinaas. Ko anu hi’ binomba’ nu aha, saga’at mule’ pinatean ahi’.
6 Ingkop iyee mule’ na anu timbali osai nu tumpu nu pinaas aitu? Maka’ madi’o hi’ ko botuan saga’at. Mehi’ posi anaknyo sami-samian na i atu anu nukalibosi. Tinoka sumo atu, sinainyo na anaknyo aitu mokijo’ hi aha anu mo-mongkalajaa maka’ pinontutuginyo konyo, ‘Kugantang uka ia na tiohi’ oholomati nu aha maka’ ia na posi anakku ahi’!’
7 Panyo atu salataa tinoa nu aha anu mo-mongkalajaa aitu anaknyo na anu sinainyo mae, aha nosibasisiko ahi’ konyo, ‘Otoa pe’e ahi’! Tumpu nu pinaas aya na nonsai mae posi anaknyo hondo-hondo! Anaknyo aitu na anu saidi’ mae montumpui pinaas aya. Ingkop sahanyo opateinto na ia, da kita ahi’ na montumpui pinaas aya!’ 8 Salataa sinumo atu, ihakop nu aha na anak nu tumpu nu pinaas aitu ka’ pinateannyo. Lapas atu, mayatnyo na ilumbu’akonnyo nokijo’ i sambiha’ nu pinaas aitu.”
9 Ingkop manau’ pinoko sisik i Yesus na sisik aitu, pinokilawaNyomo hi aha anu moho-mohongo i atu konyo, “Apaa na timbali nubau nu tumpu nu pinaas de sumo atu? Tio-tionyo Ia toka ahi’ ka’ mompatei aha anu mongkalajaa i pinaas aitu. Lapas atu tinamboakonNyoje ahi’ pinaas aitu hi mian saga’at da mongkalajaakon.”
10 Ingkop pinatituduakon mule’ i Yesus konyo, “Tionyo ahi’ toho’o binasa’ miu na anu tinulis i Sisik u Tumpu konyo,
‘Batu anu binataakon nu mian anu topokalajaa bangunan na maka’ uka timbalimo hi’ batu anu tahuu mingkaliangan. 11 Maka’ Tumpu ahi’ na nombau sumo atu, ka’ tinoanto ahi’ tahuu hi’ ma’ima’ na anu binauNyo.’ ” i
12 Salataa sinumo atu, aha to tu’a-tu’anyo nu Israel anu nohongo kantuang i Yesus aitu, na pagala hi’ mohakop i Yesus, maka’ sinumbu’ nu aha na kantuang aitu mompatu-patuu hi’ aha. Panyo aha matakut ahi’ hi mian da’isan, mokonyo’ aha nambaamo ahi’ ka’ pinala’ian nu aha na atu i Yesus.
I Yesus nompotingaan bau-baunyo nu mombayan hasing
Matius 22:15-22; Lukas 20:20-26
13 Lapas atu pinokau ahi’ nu to tu’a-tu’a nu Israel na aha mian nu Farisi ka’ batu-batuu hi’ anu mombatuk i Herodes, mokijo’ da toka lewa’ maimbahan atu hi Yesus da timbali nupisala’i.
14 Ingkop aha nambaamo ahi’ ka’ binasisik hi Yesus konyo, “Gulu’ sinumbu’ mami Beleyum na saja’ motatae anu totu’u. Beleyum na madi’ mompajuli pa’ apaa na nututugi nu mian. Beleyum madi’ toho’ monggihan, madi’ monsiho’ mian i kijo’ mian daka’ kabai madi’. Panyo Beleyum mompotingaan sahondo-hondonyo apa na pongka’oho’ nu Anu Nonsihang hi kita mian. Ingkop uka na kami mompokilawa hi Beleyum, ‘De atulan nu agamanto, pa’ timbali na kita mombayan hasing hi Tomundo’ u Roma kabai madi’? Pa’ kita tio-tio ahi’ mombayan hasing kabai imadi’?’ ”
15 Panyo atu tinoka hi Yesus sinumbu’Nyomo ahi’ na aitu kinyonyoa nu aha lahi’ ‘mongkaan i unonyo’. Ingkop atu Ia binasisiko ahi’ hi aha konyo, “Mosiaamo ka’ komiu lahi’ molio-lioakon da mompisala’i mae Aku? Pipotoa mae hiyau’ na santake a doi pelak!”
16 Ingkop binoaakon nu aha santake na doi pelak ka’ binee’nyo hi Yesus.
Toka atu pinokilawamo ahi’ i Yesus hi aha konyo, “Pa’ gamban ka’ sanggo iyee na anu tinulis i doi aya?”
Ingkop tinaaman nu aha konyo, “Gamban ka’ sanggo i Tomundo’ u Roma.”
17 Tinoka sumo atu, binasisiko ahi’ na i Yesus hi aha konyo, “Obee’o ahi’ hi Tomundo’ apaa na anu i Tomundo’ ka’ obee’o hi Anu Nonsihang apaa na anu nu Anu Nonsihang.”
Ingkop binangango ahi’ na aha nohongo pinontaami i Yesus.
Mian nu Saduki nompokilawa hi Yesus bau-baunyo nu mian silaka poule’ tumuu’
Matius 22:23-33; Lukas 20:27-40
18 Ingkop atu ninsan kino aha hi’ pa’ sangkuka na mian nu Saduki tinoka atu hi Yesus. [Aha mian nu Saduki na kino pontutugi konyo mian anu sinilakamo na madi’ ko poule’ tumuu’]. 19 Ingkop aha binasisiko ahi’ hi Yesus konyo, “Gulu’, naipuan i Musa na nontulis palenta aya hi kita:
De samian na mo’ane silaka ka’ ia madi’ ko anak, saba’ utusnyo na tio hi’ mosoa balunyo aitu, da ko lee’nyo na mian anu sini-sinilaka aitu.
Sumo atu na palenta i Musa naipuan. j
20 Ingkop de opu’uinto i apa na anu sinisik i Musa aitu, koanu hi’ opokilawa mami hi kita Gulu’, susumo sonto’ aya pa’ mosiaa na pontutuginto? De alimu’nyo ko mian aha popitu’ na motoutus bubuu’ mo’ane. Manau’ tumpenyo na noosoamo ahi’ boune samian, panyo ia sinilaka ma’isa kino anak. 21 Toka atu utus anu ko ohua’nyo noosoamo ahi’ balunyo nu utus tu’a, panyo ia singkona hi’ sinilaka madi’ ko anak. Ingkop sumo atu mule’ na anu jinadi hi utusnyo anu ko totolunyo. 22 Ingkop saja’ hi’ sinumo atu kino toka-tokanyo anu ko popitu’nyo noosoamo ahi’ boune aitu, panyo atu madi’ hi’ nohumpak anak. Sinungkaamo hi’ singkona sinilaka na boune aitu. 23 Ingkop de sumo atu, saidi’an mae tempo’nyo mian anu sinilaka poule’ mobulaa, iyee na timbali obau langkai’nyo nu boune aitu? Maka’ aha popi-popitu’ na toho’o ahi’ noosoa ka’ ia.”
24 Tinaaman i Yesus konyo, “Komiu na sinala’o ahi’ tongko’! Maka’ komiu madi’ hi’ monsumbu-sumbu’ isi nu Sisik u Tumpu ka’ kahosonan nu Anu Nonsihang. 25 Maka’ saidi’an mae tempo’nyo mian anu sinilaka poule’ tumuu’ tempo’nyo atu, mian madi’ ko dai’ mosoa ka’ madi’ ko dai’ oposoaakon, panyo atu aha tumuu’ susumo posaihon nu Tumpu i sulugaa’.
26 Panyo bau-baunyo nu mian anu sinilaka ka’ poule’ tumuu’, na pa’ hipianje na komiu mangalati’ apa na anu tinulis i Musa naipuan i Sisik u Tumpu? Maka’ i uno nu Sisik u Tumpu aitu, tinulis konyo, tempo’nyo Anu Nonsihang natupopia hi Musa, tempo’nyo i Musa nontoa na poto’i hi’ intoo ko beho-behos atu i kau’ kodo-kodo’, maka’ mosi sangalasan ahi’ maka’ sangkeheng ajo’ ko beho-behos a intoo, be madi’ hi’ ko nukaan nu apu na ajo’ kau’ kodo-kodo’. Ingkop Tumpu binasisik hi Musa konyo,
‘Akumo ahi’ na Tumpu, anu sinangke ha i Abraham, ka’ i Ishak, ka’ i Yakub.’k
27 Anu Nonsihang nonsanggo mae aha totolu anu nompolee’ kita, sumo hi’ mian anu dai’ tutuu’ ka’ monsangke Ia. Sangkeheng tempo’nyo atu aha sinilakamo ahi’ ka’ madi’o hi’ dai’ aya i dunia, panyo pontoa mae nu Tumpu aha na tataap ahi’ tumuu’. Ingkop komiu na sinala’o ahi’ tongko’ na nontutugi maka’ anu mompolinganga’ dai’ saintumuu’ ahi’ nanaumo aha sinilakamo!”
I Yesus nompotingaan palenta anu suba-subanyo obau
Matius 22:34-40; Lukas 10:25-28
28 Lapas atu tinoka na samian puun nu agama singkona hi’ nompotombihing aitu aha mian nu Saduki mompoki-pokilawa ka’ maimbahan tiba i Yesus. Ingkop salataa pinia nu puun nu agama aitu, i Yesus na saja’ montaami mian haha atu ma’ima-ima’, ia nokijo’ oha-ohani i Yesus ka’ nompokilawa konyo, “Palenta iyaa na tahuu palalu molingkudui iwi-iwi’ na palenta?”
29 Ingkop tinaaman i Yesus konyo, “Palenta imo-mona anu tahuu palalu na sumo hi’ aya,
‘Hongo mae na komiu mian u Israel!
Tumpunto, Anu Nonsihang, Ia na Tumpu ahi’ anu la sami-samiannyo, ka’ madi’ ko Tumpu saga’at.
30 Ingkop atu okalibosi ahi’ na Anu Nonsihang totu-totu’u lengkat i kinyonyoaum, anu otutugi tiba kapandeanum, anu obau, na opake ahi’ iwi-iwi’ pongkalibosi Anu Nonsihang.’l
31 Ingkop palenta ko ohua’nyo anu tahuu palalu na sumo hi’ aya:
‘Okalibosi na mian saga’at susumo komiu mongkalibosi posi butong miu. Ingkop atu madi’ ko palenta saga’at anu tahuu palalu molingkudui palenta uka anu ohu-ohua’.’ ” m
32 Ingkop tinaaman nu puun nu agama aitu konyo, “Totu’u ahi’ tongko’ apa na anu sinisikto Gulu’! Maka’ Tumpu la posi sami-samiannyo, ka’ madi’ hagi ko Tumpu saga’at.
33 Maka’ atu okalibosi ahi’ na Anu Nonsihang totu-totu’u lengkat i kinyonyoaum, anu otutugi tiba kapandeanum, anu obau. Singkona hi’ kita tio-tio ahi’ mongkalibosi mian saga’at susumo mongkalibosi posi butongto. Ingkop mombau ka’ mintulu palenta ohu-ohua’ aitu na tahuu hi’ ma’ima’ memule’ mompapuakon binatang ka’ hana’u saga’at hi Tumpu.”
34 Salataa ihongo i Yesus mian aitu ma’ima’ ahi’ na pinontaaminyo, i Yesus binasisiko ahi’ hi ia konyo, “Malia’o na tempo’ Tumpu montu’a-tu’anyoi beleyum timbali mianNyo!” Salataa sinumo atu madi’ ahi’ koanu baani na mian mompoki-pokilawa hi Yesus.
Bau-baunyo i Yesus nompotingaan konyo aitu hi’ Tomundo’ anu toka molumpati na tahuu matangkas ka’ i Daud
Matius 22:41-46; Lukas 20:41-44
35 Ingkop atu kino ninsan, lako-lakonyo i Yesus nompotingaan mian kikijo’ i laigan ponsangkean Tumpu, Ia nompokilawa hi aha konyo, “Mosiaa atu ka’ aha puun nu agama monsisik tukonyo Tomundo’ anu molumpati kita mian, Ia na anak i Daud? 36 Padahaan posi i Daud anu binalakaatan nu Kinyonyoa nu Tumpu binasisik konyo,
‘Tumpu binasisik hi Tumpungku: Sumuhango ahi’ Beleyum i sasuu koananKun da toka hi’ Kubau na to sampo-sampoili’Um bubuu’ matialuk hi Beleyum.’o
37a Ingkop, de posi i Daud monsisik tukonyo Tomundo’ anu molumpati kita mian na ‘Tumpu ahi’ na madi’ hi’ minsoop i akan de Ia na lahi’ lee’ i Daud lolok? Maka’ Ia na tio-tio ahi’ tahuu matangkas ka’ i Daud.”
Pokinde’ i Yesus konyo da obalaingati ahi’ na aha puun nu agama
Matius 23:1-36; Lukas 20:45-47
37b Ingkop dina’isan ahi’ na mian kijo’ i laigan ponsangkean Tumpu anu mohongo i Yesus nompotingaan, ka’ aha majama’ ahi’ tongko’ na mohongo.
38 Sinisik i Yesus hi aha konyo, “Oingat ahi’ na aha to pu-puun nu agama. Maka’ aha mongkaima’i kola-lajang mompusok baju’ mantan ka’ mongkaima’i da oholomati/onungka’i nu mian i jalan-jalan kabai i pasan.
39 Singkona hi’ aha mongkaima’i sumuhang i tampat anu ma’ima’ i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu ka’ kijo’ i tampat anu polumombotan na saja’ hi aha sumuhang i tampat ma’ima’an.
40 Ingkop atu aha misa’ lahi’ mongkaima’i oholomati nu mian, panyo lebe ma’idek bauon nu aha, na aitu mongakali to balu-balu boune ka’ mongagoi laigan ka’ halataa nu aha. Ingkop da molambuni bauon nu aha anu ma’idek, de balado’a na aha manta-mantan ahi’. Ingkop saidi’ mae, obalosije ahi’ nu Anu Nonsihang da aha montalimaje hukuman anu maboat!”
Bau-baunyo nu balu boune anu kasi-kasiasi nombee’ doi kijo’ i laigan ponsangkean Tumpu
Lukas 21:1-4
41 Ingkop atu ninsan, i Yesus na kijo’o mae i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu. Tempo’nyo atu Ia sinumuhang mompahaahop peti’ anu ponguna’an doi nu persembahan. Ingkop Ia nompalahatikan mian anu monguna’ doi i peti’ aitu. Mian anu doiyon na nonguna’ manjoo’ na doi. 42 Manau’ tinokamo na samian balu boune anu kasi-kasiasi, ia na singkona hi’ nomposoop doi i peti’ aitu, ohua’ na doi tambaga’ aitu na doi seen, anu angga’nyo na tahuu ite’.
43 Salataa sinumo atu, ilagamo i Yesus na aitu aha to muri-muritNyo ka’ Ia binasisik hi aha konyo, “Opalahatikan ahi’! Balu anu kasi-kasiasi aya na lahi’ nombee’ ohua’ na doi tambaga’ pinosoop i peti’ aitu. Panyo Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu, hi ia ahi’ na tahuu manjoo’ meme mule’ hi mian haha atu. 44 Maka’ aha iwi-iwi’ ko doi manjoo’, ingkop atu aha na lahi’ nombee’ labinyo nu doi nu aha anu madi’ pinoko pake. Panyo balu boune aitu na nombee’o iwi-iwi’ na doinyo anu hi ia. Padahaan sabenanyo ia palalu ahi’ doi aitu da pongoli kaanon.”
13
Bau-baunyo nu i Yesus binasisik konyo laigan ponsangkean Tumpu na saidi’ mae nu edei nu mian
Matius 24:1-28; Lukas 21:5-6
1 Ingkop tempo’nyo i Yesus tiba aha to muri-muritNyo nosabat atu i laigan ponsangkean Tumpu, samian muritNyo binasisik hi Yesus konyo, “Gulu’ otoa pe’e na laigan ponsangkean Tumpu tiba tondok aya tiku-tikup ka’ batu-batu atu anu pinaha susun tahuu ma’ima’!”
2 Tinaaman i Yesus konyo, “Ii’, panyo opalahatikan ahi’ ma’ima-ima’ na bangunan daka’ aitu! Maka’ tokamo i tempo’nyo, iwi-iwi’ anu tinoa miu uka na madi’o ahi’ maka’ nu edei ahi’ ka’ nuhobo’ u mian. Ingkop tiba pe’e sambatu na batu anu tinasusun susumo atu na madi’o ahi’.”
Pontampu’unan lusa’ kita anu mompolinganga’
Matius 24:3-14; Lukas 21:7-19
3 Ingkop atu manau’ hai Yesus tiba to muri-muritNyo nambaa nokijo’ i Bungkut u Zaitun. Tinoka i kijo’ Ia sinumuhang i tampat anu mompahaahop laigan ponsangkean Tumpu. Toka atu hai Petrus, ka’ i Yakobus, ka’ i Yohanes, ka’ i Andreas, tinoka hi Yesus ka’ aha nompokilawa hi Yesus tempo’nyo la posi aha na i atu. 4 Konu aha konyo, “Gulu’, de timbali na osisikakon pe’e hi kami, pa’ hipian na aitu anu sinisikto nanautu nubuntui? Pa’ apaa na pontu’osian de tokamo na aitu tempo’nyo?”
5 Ingkop tinaaman i Yesus hi aha konyo, “Opoposohop ahi’ na komiu! Da boli komiu nuakali nu mian. Boli komiu molempang ka’ mompolinganga’ sisik anu madi’ totu’u! 6 Maka’ da’isan na mian anu toka mae mompake sanggongKu ka’ aha basisik, ‘Akumo ahi’ na Ia anu opopea’ miu!’ Manau’ aha na mongakali ahi’ mian da’isan.
7 Ingkop atu de komiu mohongo lele konyo mian mahampateianp boli hi’ komiu mabuhuk. Maka’ han sumo atu na tio-tio hi’ jadi, panyo atu alati’nyo na misa’ hi’ ko tempo’nyo nu kiamat. 8 Maka’ bangsa sa’angu’ molawan bangsa sa’angu’ ka’ negara sa’angu’ montatumbuhi negara saga’at. Ka’ singkaapo hi’ ko lulu’ pa’ iya-yaa mae utu tiba mian na singkaapo hi’ kamingkotan i kaanon ka’ mo’ohop. Panyo iwi-iwi’ aitu na laje tampu’unnyo nu lusa’, susumo samian boune mongoa’i sakit manau’ malia’o toka i tempo’nyo ia mompohampe hiko’.
9 Panyo komiu na obalaingati ahi’! Maka’ komiu saidi’ mae na ohakop ahi’ nu mian ka’ oboa mokijo’ i pengadilan. Komiu singkona hi’ oboboti kijo’ i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu. Tiba atu komiu pagala nupotinjo i ahop u to bolo-bolonuun ka’ to tomu-tomundo’. Aitu na ota’up ahi’ miu sumo atu kalana komiu mian ahi’ anu saja’ mombatuki mae Aku. Ka’ aitumo ahi’ na tempo’ miu da monsisikakon bau-baunyo nu aya Aku hi aha to tomu-tomundo’.
10 Maka’ ma’isa pe’e kiamat na aya dunia, Lele Ma’ima’ lengkat hi Anu Nonsihang, na tio-tio hi’ opokapotakon pe’e hi mian iwi-iwi’, toka-toka hi’ to julu-julu aya i dunia. 11 Ingkop de alimu’nyo komiu nuhakop ka’ oboa mokijo’ i pengadilan, boli hi’ komiu meat apa na anu osisik miu hi aha. Panyo osisikje ahi’ apa na anu pinotingaan nu Kinyonyoa nu Tumpu hi komiu tempo’nyo i atu. Maka’ misa’ hi’ ko posi komiu na basisik hi aha, panyo Kinyonyoa nu Tumpu na montulungi komiu da timbali basisik.
12 Maka’ saidi’ mae mian na momboa posi utusnyo mokijo’ i pengadilan da labot nupatei. Sumo atu mule’ tuma singkona hi’ mombau hi’ susumo atu momboa anaknyo. To hiko-hiko’ singkona nutebanggan na tu’anyo ka’ momboa tu’anyo da nupatei. 13 Gagana’ saidi’ komiu na nukaideki ahi’ nu mian maka’ komiu mompolinganga’ mae Aku. Panyo atu iyee na anu tataap mompolinganga’ ka’ mombatuki Aku lambaakonnyo, aha na kopi-kopian ahi’.”
Lusa’ anu tahuu ma’idek
Matius 24:15-28; Lukas 21:20-24
14 Ingkop pinatituduakon mule’ i Yesus konyo, “Gagana’ saidi’ komiu montoamo samian anu ma’idek ahi’ tongko’ na bauonnyo ka’ nukaideki nu Anu Nonsihang. Ia na minsoop kijo’ i tampat anu sabenanyo anu opoliwaa’. Ingkop de jadimo susumo atu na timbalimo hi’ monsaduakon tampat aitu koton. (Ingkop komiu anu mombasa’ buuk aya na opalahatikan ahi’ ma’ima-ima’ apa na soa’nyo nu atu!) Tempo’nyo komiu montoa balaa’ aitu, komiu mian anu kijo’ i Yudea, tionyo malai mokita’ i to pani-panimbuluon. 15 Ka’ mian anu lako-lakonyo kita’ i atop u laigan, na boli hi’ mintatau’ ka’ minsoop i laigan ka’ mongala pa’ apaa utu. Balomo hi’ lako’ mopalai! 16 Sumo hi’ atu mule’ mian anu dai’ kijo’ i pinaas, na bolimo hi’ minsusule’ i laigannyo ka’ mongala baju’nyo. Panyo mopalaimo ahi’ mokita’ i bungkutnyo.
17 Panyo paya’o ahi’ tongko’ na aitu to bo-boune anu ko hiko’ i butong ka’ anu dai’ montembang hiko’ tempo’nyo atu. Mahan ahi’ tongko’ hi aha maka’ madi’ ko pokoala mopalai malia-lia’.
18 Balado’a ahi’ hi Anu Nonsihang da balaa’ aitu madi’ hi’ jadi i tempo’ u loop, da komiu madi’ tahuu susa’ na mopalai. 19 Aku basisik susumo atu, maka’ tempo’nyo atu na ko lusa’ ahi’ daka’ anu ma’isa toho’ jinadi salataa pe’e Anu Nonsihang nompotimbali dunia, toka-toka hi’ sumo uka, ka’ saidi’ mae na madi’ hi’ ko dai’ mompaka jadi.
20 Ka’ de alimu’nyo pinopiin nu Tumpu na tempo’ u lusa’ aitu, maka’ sahanyo pe’e dai’ samian na tumuu’ madi’o ahi’. Maka’ Anu Nonsihang mongkalibosi mian anu pinile’anNyo anu dai’ tutuu’ tempo’nyo atu, mokonyo’ atu Tumpu madi’ hi’ nompopiin tempo’nyo nu lusa’ aitu.
21 Ingkop, tempo’nyo atu na de ko mian monsisik hi komiu konyo, ‘Otoa pe’e ahi’, Tomundo’ anu molumpati kita mian na i ayamo ahi’!’ Kabai ko konyo, ‘Ia na i kijo’o ahi’ mae!’ Boli hi’ opolinganga’ miu na sisik u mian aitu! 22 Maka’ saidi’ mae da’isan na mian anu toka mae mombau anu sanga-sangalasan anu hi’ okabangangi nu mian, da totobo’ na aha mompotalas komiu. Ingkop atu aha aitu na monggagau’ butong nabi, anu monsisikakon poto’ion nu Tumpu, kabai saga’at monsisik ko konyo, ‘Aku ahi’ na i Kristus anu opopea’ miu.’ Ingkop atu aha na pande ahi’ baleko’ sampe-sampe mian anu pinile’an nu Anu Nonsihang koboli tolosule’.
23 Ingkop atu opoposohop ahi’ na komiu! Maka’ ingko-ingkot na pinahasisikKumo ahi’ imona hi komiu, ma’isa pe’e jadi na tempo’ u lusa’ aitu.”
Bau-baunyo nu anu jadi saidi’ mae manau’ katokaan nu Anak u Manusia
Matius 24:29-31; Lukas 21:25-28
24 Ingkop manau’ ilapaso na tempo’ u lusa’ aitu, na batu nu sina timbalimo hi’ pikat, ka’ koloa na madi’ ko majingkaa. 25 Tiba mandala’ maka’ manabu’o ahi’ mae lengkat i langit hagi kuasa-kuasa anu kita’ i langit timbalimo hi’ hebo’.
26 Ingkop tempo’nyo atu, iwi-iwi’ na mian montoamo ahi’ Anak u Manusia toka mae i uno nu ehebut ata’ i langaa tiba kuasaNyo ka’ jingkahangNyo. 27 Tempo’nyo atu singkona hi’ Ia mompokau to posa-posaihonNyo kaluan da mokijo’ mongkongkonakon batu-batuu miannyo anu pinile’anNyo lengkat i opat na pasu’nyo nu dunia, lengkat i puus u tano’ sa’angu’ toka i puus u tano’ sa’angu’, toka-toka hi’ puus u langit.
Kantuang nu kau’ ara
Matius 24:32-35; Lukas 21:29-33
28 Ingkop atu oalamo na pangajalan lengkat i puun nu kau’ ara. Maka’ de manau’ to panga-panga’nyo na minsumpe ka’ montampu’unimo milodong, osumbu’o ahi’ miu tempo’ u ujan malia’o ahi’. 29 Sumo hi’ atumo na de alimu’nyo komiu montoa jadimo iwi-iwi’ na anu sinisikKu na nautu, osumbu’o ahi’ miu, tempo’nyo na malia’o ahi’ tongko’.
30 Ingkop Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu: ingko-ingkot kajadian aya saidi’ mae jadimo, na ma’isa pe’e silaka iwi-iwi’ na mian anu tumuu’ tempo’ uka. 31 Maka’ langit ka’ dunia aya madi’ ko saimbaunyo sumo uka, ko tempo’ ahi’ ia molapus, panyo sisikKu na lambaakonnyo ahi’ sidu-sidutu’ madi’ ko molapus.
Pokinde’ i Yesus konyo da opoposohop ahi’
Matius 24:36-44
32 Panyo atu sina ka’ tempo’ katokaan nu Anak u Manusia, madi’ ko sami-samian anu monsumbu’, to posa-posaihon nu Tumpu anu kita’ i sulugaa’ madi’ monsumbu’, ka’ Anak pe’e madi’, lahi’ i Tuma na monsumbu’. 33 Mokonyo’ atu oingat ahi’ na komiu ka’ opoposohop posi butong, maka’ komiu madi’ monsumbu-sumbu’ hipian na tempo’nyo Ia toka.
34 Ingkop bau-baunyo na sumomo samian anu mompala’i laigannyo ka’ mokijo’ i tampat anu majo’on. Ingkop atu ma’isa pe’e nambaa, ia nompokau to botu-botuannyo da montamongi ka’ mongulus laigannyo, ka’ nombee’i palenta hi aha toto samian. Hi ia anu montamongi pontumban, pinoto’inyo ahi’ konyo da otamongi ahi’ ma’ima-ima’.
35 Mokonyo’ komiu tionyo opoposohop ahi’, maka’ komiu madi’ monsumbu-sumbu’ hipian na tumpu nu laigan aitu poule’ minsusule’ mae, — jumo manau’ malomo, kabai tonga’ pahumo, kabai balanje maliana, kabai tolohinsi’o na sina.
36 Manau’ ia poule’ tutuk tokamo, da boli hi’ sampe ia montokai mae komiu lako-lakonyo dai’ hoyot.
37 Ingkop uka na Kusisik hi komiu tiba hi mian saga’at: Opoposohop ahi’ ka’ opopea’i na Ia!”
14
Tantoan nu puun nu agama mohakop i Yesus
Matius 26:1-16; Lukas 22:1-6; Yohanes 12:1-8
1 Ingkop dai’ to uansina na bau-bauon nu Paskah nu mian nu Yahudi. Jo na maka’ susumo atu to tu’a-tu’anyo nu palandakan, tiba atu aha puun nu agama, molio-lioakon pa’ mosiaa na aha mohakop i Yesus ka’ madi’ sainsumbu’ hi mian koda-koda’isan, da nupateimo ahi’.
2 Ingkop aha nosibasale’o ahi’ konyo, “Da boli hi’ kita mombau tempo’nyo nu lombot, maka’ jumo molele-lele hi mian da’isan ka’ kita mombau hebo’.”
Bau-baunyo nu bo-boune nontuhasi nu pihaki’ ubak i Yesus
Matius 26:6-13; Yohanes 12:1-8
3 Lapas atu hai Yesus tiba to muri-muritNyo nambaa i Betania. Ingkop atu lako-lakonyo aha mongkaan kijo’ i laigan i Simon uka anu toho’ kinona nu panyakit kilit anu sanga-sangalasan, tinokamo ahi’ mae na aitu boune samian nomboa mae boton nu pihaki’ ko isinyo ahi’ nu lanya’ u narwastu tuleng, maka’ atu mahan ahi’ tongko’ na olinyo. Ka’ toka ia tinuminjo oha-ohani i Yesus, toka atu kinolongnyo atu i bokoko’ nu boton ka’ pinontuhasinyo ubak i Yesus.
4 Panyo atu pa’ aha sangkuka na mian anu nontoa, aha notopusamo ahi’ ka’ aha nosibasisiko ahi’ konyo, “Te bau apaa na atu kaliangannyo aitu pihaki’ ka’ lako’ obubu-bubusakon, te madi’ mahan na olinyo?
5 Maka’ pihaki’ aitu na de opobaluk na mohumpak tolu’atu tahuu na doi pelak ka’ doinyo atu da sahanyo obee’ hi mian anu kasiasi.” Ka’ kinapusaannyo na bo-boune aitu.
6 Panyo binasisiko ahi’ na i Yesus konyo, “Opobakas ahi’ na ia. Mosiaamo ka’ komiu momposusa’ ia? Maka’ anu nubau na te misa’ kaima’an na toka hiyau’?
7 Maka’ anu to kasi-kasiasi na saja’ ahi’ ko ahanyo, ka’ de komiu mongkahanda’i montulungi aha, na totobo’ ahi’ posikahanda’je miu. Panyo Aku na madi’ ahi’ ko lambaakonnyo na saja’ mojajalan komiu.
8 Maka’ boune aya na nontoluk apa na anu nupokoala. Ka’ ia nontuhasi mae butongKu, na mompotulatakon ahi’ aya butongKu manau’ olambuno.
9 Ingkop Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu: Pa’ iya-yaa mae na ponsisikakonan Lele Ma’ima’ lengkat i Anu Nonsihang, maka’ tiohi’ osisik na bauon nu bo-boune aya da saja’ oinau’ na ia.”
Bau-baunyo nu i Yudas nompobaluk i Yesus
Matius 26:14-16; Lukas 22:3-6
10 Manau’ nambaamo ahi’ na atu i Yudas Iskariot, maka’ atu murit i Yesus aha sampu-sampulu’ ka’ ua aha, na i Yudas ahi’ na samian. Ia nambaamo ahi’ nokijo’ hi to tu’a-tu’anyo nu palandakan konyo, da lako’ me nupobaluk na i Yesus. Tinoka kijo’, tokamo hi’ pinokilawanyo konyo, “Pa’ apaa ii’ na anu obee’ miu mae hiyau’ konyo da timbali kulaya’ a belemiu?”
11 Ingkop salataa ihongo nu aha taalu’ sumo atu na sisik i Yudas, aha najama’o ahi’ tongko’ na nohongo, ka’ jinanji’nyomo ahi’ konyo obayanje nu doi atu hi Yudas. Toka atu ia noliomo hi’ tempo’ anu ma’ima’ da ia molaya’akon i Yesus hi aha.
Bau-baunyo nu atu i Yesus tiba to muri-muritNyo monsaingka-kaan mombu’oui Tumpu noluani tumpe mo’ane (Paskah)
Matius 26:17-29; Lukas 22:7-30; Yohanes 13:21-30; 1 Korintus 11:23-25
12 Ingkop tinokamo i sinanyo, aitu sina sasalataa polumombotan mongkaan loti anu madi’ hi’ ko raginyo. Sina aitu na anu lewa’ pongkolotan nu aha hagi domba da polame’akonnyo Paskah uka Tumpu noluani tumpe mo’ane. Ingkop pinokilawamo nu to muri-muritNyo hi Yesus konyo, “Pa’ iyaa mae na laigan nukahanda’i da toka polumombotanto da kami mambaamo hi’ mokijo’ da toka opoguhat mami.”
13 Manau’ pinokauNyomo ahi’ ua aha na muritNyo ka’ pinoto’iNyo konyo, “Lako’ pokijo’ i kota’, toka i kijo’ toka komiu mompahakabot mo’ane anu tisu’un ue, batukimo ahi’ na ia mokijo’ i laigan.
14 Manau’ toka kijo’ i laigan, na tokamo hi’ osisik hi tumpu nu laigan, ‘Gulu’ mami na mompokilawa konyo, pa’ iyaa mae na salipi’ bau polumombotanNyo Paskah tiba to muri-muritNyo?’
15 Maka’ konyo manau’ opokosisik miu susumo atu na toka kijo’ hi tumpu nu laigan, na lako’o hi’ komiu nulaya’akon mokita’ i salundu atu ko salipi’ ahi’ anu ewa, tiba mule’ buu’ ahi’ atu na talakana’nyo ingko-ingkot ahi’. Konyo da toka atu na lako’o hi’ komiu mompoguhat.”
16 Salataa ihongo nu aha sumo atu, aha nambaamo ahi’ nokijo’ i kota’. Tinoka i kijo’, na buu’ ahi’ tinotu’u na atu anu sinisik i Yesus hi aha. Ingkop tinoka sumo atu, tokamo hi’ aha nompoguhat Paskah.
17 Manau’ malomo, tokamo hi’ aha sinintoka i kijo’ na atu i Yesus tiba sangaluNyo aha sampu-sampulu’ ka’ ua aha.
18 Ingkop minto-mintonga’ hi’ lewa’ aha monsaingka-kaan, Ia binasisiko ahi’ na i Yesus konyo, “Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu, na kita kasu-kasuhangan aya, anu montikubi aya meja’, na konyo atina’ samian na ko kinyonyoa ahi’ lako’ mae molaya’ musu’ konyo da toka mae Aku nuhakop nu aha. Mian aitu na uka singkona hi’ mongkaan gampanyo Aku.”
19 Salataa ihongo nu aha na aitu sisik i Yesus sumo atu, na singkaapo hi’ aha iloo’ na kinyonyoa ka’ aha nosibasisik hi Yesus samian toka samian konyo, “Aku na madi’ ahi’ Tumpu!”
20 Ingkop tinaaman i Yesus konyo, “Atina’ lengkat i komiu sampulu’ ka’ ua aha, ko samian ahi’ anu ko kinyonyoa sumo atu lako’ mae molaya’akon hi musu’ konyo da toka mae Aku nuhakop nu aha! Maka’ mian aitu na molimpung ahi’ mongkaan sa-sa’angu’ a lean tiba Aku.
21 Maka’ konyo Anak u Manusia na tio-tio hi’ silaka nupatei nu mian, susumo anu tinulis i uno nu Sisik u Tumpu naipuan. Panyo susumo atu anu lako’ me molaya’akon hi musu’ konyo da toka mae nuhakop na Anak u Manusia, na maka’ mosa’angu’ hi’ mosi pa’idek a pasasawe’nyo saidi’ mae i mihi na mia-mian aitu. Sahanyo boli soso’i ia ihampe aya i buan nu tano’!”
Bau-baunyo nu i Yesus nonsaingka-kaan tiba to muri-muritNyo ka’ Ia nonsisikakon hi aha bau-baunyo nu anu nuta’up
22 Ingkop lako-lakonyo aha mongkaan, i Yesus nongalamo hi’ loti ka’ Ia tolosalamat hi Tumpu. Toka atu pinuge-pugeNyo na atu loti ka’ kinawaakonNyo atu hi aha tiku-tikup ka’ Ia binasisik konyo, “Alamo ka’ okaan, aya na butongKu ahi’!”
23 Toka atu Ia nongala mule’ aitu mangko’ anu koko anggunnyo, tolosalamat hi Tumpu, ka’ kinawaakonNyo hi sangalu, da aha iwi-iwi’ maimbolosan mompopoinum anggun lengkat i mangko’ aitu.
24 Toka atu sinisikNyo hi aha konyo, “Aya anggun na baumo hi’ susumo pompotulatakonan aya baso’q aitu baso’Kumo ahi’ anu opojuju gagana’ uka, da montobusakon dosa’r nu mian da’isan.
25 Maka’ Kusisik ahi’ hondo-hondo hi komiu: Mehi’ u ukanyo na dagi’ Aku monginum anggun susumo aya. Pea’je hi’ mae Tumpu na montu’a-tu’anyoi mianNyo kita’ i sulugaa’, poule’je hi’ Aku monginum anggun anu bu’ou.”
26 Ingkop manau’ aha noko unde’o Tumpu, aha nambaamo ahi’ nokita’ i Bungkut nu Zaitun.
Bau-baunyo nu i Yesus nonsisik konyo gagana’ saidi’ i Petrus na mompotundei Ia
Matius 26:31-35; Lukas 22:31-34; Yohanes 13:36-38
27 Ingkop tinoka i olot u jalan soo’ hi’ binasisik na i Yesus atu hi aha to muri-muritNyo konyo, “Komiu iwi-iwi’ na malai ahi’ ka’ opala’ii miu na aya Aku. Maka’ koanu tinulis i uno nu Sisik u Tumpu naipuan konyo,
‘Maka’ Kuboboti ahi’ na anu le-lewa’ molaya’ potu’on. Ingkop atu to domba-domba na mosungkeheto ahi’.’
28 Panyo manau’ Aku poule’ mobulaa, na Aku ahi’ na tongkohimona mokijo’ i Galilea.”
29 Ingkop ko i Petrus konyo, “Nanaumo pe’e kinyonyoa nu aha saga’at na moohua’ ka’ mompala’i Beleyum, be aku na madi’ ahi’!”
30 Ingkop ihongo i Yesus be sumo atu na pinombatonii’ i Petrus, Ia binasisik mule’ ahi’ konyo, “Kusisik ahi’ hondo-hondo hi beleyum, maka’ pihi-pihi uka, ma’isa pe’e pinduan mintutuhuu’ na manuk, oko na pintoluno ahi’ mompotundei mae Aku.”
31 Panyo i Petrus tongko-tongko’ ahi’ basisik konyo, “Naumo pe’e aku silaka gampanyo kita, panyo aku na madi’ ko aku mompotundei kita!”
Tiba aha saga’at singkona hi’ nonsisik sumo atu.
Bau-baunyo nu atu i Yesus nonsamposisik TumaNyo kijo’ i Getsemani
Matius 26:36-46; Lukas 22:39-46
32 Ingkop manau’ tinokamo na hai Yesus tiba aha to muri-muritNyo kijo’ i ale’ anu osanggohi Getsemani. Ingkop ko i Yesus, “Suhang pe’e i aya na komiu, pea-pea’ Aku dai’ mokijo’ monsamposisik Tumpu.” 33 Manau’ pinoboaNyomo ahi’ na hai Petrus, tiba i Yakobus, ka’ i Yohanes, nojajalan Ia. Ingkop piniaNyo na tutuk ahi’ loo’o na kinyonyoaNyo, ka’ takuton. 34 Ingkop atu konyo, “KinyonyoangKu na tahuu hi’ susa’, poto’i anu silakamo. Jojoong pe’e i aya na komiu ka’ opoposohop ahi’ ka’ opoita hi Tumpu.”
35 Toka atu Ia nambaamo ahi’ gagana’ majo’on ka’ toka Ia natindumon i tano’ ka’ Ia nonsamposisik TumaNyo. Anu pinoitaNyo na konyo de totobo’ da boli hi’ totu’u Aku lusa’. 36 SinisikNyo konyo, “Maama’ hi kita na madi’ hi’ koanu da madi’ nupokoala. De totobo’ da boli hi’ totu’u Aku lusa’, panyo nanaumo sumo atu boli hi’ tingala hiYau’, panyo posi pongka’oho’Umje ahi’!”
37 Lapas atu ninsusule’o mae na i Yesus, toka tinokaNyo na aha buu’ ahi’ hoyot. Tokamo hi’ mae Ia binasisik hi Petrus konyo, “Simon, komiu dai’ hoyot? Uka na memo sa’angu’ a jam na madi’ opokoala miu na sumohop? 38 Opoposohop ahi’ ka’ opoita hi Tumpu, da boli komiu nupiulu’i i Lusupen. Maka’ kinyonyoa na saja’ ahi’ matialuk, panyo aya butongto na lu’us ahi’.”
39 Toka atu bali mule’ Ia ninsusule’ nokijo’ nonsamposisik Tumpu ka’ anu sinisikNyo na gampanyo nanautu. 40 Toka atu Ia ninsusule’ mule’ nokijo’ hi to muri-muritNyo ka’ toka tinokaNyo jojoongannyo hoyot maka’ tahahumo na tatundu’nyo. Madi’o koanu monsumbu-sumbu’ nu aha manau’ pinokilawa i Yesus, pa’ apa na pontami hi Yesus.
41 Lapas atu bali mule’ ninsusule’ i Yesus nokijo’ hi aha kopintolunnyomo, lapas Ia noko samposisik Tumpu, Ia binasisik hi aha, “Pa’ jojoongannyo komiu hoyot ka’ milawe? Polo’o ahi’, uka na tinokamo hi’ i tempo’nyo, Anak u Manusia obee’o hi mian ma’idek. 42 Bulaamo ahi’, da kita mambaamo! Maka’ utumo mae na anu mompobaluk mae Aku!”
Bau-baunyo nu nohakop i Yesus
Matius 26:47-56; Lukas 22:47-53; Yohanes 18:2-12
43 Ingkop lako-lakonyo dai’ basisik na i Yesus, tinokamo ahi’ na i Yudas, anu sampu-sampulu’ ka’ ua aha aitumo hi’ ia na samian, ka’ batu-batuk ahi’ mae na mian da’isan anu singkaap nomboa bangko’ hagi amangkun. Aha aitu na anu pinokau nu aha to tu’a-tu’a nu palandakan, tiba aha puun nu agama, tiba to tu’a-tu’anyo nu Yahudi.
44 I Yudas anu nompobaluk i Yesus na pinoto’inyo ahi’ atu hi aha anu toka nubau da bau pontu’osian nu aha konyo, “Otoa anu toka kuooki, atina’o ahi’ na Ia. Hakopo na Ia ka’ opoboa.” 45 Ingkop salataa tinoka i kijo’ na i Yudas, tokamo hi’ ingohaniannyo na atu i Yesus ka’ ia binasisik konyo, “Gulu’!” Toka atu ingookannyo. 46 Salataa tinoa nu aha anu nojajalan i Yudas sumo atu, na lako’o hi’ ihakop nu aha na i Yesus.
47 Panyo kino samian anu i atu, kineatnyo na bangko’, sinasabannyo na bihing nu botuan nu tu’a-tu’anyo nu palandakan.
48 Ingkop binasisiko ahi’ na i Yesus hi aha konyo, “Te Aku mian ma’idek? Ka’ tutuk komiu tokamo ka’ nomboa mae bangko’ hagi amangkun ka’ toka mae mohakop Aku? 49 Jo te misa’ Aku toka sansina lewa’ ahi’ mompotingaan Sisik u Tumpu i laigan ponsangkean Tumpu, panyo komiu madi’ me mohakop Aku. Panyo da totonggon ahi’ nubuntui na tipo’ anu tinulis i uno nu Sisik u Tumpu.” 50 Lapas atu pinala’iano nu to muri-muritNyo na atu i Yesus.
51 Ingkop kino samian ahi’ anu dai’ olitau, na singkona hi’ mombatuki i Yesus. Ia na lahi’ nompusok sabut anu monipis ka’ kayangkaman. Ingkop pinokau nu aha aitu konyo da singkona hi’ ohakop na ia. 52 Panyo lahi’ ingukatnyo na sabutnyo ka’ ia nopalai langgo-langgo’.
Bau-baunyo nu atu i Yesus pinoboa i laigan nu atu tu’a-tu’anyo nu palandakan
Matius 26:57-68; Lukas 22:54-55; 22:63-71; Yohanes 18:13-14; 18:19-24
53 Lapas atu pinoboa nu aha na atu i Yesus nokijo’ i laigan nu tu’a-tu’anyo nu palandakan. Toka tinokanyo nosa’angu’o ahi’ na aha to tu’a-tu’anyo nu palandakan, tiba aha puun nu agama, tiba to tu’a-tu’anyo nu Yahudi, nosa’angu’ ahi’ ka’ nobuke’ i atu. 54 Ingkop atu lako-lakonyo dai’ pinoboa nu aha na atu i Yesus, na tinoka atu hi Petrus, na saja’ hi’ tinuntunannyo nokijo’ panyo ka’ atu gagana’ ahi’ majo’on, toka-toka i kijo’ natan u laigan nu tu’a-tu’anyo nu palandakan. Tinoka i kijo’ ia tokamo hi’ minjohu konyo da molaluu butong tiba aha anu montamongi laigan.
55 Ingkop atu tu’a-tu’anyo nu palandakan batu-batuu ahi’ anu tinopitoka i atu molio-lioakon konyo da bau pompisala’iannyo i Yesus da timbali hi’ opatei. Panyo madi’ koanu ihumpaknyo santaa’ pe’e i madi’ ko i humpaknyo. 56 Da’isan ahi’ na mian anu ilaga da mombee’i katalangan anu madi’ totu’u hi Yesus [konyo Ia na molanggan atulan], panyo iwi-iwi’ na aitu anu sinisik u aha na madi’ ko pokakana samian toka samian. Mokonyo’ atu aha madi’ hi’ totobo’ na mompisala’i i Yesus.
57 Ingkop atu manau’ to piangkuka na mian i atu tinuminjo ka’ binasakisi anu madi’ totu’u mongkona atu i Yesus. Sinisik u aha konyo,
58 “Maka’ ihongomo mami na potatae nu mian aya konyo, ‘Kutatakimo na aya laigan ponsangkean Tumpu anu binau nu mian, ka’ manau’ tolunsina, na Kubauakonje mule’ saga’at anu bu’ou anu misa’ hi’ ko pokakana anu binau nu mian.’ ” 59 Panyo anu sinisik nu mian haha atu na madi’ hi’ pokakana na sisik u samian ka’ samian.
60 Tinoka sumo atu, tinuminjomo na tu’anyo nu palandakan i ahop nu aha iwi-iwi’ ka’ nompokilawa hi Yesus konyo, “Kadaka’ Beleyum madi’ montaami anu pinobau-bau nu aha hi Beleyum?” 61 Panyo atu i Yesus na lahi’ nombohokot, madi’ hi’ ko nontaami.
Tinoka sumo atu nompokilawa mule’ hi Yesus na aitu tu’anyo nu palandakan konyo, “Pa’ Beleyum na Tomundo’ anu molumpati mian, Anak u Tumpu anu mosipa’ima’?”
62 Ingkop tinaaman i Yesus, “Ii’ totu’u ahi’. Konyo Akumo ahi’ na Ia, Tomundo’ anu sinai mae nu Tumpu da toka molumpati komiu. Maka’ saidi’ mae na otoa hi’ miu na Anak u Manusia labot uposuhang i koanan nu Anu Nonsihang lambaakonnyo, toka atu otoaje mule’ komiu iwi-iwi’, Anak u Manusia toka mae i uno nu seehu’ lengkat i kita’ i langit.”
63 Jo, Salataa ihongo nu atu tu’anyo nu palandakan be sumo atu na sisik i Yesus binea-beaknyo na posi baju’nyo ka’ ia notatae, “Ajo’ a te soso’i mule’ lewa’ lako’ molaga sakisii, maka’ uka posi nganga’Nyomo ahi’ a nositaeakon mae! 64 Ka’ ihongomo ahi’ miu na sisikNyo aitu molobisa’ ahi’ hi Anu Nonsihang, ingkop mosiaa na pontutugi miu?” Salataa sinumo atu aha nosa’angu’o ahi’ konyo da opateimo ahi’ na i Yesus. 65 Lapas atu aha to piangkuka na mian montampu’unimo montupe’i i Yesus, ka’ lako’ hi’ aha nongala hude ka’ tinutubannyo na mata i Yesus. Pinoko tutubannyo lewa’o hi’ jinagun nu aha, ka’ aha binasisik ahi’ konyo, “Te misa’ oko na anu pinotade nu Tumpu! Konyo jo sisik mae hi kami na sanggo nu uka anu nonjagun oko!” Ingkop atu aha anu si-singkaap nonjagai, singkona hi’ nohapa’ i Yesus.
Bau-baunyo nu i Petrus nompotundei i Yesus
Matius 26:69-75; Lukas 22:56-62; Yohanes 18:15-18; 18:25-27
66 [Ingkop atu lako-lakonyo dai’ kita’ i uno nu laigan nu tu’a-tu’anyo nu palandakan na atu i Yesus], na tinoka atu hi Petrus, ia na lahi’ toka jinojoong akaong mae i natan ka’ toka hi’ lewa’ ia sinumuhang gampanyo atu mian saga’at anu dai’ buu’ atu. Manau’ tinokamo na atu boune samian aitu sude-sudehon nu tu’a-tu’anyo nu palandakan, 67 salataa tinoanyo na aitu i Petrus minjohu ohani i apu, lewa’o ihohosannyo ma’ima-ima’ na ohup i Petrus ka’ ia binasisiko ahi’ konyo, “Te misa’ beleyum a singkona sangalu i Yesus mian nu Nazaret aitu?”
68 Salataa i hongo i Petrus be sumo atu, pinotundeannyomo ahi’ konyo, “Misa’ ahi’! Te aku mompahasumbu’ mule’ Ia! Aku na madi’ monsumbu’ ka’ madi’ mangalati’ apa na anu sinisikum.” Sumo atu na sinisik i Petrus hi sude-sudehon aitu. Lapas atu i Petrus nokijo’ i pontumban daka’ nu laigan nu tu’anyo nu palandakan aitu. [Tempo’nyo atu nintutuhuu’o na manuk.]
69 Ingkop manau’ tinoa mule’ nu boune aitu na i Petrus ka’ ia nompaka basisik mule’ ahi’ hi to mia-mian anu i kijo’ konyo, “Mian aya na sala’ samian lengkat i aha anu mombatuk i Yesus.” 70 Panyo atu tinoka hi Petrus pinotundeannyomo mule’. Madi’ piniin to mia-mian anu buu’ i atu binasisiko ahi’ hi Petrus konyo, “Beleyum na singkona hi’ sangalu i Yesus, konyo malingkoyaa ahi’, maka’ beleyum na mian ahi’ nu Galilea!”
71 Ingkop binatonii’o ahi’ na i Petrus ka’ ia binasisik konyo, “Aku na madi’ hi’ mompahasumbu’ mian anu nu sisik miu atina’!”
72 Ingkop sinaimpupus atu ia binasisik na i Petrus, tutuk ahi’ ihongonyo be atu nintutuhuu’o kino pinduannyo na atu manuk. Tinoka sumo atu balomo hi’ tinolosukap hi Petrus na atu anu sinisik i Yesus uka mae ko konyo, “Saidi’ pihi, ma’isa pinduan mintutuhuu’ a manuk, pintoluno ahi’ oko motunde hi mian tukoyum, madi’ hi’ ko kusumbu’ na atu Ia.” Salataa sinumo atu, balomo hi’ ilolu’on na atu i Petrus, ka’ lewa’ nohohunsuk, ka’ ihumaang.
15
Bau-baunyo nu atu i Yesus pinoboa nu aha nokijo’ hi Pilatus
Matius 27:1-2; 27:11-26; Lukas 23:1-5; 23:13-25; Yohanes 18:28—19:16
1 Ingkop atu dodo-dodop balanje naliana, sinintokamo na aha pitu-pitumpulu’ aitu anu lewa’ monsale’akon palakala, susumo atu aha to tu’a-tu’anyo nu palandakan, tiba to tu’a-tu’anyo nu Yahudi, ka’ atu aha anu topopotingaan atulan nu Tumpu buu’o hi’ aha nokijo’ i laigan anu lewa’ balahimpunan, ka’ toka hi’ aha sinumuhang nombalahimpunakon atu i Yesus. Lapas atu pinokaunyomo ahi’ na mian konyo lako’ opungu na atu i Yesus, toka atu pinoboanyomo ahi’ na atu i Yesus ka’ binee’Nyo hi Pilatus.
2 Tinoka kijo’ hi Pilatus, laboto hi’ pinokilawanyo atu hi Yesus konyo, “Pa’ totu-totu’u Beleyum tomundo’ nu lee’ mian nu Yahudi?”
Tinaaman i Yesus konyo, “Sumo hi’ itina’ potataeum!”
3 Salataa sinumo atu, aha binasisiko ahi’ na atu aha to tu’a-tu’anyo nu palandakan ka’ pinobau-baunyo na atu i Yesus konyo, manjoo’ ahi’ tongko’ na anu binauNyo anu ma’ide-idek.
4 Lapas atu pinaka pokilawa mule’ ahi’ i Pilatus hi Yesus konyo, “Mosiaa ka’ madi’ nutaami na aitu pompobau-bau nu aha? Jo utu ihongo ahi’ Miu na aitu pompobau-bau nu aha oko ma’idek ahi’!”
5 Panyo atu tinoka hi Yesus, na madi’ hi’ Ia nontaami, jo tinoka hi Pilatus ia binangango ahi’.
I Pilatus nombee’ i Yesus hi tantada nu Roma da nupatei
6 Ingkop atu koanu hi’ bibii nu bau i Pilatus manau’ atu tempo’nyo aha lee’ i Israel lumombot molame’akon uka Tumpu noluani tumpe mo’ane dai’ aha kijo’ i Mesir lombot u Paskah. Ingkop atu koanu hi’ saja’ nu bau i Pilatus, aitu monsabatakon samian anu kijo’ i talungku’an. Ingkop aitu aha mian nu Israel na timbali hi’ mompile’i pa’ iyee na nukahanda’i nupolapas nu aha.
7 Ingkop tempo’nyo atu na kino mian ahi’ samian na anu tinalungku’ i kijo’, i Barabas na sanggonyo. Tinalungku’ gampanyo atu aha to sanga-sangalunyo. Aha ihakop maka’ aha nolawan ahi’ pamalenta nu Roma ka’ nompatei mian.
8 Ingkop tinopitokamo ahi’ na mian da’isan ka’ toka momoita hi Pilatus da upolapasakon na atu samian lengkat kijo’ i talungku’an, susumo anu lewa’ nu bau manau’ lombot u Paskah.
9 Salataa sinumo atu pinokilawamo hi’ i Pilatus konyo, “De okaoho’ miu da kupolapas na tomundo’ nu mian nu Yahudi aitu!” 10 Maka’ sinumbu’ ahi’ i Pilatus na atu aha to tu’a-tu’anyo nu palandakan mongiloni ahi’ i Yesus. Maka’ pu’unyo na aha miluu ahi’ na montoa mian da’isan buu’o hi’ mombatuk i Yesus.
11 Panyo atu aha to tu’a-tu’anyo nu palandakan, nonsale’i ahi’ mian da’isan da konyo opoita hi Pilatus konyo, “Kami na madi’ mongkaoho’ beleyum mompolapas i Yesus. I Barabas ahi’ na opolapasakon mae hi kami!”
12 Ingkop nompaka pokilawa mule’ i Pilatus hi aha konyo, “De sumo itina’ apa na timbali hi’ kubau hi mian aitu anu sinanggohan miu tomundo’ nu mian nu Yahudi?”
13 Ihongo nu aha sumo atu, aha noloboo’o ahi’ konyo, “Oposulamo ahi’ na Ia i kau’ salip!”
14 Panyo ko i Pilatus, “Mosiaa ka’ sumo itina’? Te apaamo na anu binauNyo anu ma’idek?”
Toka atu lahi’ aha nompaka poloboo’ daka-daka’ konyo, “Oposulamo na Ia!”
15 Ingkop atu i Pilatus na momposanaang ahi’ mian da’isan. Mokonyo’ atu pinolapasnyo na i Barabas. Toka atu pinokaunyo hi mian da momboboti atu i Yesus. Lapas atu binee’nyomo ahi’ hi tantada nu Roma na atu i Yesus da oposula i kau’ salip.
Bau-baunyo nu atu i Yesus binia-biangakon nu aha to tanta-tantada nu Roma
Matius 27:27-31; Yohanes 19:2-3
16 Lapas atu pinoboanyomo ahi’ nu atu to tanta-tantada nokijo’ i natan nu bolonuun na aitu i Yesus, ka’ ilaganyo na to tanta-tantada saga’at ka’ aha binakumpun i kijo’. 17 Toka atu aha nongala baju’ susumo baju’ nu tomundo’, baju’ ungu, ka’ pinopusokakonnyomo atu hi Yesus. Ka’ aha nongala to panga-panga’ ite’ anu ko ko hii’nyo, ka’ ilokoknyo ka’ pinosongko’akonnyomo atu i ubak i Yesus. 18 Ingkop atu manau’ lako’o hi’ binia-biangakonnyo na atu i Yesus. Aha monungka’i Ia ogu-ogu moholomati, panyo ka’ misa’ hi’ ko sumo atu na kinyonyoa nu aha. Sinisik u aha konyo, “Salamat ahi’ hi kita tomundo’ nu mian nu Yahudi!” 19 Lapas atu aha nongala tokon ka’ binomba’nyo na atu ubak i Yesus ka’ tinupe’annyo. Toka atu aha natindumon mongogu-ogu monsangke Ia! 20a Ingkop atu manau’ pinoko bia-biangakonnyo nu aha, ingukatakonnyomo ahi’ na atu baju’ anu ungu ka’ bali pinopusokakon nu aha na posi baju’Nyo.
Bau-baunyo nu atu i Yesus manau’ Ia pinosulamo
Matius 27:32-56; Lukas 23:26-49; Yohanes 19:17-30
20b Lapas atu pinoboanyomo ahi’ nu aha na atu i Yesus lengkat atu i natan u laigan nu bolonuun ka’ pinoboanyomo hi’ nokijo’ i anu toka imposulaan.
21 Lako-lakonyo aha i olot u jalan, notulumo ahi’ na atu samian mo’ane, sanggonyo na i Simon tuma i Aleksander ka’ i Rufus, anu sala’je tinoka lengkat i kampung. I Simon atu na mian nu Kirene. Ingkop atu ia na pinakisaa nu aha nonsimbu kau’ salip i Yesus. 22 Ingkop atu i Yesus na pinoboa nu aha nokijo’ i anu osanggohi nu aha Golgota, patunyo na, “Bungkut u Popoke’.” 23 Tinoka i kijo’, aha nongala anggun anu koko galo’nyo mur ka’ toka mae pinibee’nyo atu hi Yesus konyo da nuinum, panyo Ia madi’ mongkaoho’ monginum anggun aitu.
24 Ilapas atu pinosulanyomo ahi’ nu aha na atu i Yesus. Toka atu lako’o hi’ tinahi’ nu aha na posi pakean i Yesus, pa’ iyee-yeemo na mohumpak. 25 Tempo’nyo atu i Yesus pinosula, na kila-kila totolu na jam lapas tolohinsi’ na sina (kila-kila jam osio’).
26 Ingkop koanu hi’ pinokampa’ na atu dopi’ i buan i Yesus anu koko tulisannyo. Maka’ atu onyi’nyo na sumo hi’ uka, “Aya na tomundo’ u bubuu’ aha lee’ i Yahudi!” Aitu ahi’ na susumo pinompobau-baunyo atu i Yesus.
27 Gampanyo i Yesus koanu hi’ sinaimposu-posula, aitu ua aha panyo totonggon mian ma’idek. Samian i sasuu koanan, ka’ samian na i sasuu kowiiNyo. 28 [Ingkop tinotu’u ahi’ na anu tinulis i Sisik u Tumpu naipuan konyo, “Ia na pinotuangnyo hi mian ma’idek.”]
29 Ingkop atu mian koda-koda’isan anu notulu i kijo’ na molobisa’ ahi’ ka’ singkaapo hi’ mahabilokans ka’ binasisik konyo, “Te misa’ koyum na nutataki mae na laigan ponsangkean Tumpu ka’ toka tolunsina, poule’je nupotinjo na anu bu’ou. 30 Ingkop uka konyo pintatau’ mae lengkat i salip atina’ ka’ oposilumpati na posi butongum!”
31 Susumo atu mule’ to tu’a-tu’anyo nu palandakan tiba atu aha anu lewa’ topopotingaan atulan nu Tumpu, toka mae lewa’ aha nompotoaakon ka’ nompaka kokojoi ka’ aha nosibasisik konyo, “Toa na ajo’, maka’ mian na pinoko lumpatanNyo ahi’, ka’ posi butongNyo na madi’ mae nupoko lumpati! 32 Konyo de totu’u Ia tomundo’ u lee’ i Israel, anu toka molumpati kita mian, na bailako’ Ia mintatau’ mae lengkat i salip aijo’ da otoa hi’ mami, da opolinganga’to.” Maka’ atu ua ua aha anu hi’ sinaimposu-posula tiba i Yesus, maka’ koanu hi’ lewa’ nombia-biangakon ka’ nolobisa’ atu hi Yesus.
Bau-baunyo kinasilakaan i Yesus
Matius 27:45-56; Lukas 23:44-49; Yohanes 19:28-30
33 Maka’ manau’ sansu’uno na sina, na tutuk ahi’ nongabali’ na ata’ langit ka’ pinikat anu kijo’ mae hi bubuu’ aha lee’ i Israel toka-toka i puusnyo, atu sinungkaa nu akaong minggili na sina, na tutuk ahi’ pinikato. Totolu na jam na kopiinnyo na pinikat. 34 Ingkop kila-kila minggilimo na sina to jam totolu sumo atu, noloboo’o hi’ mae daka-daka’ na i Yesus konyo, “Eloi, Eloi lama sabatani!” patunyo, “Maama’, Maama’ kada ka’ Aku nutibahaakono mae?”
35 Salataa ihongo nu mian anu i kijo’ na potatae i Yesus sumo atu aha binasisiko ahi’ konyo, “Hongo, Ia molaga i Elia!”
36 Lapas atu samian anu i kijo’ kino sia-sia’o ahi’ nongala bunga karang na sanggonyo anu timbali monsosop ue ka’ pinolobongnyo i anggun anu malosing.Toka atu pinangkonnyo i puus nu tokon na bunga karang aitu, ka’ dinandoangakonnyo nokita’ hi Yesus ka’ kinelaiakonnyo na biwii da nutimis. Toka atu mian aitu binasisik konyo, “Opopea’ pe’e da otoanto pa’ ko i Elia toka mae montau’ Ia, lengkat i kau’ salip aita’!”
37 Tinoka sumo atu noloboo’o ahi’ daka-daka’ na i Yesus, toka atu kininsapo ahi’ na kinyonyoanyo, ka’ sinilakamo ahi’.
38 Salataa sinumo atu, tutuk ahi’ nobeako ohua’ na pongkoyai anu kijo’ mae i laigan ponsangkean Tumpu, nobeak lengkat aita’ mae i buannyo, toka kayong mae i aluknyo.
39 Ingkop tempo’nyo atu na kino tanaas ahi’ u tantada anu montanaasakon tantada saga’at aha sa’atu na miannyo, tinjo-tinjo mompaha ahop salip i Yesus ka’ tinoanyo na bau-baunyo nu i Yesus sinilaka. Manau’ pinoko toanyo balomo hi’ iha’itannyo konyo, “Mian ajo’ na totu-totu’u ahi’ Anak u Anu Nonsihang!”
40 Ingkop singkona hi’ kino to bo-boune i kijo’ na anu nompotoaakon, panyo ka’ ajo’ mae gagana’ majo’on. Aitu i Maria Magdalena, ka’ i Salome, ka’ i Maria tina hai Yakobus hiko’ ka’ i Yoses.
41 Aha to bo-boune aitu na anu lewa’ nombatuki i Yesus ka’ nompangakui Ia, tempo’nyo i Yesus dai’ kijo’ i Galilea. Ingkop tiba aha aitu na singkona hi’ kino to bo-boune saga’at anu tinoka i Yerusalem gampanyo i Yesus.
Bau-baunyo nu atu i Yesus ilambun
Matius 27:57-61; Lukas 23:50-56; Yohanes 19:38-42
42 Ingkop tempo’nyo i Yesus sinilaka i kau’ salip na hari Jumat ahi’, ka’ aha mian nu Israel na mompoguhat ahi’ susumo anu opake dodop i sina nu pilawean (Sabat). Tempo’nyo atu na nalomo ahi’, malia’o hi’ makakinsap a sina.t 43 Ingkop atu kino samian ahi’ i Yusuf na sanggonyo mian nu Arimatea. Ia na anu hi’ okaboati, maka’ aitu aha pitu-pitumpulu’ anu lewa’ monsale’akon palakala, na ia ahi’ na samian. Aitu mule’ ia na saja’ hi’ mompopea’ anu konyo naipuan, Tumpu na toka mae montu’a-tu’anyoi kita mian i buan nu tano’. Ingkop atu i Yusuf binanimo ahi’ a nokijo’ hi Pilatus ka’ nomoita konyo, “De timbali da me kuala na mayat i Yesus ka’ kulambun ahi’.”
44 Salataa ihongo i Pilatus konyo sinilakamo na i Yesus, ia binangango ahi’. Toka atu [sinainyo na samian] da lako’ nompoboa tanaas nu tantada aitu ka’ pinokilawanyo hi ia konyo, “Pa’ totu’u sinilakamo na i Yesus?”
45 Tinaaman nu tanaas aitu konyo, “Ii’ totu’u ahi’!” Manau’ ihongo i Pilatus be sumo atu, pinotuhunyomo ahi’ na poitaon i Yusuf.
46 Salataa ihongo i Yusuf sumo atu, ia nambaamo ahi’ nongoli hude lena, toka atu ia nokijo’ hi’ atu i anu pinomposulaan i Yesus ka’ tokamo hi’ ingalanyo na atu mayat i Yesus, ka’ kinalekodannyo nu hude lena. Manau’ pinoko kalekodannyomo, binoanyomo ahi’ nokijo’ i anu bino-binolo’annyo na keles, anu kinekean ahi’ tou-touka bau polambunan mian. Tinoka i kijo’ tokamo hi’ pinomale’nyo atu i unonyo na aitu mayat i Yesus. Pinoko pomale’nyo i atu, balomo hi’ lako’ ilingginnyo na atu batu anu daka-daka’ da pinontalopnyo aitu nganga’ u bolo’ anu kine-kinekeannyo. 47 Ingkop lako-lakonyo dai’ lako’ pinomale’ i Yusuf na aitu mayat i Yesus, na kino atu hi’ sangalu i Yesus saga’at a lewa’ nompotoaakon, aitu to bo-boune ahi’ anu nonsangalui atu i Yesus, aitu hi’ i Maria Magdalena, ka’ i Maria tina i Yoses. Tinoamo hi’ nu aha na kijo’ mayat i Yesus manau’ pinomale’o atu i bolo’.
16
Bau-baunyo nu atu poule’ Ia nobulaa ka’ tinumuu’ na i Yesus
Matius 28:1-8; Lukas 24:1-12; Yohanes 20:1-10
1 Ingkop manau’ tinoliwaaso na sina pilawean (Sabat), aitu hari Sabtu malom manau’ nakakinsapo na sina, hai Maria Magdalena, ka’ i Maria tina i Yakobus tiba i Salome, na aha nambaa nongoli lanya’ tiba lampa-lampa da konyo mompoguhat aitu pontuhasiu mayat i Yesus. 2 Ilapas atu napatas dodo-dodop sina nu hari Minggu, balanje ha liana, aha dinumodopo ahi’ nokijo’ i pinolambunan i Yesus na atu to bo-boune.
3 Lako-lakonyo aha i olot u jalan, aha nosibasisiko ahi’ posi aha konyo, “Pa’ iyee na timbali montulungi kita da molingginakon batu anu pinontalopnyo atu hagum, da kita timbali minsoop i unonyo?”
4 Aha binasisik sumo atu maka’ batu anu pinontalopnyo na daka’ ahi’ tongko’. Panyo manau’ aha tinoka i hagum, toka tinokanyo te misa’ pinoko lingginakonnyomo na aitu batu. 5 Salataa pinia nu aha be sumo atu, balomo hi’ lako’ aha ninsoop atu i bolo’. Tinoka i unonyo, aha tinolokengkengo ka’ natakuto ahi’, maka’ tinoa nu aha kino samian olitau anu nompusok baju’ manta-mantan ka’ mopute’, suha-suhang i sasuu koanan nu aha.
6 Ingkop balomo hi’ binasisik na mian aitu hi aha konyo, “Boli mabuhuk! Kusumbu’ ahi’ komiu na molio ahi’ i Yesus mian nu Nazaret uka anu pipinosula. Ia na poule’o hi’ ningkinyonyoa ka’ nobulaa, ingkop madi’o hi’ ko dai’ uka! Pitoa ahi’ na aya tampat anu pipinompomale’an nu aha Ia.
7 Ingkop uka pinsusule’o ahi’ na komiu ka’ osisikakon hi aha to muri-muritNyo, tiba hi Petrus konyo, ‘I Yesus na nambaamo ahi’ imona nokijo’ i Galilea. Ingkop atu komiu tokaje mompahakabot Ia i kijo’, maka’ totonggon ahi’ mombuntui tipo’ anu lewa’ sinisikNyo hi komiu uka pe’e mae.’ ”
8 Tinoka sumo atu balomo hi’ aha nambaa lengkat i hagum aitu ka’ nopalaimo maka’ aha susumo tinolokengkeng, ka’ nabuhuko ahi’. Panyo madi’o hi’ dai’ koanu soo’ sinisiknyo hi mian saga’at maka’ tahahumo ahi’ na takutnyo.
KAPUPUSAN NU SISIK ANU TINULIS I MARKUS INGALA I TULISAN NAIPUAN
I Yesus natupopia hi Maria Magdalena
Matius 28:9-10; Yohanes 20:11-18
9 Ingkop manau’ poule’o tinumuu’ na atu i Yesus dodo-dodop i sina nu hari Minggu aitu, imo-monanyo tongko’ Ia natupopia hi Maria Magdalena. (Ingkop atu i Yesus na toho’o nolaa’ popitu’ na setan lengkat hi Maria Magdalena).
10 Salataa sinumo atu, nambaamo ahi’ na i Maria nokijo’ hi aha to sanga-sangalu i Yesus, ka’ toka hi’ pinahasisiknyo na atu anu tina’upnyo mae i kijo’. Ka’ tempo’nyo atu aha dai’ hi’ nongidekakon i Yesus ka’ ihumaang.
11 Panyo salataa ihongo nu aha anu sinisik i Maria konyo i Yesus poule’o tinumuu’ ka’ tinoanyomo ahi’ i Maria na atu i Yesus, na madi’ ko nupolinganga’ nu aha.
I Yesus natupopia hi sangaluNyo atu ua-ua aha
Lukas 24:13-35
12 Lapas atu madi’ piniin, i Yesus natupopia mule’ hi sangaluNyo ua-ua aha, panyo ohupNyo na nongabali’o ahi’ madi’ hi’ pokakana tempo’nyo Ia natupopia hi Maria. Ingkop tempo’nyo atu aha sangaluNyo na minto-mintonga’ hi’ lumajang mokijo’ i sa’angu’ a kampung. 13 Salataa sinumbu’ nu aha talu’ atu na i Yesus, aha ninsusule’o hi nokijo’ hi sangalunyo, ka’ toka pinotuntulakonnyo na anu sinisik i Yesus atu hi aha. Panyo atu singkona hi’ madi’ nupolinganga’ nu aha.
I Yesus natupopia hi to muri-muritNyo aha sampulu’ ka’ samian
14 Ingkop atu kapupusannyo, i Yesus bali mule’ natupopia hi aha sampulu’ ka’ samian. Lako-lakonyo aha dai’ mongkaan tutuk ahi’ pinianyo aya tinjo-tinjo na aitu i Yesus! Ia binasisik hi aha konyo, “Kadaka’ komiu tahuu pagaga ka’ mobanga’ a kinyonyoa? Maka’ mian monsisik hi komiu konyo aha toho’o nontoa mae Aku, panyo toka hi komiu na madi’ hi’ nupolinganga’! Aku na totu’u ahi’ sinilaka, panyo uka na poule’ hi’ Aku tinumuu’.”
15 Ingkop konyo toka atina’ hi komiu na, “Lako’o ahi’ ka’ lambaamo mokijo’ hi to julu-julu anu aya i patuu nu langit, ka’ toka osisikakon hi aha iwi-iwi’ na atu Lele Ma’ima’ lengkat i Anu Nonsihang. 16 Da manau’ aha mompolinganga’ aitu Lele Ma’ima’ ka’ opalamandiam, na aha kopian ahi’. Panyo anu madi’ mompolinganga’ na ohukum ahi’ nu Anu Nonsihang.
17 Ingkop atu koanu hi’ pontu’osian nu mian de aha mompolinganga’o mae konyo, mia-mian aitu timbali hi’ mombau anu moko bangang: molaa’i to se-setan mompake sanggongKu; aha basisik i basa’ anu ma’isa toho’ sinumbu’ nu aha. 18 De aha montoongi uloo kabai monginum lasung, aha na madi’ hi’ ko bahaya. Ingkop de aha mompotudu lima hi mian anu mapalak, mian aitu na ma’alin ahi’.”
I Yesus tinolohangkat nokita’ i sulugaa’
Lukas 24:50-53; Kisah Para Rasul 1:9-11
19 Manau’ pinoko sisikNyomo hi to muri-muritNyo sumo atu, tinolohangkato ahi’ na Ia nokita’ i sulugaa’. Toka i kita’ mae Ia na mompalenta tiba Anu Nonsihang ka’ sumuhang i tampat anu ma’ima’an i sasuu koanan nu Anu Nonsihang.
20 Lapas atu nambaamo ahi’ na aha to muri-muritNyo nokijo’ iya-yaa mae utu ka’ nompoleleakon Lele Ma’ima’ lengkat i Anu Nonsihang. Ingkop atu binalakaatan nu Tumpu na aha, da timbali mombau anu sanga-sangalasan ka’ manau’ toka hi mian anu montoa anu bina-binau nu aha, mian mompolinganga’ ahi’ ka’ monsumbu’ anu sinisik nu aha totu’u ahi’.
Catatan Kaki
a1:2 anu pino-pinotade nu Tumpu Nabi
b1:32 nakakinsapo na sina Manau’ makakinsapo na sina, patunyo na ilewato na sina pilawean ka’ mian nu Israel timbali mule’ mongkalajaa.
c1:40 panyakit kilit anu tahuu ma’idek De atulan nu agama nu mian nu Israel, de mian ko panyakit aitu, na madi’ hi’ timbali ia monsangke Anu Nonsihang maka’ madi’ hi’ timbali minsoop i laigan pompotombihingan Sisik u Tumpu.
*4:13 Yesaya 6:9-10
*4:29 Yeremia 3:13
d7:10 Keluaran 20:12;21:17
e10:6 Salataa Kino Aya Dunia 1:27
f10:7-8 Salataa Kino Aya Dunia 2:24
g11:9 Mazmur 118:25-26
h11:17 Yeremiya 7:11
i12.10-11 Mazmur 118:22-23
j12.19 Ulangan 25:5
k12:26 Bau-baunyo nu atu aha lee’ i Israel nompala’ii Mesir 3:6
l12.31 Bilangan 19:18
m12.31 Bilangan 19:18
n12:36 koananKu Sumuhango i sasuu koananKu! Ingkop de adat u mian nu Israel , na de anu tahuu oholomati kabai anu ko kuasa na oposuhang ahi’ i sasuu koanan.
o12.35-37 Euu Mazmur 110:1
p13:7 mahampateian Perang
q14:24 “Aya anggun na baumo hi’ susumo pompotulatakonan aya baso’ Panyo sumo uka kino tipo’ anu sala’je, ka’ monsisik bau-bau nu baso’ , na misa’ hi’ ko baso’ u domba, panyo posi baso’Kumo ahi’ na anu opojuju gagana’ uka da montobusakon dosa’ u mian da’isan.
r14:24 montobusakon dosa’ Panyo sumo uka kino tipo’ anu sala’je, ka’ monsisik bau-bau nu baso’ na misa’ hi’ ko baso’ u domba, panyo posi baso’Kumo ahi’ na anu opojuju gagana’ uka da montobusakon dosa’ u mian da’isan.
s15:29 mahabilokan Sumo atu na adat u mian nu Israel de mahabilokan montoa mian saga’at atu na susumo hi’ tahuu molobisa’.
t15:42 Maka’ atu mehi’ sina nu hari Jumat a dai’ koanu totobo’ a lako’ otoluk. Maka’ atu susumo saidi’ malom a Sabtumo ahi’. Ingkop atu sansina ka’ sampahu na madi’ hi’ koanu otoluk maka’ pilaweano ahi’.
u16:1 mompoguhat aitu pontuhasi Mompoguhat atu pontuhasi mayat, maka’ atu sasalataa Ia sinilaka ka’ ilambun na atu i Yesus, na ma’isa hi’ kinawa’ nu aha na nompoguhat atu pontuhasi mayat. Maka’ de atulan nu aha obunsang pe’e sina nu hari Jumat manau’ makakinsapo na sina, ko toka-tokanyo i sina nu hari Sabtu makakinsapo na sina, na madi’ hi’ toho’ koanu lako’ otoluk. Jo na atu notua’ na i Yesus na sina nu hari Jumat panyo ka’ atu nalomo ahi’, ingkop malia’o hi’ makakinsap a sina. Mokonyo’ madi’ hi’ dai’ kinawa’ u atu sangalunyo na nompoguhat aitu pontuhasi mayat.