Salataa Kino Aya Dunia

01 fb jvh the fall 1024

1

Bau-baunyo nu sasalataa ma’isa tinimbali na ata’ langit tiba aya tano’ 1 Monsisik bau-baunyo nu aya dunia. Maka’ salataa tongko’ binau nu Anu Nonsihang na langit ahi’ ka’ tano’. 2 Maka’ aya tano’ ma’isa hi’ apa-paa koanu monjoongi. Maka’ tempo’nyo atu na dai’ ahi’ mogalo-galo’ na ue tiba aya tano’, ka’ pikat ahi’ tongko’. Panyo Kinyonyoa nu Tumpu na lewa’ ahi’ mongkambangi ata’ i buan nu ue. Bau-baunyo nu salataa sinansina 3 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Paliana!” Salataa sinumo atu balomo hi’ naliana. 4 Manau’ nalianamo, na tinoa nu Anu Nonsihang ma’ima’ ahi’. Tinoka sumo atu pinosi po’iwi’Nyomo ahi’ na liana ka’ pikat. Pinoko po’iwi’Nyo na liana ka’ pikat, 5 sinanggohanNyomo ahi’ “liana” na aitu anu mali-maliana, aitu anu “pika-pikat” na sinanggohanNyo pihi. Pinoko taloakonNyo sumo atu balomo hi’ nalom ka’ pinihi. Sinumo atu na anu binauNyo atu sinansina.a Bau-baunyo nu atu kino uansinanyo 6-7 Napatas dodop kino uansinanyo, binasisik mule’ ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Uka timbalimo na banga nu langit akaong i pohi-pohintonga’an nu ue da mombagi ue, da saga’at na ia tolohangkat i langit saga’at na ia sainjoong ahi’.” Pinoko taloakonNyo sumo atu balomo hi’ tinimbali, maka’ aitumo hi’ banga nu langit na nombagi, da ue anu aita’ i bua’nyo na tinolohangkat ahi’ nokita’ mata-matangkas ka’ jinojoong ikita’ mae, ue anu aka-kaong mae i aluknyo na sinainjoong ahi’. Ingkop atu aya olot nu akaong kilit nu ue tiba ata’ banga nu langit na tinimbalimo hi’ langaa. 8 Tinoka sumo atu na sinanggohanNyomo ahi’ “banga nu langit” na anu aita’ mae. Pinoko taloakonNyo sumo atu balomo hi’ nalom ka’ pinihi. Sinumo atu na anu binauNyo atu kinouansinaanyo. Bau-baunyo nu atu kino tolunsinanyo 9 Lapas atu binasisik mule’ ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Uka na posi po’iwi’o ahi’ na ue tiba tano’, da tano’ na ia motiis ahi’.” Pinoko taloakonNyo sumo atu, balomo hi’ nosi po’iwi’ na tano’ tiba ue. 10 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Atu tano’ anu moti-motiis na Kusanggohimo ahi’ katano’an, akaong mule’ ue anu nosi-nosi po’iwi’, Kusanggohimo ahi’ laut.” Ingkop atu tinoaNyo na atu anu binauNyo na buu’ ahi’ ma’ima’. 11 Toka atu binasisik mule’ na Anu Nonsihang konyo, “Lubato mae iwi-iwi’ na ngahanan nu anu singkaap lubat i tano’ susumo atu kau’ anu mimbua’ tiba susumo atu bondoi sanggonyo anu lubat i tano’.” Ingkop atu balomo ahi’ mae singkaap ilubat iwi-iwi’. 12 Susumo atu mule’ ia lubat mae na kijo’ sangahan tiba sangahan maka’ ia ko posi bine-binee’nyomo ahi’. Manau’ ia lubat, ia mintuang ahi’ ia-iamo. Ingkop iwi-iwi’ na atu anu binauNyo na tinoa nu Anu Nonsihang buu’ ahi’ ma’ima’. 13 Tinoka sumo atu balomo ahi’ nalom ka’ pinihi. Sinumo atu na anu binauNyo atu kino tolunsinanyo. Bau-baunyo nu atu kino patonsinanyo 14-15 Lapas atu binasisik mule’ ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Timbalimo ata’ i langit na anu jingka-jingkaon da atu na monjingkai sina tiba pihi. Da boli hi’ ia pokakana na sina ka’ pihi, tiba pontu’osian mongabali’o na tempo’ tiba susumo atu sina pompilonuan.” Ingkop pinoko taloakonNyo sumo atu balomo hi’ tinimbali. 16 Ingkop aitu mule’ Anu Nonsihang nombau aitu anu jingka-jingkaon, na ohua’ ahi’ na binauNyo. Sa’angu’ na aitu hi’ batu nu sina na binauNyo, da monjingkai sina. Aitu mule’ sa’angu’, na aitu koloa anu madi’ tahuu jingkaon na monjingkai pihi. Atu mule’ to manda-mandala’ maka’ singkona hi’ binauNyo. 17 Manau’ buu’o tinimbali, na pinosi po’u-po’una’o ahi’ nu Anu Nonsihang ata’ i langit, da monjingkai mae aya katano’an, 18 da manau’ sinamo, na ata’ ahi’ batu nu sina anu mosi jingkaon na monjingkai mae aya tano’. Manau’ pihimo na aitu hi’ koloa anu madi’ tahuu jingkaon na monjingkai, da ia mosi po’iwi’ ahi’ na liana ka’ pikat. Ingkop pinoko bauNyo atu iwi-iwi’ na tinoa nu Anu Nonsihang buu’ ahi’ ma’ima’. 19 Tinoka sumo atu balomo hi’ nalom ka’ pinihi. Sinumo atu na anu binauNyo atu kino patonsinanyo. Bau-baunyo nu atu kino limansinaanyo 20 Lapas atu binasisik mule’ ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Uka timbalimo na batu-batuu ngahanan nu isi nu ue ngahanan nu ikan sanggonyo anu tumuu’ i ue.” Tiba tomonsi’ konyo, “Timbalimo ka’ lumahap ata’ i langaa.” Pinoko taloakonNyo sumo atu balomo ahi’ tinimbali. 21 Maka’ tiba pe’e akaong isi nu laut be tinili’Nyomo ahi’ da tinimbali na susumo atu isi nu laut anu to daka-daka’, ingko-ingkot ahi’ na ngahanannyo, hagi isi nu ue ingko-ingkot ahi’ na ngahanannyo sagala ngahanan nu tomonsi’. Ingkop atu iwi-iwi’ na atu anu binauNyo na tinoaNyo buu’ ahi’ ma’ima’. 22 Tinoka sumo atu binalakaatanNyomo ahi’ na aitu aha konyo, “Komiu isi nu laut tiba isi nu ue, pilee’o ahi’ da’i-da’isan, da mongisii ue tiba laut. Tomonsi’ mule’ pilee’o ahi’ da’i-da’isan, da mongisii aya tano’.” 23 Tinoka sumo atu balomo hi’ nalom ka’ pinihi. Sinumo atu na anu binaunyo atu kinolimansinaanyo. Bau-baunyo nu atu kino anonsinanyo 24 Ilapas atu binasisik mule’ ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Timbalimo na ngahanan nu binatang anu jojoong aya i buan nu tano’, susumo atu anu manyaam, tiba binatang anu ma’ela’, tiba anu jumbolo ingko-ingkot ahi’ na ngahanan nu binatang anu ite’ tiba anu daka’ tumuu’o ahi’, da monjoongi aya tano’ ko’e-ko’ewa.” Pinoko taloakonNyo sumo atu, balomo ahi’ tinimbali atina’. 25 Sinumo atu na bau-baunyo nu Anu Nonsihang nombau ngangahanan nu binatang aya i buan nu tano’. Susumo atu binatang anu manyaam, tiba binatang anu ma’ela’, susumo atu anu daka’ tiba anu ite’. Ingkop atu tinoaNyo na atu anu binauNyo na buu’ ahi’ ma’ima’. 26 Ilapas atu binasisik mule’ ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Uka na lahi’ Kita mombau mian, da pokakana Kita ka’ montiho mae kita, da aha ahi’ na mongkuasai iwi-iwi’ na binatang anu aya i buan nu tano’, susumo akaong isi nu laut, tiba isi nu ue, tiba binatang anu aya i katano’an, tiba ata’ tomonsi’ ahamo ahi’ na mongkuasai.” 27 Tinoka sumo atu binauNyomo ahi’ na kita mian, maka’ atu binauNyo ahi’, da montiho ahi’ Anu Nonsihang. Atu mule’ salataa binauNyo na mo’ane ahi’ ka’ boune. 28 Pinoko baunyo binalakaatanNyomo ahi’ na aitu aha, konyo, “Atina’ komiu mian pilee’o ahi’ da’i-da’isan, da monjoongi aya tano’ ko’e-ko’ewa, toka-toka kijo’ mae puusnyo. Tiba mule’ montumpui akaong batu-batuu isi nu laut, tiba isi nu ue tiba batu-batuu tomonsi’. Susumo mule’ atu binatang aya i katano’an sanggonyo anu mongkohenggo buu’ ahi’ komiu na montumpui iwi-iwi’.” 29 Toka atu Ia binasisik mule’ ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Hongo mae, maka’ anu okaan nu atina’ komiu mian, na ingko-ingkot ahi’ na ngahanan nu anu lubat aya i buan nu tano’, tiba susumo atu anu mimbua’ buu’ ahi’ Kubee’ da bau kaanon miu. 30 Panyo susumo mule’ atu kaanon nu binatang na susumo hi’ atu hagi hemput, sanggonyo anu lubat, tiba hagi hoon nu kau’ anu singkaap mobulou. Atu na kubee’ bau kaanon nu binatang. Maka’ iwi-iwi’ ahi’ na binatang anu tumuu’ aya i buan nu tano’, tiba batu-batuu anu jumbolo, tiba sanggonyo tomonsi’ aitu ahi’ na bau kaanonnyo.” Pinoko taloakonNyo sumo atu, na tinotu’u ahi’ balomo ahi’ aitu na binau kaanon nu binatang. 31 Tinoka sumo atu lako’ tinoaNyo na atu anu binauNyo na buu’ ahi’ tongko’ ma’ima’. Ingkop atu balomo ahi’ nalom ka’ pinihi. Sinumo atu na bau-baunyo nu atu kino anonsinanyo.

2

Bau-baunyo nu atu kino pitunsinanyo 1 Sinumo atu na bau-baunyo nu Anu Nonsihang nombau ata’ langit tiba aya tano’, batu-batuu anu mongisii aya tano’ tiba ata’ langit. Pinoko bauNyomo ahi’ iwi-iwi’, atu ano-anonsina. 2 Ingkop atu napatas dodop kinopitunsinaanyo na madi’o hi’ koanu pinaka bauNyo, Ia nilawemo ahi’. Maka’ buu’o ahi’ pinoko bauNyo iwi-iwi’. 3 Tinoka sumo atu na pinosi potadeNyomo ahi’ na aitu sina kinopopitu’nyo da baumo ahi’ sina daka’. Sina aitu na pinotade ahi’ nu Anu Nonsihang da baumo ahi’ sina pilawean, da toka hi mian sina ahi’ aitu na bau pilawean mokalajaa, ka’ lahi’ monsangke Anu Nonsihang. Maka’ mololoi’akon ahi’ Anu Nonsihang, Ia nokalajaa inganonsina, pinoko bauNyomo ahi’ iwi-iwi’ tinoka sina kino popitu’nyo na Ia nilawemo ahi’ madi’o ahi’ koanu pinaka bauNyo. 4 Sinumo atu na bau-baunyo nu tundulannyo nu Anu Nonsihang nombau ata’ langit tiba aya tano’. Bau-baunyo nu Anu Nonsihang nombau atu mo-mo’ane Ingkop bali mule’ mompinsusule’i monsisik bau-baunyo nu Anu Nonsihang i Yawe salataa nombau ata’ langit tiba aya tano’ tiba isinyo. 5 Maka’ sasalataa na susumo atu pe’e anu lubat i tano’ na ma’isa ahi’, tiba susumo atu anu osau tiba anu otugan na ma’isa hi’ ko apa-paa. Maka’ mian pe’e anu lako’ mongale’ be ma’isa ahi’ ko binaunyo na tempo’nyo atu, hagi ujan pe’e ma’isa hi’ ko binau nu Anu Nonsihang i Yawe. 6 Panyo maumo tempo’nyo atu ma’isa hi’ ko kino ujan, be aya tano’ na kino dondu’ok ahi’ lengkat mae kayong i uno nu tano’ na mohumpisi ata’ i buannyo. 7 Tinoka sumo atu lako’je ahi’ kinakup nu aitu Anu Nonsihang i Yawe na tano’ ka’ kinomponNyo ka’ binauNyo mian. Toka atu na aitumo ahi’ kinyonyoaNyo anu momoko tumuu’, na lako’ sinawohakonNyo ajo’ i suung nu aitu mian, da timbali ningkinyonyoa ka’ tinumuu’. Bau-baunyo nu ale’ kijo’ i Eden 8 Lapas atu binaumo ahi’ nu Anu Nonsihang i Yawe na ale’b kijo’ mae i sasuu pimbuu’an, kijo’ i Eden ka’ pinojoongnyo i atu na aitu mian anu binau-binauNyo. 9 Toka atu tinili’o ahi’ u Anu Nonsihang i Yawe, da singkaap ilubat iwi-iwi’, na susumo atu ngahanan nu kau’ anu singkaap to ma’ima-ima’ na montoa, tiba susumo atu kau’ anu singkaap to ma’ima-ima’ na bua’nyo, susumo atu bua’ u kau’ anu timbali okaan buu’ ahi’ ilubat i kijo’. Atu mule’ i pohi-pohintonga’an nu ale’ aitu, na tinili’ ahi’ u Anu Nonsihang i Yawe, da ilubat na aitu uangkau na kau’, aitu sangkau na kau’ na de lako’ okaan na ata’ bua’nyo na moko tumuu’ ahi’ lambaakonnyo. Aitu mule’ ko uangkaunyo na de lako’ okaan na ata’ bua’nyo na moko sainsumbu’ ahi’ butong, da osumbu’o ahi’ na anu ma’ima’ tiba anu ma’idek. 10 Ue mule’ maka’ atu sangkau ahi’ na kaunyo anu nimata atu Eden ka’ no’ili atu ale’ da atu na nonguei ale’ aitu. Ingkop atu manau’ no’ilimo tinoka kayong mae sambiha’ u aitu ale’ na balomo hi’ toka nogimpa-gimpang opat na kaunyo. 11 Maka’ atu sangimpang na kaunyo na Pison, aitu na no’ili ka’ toka nontikubi kayong i kaho nu tano’ u Hawila. Atu mule’ i Hawila na manjoo’ ahi’ na maas. 12 Atu mule’ maas anu atu i tano’ u Hawila na madi’ ahi’ ko galo-galo’nyo maas ahi’ tuleng. Ka’ aitu mule’ anu ma’ima-ima’ na nohongnyo, damak bedola ka’ batu krisopras na sanggonyo anu hi’ mahan na olinyo maka’ singkona hi’ atu i tano’ u Hawila. 13 Atu mule’ kino uangimpangnyo na kaunyo na Gihon. Aitu na no’ili ka’ toka nontikubi kayong i kaho nu tano’ u Kus. 14 Atu mule’ kino tolungimpangnyo na kaunyo, na Tigris. Aitu na no’ili sasuu pimbuu’an nu kota’ u Asyur. Atu mule’ kino patongimpangnyo na kaunyo, na Efrat na sanggonyo. Bau-baunyo nu atu anu pinoto’i nu Anu Nonsihang atu hi mo-mo’ane 15 Ingkop aitu mule’ mian aitu mo-mo’ane na pinojoongo ahi’ nu Anu Nonsihang i Yawe i ale’ aitu, da mongale’ ka’ motugan, tiba mosu’an anu lubat i atu ka’ mongulus ale’ aitu. 16 ka’ pinoto’iNyo konyo, “Toka atina’ hiyoo’ na iwi-iwi’ na bua’ u kau’ anu atu i ale’ na timbali hi’ lako’ opupu ka’ okaan. 17 Lahi’ aitu sangkau na kau’ anu momokosainsumbu’ butong da osumbu’ na anu ma’idek tiba anu ma’ima’ na boli lako’ okaan na bua’nyo, maka’ de lako’ okaan na balomo hi’ silaka atina’!” Bau-baunyo nu Anu Nonsihang nombau atu bo-boune da bau sampohangkatnyo 18 Manau’ Ia nosibasisiko ahi’ na aitu Anu Nonsihang i Yawe konyo, “Uka na madi’ ahi’ ko ma’ima’ na ia tumuu’ la posi sausa’nyo, uka na Kubaui ahi’ samian anu pokakana ia, da bau sampohangkatnyo.” 19 Tinoka sumo atu lako’ hi’ kinakup nu Anu Nonsihang i Yawe na tano’ ka’ kinomponNyo binau binatang, ingko-ingkot ahi’ na ngahanan nu binatang anu aya i katano’an tiba anu lumahap ata’ i langaa. Manau’ tinimbalimo binoaakonNyoje ahi’ iwi-iwi’ nokijo’ hi mo-mo’ane aitu, da labot upaha sanggohi na sanggo nu binatang kijo’ sangahan tiba sangahan, da iyaa na sanggo anu labot ponsanggohi nu mo-mo’ane aitu, atumo ahi’ na bau sanggonyo. 20 Tinoka atu hi mo-mo’ane na laboto ahi’ pinosi sanggo-sanggohannyo iwi-iwi’ na sangahan tiba sangahan, na susumo atu binatang anu manyaam tiba anu ma’ela’. Tomonsi’ mule’ sumo hi’ atumo, laboto hi’ pinosi sanggo-sanggohannyo na kijo’ sangahan tiba sangahan. Panyo atu labot tinoanyo, iwi-iwi’ madi’ ahi’ koanu sosok na anu pokakana ia na bau sampohangkatnyo. 21 Tinoka sumo atu pinohoyoto ahi’ nu Anu Nonsihang i Yawe na aitu mo-mo’ane da binobogon, manau’ binobogono lako’je hi’ ingalaNyo na atu haas sansila’ atu i butongnyo, pinoko alaNyo na aitu haas sansila’ poule’o ahi’ pinoule’Nyo na aitu antok tiba kilit da poule’ sinigantum. 22 Toka atu binoaNyomo ahi’ na aitu haas sansila’ ka’ toka binauNyo samian na boune, manau’ tinimbalimo na aitu boune pinoboaakonNyoje ahi’ nokijo’ hi mo-mo’ane. 23 Ingkop atu manau’ ia tinongoa’o, tinoanyo be atu boune, ia kino apo-aposo ahi’ nu jama’ ka’ ia binasisik hi Anu Nonsihang konyo, “Palias, ukaje ka’ tinoka na gampangku, maka’ buku lengkat ahi’ i bukungku, antok mule’ maka’ lengkat ahi’ hiyau’, butongku ahi’ na binau. Ingkop uka na kusanggohimo ahi’ boune. Maka’ Anu Nonsihang nombau, ingalaNyo ahi’ lengkat hiyau’ mo’ane.” 24 Ingkop aitu na mokonyo’ aya mian mosoa ahi’, mo’ane nupala’ii na kijo’ tumanyo tiba tinanyo ka’ toka mosa’angu’c monsainjojo-jojoong tiba bengkele’nyo timbali sa’angu’ na luma tangga. 25 Aitu mule’ aha, tempo’nyo atu na dai’ ahi’ langgo’ na aitu mo-mo’ane tiba aitu bengkele’nyo. Panyo nanaumo atu madi’ aha ko pakean, be madi’ ahi’ ko sainsumbu’ na ambang.

3

Bau-baunyo nu kita mian salataa nohiku Tumpu
1 Monsisik mule’ bau-baunyo nu aitu bintana’ maka’ iwi-iwi’ na ngahanan nu binatang anu binau nu Anu Nonsihang i Yawe, na aitu hi’ bintana’ na tahuu mosi pande ka’ akalon. Ingkop atu kino ninsan tinokamo hi’ mae ka’ toka mae pinokilawanyo atu hi bo-boune konyo, “Pa’ mosiaa ii’ na atu batu-batuu bua’ u kau’ anu aya i ale’? Pa’ totu’u ii’ tinewa’Nyo iwi-iwi’ na bua’ u kau’ anu aya i ale’ boli okaan, kabai pa’ mosiaa?”
2 Tinaman nu atu bo-boune konyo, “Madi’ ahi’ tesa’ bua’ u kau’ aya konjo-konjoo’ aya i ale’ na maka’ buu’ ahi’ binee’ nu Anu Nonsihang da timbali lako’ okaan mami, 3 lahi’ bua’ u kau’ aitu sangkau na tinewa’ ahi’ nu Anu Nonsihang konyo, ‘Boli hi’ lako’ okaan, maka’ otiik pe’e madi’ ahi’ toho’, maka’ de lako’ okaan miu na komiu silaka ahi’.’ ”
4 Ingkop tinaaman nu aitu bintana’ konyo, “Madi’ ahi’! Te totu’u mule’ komiu silaka. 5 Sa’ lahi’ mokonyo’ tinewa’Nyo boli lako’ okaan, maka’ sinumbu’Nyomo ahi’ de lako’o okaan miu na maka’ susumo i mata tonjilamo ahi’, osumbu’o ahi’ miu na anu ma’idek tiba anu ma’ima’, komiu pokakanamo ahi’ Ia. Ingkop atu na maka’ hi Anu Nonsihang na sinumbu’Nyomo ahi’ na aitu, mokonyo’ komiu tinewa’Nyo na lako’ mongkaan bua’ u kau’ aitu.”
6 Tinoka atu hi bo-boune na tinoanyo na kau’ aitu, na ma’ima’ ahi’. Tiba bua’nyo na mosa’angu’ hi’ ma’ima’ na nyamitnyo na de okaan. Tinutugannyo konyo, “Uka na mosa’angu’ hi’ ma’ima’ na de timbalimo monsuak anu ma’ima’ tiba anu ma’idek.” Salataa tinutugannyo susumo atu balomo hi’ lako’ pinupunyo na aitu bua’ u kau’ aitu ka’ kinaannyo, ka’ binee’annyo tiba aitu langkai’nyo. Tinoka atu hi langkai’nyo laboto hi’ ingalanyo ka’ singkona ia nongkaan. 7 Ingkop salataa pinoko kaan nu aha na aitu bua’ u kau’ na susumo i mata tinonjilamo ahi’, joo tinoloduku tutuk pinianyo be talu’ langgo’. Salataa pinianyo be talu’ langgo’, lako’je ahi’ aha nongkotu’ hoon nu kau’ ada, maka’ atu hoon nu kau’ ada da bolaa ka’ tinuu’nyo ka’ pinolomonnyo aya i butong da binau pakean.
8 Ingkop atu manau’ tinobuungo mae na pomuhon nu baleba’ tinoka ninggili na sina, labot ihongo nu aitu aha be bonutu nu Anu Nonsihang i Yawe lewa’ mololo atu i ale’. Manau’ labot ihongo nu aha be bonutu nu Anu Nonsihang i Yawe, aha nopalaimo ahi’ ka’ toka nitatampung atu i sambiha’ u puun nu kau’ konyo, da boli hi’ toka mae aha nutoa-toa nu Anu Nonsihang i Yawe. 9 Panyo tinoka atu hi Anu Nonsihang i Yawe na tokamo hi’ mae ilagaNyo na aitu mo-mo’ane ka’ pinokilawanyo konyo, “Adam, iyaa mae na oko?”
10 Tinaman i Adam konyo, “Misa’ aya ahi’ na aku, labot ahi’ ihongongku na bonutuUm, panyo ka’ manau’ laboto ihongongku na bonutuUm aku nabuhuko ahi’ lako’o ahi’ aku nitatampung maka’ aya hi’ aku langgo’ ahi’.”
11 Tinaman nu Anu Nonsihang konyo, “Te mosiaa ka’ tutuk sinumbu’umo na oko langgo’? Te iyee na nomposumbu’ hiyoo’? Atina’ maka’ da malingkoyaa ahi’ lako’o kinaanum na bua’ u kau’ uka anu tine-tinewa’Ku boli lako’ okaan.”
12 Tinaman i Adam konyo, “Ii’, panyo ka’ tesa’ aitu boune anu bibinee’Um mae, da bau sangalungku na nombee’ mae mokonyo’ kinaanku.”
13 Tinoka sumo atu pinokilawamo ahi’ nu Anu Nonsihang i Yawe atu hi bo-boune konyo, “Te mosiaamo ka’ sinumo atina’o na anu binauum?”
Panyo tinoka atu hi bo-boune na aitu hi’ bintana’ na pinisala’annyo, konyo, “Te misa’ aitu bintana’ na toka mae nongakali aku mokonyo’ kinaanku.”
14 Toka atu ilalinakonNyomo ahi’ atu hi bintana’ na sinamposisik nu Anu Nonsihang i Yawe konyo,
“Atina’ maka’ lako’o hi’ oko nongakali atu boune, na uka na oko kutotobi’akono ahi’ da iwi-iwi’ na binatang anu manyaam tiba anu ma’ela’ na lahi’ sa-sa’angu’ oko na monta’up uka totobi’Ku.
Obunsang sina-sina uka na oko jumbolomo ahi’ i tano’ na mambaa, anu mule’ ukaan maka’ oko mongkaano ahi’ bonyo nu tano’ na lako-lakonyo uka dai’ oko tumuu’.
15 Atina’ mule’ beleyum tiba ajo’ boune Kutili’o ahi’ da saja’o ahi’ mompahaili’.
Lambaakonnyo ahi’ saidi’ mae lee’um tiba lee’ nu ajo’ boune saja’o ahi’ mompahaili’.
Saidi’ mule’ mae ajo’ boune na ko lee’nyo ahi’ samian mo’ane na mompopuus oko bintana’ da labot oko monsa’u i tengkenyo oko nubalosi nu poso’ na ubakum.”
16 Lapas atu Ia binasisik mule’ ahi’ atu hi bo-boune konyo,
“Atina’ maka’ laboto hi’ oko nohongo ka’ nombatuk sisik u bintana’ na kutili’o ahi’, da manau’ oko mongkandung hiko’ na kupokonjoo’ ahi’ na lusa’ ka’ bolije na manau’ oko mompohampemo maka’ tahahu hi’ Kupokonjoo’ a lanit.
Panyo naumo na sumo atu be tataap ahi’ beleyum mongkahanda’i langkai’um, ka’ tataap ahi’ ia na montu’a-tu’anyoi oko.”
17 Lapas atu Ia binasisik mule’ ahi’ atu hi mo-mo’ane konyo,
“Atina’ maka’ oko nohongomo ahi’ ka’ nombatuk anu pinokau nu bengkele’um, kinaanumo ahi’ na bua’ u kau’ uka anu tine-tinewa’Ku boli okaan.
Maka’ Kutotobi’akono ahi’ na aya tano’ da obunsang u uka na mongabali’o ahi’, da lambaakonnyo ahi’ oko langkai’, susumo atu lako’ oko mongkaeng na susa’o ahi’ tongko’ ka’ lusa’, oko mohumpakje ahi’ kaanon anu lengkat i tano’.
18 Aya mule’ tano’ maka’ Kutili’o ahi’, da susumo atu lako’ oko mongkaeng na lubato hi’ mae tiba hemput anu ko hii’nyo.
Susumo mule’ atu anu nukaan, maka’ anumo hi’ lubat lengkat i tano’,
19 na uka dai’ tutuu’ ka’ oko susa’ ahi’ ka’ lusa’ na mokalajaa mohumpakje ahi’ kaanon.
Saidi’ mule’ mae maka’ oko silakamo ahi’ ka’ minsusule’ timbali tano’, maka’ atina’ butongum lengkat ahi’ i tano’ a binau.
Loloi’nyo saidi’ mae manau’ silakamo ia mahu’o ahi’ ka’ timbali tano’.”
20 Tinoka atu hi mo-mo’ane anu sinanggohan i Adam, sinanggohannyomo ahi’ i Hawa na aitu bengkele’nyo, maka’ ia ahi’ na tina nu iwi-iwi’ na mian anu tumuu’.
21 Lapas atu lako’je ahi’ ingala nu Anu Nonsihang i Yawe na kilit nu potu’on ka’ binauakonNyo pakean hai Adam tiba aitu bengkele’nyo i Hawa, ka’ pinopakeakonNyo atu hi aha.
22 Tinoka sumo atu Ia nosi basisiko ahi’ na aitu Anu Nonsihang i Yawe, konyo, “Uka na pokakanamo i ahi’ Kita, maka’ nu posi sumbu’o ahi’ na anu ma’ima’ tiba anu ma’idek. Jo uka na de la opobakas na jumo mule’ ahi’ lako’ upaka pupu ka’ nukaan na aitu bua’ u kau’ anu momoko tumuu’, na maka’ aha tumuu’o ahi’ lambaakonnyo.” 23 Ingkop atu da boli hi’ jadi sumo atu, na sinaimo ahi’ nu Anu Nonsihang i Yawe atu i ale’ aitu na i Adam tiba bengkele’nyo i Hawa, ka’ pinokauNyo da toka aha mongale’ i tano’ anu pinombauan nu Anu Nonsihang i Adam.
24 Toka atu na koanu mule’ ahi’ pinojoongNyo atu i sasuu pimbuu’an nu tano’ Eden aha hi’ pa’ sangkuka na kerub, da monjagai ka’ aitu mule’ anu susumo bajak panyo atu moak ahi’ susumo intoo ko beho-behos ka’ lewa’ mimpalela sasuu mokijo’ tiba sasuu mo’uka mae ponjagainyo, da boli koanu lako’ mongohanii aitu kau’ anu momoko tumuu’ lambaakonnyo.

4

Bau-baunyo nu atu i Kain nompatei i Habel
1 Ingkop atu manau’ lako’o hi’ sinampohoyot i Adam na aitu bengkele’nyo, i Hawa. Tinoka sumo atu na ia kinohiko’o ahi’ i butong na i Hawa. Manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane, ia binasisiko ahi’ na aitu i Hawa konyo, “Uka na aku tinulungan ahi’ mae i Yawe, da aku nohumpak anak mo’ane.” Ingkop atu na mokonyo’ sinanggohannyo i Kain.
2 Lapas atu nompaka ko anak mule’ ahi’ anak mo’ane na i Hawa, sinanggohannyomo ahi’ i Habel na aitu tue i Kain. Ingkop atu manau’ buu’o aha tinu’a, na i Kain na tinopo ale’, utusnyo i Habel na tinopo potuu’ ahi’ potu’on, susumo atu domba tiba mee’.
3 Ingkop atu kino ninsan lako’o ahi’ ia nongala hasing nu atu anu sinu’annyo atu i ale’ na i Kain ka’ binoanyo toka binau hana’unyo hi Yawe. 4 Ingkop aitu mule’ hi Habel na aitu hi’ potu’on susumo atu domba tiba mee’ na lako’ pinile’annyo na kijo’ anu singkaap tumpenyo tiba lakinyo. Toka atu kinolotnyoje ahi’ ka’ kijo’ anu mosi pa’ima’ na ingalanyo ka’ binoanyo binau hana’unyo hi Yawe. Tinoka sumo atu na aitu i Habel tiba hana’unyo na tinalima ahi’ i Yawe. 5 I Kain tiba aitu anu binau hana’unyo hi Yawe na madi’ ahi’ ko tinalimaNyo. Salataa sinumo atu ia pinusamo ahi’ ka’ sinawe’ i ohup na i Kain.
6 Tinoa i Yawe be atu pinusamo ka’ sinawe’ i ohup na sinisikNyomo ahi’ atu hi Kain konyo, “Tekada ka’ tutuk oko pusamo ka’ sawe’ i ohup? 7 Maka’ de oko mombau hi’ ma’ima-ima’ na tio-tio hi’ oko Kutalima, tiba hana’u anu nubee’ mae. Panyo de madi’, na maka’ atina’ bauonum anu ma’ide-idek na sumo hi’ balu-balu’ u binatang pojek lako’ ahi’ ia tumampung i sabatan, pongka’oho’nyo da laboto hi’ oko nukoko’ ka’ upatei. Ingkop toka atina’ hiyoo’ na opoago ahi’, da boli hi’ tingala atina’ i kinyonyoaum lako’ mombau ma’ide-idek.”
8 Ingkop ilapas atu binasisiko ahi’ na i Kain hi Habel aitu utusnyo die’ konyo, “Inda da kita mokijo’ i ale’d.” Ingkop lako-lakonyo aha i kijo’ mae, lako’o hi’ tinatumbuhan i Kain na aitu i Habel ka’ pinateannyo.
9 Ingkop atu manau’ tokamo hi’ mae pinokilawa i Yawe aitu hi Kain konyo, “Te uka utusum i Habel na iyaa mae?”
Tinaman i Kain konyo, “Bailako’ ahi’! Te aku da lako’ nompobatu-batuk monjagai ia.”
10 Tinoka sumo atu na Ia binasisiko ahi’ na i Yawe atu hi Kain konyo, “Te kadaka’ lako’o oko nombau ma’ide-idek susumo atina’? Maka’ uka baso’ u utusum anu pino-pinojujuum i tano’, na lewa’ ahi’ mae moloboo’ hiyau’ susumo mian lengkat mae kayong i tano’ konyo, ‘Balosiakon pe’e maka’ uka aku pinateano mae nu utusku.’ 11 Maka’ atina’ posi limaum ahi’ na lako’ nompojuju i tano’ baso’nyo, loloi’nyo uka na oko Kutotobi’akono ahi’, da madi’o ahi’ oko mohumpak kaanon lengkat i tano’. 12 Da naumo toka oko mompipaas ka’ mosu’an i tano’ lumba, be madi’o ahi’ ia ko hasingnyo, madi’o ahi’ koanu nupiala-ala. Ingkop atu mehi’ saja’ oko mahalalinan utu-utu na kajojoongan.”
13 Ihongo i Kain be sumo atu, na tinaamannyomo ahi’ konyo, “Itina’ na tahahumo ahi’ maboat na itina’ pombalosium mae aku, madi’o hi’ kupokoala. 14 Maka’ itina’ sina-sina uka, aku Nulaa’o ahi’ mae aya i tano’ anu pongale’anku, atina’ mule’ beleYum madi’o ahi’ mae montoa ka’ mombalakaati aku. Kajojoongan mule’ saja’o ahi’ aku mahalalinan utu-utu. Ingkop aku mabuhuk ahi’ jumo mompahakabot mian, laboto hi’ aku nupatei.”
15 Panyo tinaaman i Yawe konyo, “Madi’ ahi’, maka’ de ko mian anu labot mompatei oko, na Kubalosi ahi’ aha popitu’ na mian Kupatei.” Tinoka sumo atu na lako’o ahi’ ingoosan i Yawe na aitu i Kain pomposohop hi mian, da iyee na mompahakabot, boli hi’ koanu labot mompatei aitu i Kain.
16 Ilapas atu na ia nambaamo ahi’ lengkat atu i tampat anu pipinompahakabotannyo i Yawe na i Kain, ka’ toka ia jinojoong i tano’ u Node kijo’ mae i sasuu pimbuu’an nu Eden.
Bau-baunyo nu atu lee’ i Kain
17 Manau’ tokamo ia jinojoong na ia nosoamo ahi’, manau’ ia nosoamo na kino hiko’o ahi’ i butong na aitu bengkele’nyo. Manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Henokh. Tempo’nyo atu na lako-lakonyo ahi’ mompotinjo sa’angu’ na kampung na i Kain. Ingkop atu na tiba pe’e aitu kampung anu pino-pinotinjonyo singkonamo ahi’ sinanggohannyo, Henokh. 18 Ingkop aitu mule’ anak i Kain i Henokh na kino anaknyo i Irad, tinoka i Irad kino anaknyo i Mehuyael, tinoka i Mehuyael kino anaknyo i Metusael, tinoka i Metusael kino anaknyo i Lamekh.
19 Tinoka atu i Lamekh na ia nompohua’o ahi’ boune na ingalanyo binau bengkele’nyo, samian na i Ada na sanggonyo, ko ua ahanyo na i Zila na sanggonyo. 20 Ingkop i Ada na kino anaknyo mo’ane sinanggohannyo i Yabal, i Yabal na salataa tongko’ lewa’ jinojoong i laigan atop kilit ka’ lewa’ tinopo potuu’ potu’on. 21 Ingkop atu utusnyo mo’ane hiko’, na i Yubal na sanggonyo. Aitu hi’ ia na salataa tongko’ lewa’ tinopo kuti’ ka’ tinopo puu suling, kino toka-tokanyo hi’ lee’nyo.
22 Ingkop aitu mule’ bengkele’ i Lamekh samian i Zila, na kino anaknyo ahi’ mo’ane samian, sinanggohannyomo ahi’ i Tubal-Kain. Ingkop i Tubal-Kain na salataa tongko’ lewa’ tinopo bau pakakas lengkat i tambaga’ tiba besak. Kino ua ahanyo, na boune sinanggohannyomo ahi’ i Naama.
23 Ingkop atu kino ninsan ia nobahoumo ahi’ na aitu i Lamekh ka’ ia binasisik atu hi to bengke-bengkele’nyo aitu hai Ada tiba i Zila konyo,
“Hongo mae komiu to bengke-bengkele’ku!
De alimu’nyo ko mo’ane samian na toka mae montatumbuhi ka’ mombelai aku, na labot ahi’ kupatei na mian atitina’.
Nanaumo pe’e anu dai’ olitau kabai na hiko’ na toka mae monsala’ bomba’, da kumanimbulung, kupatei ahi’.
24 Maka’ uka mae hi Kain na de anu labot mompatei ia, nubalosi aha popitu’ na nupatei, panyo de anu toka mae montatumbuhi ka’ toka mae mompatei aku na pombalosinyo na aha hi’ pitumpulu’ ka’ popitu’.”
25 Ingkop aitu mule’ hai Adam tiba i Hawa, manau’ na kino hiko’o ahi’ i butong na aitu i Hawa. Manau’ ihampemo, anak ahi’ mo’ane. Sinanggohannyomo ahi’ i Setf, maka’ konyo, “Uka na aku tinulungan ahi’ mae nu Anu Nonsihang, da aku nohumpak ahi’ anak mo’ane pombolosi uka i Habel anu pina-pinateano i Kain.” 26 Tinoka mule’ atu Set manau’ ia tinu’amo na kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Enos. Ingkop tempo’nyo atu na pinontampu’unan nu mian lewa’ monsanggo i Yawe, na de monsangke ka’ monsamposisik Anu Nonsihang.

5

Bau-baunyo nu tundulannyo nu lengkat i Adam tinoka i Nuh
1 Monsisik bau-baunyo nu atu tundulan nu lee’ i Adam. [Maka’ atu sasalataa Anu Nonsihang nombau kita mian na binauNyo ahi’ da montiho ahi’ Ia. 2 Atu mule’ salataa binauNyo na mo’ane ahi’ ka’ boune, pinoko bauNyo binalakaatanNyomo ahi’ ka’ sinanggohanNyo, ‘mian’ na aitu aha.]
3 Ingkop aitu i Adam tinoka sa’atu tolumpulu’ a lonu kino anaknyomo ahi’ mo’ane, anu nontiho aitu ia, sinanggohannyomo ahi’ i Set.
4 Ilapas atu kino i Set dai’ ahi’ ingualu’atu na lonu i Adam ia tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune. 5 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu i Adam ia tinumuu’, sinio’atu tolumpulu’, ia sinilakamo.
6 Tinoka mule’ atu i Set, tinoka sa’atu olima’ na lonu, kino anaknyomo ahi’ mo’ane sinanggohannyomo ahi’ i Enos. 7 Ilapas atu kino i Enos, dai’ ahi’ ingualu’atu ka’ popitu’ na lonu i Set tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ ia kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune. 8 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu i Set ia tinumuu’ sinio’atu sampulu’ ka’ ohua’ a lonu, ia sinilakamo.
9 Tinoka mule’ atu i Enos, tinoka siompulu’ na lonu, kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Kenan. 10 Ilapas atu kino i Kenan dai’ ahi’ ingualu’atu ka’ sampulu’ ka’ olima’ na lonu na i Enos tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune. 11 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu i Enos ia tinumuu’ sinio’atu ka’ olima’ na lonu, ia sinilakamo.
12 Tinoka mule’ atu i Kenan, tinoka pitumpulu’ a lonu na ia tinumuu’, kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Mahalaleel. 13 Ilapas atu kino i Mahalaleel, dai’ ahi’ ingualu’atu patompulu’ na lonu i Kenan tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune. 14 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu i Kenan tinumuu’, sinio’atu ka’ sampulu’ na lonu, ia sinilakamo.
15 Tinoka mule’ atu i Mahalaleel, tinoka anompulu’ ka’ olima’ na lonu na ia tinumuu’, kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Yared. 16 Ilapas atu kino i Yared, dai’ ahi’ ingualu’atu tolumpulu’ na lonu i Mahalaleel tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune. 17 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu i Mahalaleel tinumuu’ ingualu’atu siompulu’ ka’ olima’ na lonu, ia sinilakamo.
18 Tinoka mule’ atu i Yared, tinoka sa’atu anompulu’ ka’ ohua’ na lonu, kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Henokh. 19 Ilapas atu kino i Henokh, dai’ ahi’ ingualu’atu na lonu i Yared tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kinopaka anaknyo mo’ane ka’ boune. 20 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu i Yared tinumuu’, sinio’atu anompulu’ ka’ ohua’ a lonu, ia sinilakamo.
21 Tinoka mule’ atu i Henokh, tinoka anompulu’ ka’ olima’ na lonu, kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Metusalah.
22 Ingkop atu manau’ kino i Metusalahmo, na saja’o ahi’ Henokh nonsongka’ Anu Nonsihang na atu tinoluatu na lonu. Ilapas atu kino i Metusalah dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune.
23-24 Ingkop aitu mule’ i Henokh na maka’ atu kantumuu’annyo na saja’ ahi’ ia nonsongka’ Anu Nonsihang, na lako-lakonyo dai’ ia tinumuu’. Kalana aitu i Henokh lahi’ saja’ nonsongka’ Anu Nonsihang, maka’ lahi’ tutuk madi’o tinoa-toa nu mian, maka’ tinoka tolu’atu anompulu’ ka’ olima’ na lonu i Henokh, binoamo ahi’ nu Anu Nonsihang tutuu’.
25 Tinoka mule’ atu i Metusalah, tinoka sa’atu ualumpulu’ ka’ popitu’ na lonu, kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Lamekh. 26 Ilapas kino i Lamekh, dai’ ahi’ pinituatu ualumpulu’ ka’ ohua’ na lonu i Metusalah tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune. 27 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu i Metusalah tinumuu’ sinio’atu anompulu’ ka’ osio’ na lonu ia sinilakamo.
28-29 Tinoka mule’ atu i Lamekh, tinoka sa’atu ualumpulu’ ka’ ohua’ na lonu, kino anaknyomo hi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Nuhg, maka’ atu konyo, “Anak ahi’ aya na molumui kinyonyoanto, aya kita lewa’ susa’ na mokalajaa aya i tano’ anu tinotobi’akono i Yawe.” 30 Ilapas atu kino i Nuh, dai’ ahi’ ilima’atu siompulu’ ka’ olima’ na lonu i Lamekh tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune. 31 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu i Lamekh tinumuu’ pinituatu pitumpulu’ ka’ popitu’ na lonu ia sinilakamo.
32 Tinoka mule’ atu i Nuh, tinoka limaatu na lonu kino anaknyomo ahi’ to mo-mo’ane aha totolu, i Sem ka’ i Ham ka’ i Yafet.

6

Bau-baunyo nu kita mian nombau ma’ide-idek
1 Ingkop atu mule’ kita mian tempo’nyo atu na kino pipiinnyo, saja’o ahi’ nompaka pilee’ kino da’i-da’isannyo. Kajojoongan mule’ saja’o ahi’ nompaka podensu’ utu-utu na kajojoongan nu mian. Ingkop atu aha kino anako ahi’ tobo-boune. 2 Ingkop atu manau’ na kino atumo ahi’ to ana-anak to mo-mo’ane, anu lewa’ sinanggohan, to “ana-anak u Tumpu” na lako’ nosoa atu to la-langkoyang anu to totingka-tingkai’on, iyee na kijo’ anu nukaima’i, lako’o ahi’ ingalanyo ka’ binau bengkele’nyo. 3 Tinoka sumo atu Ia binasisiko ahi’ na i Yawe konyo, “Uka na madi’ ahi’ ma’ima’ na de KinyonyoangKu uka anu momoko tumuu’ aha, sainjoong lambaakonnyo hi mian. Maka’ atu aha na tumuu’ manau’ na aha silakamo ahi’. Ingkop atu na mehi’ toka sa’atu uampulu’ na lonu, manau’ mae aha silakamo ahi’.”
4 Ingkop maka’ tempo’nyo atu tiba manau’ ilapas atu, na kino mian ahi’ anu singkaap to bala-balak na butong tiba mahoson na tinumuu’. Aitu lee’ u to bo-boune anu nosoa atu, to mo-mo’ane anu lewa’ sinanggohan, to ana-anak u Tumpu. Aitu aha na maka’ tanaas ahi’ anu togisisik hi mian.
5 Salataa tinoa i Yawe be mian anu aya i buan nu tano’ madi’o ahi’ koanu nutuka’ saga’at, mehi’ saja’ montuka’ anu ma’idek tiba bauon mehi’ saja’ mombau ma’ide-idek, 6 na Ia na’ideko ahi’ tongko’ na kinyonyoaNyo, atu Ia nompele-pele’o ahi’, boli binau na mian aya i buan nu tano’. 7 Tinoka sumo atu Ia nosi basisiko ahi’ na aitu i Yawe konyo, “Uka na Kuhopu’imo ahi’ iwi-iwi’ na manusia anu bina-binaungKu aya i buan nu tano’ tiba iwi-iwi’ na binatang anu tumuu’ aya i katano’an tiba anu lumahap ata’ i langaa, maka’ uka hi’ Aku nompele-pele’o, pele-pele’ boli binau na aha.” 8 Panyo kino samian aitu i Nuh na nompahasintoka ahi’ i Yawe. Ingkop tinoka hi Tumpu na kinaima’anNyo ahi’ na aitu ia.
Bau-baunyo nu anu toka mae sinisik nu Anu Nonsihang atu hi Nuh
9-10 Ingkop aitu mule’ i Nuh, na kino anaknyo ahi’ aha totolu, i Sem ka’ i Ham ka’ i Yafet ka’ saja’ ahi’ ia mombau ma’ima-ima’ hi Yawe, maka’ iwi-iwi’ na mian anu aya i buan nu tano’, mehi’ aitu i Nuh na pontoa mae i Yawe dai’ mian ma’ima’ na tempo’nyo atu. Maka’ atu ia tinumuu’ na saja’ ahi’ mompahasintoka Anu Nonsihang.
11 Panyo sambiha’nyo na aitu hai Nuh, na pontoa mae nu Anu Nonsihang na buu’o ahi’ singkaap toma’ide-idek na mian anu aya i buan nu tano’ na tempo’nyo atu. Maka’ atu lako’ ahi’ lewa’ aha mombau ma’ide-idek utu-utu, ka’ moko kaidekian ka’ mahantuda’. 12 Ingkop Anu Nonsihang montoa mae aya dunia na na’ideko ahi’ iwi-iwi’, maka’ mian anu tumuu’ aya i buan nu tano’ mehi’ saja’ montuka’ mombau ma’ide-idek.
13 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na Anu Nonsihang hi Nuh konyo, “Uka na maka’ Kuhopu’imo ahi’ iwi-iwi’ na anu tumuu’, maka’ atu lako’ ahi’ lewa’ aha mombau ma’ide-idek utu-utu, ka’ moko kaidekian ka’ mahantuda’. 14 Ingkop uka na pombau pe’e ahi’ duangan na beleyum komiu sa’angu’ na laigan. Panyo kau’ ahi’ mokuut na lako’ obala’ bau duangan, kijo’ mule’ unonyo na o opo-opo’ ahi’. Aya mule’ mae sambiha’nyo na obahung ahi’ nu pulut nu kau’, da boli hi’ nuisii nu ue na kijo’ unonyo. 15 Ukulan mule’ nu mombau duangan na sumo hi’ uka, komantannyo na sa’atu tolumpulu’ ka’ totolu na meten, kobolaanyo na uampulu’ ka’ ohua’ na meten, kotangkasnyo na sampulu’ ka’ totolu na meten. 16 Atop mule’ maka’ oatopimo ahi’ ka’ opimpi’ panyo boli hi’ opimpi’ moki-mokita’ i atop, opolangaa pe’e ahi’ na ata’ mae oha-ohani atop to mintonga’ a meten. Salo mule’ opotolu lundu ahi’, akaong mae salundu ka’ ajo’ i pohintonga’annyo ka’ ata’ mae i buannyo. Sabatan mule’ na osabatani ahi’ i sohipi’nyo.
17 Maka’ uka na Kutili’o ahi’ da moliu’o ahi’ aya sandu-sandunia, da iwi-iwi’ na mian tiba binatang anu aya i katano’an tiba anu ata’ i langaa buu’o ahi’ mohopu’ molomos. 18 Panyo atina’ hi beleyum na ko tipo’ ahi’ anu Kutipo’akon. Maka’ manau’ na atina’ beleyum tiba bengkele’um to ana-anakum batu-batuu to bengke-bengkele’nyo na tio hi’ buu’ minsoop i duangan gampanyo beleyum.
19-20 Susumo mule’ atu binatang anu aya i katano’an, tiba tomonsi’ sanggonyo anu mongkohenggo maka’ iwi-iwi’ ahi’ na ngahanannyo, toka sangahan toto ohua’ mo’anenyo sa’angu’ ka’ bounenyo sa’angu’, na oposoop i duangan, da boli hi’ aha mohopu’ molomos. 21 Kanon mule’ maka’ toka atina’ hi beleyum na tio-tio hi’ momboa ngahanan nu kaanon ka’ oposake’ i duangan da bau kaanon miu tiba mule’ kaanon nu iwi-iwi’ na binatang.”
22 Ingkop tinoka atu hi Nuh, na iwi-iwi’ na anu pinokau nu Anu Nonsihang hi ia, pinaha baunyo ahi’.

7

Bau-baunyo nu salataa noliu’
1 Ingkop atu manau’ tokamo hi’ mae binasisik atu hi Nuh na i Yawe konyo, “Iwi-iwi’ na mian anu aya i buan nu tano’ na buu’o ahi’ na’idek, mehi’ sa-sa’angu’ beleyum na pontoangKu dai’ mian ma’ima’. Jo atina’ a pinsoopo ahi’ i duangan na beleyum tiba bengkele’um batu-batuu to ana-anakum tiba tobengke-bengkele’nyo. 2-3 Susumo mule’ atu binatang, na iwi-iwi’ na ngahanannyo nu anu timbali okaan tiba anu bau hana’u, na oala hi’ toto popitu’. Tomonsi’ mule’ sumo hi’ atumo, anu timbali okaan tiba anu bau hana’u na toka sangahan, oala hi’ toto popitu’, mo’anenyo popitu’ ka’ bounenyo popitu’. Panyo binatang saga’at anu madi’ bau hana’u na toka sangahan lahi’ oala toto ohua’, mo’anenyo sa’angu’ ka’ bounenyo sa’angu’. Obau hi’ sumo atu da saidi’ mae ia kopolee’annyo ahi’ aya i buan nu tano’. 4 Ingkop toka atina’ hiyoo’ na lako’o ahi’ obau, na uka anu sisinisikKu, maka’ uka na mehi’ ipitun Kutili’o ahi’, da tudun na ujan patompulu’an ahi’ na saja’ ia pajo na ujan, sina tiba pihi. Da iwi-iwi’ na anu binaungku, anu tumuu’ aya i tano’ tiba anu ata’ i langaa na ia mohopu’o ahi’.”
5 Tinoka atu hi Nuh, na iwi-iwi’ na anu pinokau i Yawe pinaha baunyo ahi’.
6 Aitu mule’ i Nuh kinopiinnyo nu ia tinumuu’ na ingano’atumo na lonu, na salataa noliu’ na aya tano’. 7 Ingkop atu hai Nuh, manau’ balomo noliu’ na aha minsoopo ahi’ i duangan na aitu i Nuh tiba bengkele’nyo, to ana-anaknyo tiba to bengke-bengkele’ nu to ana-anaknyo, da kopi-kopian ahi’ boli hi’ nusampa nu liu’. 8-9 Aitu mule’ to bina-binatang anu timbali okaan tiba timbali bau hana’u, tiba binatang anu madi’ timbali okaan. Maka’ nosi toka-tokamo hi’ mae sangahan tiba sangahan toto ohua’ mo’anenyo ka’ bounenyo ka’ singkona toka mae ninsoop atu i duangan susumo uka anu pinalentaakon nu Anu Nonsihang hi Nuh.
Bau-baunyo nu atu manau’ noliu’o
10 Tinoka ingipitun, balomo hi’ noliu’ na aya tano’ iwi-iwi’. 11 Maka’ atu tinoka ano’atu na lonu i Nuh, tinoka koloa ohua’ salataa tinoaon tinoka sampulu’an ka’ ipitun, nobiha-biha’o ahi’ na tano’ ka’ nimbubua mae na ue lengkat mae kayong i tano’, ujan mule’ maka’ balomo hi’ pinajoo. Maka’ uemo ahi’ anu kikita’ mae i langit na tinili’ nu Anu Nonsihang da nobubus mae. 12 Maka’ atu pinatompulu’ ahi’ na sina tiba pihi, na saja’ ahi’ sinaingujan, madi’ ahi’ osumbu’ na sina tiba pihi.
13 Ingkop aitu mule’ hai Nuh, na maka’ buu’o ahi’ ninsoop i duangan na atu bengkele’nyo tiba aitu to ana-anaknyo atu aha-aha totolu, i Sem ka’ i Ham ka’ i Yafet tiba aitu to bengke-bengkele’ nu aitu to ana-anaknyo. 14 Binatang mule’ maka’ iwi-iwi’ ahi’ na ngahanannyo singkonamo ahi’ ninsoop atu i duangan gampanyo aitu aha, susumo atu anu ma’ela’ tiba anu manyaam, anu ite’ tiba anu daka’ sagala tomonsi’ 15 toto ohua’, mo’anenyo sa’angu’ ka’ bounenyo sa’angu’, buu’o ahi’ ninsoop atu i duangan gampanyo atu hai Nuh. 16 Maka’ tinoka atu hi Nuh na pinaha batuknyo ahi’ iwi-iwi’ na anu pinoto’i nu Anu Nonsihang. Manau’ ninsoopo i duangan iwi-iwi’ na binatang tiba aitu hai Nuh, lako’o hi’ tinumban i Yawe na aitu pontumban nu duangan.
17 Ingkop atu lako-lakonyo pato-patompulu’an na saja’ mae sinaimpajo na ujan, na mobaya’ ue kino leleengnyomo ahi’, saja’o ahi’ nodensu’ nokita’, ilantabakonnyomo ahi’ na aitu duangan. 18 Atu pe’e dai’ ahi’ saja’ nodensu’ nokita’ kino leleengnyo, aitu mule’ duangan maka’ lahi’ saja’ ilumantap ata’ i kilit nu ue. 19 Ingkop atu dai’ ahi’ saja’ nompaka podensu’ nokita’ sinungkaa nu pinaha lingkupnyo iwi-iwi’ na panimbuluon anu to mata-matangkas aya i buan nu tano’, atu dai’ ahi’ nompaka podensu’ nokita’ na ue. 20 Lengkat i puge-puge’nyo nu to bungku-bungkutnyo anu to mata-matangkas, dai’ ahi’ pinopitu’ na meten na koleeng nu ue nolingkup.
21-23 Tinoka sumo atu na iwi-iwi’ na anu tumuu’ aya i buan nu tano’ na buu’o ahi’ nohopu’ nolomos. Susumo atu binatang anu tumuu’ i katano’an tiba tomonsi’ tiba mian, maka’ totonggon ahi’ Anu Nonsihang na nontili’ da aha nolomos iwi-iwi’. Mehi’ aitu hai Nuh, batu-batuu anu kijo’ i uno nu duangan na dai’ kinopi-kopian tinumuu’.
24 Ingkop atu aya tano’ puusnyo toka puusnyo, na sina’atu hi’ limampulu’ na sina, na saja’ tinetembong nu ue.

8

Bau-baunyo nu atu ue kino lese-lesenyo
1 Ingkop ilapas atu sina’atu limampulu’ na sina, na maka’ aitu hai Nuh tiba to bina-binatang, iwi-iwi’ na anu kijo’ i uno nu duangan na saja’ ahi’ mae inginau’ nu Anu Nonsihang. Tinoka sumo atu, tinili’o ahi’ nu Anu Nonsihang na baleba’, da tinobuung mae ka’ nompepehi aitu kilit nu ue, da ia kino lese-lesenyo. 2-3 Maka’ ue pe’e anu lengkat mae kita’ i langit tiba ujan na tinili’o ahi’ nu Anu Nonsihang, da binataa. Aka-kaong mule’ ue anu ninimbubua mae lengkat mae kayong i tano’, maka’ no’otimo ahi’. Ingkop ilapas atu sina’atu limampulu’ na sina na kino lese-lesenyomo ahi’ na aitu ue. 4 Ilapas atu, tinoka koloa popitu’ tinoka sampulu’an ka’ ipitun, na soo’o ahi’ sinampak atu i sa’angu’ na panimbuluon, atu i bungkut nu Ararat na aitu duangan. 5 Ingkop atu ue na saja’o ahi’ nompaka ko lese-lesenyo. Tinoka koloa sampulu’ atu sina sasalataa na tinoamo ahi’ hai Nuh na to puge-puge’nyo nu to pani-panimbuluon.
6 Ilapas atu tinoka patompulu’ na sina lako’o ahi’ binuka’ i Nuh na jendela nu aitu duangan 7 ka’ pinolapasnyo na atu sa’angu’ na tomonsi’ aitu, papaa’, da bau ponsumbu’an pa’ no’otimo na ue. Ingkop aitu papaa’ na lewa’o ahi’ ilumahap sasuu mokijo’ ka’ sasuu mo’uka mae lambaakonnyo ahi’ manau’ no’otimo na ue.
8 Toka atu pinolapasje mule’ ahi’ i Nuh na malapatii’ sa’angu’, da bau ponsumbu’annyo pa’ no’otimo na ue aya i buan nu tano’. 9 Panyo tinoka atu malapatii’ na ma’isa hi’ ko ia nohumpak katengke’annyo, maka’ aya tano’ dai’ ahi’ tinetembong nu ue. Ingkop atu poule’o ahi’ mae ninsusule’ atu hi Nuh atu i duangan, tinoka atu hi Nuh na laboto ahi’ poule’ ihakopnyo ka’ poule’ pinosoopnyo atu i uno nu duangan.
10 Toka atu tinatanggonnyo mule’ ipitun, poule’je mule’ ahi’ pinolapasnyo na aitu malapatii’. 11 Ingkop atu na ninsusule’je hi’ mae hi Nuh atu i duangan atu malo-malom, tinoanyo atu nontongono hi’ mae hoon nu zaitun anu dai’ londek. Tinoka sumo atu sinumbu’je ahi’ i Nuh talu’ no’otimo na ue. 12 Toka atu tinatanggonnyo mule’ ipitun poule’je mule’ ahi’ pinolapasnyo na aitu tomonsi’ malapatii’. Panyo tinoka atu na madi’o ahi’ ko dai’ mae poule’ ninsusule’ atu hi Nuh.
13 Ingkop tinoka ingano atu salonu na lonu i Nuh ia tinumuu’, tinoka koloa sa’angu’ lonu aitu, salataa sinansina, na totu-totu’u ahi’ no’otimo na ue. Tinoka sumo atu na lako’o ahi’ ingalinan i Nuh na atop u aitu duangan ka’ ia nalulenga ka’ pinosilele’nyo aya titikup. Tinoanyo no’otimo ahi’ na ue.
14 Tinoka koloa ohua’ tinoka uampulu’an ka’ ipitun, na notu’amo ahi’ na tano’.
15-16 Manau’ tokamo hi’ mae binasisik na Anu Nonsihang hi Nuh konyo, “Posabato ahi’ i duangan na beleyum tiba bengkele’um tiba to ana-anakum tiba to po-po’alaum. 17 Tiba batu-batuu tomonsi’ tiba binatang saga’at, anu ite’ tiba anu daka’ buu’o ahi’ monsaimpoposabat gampanyo beleyum, da toka aha milee’ da’i-da’isan aya i buan nu tano’.” 18 Tinoka sumo atu na ia nosabato ahi’ lengkat atu i uno nu duangan na aitu i Nuh tiba bengkele’nyo tiba to ana-anaknyo atu aha toto-totolu, ka’ aitu to popo’alanyo. 19 Tiba aitu batu-batuu binatang tiba tomonsi’ anu atu i uno nu duangan singkonamo hi’ nosabat lengkat atu i duangan ka’ nosi poto-potoyuntuno ahi’ na sangahan-tiba sangahan.
Bau-baunyo nu atu i Nuh nompapuakon hana’u hi Yawe
20 Ingkop atu manau’ aha nilaloboso atu i duangan na aitu hai Nuh, tinoka akaong i tano’ tokamo ahi’ ia nontoluki batu ka’ nombau mezbah da bau pompapuakonan hana’u hi Yawe. Lapas atu lako’je ahi’ ia nompile’i atu binatang anu timbali bau hana’u, toka sangahan sambatu na lako’ pinile’annyo ka’ kinolotnyo ka’ pinapuakonnyo binau ponsolom i Yawe.
21 Manau’ ingooko mae i Yawe na hongohis nu aitu binatang anu pipinapuakonnyo na naima’o ahi’ na kinyonyoa i Yawe. Toka atu Ia nosi basisiko ahi’ i kinyonyoa na aitu i Yawe konyo, “Uka na madi’o ahi’ Kuopusi minsan na montotobi’akon, da moliu’ na aya sandu-sandunia. Sangkeheng mian anu aya i buan nu tano’ dai’ pe’e olitau saja’o lewa’ aha mombau ma’ide-idek na nukasasaha’i, panyo madi’o ahi’ Kuopusi minsan na monsai hopu-hopu’i mian tiba binatang sagala tomonsi’, susumo uka anu sala-sala’je binaungKu. 22 Maka’ uka na mehi’ saja’ ia mololuanan na tempo’ u mompaas, motugan ka’ mompadak, tiba tempo’ u ujan tiba tempo’ u sina, tiba sina ka’ pihi mehi’ saja’ ia mololuanan na uka dai’ ko aya dunia.”

9

Bau-baunyo nu Anu Nonsihang nombalakaati hai Nuh tiba to ana-anaknyo
1 Tinoka sumo atu binalakaatano ahi’ nu Anu Nonsihang na aitu hai Nuh tiba to ana-anaknyo konyo, “Komiu mian pilee’o ahi’ da’i-da’isan da monjoongi iwi-iwi’ na aya tano’. 2 Susumo mule’ atu binatang aya i buan nu tano’ konjo-konjoo’ tomonsi’ tiba binatang anu akaong i laut sanggonyo anu mongkohenggo, buu’ ahi’ Kupaha bee’ hi komiu, da komiu na montumpui, loloi’nyo buu’ ahi’ aha matakut hi komiu mian. 3 Kaanon mule’ maka’ uka na iwi-iwi’ na binatang anu aya i buan nu tano’ sanggonyo anu mongkohenggo na timbali hi’ okaan miu. Gampanyomo ahi’ susumo atu anu singkaap lubat i tano’ anu bibinee’Ku hi komiu da okaan.
4 Lahi’ susumo atu antok u binatang anu dai’ ko baso’nyo na boli hi’ okaan miu, maka’ aitu baso’ na bau hi’ kantumuu’annyo. 5 Atina’ mule’ komiu mian, maka’ de ko binatang anu mompatei komiu, na maka’ singkona hi’ Kubalosi Kupatei, nanaumo komiu mian na mompatei kijo’ samian maka’ Kubalosi ahi’ na kikijo’ anu mompa-mompatei da singkona ia silaka. 6 Maka’ mian na binaungKu ahi’ da pokakana Aku ka’ montiho mae Aku. Ingkop de anu mompatei bubuu’ komiu mian, na utu hi’ mae mian saga’at na mompatei ia.
7 Atina’ mule’ komiu na pilee’o ahi’ da’i-da’isan, lapis toka salapis saja’o ahi’ milee’ koda’i-da’isannyo da monjoongi aya tano’.”
8 Lapas atu poule’ mule’ Ia binasisik na Anu Nonsihang atu hi Nuh tiba atu hi aha to ana-anaknyo konyo, 9 “Potombihing mae ma’ima-ima’ na uka anu Kusisik hi komiu! Maka’ uka na koanu hi’ Kutipo’akon hi komiu tiba mule’ toka lee’ miu saidi’ mae. 10 Tiba mule’ to bina-binatang anu nosabat lengkat i duangan gampanyo komiu, be singkona ahi’ nutulu ahi’, susumo atu tomonsi’ tiba binatang anu tumuu’ i katano’an, tiba hi’ batu-batuu anu tumuu’ aya i buan nu tano’ saidi’ mae, maka’ nutulu ahi’ nu uka tipo’Ku. 11 Maka’ uka na madi’o ahi’ Kuopusi minsan na bali montili’ da moliu’ aya songko-songko na tano’ ka’ monsai hopu-hopu’i mian tiba binatang. Madi’o ahi’ toho’ ia moliu’ aya songko-songko na tano’.
12-13 Uka na koanu hi’ Kubau da atu na pontu’osian miu uka anu tinipo’akonKu hi komiu iwi-iwi’ na anu tumuu’ aya i dunia, aitu tandalo’Ku na Kupo’una’ ata’ i ehebut bau pontu’osian miu. 14 Da manau’ ia ujano na otoamo ahi’ miu na tandalo’ ata’ i ehebut. 15 Maka’ hiyau’ mule’ saja’o ahi’ kuinau’ na tipo’ anu pinoko tipo’akonKumo hi komiu batu-batuu anu ko kinyonyoanyo. Madi’o ahi’ poule’ Kubau na liu’, da monsai hopu-hopu’i anu tumuu’ aya i buan nu tano’. 16 Da toka minsan Kutoa na tandalo’ ata’o i ehebut, tataap ahi’ saja’ Kuinau’ na uka anu tinipo’akonKu hi komiu mian tiba batu-batuu binatang anu aya i buan nu tano’. Maka’ uka anu tinipo’akonKu na lambaakonnyomo ahi’.
17 Aitu ahi’ tandalo’ na bau pontu’osian uka anu tinipo’akonKu hi komiu tiba mule’ iwi-iwi’ ahi’ na anu tumuu’ aya i buan nu tano’ buu’ ahi’ nutulu.”
Bau-baunyo nu atu i Nuh tiba to ana-anaknyo
18 Ingkop atu mule’ to ana-anak i Nuh anu nosabat lengkat i duangan, na i Sem ka’ i Ham ka’ i Yafet. Aitu i Ham na kino anaknyo i Kanaan. 19 Ingkop atu hi’ aha na nompolee’ iwi-iwi’ na mian anu tinumuu’ aya i buan nu tano’.
20 Ingkop aitu mule’ i Nuh, maka’ anu hi’ tinopo ale’. Ingkop aitu hi’ ia na salataa tongko’ lewa’ nompaas bau posu’anan anggun. 21 Ingkop atu kino ninsan ia bina’inumo ahi’ u anggun na aitu i Nuh, manau’ nanjoo’o na inginumnyo na ia nalangumo ahi’. Salataa ia nalangu, na ia nilanggo’o ahi’ ka’ toka ia ihoyot utu i uno nu laigannyo, aitu laigan atop kilit. 22 Ingkop atu toka tinoa i Ham aitu tuma i Kanaan na atu butong i Nuh be langgo’ na ia nosabato ahi’ mae ka’ ia nambaa ka’ toka sinisiknyo atu hi utusnyo aitu ua-uaaha atu mae i sambiha’nyo konyo, “Langgo’ na aitu tumanyo.” 23 Tinoka sumo atu na lako’o ahi’ aha nongala sabut na aitu hai Sem uahai Yafet ka’ binokanyo ka’ pinosabutnyo uka mae i tonga’ ka’ pinopotoongannyo na puus u sabut aya mae i oa. Hi samian aya mae puusnyo sangkolong na tinongannyo hi samian ajo’ mae puusnyo sangkolong na tinongannyo da iya mapinti ahi’. Ka’ aha nambaa hiku-hiku ka’ ninsoop atu i laigan nu tumanyo aitu laigan atop kilit, ka’ toka sinabutannyo na aitu butong nu tumanyo. Panyo ka’ atu aha nolipai ahi’ maka’ atu aha na’ambango ahi’ na montoa aitu tumanyo lako-lakonyo hoyot jo atu langgo’.
24 Manau’ ia tinongoa’o na aitu i Nuh, na’alino ahi’ na aitu ia malangu, sinumbu’nyomo ahi’ na atu anu binau i Ham toka nonsisik hi Sem uahai Yafet. 25 Tinoka sumo atu na ia binasisiko ahi’ na i Nuh, ka’ tinotobi’akonnyo na anak i Ham, aitu i Kanaan. Konyo,
“Uka na kutotobi’akono ahi’ na i Kanaan da baumo hi’ botuan anu mosi pa’idek nu to utu-utusnyo aitu hai Sem uahai Yafet.
26 Bisa-bisa’ ahi’ da iwi-iwi’ na mian buu’ ahi’ mongunde’ i Yawe. Ia ahi’ na Anu Nonsihang anu nusangke i Sem, panyo i Kanaan mule’ na bisa-bisa’ ahi’ da baumo hi botuan i Sem.
27 Bisa-bisa’ ahi’ da Anu Nonsihang na mombalakaati i Yafet da da’isan ahi’ tongko’ na lee’ ka’ saja’o ahi’ modensu’ utu-utu na kajojoongan aya i buan nu tano’. Aitu mule’ lee’nyo na bisa-bisa’ ahi’ da saja’ ahi’ kopian ka’ monsainjojo-jojoong lee’ i Sem. Panyo i Kanaan mule’ na bisa-bisa’ ahi’, da baumo hi’ botuan i Yafet.”
28 Ingkop aitu mule’ i Nuh na ilapas atu noko poliu’ dai’ ahi’ tinoluatu limampulu’ na lonu na ia tinumuu’. 29 Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu na ia tinumuu’ sinio’atu limampulu’ na lonu, ia sinilakamo.

10

Bau-baunyo nu atu lee’ i Nuh
1 Ingkop aitu mule’ to ana-anak i Nuh aitu aha totolu, i Sem ka’ i Ham ka’ i Yafet na manau’ ilapas atu noko poliu’ na aha kino anako ahi’ to mo-mo’ane.
Bau-baunyo nu lee’ i Yafet
2 Aitu i Yafet na kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha popitu’ i Gomer ka’ i Magog ka’ i Madai ka’ i Yawan ka’ i Tubal ka’ i Mesekh ka’ i Tiras.
3 Ingkop atu mule’ i Gomer na aha totolu na anaknyo to mo-mo’ane, i Askenas ka’ i Rifat ka’ i Togarma.
4 Atu mule’ i Yawan na aha opat na to ana-anaknyo to mo-mo’ane, i Elisa, ka’ i Tarsis, ka’ i Kitim, ka’ i Dodanim. 5 Ingkop lengkat ahi’ atu lee’ i Yawan na mian anu lewa’ jinojoong duhu-duhuk ambai ka’ totogo-togong. Maka’ atu aha nobagi-bagimo ahi’ ka’ nosi jojo-jojoong i posi tano-tano’ anu binau kajojoongannyo.
Sinumo atu na bau-baunyo nu lee’ i Yafet. Atu manau’ tokamo aha jinojoong, na aha kino posi nega-negaramo ahi’ tiba tina, kino posi tina-tinamo ahi’. Loloi’nyo pe’e basa’ maka’ kino posi basa-basa’o ahi’.
Bau-baunyo nu atu lee’ i Ham
6 Ingkop aitu mule’ i Ham na kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha opat i Kus ka’ i Mesir ka’ i Libia ka’ i Kanaan.
7 Tinoka mule’ i Kus na kino anaknyo to mo-mo’ane aha olima’ i Syeba ka’ i Hawila ka’ i Sabta ka’ i Raema ka’ i Sabtekha. Ingkop atu i Raema na kino anaknyo mo’ane ingua aha i Syeba ka’ i Dedan.
8 Ingkop basisik mule’ aitu i Kus, maka’ kino paka anaknyo ahi’ mo’ane samian i Nimrod na sanggonyo, aitu ia na salataa tongko’ mian anu tahuu baani na montatumbuhi tempo’nyo atu. 9 Maka’ aitu ia na binalakaatan ahi’ i Yawe da pande ka’ baani tiba manjalikat na mombebas tiba mololoi’ pelangu. Maka’ aitu ia na anu hi’ togisisik hi mian. Ingkop aitu na mokonyo’ susumo uka lewa’ bau kasanggoan nu mian, na konyo, “Kupoitakon hi Yawe da beleyum sumo i Nimrod,” nubalakaati i Yawe, da pande ka’ manjalikat na mombebas tiba mololoi’ pelangu. 10 Maka’ atu kota’ anu salataa tongko’ pinalentanyo na kota’ u Babel ka’ kota’ u Erekh ka’ kota’ u Akad. Ingkop aitu na buu’ ahi’ atu i kaho nu tano’ u Babilonia.
11 Ingkop manau’ na ia nambaamo ahi’ lengkat atu i Babilonia ka’ ia nambaa i Asyur. Tinoka i kijo’ na tokamo ahi’ ia nompotinjo kota’ u Niniwe ka’ Rehobot-Ir ka’ kota’ u Kalah, 12 ka’ kota’ u Resen, aitu kota’ u Resen na olot nu kota’ u Niniwe ka’ kota’ u Kalah. Ingkop aitu opa-opat na kota’ na buu’ ahi’ kota’ daka’.
13 Ingkop poule’ mule’ monsisik aitu lee’ i Mesir uka anak i Ham, maka’ atu kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha popitu’, i Ludim ka’ i Anamim ka’ i Lehabim ka’ i Naftuhim 14 ka’ i Patrusim ka’ i Kasluhim ka’ i Kaftorim. Ingkop aitu i Kasluhim na tusanannyo nu aha bangsa nu Filistin.
15 Ingkop aitu mule’ i Kanaan na kino anaknyoh ahi’ aha sampulu’ ka’ samian, i Sidoni ka’ i Het 16 ka’ mian nu Yebusi, ka’ mian nu Amori ka’ mian nu Girgasi 17 ka’ mian nu Hewi ka’ mian nu Arki ka’ mian nu Sini, 18 ka’ mian nu Arwadi ka’ mian nu Semari, ka’ mian nu Hamati. Ingkop aitu lee’ i Kanaan na atu manau’ na kino da’i-da’isannyomo ahi’ ka’ kino podensu-densu’nyo na kajojoongan. 19 Maka’ atu tano’ u aha mian nu Kanaan, na lengkat pe’e ahi’ i Sidon nokijo’ i Gerar toka-toka Gaza ka’ mokijo’ sasuu Sodom tiba Gomora, ka’ Adma tiba Zeboim toka-toka kijo’ mae Lasa.
20 Atu manau’ tokamo aha jinojoong, na aha kino posi nega-negaramo ahi’ tiba tina kino posi tina-tinamo ahi’, ka’ atu aha nobagi-bagimo ahi’ ka’ nosi jojo-jojoong i posi tano-tano’ anu binau kajojoongannyo. Loloi’nyo pe’e basa’ maka’ kino posi basa-basa’o ahi’. Sinumo atu na bau-baunyo nu lee’ i Ham.
Bau-baunyo nu atu lee’ i Sem
21 Ingkop aitu mule’ i Sem aitu utus tu’a hai Yafet uahai Ham, maka’ singkona hi’ kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha olima’. Maka’ aitu hi’ ia na anu nompolee’ mae uka i Eber.
22 Ingkop atu anaknyo sasalataa, na i Elam toka atu i Asyur toka atu i Arpakhsad ka’ i Lud ka’ i Aram.
23 Aitu mule’ i Aram na kino anaknyo to mo-mo’ane, aha opat i Us ka’ i Hul ka’ i Geter ka’ i Mas.
24 Ingkop aitu mule’ i Arpakhsad na kino anaknyo ahi’ mo’ane samian i Selah. Tinoka i Selah kino anaknyomo ahi’ mo’ane sinanggohannyomo i Eber.
25 Tinoka i Eber na kino anaknyo to mo-mo’ane ingua aha, samian na sinanggohannyo i Peleg, maka’ tempo’nyo ahi’ dai’ ia tinumuu’ na aitu i Peleg, na Anu Nonsihang nontili’ da mian anu aya i buan nu tano’ nosungke-sungkehet ka’ nobagi-bagi na kajojoongan. Aitu mule’ samian utusnyo hiko’ na sinanggohannyo i Yoktan.
26-29 Tinoka mule’ atu i Yoktan na kino anaknyo ahi’ aha sampulu’ ka’ totolu, atu sasalataa na i Almodad toka atu i Selef toka atu i Hazar-Mawet ka’ i Yerah ka’ i Hadoram, ka’ i Uzal ka’ i Dikla ka’ i Obal ka’ i Abimael ka’ i Syeba ka’ i Ofir ka’ i Hawila ka’ i Yobab. Sinumo atu na bau-baunyo nu atu sanggo-sanggo nu to ana-anak i Yoktan.
30 Ingkop atu tano’ anu binau kajojoongan nu aha na aitu hi’ i olot nu Mesa ka’ ata’ mae i anu topani-panimbuluon anu kijo’ mae i sasuu pimbuu’an nu Sefar.
31 Sinumo atu na bau-baunyo nu lee’ i Sem, maka’ atu manau’ tokamo aha jinojoong na aha kino posi nega-negara mo ahi’ tiba tina kino posi tina-tinamo ahi’, loloi’nyo pe’e basa’ maka’ aha kino posi basa-basa’o ahi’.
32 Sinumo atu na lee’ i Nuh, maka’ atu manau’ noko poliu’o na aha nosungke-sungkeheto ahi’ na kajojoongan aya i buan nu tano’. Manau’ mule’ aha nosungke-sungkeheto ka’ toka aha jinojoong i tano’ anu binau kajojoongannyo na aha kino posi nega-negaramo ahi’. Ingkop lengkat ahi’ aitu i lee’ u aha na batu-batuu negara anu aya i buan nu tano’.

11

Aya na bau-baunyo nu atu kita mian salataa kino posi basa-basa’
1 Basisik mule’ tempo’nyo sasalataa, maka’ iwi-iwi’ na mian anu aya i buan nu tano’ na maka’ lahi’ sa-sa’angu’ na basa’ tiba sisik, maka’ madi’ ahi’ ko posi sisi-sisik, lahi’ sa-sa’angu’. 2 Ingkop atu manau’ na pinala’iannyomo ahi’ na atu anu kinajojoongan nu aha, ka’ aha nambaa nokijo’ i sasuu pimbuu’an. Tinoka kijo’ i tano’ Sinear soo’o ahi’ aha nonsahak hataanyo soo’o ahi’ aha nompopo bau laigan ka’ laus aha jinojoong i kijo’.
3 Ingkop atu manau’ gagana’o piniin na aha jinojoong, na aha binasale’o ahi’ konyo, “Inda da lako’ kita mongala tano’, da obaunto batu tela ka’ otunuinto, da ia mokuut.” Ingkop aitumo ahi’ batu tela na pinombau nu aha bangunan, maka’ atumo hi’ pulut nu kau’j na ingala nu aha binau pongkelainyo aitu batu tela, da ia mompaha kampi-kampit na sambatu tiba sambatu. 4 Lapas atu poule’ mule’ aha binasale’ konyo, “Inda da kita mombangun sa’angu’ na kota’ ka’ mompotinjo laigan anu susumo ojan mata-matangkas, da monsundak kita’ mae langit na puusnyo, da kita na togisisik hi mian utumae ka’ boli hi’ kita mosungke-sungkehet.”
5 Ingkop atu lako-lakonyo aha mombau aitu kota’ tiba aitu laigan anu susumo langku-langku’, nintatau’o ahi’ mae na i Yawe, da toka montoa atu anu nubau nu aha. 6 Ingkop atu manau’ tokamo ahi’ Ia nosi basisik i kinyonyoa na aitu i Yawe konyo, “Toa na ajo’, atu pe’e pontampu’uniannyo sumo atumo ka’ bolije na manau’ mae, na maka’ apaa na anu nutuka’ u aha nubau na nupokoala ahi’, maka’ atu aha na bangsa tiba basa’ lahi’ sa-sa’angu’. 7 Uka na lahi’ Kita mokayong, da toka otili’ da bolimo ahi’ aha mompaha sumbu’ i basa’ na samian tiba samian.”
8 Sinumo atu na bau-baunyo nu i Yawe nontili’ da kino posi basa-basa’ ka’ nomposungkehet, da aha nosungke-sungkehet aya i buan nu tano’. Ingkop madi’o ahi’ totu’u binaunyo na kota’ aitu. 9 Ingkop atu sinanggohano ahi’ Babel na kota’ aitu, maka’ i atu na salataa tongko’ pinontili’an i Yawe basa’ da kino posi basa-basa’ na mian ka’ nomposungkehet, da aha nosungke-sungkehet aya i buan nu tano’.
Aya na bau-baunyo nu atu lee’ i Sem tinoka i Terah
10 Ingkop atu mule’ lee’ i Sem na sinumo hi’ uka na bau-baunyo. Maka’ atu ilapas noko poliu’ tinoka ingua lonu kino anaknyomo ahi’ sinanggohannyo i Arpakhsad, atu mule’ lonu i Sem na sina’atumo na lonu na salataa kino i Arpakhsad. 11 Ilapas atu kino i Arpakhsad dai’ ahi’ ilima’atu na lonu na i Sem tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune.
12 Tinoka mule’ atu i Arpakhsad, tinoka tolumpulu’ ka’ olima’ na lonu kino anaknyomo hi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Selah. 13 Ilapas atu kino i Selah dai’ ahi’ pinato’atu totolu na lonu na i Arpakhsad tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune.
14 Tinoka mule’ atu i Selah, tinoka tolumpulu’ na lonu kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo i Eber. 15 Ilapas atu kino i Eber, dai’ ahi’ pinato’atu tolulonu na i Selah tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune.
16 Tinoka mule’ atu i Eber, tinoka tolumpulu’ ka’ opat na lonu na ia tinumuu’, kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo i Peleg. 17 Ilapas atu kino i Peleg, dai’ ahi’ pinato’atu tolumpulu’ na lonu na i Eber tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune.
18 Tinoka mule’ atu i Peleg, tinoka tolumpulu’ na lonu kino anaknyomo mo’ane, sinanggohannyomo i Rehu. 19 Ilapas atu kino i Rehu, dai’ ahi’ ingua’atu ka’ osio’ na lonu na i Peleg tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune.
20 Tinoka mule’ atu i Rehu, tinoka tolumpulu’ ka’ ohua’ na lonu na ia tinumuu’ kino anaknyomo mo’ane sinanggohannyomo i Serug. 21 Ilapas atu kino i Serug, dai’ ahi’ ingua’atu ka’ popitu’ na lonu na i Rehu tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane tiba boune.
22 Tinoka mule’ atu i Serug, tinoka tolumpulu’ na lonu, na ia tinumuu’ kino anaknyomo ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo i Nahor. 23 Ilapas atu kino i Nahor, dai’ ahi’ ingua’atu na lonu na i Serug tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane ka’ boune.
24 Tinoka mule’ atu i Nahor, tinoka uampulu’ ka’ osio’ na lonu na ia tinumuu’ kino anaknyomo mo’ane sinanggohannyomo i Terah. 25 Ilapas atu kino i Terah, dai’ ahi’ sina’atu sampulu’ ka’ osio’ na lonu na ia Nahor tinumuu’. Ingkop atu dai’ ahi’ kino paka anaknyo mo’ane tiba boune.
26 Tinoka mule’ atu i Terah, tinoka pitumpulu’ na lonu na ia tinumuu’ kino anaknyomo ahi’ to mo-mo’ane aha totolu, i Abram ka’ i Nahor ka’ i Haran.
Aya na bau-baunyo nu atu to ana-anak i Terah
27-28 Ingkop atu mule’ i Terah maka’ kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha totolu, i Abram ka’ i Nahor ka’ i Haran. Ingkop aitu mule’ i Haran na kino anaknyo ahi’ mo’ane aha totolu i Lot ka’ i Milka ka’ i Yiska. Aitu mule’ i Haran maka’ ma’isa pe’e ahi’ sinilaka na aitu tumanyo i Terah, ia sinilakamo ahi’ atu i posi kampungnyo aitu, i Ur anu kijo’ mae i Babilonia. Maka’ kampung ahi’ aitu na kinahampeannyo. 29 Ingkop aitu mule’ hai Abram tiba i Nahor na bubuu’o ahi’ nosoa. I Abram na aitu i Sarai na bengkele’nyo, hi Nahor na i Milka na bengkele’nyo, maka’ atu i Milka na anak ahi’ i Haran, uka utusnyo. 30 Aitu mule’ bengkele’ i Abram i Sarai na maka’ ilengke’o ahi’, madi’ ahi’ ko kino anak.
31 Ingkop aitu mule’ i Terah na pinoboanyomo ahi’ na i Abram tiba atu bengkele’nyo i Sarai ka’ aitu anu mongkai’ ia, aitu i Lot, ka’ pinala’iannyo na kota’ Ur anu kijo’ mae i Babilonia, ka’ aha nambaa i tano’ Kanaan. Panyo tinoka kijo’ i kota’ u Haran na soo’o ahi’ aha jojoong i kijo’. 32 Tinoka atu i Haran na sinilakamo ahi’ na aitu i Terah. Ingkop atu lonu i Terah iwi-iwi’o, ingua’atu ka’ olima’ na lonu na ia tinumuu’.

12

Bau-baunyo nu i Yawe nompokau i Abram mambaa i Kanaan
1 Ingkop atu kino ninsan tokamo hi’ mae binasisik atu hi Abram na atu i Yawe konyo,
“Pala’ii na aya tano’ anu kajo-kajojoonganum tiba to utu-utusum tiba ka’ ohanianum ka’ lambaa mokijo’ i tano’ anu Kupotingaan hiyoo’.
2 Maka’ beleyum na Kutili’ ahi’ da saidi’ mae na da’isan ahi’ tongko’ na lee’um timbalimo hi’ sa’angu’ na bangsa anu mahoson ka’ Kubalakaati ahi’ na beleyum ka’ Kutili’o ahi’, da sanggoum togisisik ahi’ hi mian ka’ beleyum timbali hi’ balakaat.
3 Susumo mule’ atu mian anu mombalakaati beleyum, maka’ toka hiYau’ na Kubalakaati ahi’, anu montotobi’akon beleyum, da ma’idek, maka’ Kutotobi’akon ahi’ da ia ma’idek.
Aya mule’ bangsa anu aya i buan nu tano’ na hi beleyum ahi’ na pohumpakan nu aha balakaat.”
4-5 Tinoka sumo atu na aha nambaamo ahi’ i Kanaan. Atu mule’ lonu i Abram salataa aha nompala’ii atu Haran na pinitumpulu’o ka’ olima’ na lonu na ia tinumuu’. Ingkop atu binatukannyomo ahi’ na atu anu pinoto’i i Yawe, ka’ pinoboanyomo ahi’ tiba atu bengkele’nyo aitu i Sarai tiba i Lot aitu anu mombabo’ ia, tiba halataa ka’ to botu-botuan anu ingalanyo tempo’nyo aha jinojoong atu i kota’ u Haran.
Manau’ aha tinokamo atu i tano’ Kanaan, 6 na aha tinokamo hi’ atu i puun nu kau’ daka-daka’ kijo’ i Morek. Kau’ aitu na ilubat ahi’ atu ohani kota’ u Sikhem. Maka’ tempo’nyo atu na dai’ ahi’ kino mian nu Kanaan anu jinojoong i atu salataa pe’e. 7 Ingkop lako-lakonyo i atu na aitu i Abram, tokamo hi’ mae natupopia na i Yawe atu hi Abram ka’ toka mae ia binasisik konyo, “Iwi-iwi’ na tano’ aya na buu’ ahi’ Kupaha bee’ hi lee’um saidi’ mae.” Tinoka atu hi Abram na lako’o ahi’ ia nompotinjo mezbahl hi Yawe, atu i anu pipinatupopiaan i Yawe hi ia.
8 Ingkop atu manau’ na aha nambaamo ahi’ lengkat atu i tampat anu kikinajojoongannyo ka’ aha nambaa nokita’ i to pani-panimbuluon nokita’ i sasuu pimbuu’an nu kota’ u Betel ka’ toka aha jinojoong atu i olot nu kota’ u Betel ka’ kota’ u Ai. Maka’ atu sasuu kinsoban nu atu laigan atop kilit na kota’ u Betel, sasuu pimbuu’an na kota’ u Ai. Manau’ tokamo aha jinojoong na poule’o ahi’, lako’ ia nompotinjo mezbah na i Abram hi Yawe ka’ sinangkenyo na i Yawe. 9 Ingkop manau’ aha nambaamo lengkat i tampat aitu, na saja’o ahi’ nambaa kino lali-lalin ka’ nombayu’ tano’ Negeb.
Bau-baunyo nu atu hai Abram ka’ i Sarai ilumobosan i Mesir
10 Tinoka atu i tano’ Negeb, manau’ na pinense’o ahi’ nu sina daka’ na atu tano’ Kanaan iwi-iwi’. Manau’ piniino na sinainsina, na no’ohopo ahi’ na mian maka’ anu osu’an madi’o ahi’ manonong pinonyee’ ahi’ i kaanon. Pinia i Abram be atu ponyee’o i kaanon, na aha nambaamo ahi’ i Mesir, da toka pe’e jojoong i kijo’ mae pea-pea’. 11 Ingkop atu aha nambaamo ahi’, manau’ ingohanimo na Mesir, ia binasisiko ahi’ na i Abram atu hi bengkele’nyo aitu i Sarai konyo, “Atina’ oko maka’ mosa’angu’ hi’ tingkai’on. 12 Jo salataa labot nutoa nu aha be tingkai’on na oko, na laboto ahi’ oko nuindii nu aha. Salataa labot usumbu’ nu aha be langkai’um na aku, na maka’ laboto ahi’ aku nupatei nu aha, da mehi’ oko na tumuu’. 13 Jo uka na manau’ tokamo i kijo’ hi aha na boli hi’ toka osisik na bengkele’ku na beleyum, toka hi’ osisik motoutus, da toka hi aha na boli hi’ labot aku nupatei, labot ahi’ aku nutalima nu aha ma’ima-ima’.”
14 Manau’ aha tinokamo kijo’ i Mesir na aitu hai Abram na tinotu’u ahi’ na aitu anu tinutugan i Abram. Labot tinoa nu aha mian nu Mesir na aitu i Sarai na tingkai’on ahi’ tongko’. 15 Tinoka sumo atu na tokamo hi’ sinisik u aha to tu’a-tu’anyo nu tantada nu tomundo’ konyo, “Palias maka’ ko boune kijo’ tahuu tongko’ tingkai’on.” Salataa ihongo nu tomundo’ be sumo atu pinokaunyomo ahi’, da opoboaakon mae na aitu i Sarai atu i laigannyo, da bau bengkele’nyo. 16 Aitu mule’ i Abram maka’ manjoo’ ahi’ na halala’ labot binee’nyo pinompaniwi nu aitu tomundo’ i Sarai, susumo atu mee’ tiba sapi’, sagala keledai anu lakinyo ka’ bounenyo ka’ unta tiba botuan mo’ane tiba boune. Atu na binee’nyo atu hi Abram, maka’ atu hi’ ia ko kahanda’ ahi’ mongala aitu i Sarai bau bengkele’nyo.
17 Tinoa i Yawe be atu nualamo ahi’ i tomundo’ na aitu i Sarai bau bengkele’nyo, na tinili’Nyomo ahi’, da kinona nupalak anu mosi pa’idek na aitu tomundo’ batu-batuu hi’ mian anu kijo’ i laigannyo. 18 Tinoka sumo atu na pinokaumo ahi’ u tomundo’ da me opoboa na aitu i Abram, da mambaa mae da mompahakabot ia atu i laigannyo. Manau’ ia tinokamo, laboto ahi’ ia binasisik atu hi Abram na aitu tomundo’, konyo, “Te kadaka’ aku binaleko’umo mae, madi’ toka mae sinisikum bengkele’um na aitu ia? 19 Toka mule’ mae sinisik la motoutus, da ingalangku binau bengkele’ku. Ingkop uka na poboamo ahi’ na atu bengkele’um ka’ lako’o ahi’ lambaamo!” 20 Toka atu pinokaunyomo ahi’ na atu tantadanyo aha pa’ sangkuka, da me momboa aitu hai Abram, da nupala’iimo ahi’ na atu tano’ Mesir. Tinoka sumo atu na aha nambaamo ahi’ na aitu hai Abram tiba aitu bengkele’nyo batu-batuu hi’ atu halataanyo pinaha boanyomo ahi’ ka’ pinala’iannyo na aitu tano’ Mesir.

13

Bau-baunyo nu atu noga’at na hai Abram uahai Lot
1 Ingkop atu manau’ pinala’iano hai Abram na aitu tano’ Mesir, na poule’o ahi’ aha ninsusule’ nokijo’ i tano’ Negeb. Maka’ aitu pe’e bengkele’nyo aitu i Sarai tiba aitu i Lot anu mombabo’ ia be singkonamo hi’ nambaa. Tiba susumo atu hagi halataanyo maka’ sinaimboa-boanyomo ahi’. 2 Maka’ aitu i Abram lengkat i tano’ Mesir na kaya ahi’ tongko’, maka’ potu’on susumo atu sapi’ tiba domba tiba mee’ manjoo’ ahi’ tongko’ tiba susumo atu pelak tiba maas maka’ manjoo’ ahi’ tongko’.
3 Ingkop lengkat atu i tano’ Negeb na saja’o ahi’ aha nodensu’ nambaa, maka’ toka sahoat na tano’ lahi’ soo’ aha mompi jojo-jojoong poule’o ahi’ aha mambaa. Toka hi’ sahoat na tano’ sumo-sumo hi’ atumo. Manau’ na aha tinokamo hi’ atu i palalaiganannyo anu toho’ kinajojoongannyo, atu i olot nu kota’ u Betel ka’ kota’ u Ai. 4 Aitu anu salataa pinombauannyo mezbah hi Yawe uka mae. Ingkop poule’ ahi’ toka lewa’ ia nonsangke i Yawe i atu.
5 Ingkop aitu mule’ i Lot anu nombatuk i Abram, maka’ singkona hi’ mian kaya, singkona hi’ manjoo’ na potu’on susumo atu domba tiba sapi’ tiba susumo atu to botu-botuan anu nombatuki ia na dina’isan ahi’. 6 Ingkop atu manau’ kino nyonjoo’nyomo na atu potu’on nu aha, na atu hemput anu atu i tano’ anu kajo-kajojoongan nu aha na madi’o ahi’ halus pompotuu’an nu aha atu potu’on na de dai’ monsainjojo-jojoong na aitu hai Lot uahai Abram. 7 Maka’ atu pe’e mian anu lewa’ mompolaya-laya’akon atu potu’on i Abram tiba mian anu lewa’ mompolaya-laya’akon potu’on i Lot, maka’ soo’o hi’ lewa’ mahantuda’. Jo na maka’ tempo’nyo atu na atu tiku-tikup aha na buu’ ahi’ mian nu Kanaan tiba mian nu Feris.
8 Ingkop salataa ihongo i Abram be atu soo’o lewa’ mahantuda’, na ia binasisiko ahi’ atu hi Lot konyo, “Da kita basale’ pe’e, da aya aku ka’ atina’ beleyum na kopian ahi’ boli hi’ mahantuda’ tiba susumo utu aha anu lewa’ mompolaya-laya’akon to potu-potu’onum tiba aha anu lewa’ mompolaya-laya’akon to potu-potu’onku na bolimo hi’ poule’ lewa’ mahantuda’, maka’ aya kita motoutus ahi’. 9 Ingkop atina’ a de banggan toka hi beleyum na kita moga’at pe’e ahi’ na kajojoongan, ka’ aya da ewa ahi’ na tano’. Okoje ahi’ na mompile’i pa’ moyaa na anu nukahanda’i kajojoonganum. De kokoyum ajo’ mae sasuu koanan na bau kajojoonganum, te akuje ahi’ na jojoong sasuu mae ajo’ kowii.”
10 Ingkop salataa ihongo i Lot be sumo atu na sale’ i Abram na lako’o ahi’ pinosilele’nyo, tinoanyo nokayong i hataanyo nu kaunyo nu ue nu Yordan, tinoanyo akaong mae na tano’ ahi’ lumba, moka-mokayong ahi’ i kota’ u Zoar, sumo hi’ ale’ i Yawe anu kijo’ mae i Eden, tiba kijo’ mae hatanyo nu kaunyo nu ue Nil anu kijo’ mae i Mesir. Atu ahi’ na gampanyo nu kolumbaa nu atu hataanyo nu kaunyo nu ue Yordan. Maka’ tempo’nyo atu na ma’isa hi’ ko ihopu’an i Yawe na atu mian nu kota’ u Sodom tiba Gomora. 11 Tinoka sumo atu na ia binasisiko ahi’ na i Lot atu hi Abram, konyo, “Akaong mae hataanyo nu kaunyo nu ue Yordan na kuala hiyau’ iwi-iwi’.” Tinoka sumo atu aha moga’ato ahi’ ka’ pinala’iano ahi’ i Lot na aitu i Abram ka’ ia nokayongo ahi’ i hataanyo sasuu pimbuu’an, na toka kinajojoongannyo. 12 Ingkop aitu i Abram na tataap ahi’ sinainjoong ahi’ atu i tano’ Kanaan, aitu i Lot na tokamo hi’ jinojoong akaong mae i to kota-kota’ anu akaong mae i hataanyo nu Yordan anu kayong mae ohani kota’ u Sodom. 13 Jo na atu mian anu jojoong atu i kota’ u Sodom na mosa’angu’ hi’ liba-liba’ na lewa’ aha mombau ma’ide-idek hi Yawe.
14 Ingkop atu manau’ pinaluso na i Lot, tokamo hi’ mae binasisik na i Yawe atu hi Abram konyo, “Posilele’ pe’e na aya tano’ titikup sasuu pimbuu’an tiba sasuu kinsoban tiba sasuu utara tiba sasuu selatan, 15 maka’ iwi-iwi’ na aya tano’ anu nutoa nu oko Abram, buu’ ahi’ Kupaha bee’ hiyoo’ ko toka-tokanyo hi’ lee’um saidi’ mae lapis toka lapis, saja’ ahi’ aha na montumpui lambaakonnyo. 16 Ka’ Kutili’o ahi’ da da’isan ahi’ tongko’ na lee’um saidi’ mae, madi’ ahi’ ko opoko bilang na ko da’isannyo, gampanyo hi’ atu konjoo’ u bonyo nu tano’ madi’ ahi’ opoko bilang. 17 Ingkop uka na lako’o ahi’ opaha lolo iwi-iwi’ na tano’ aya, maka’ iwi-iwi’ ahi’ buu’ ahi’ Kupaha bee’ hiyoo’ Abram.”
18 Tinoka sumo atu aha nolalino ahi’ na aitu hai Abram ka’ toka aha jinojoong kijo’ mae i Hebron kijo’ ohani puun nu kau’ todaka-daka’ aitu kau’ i Mamre. Manau’ tokamo aha jinojoong na lako’o ahi’ poule’ ia nontoluki batu na aitu i Abram ka’ ingunsu-unsunnyo binau mezbah hi Yawe.

14

Bau-baunyo nu atu i Abram nombuhuki aha opat na tomundo’ ka’ nolumpati i Lot
1 Ingkop tempo’nyo aha jinojoong atu i ohani Hebron na atu hai Abram, na koanumo hi’ nosa’angu’ na atu aha opat na tomundo’, i Amrafel tomundo’ u Babilonia ka’ i Ariokh tomundo’ u Elasar ka’ i Kedorlaomer tomundo’ u Elam ka’ i Tideal tomundo’ u Goyim. 2 Atu aha nosa’angu’o ahi’ na aitu aha-aha opat na tomundo’ ka’ aha nambaa ka’ me tinatumbuhannyo na kijo’ anu aha-aha olima’ na tomundo’, aitu i Bera tomundo’ u Sodom ka’ i Birsya tomundo’ u Gomora ka’ i Syinab tomundo’ u Adma ka’ i Syemeber tomundo’ u Zeboim ka’ aitu tomundo’ u Bela, aitu kampung nu Zoar.
3-4 Maka’ atu sasalataa na sinampulu’ ahi’ ka’ ohua’ na lonu na kinopiinnyo na i Kedorlaomer nompalenta aitu aha-aha olima’ na tomundo’. Panyo tinoka kosampulu’nyo ka’ totolu na lonu na aha nombahaakono ahi’ atu palenta i Kedorlaomer ka’ aha nosa’angu’o ahi’ na aitu aha-aha olima’ na tomundo’ ka’ lako’ mae pinopea’nyo kijo’ i bangka’ u Sidim, da labot olawan na aitu hai Kedorlaomer. (Maka’ aitu bangka’ u Sidim na uka manau’ na tinatanomo ahi’ ka’ tinimbalimo hi’ dowiwi, anu lewa’ sinanggohan, Laut Anu Madi’ koposabatannyo.)
5 Ingkop aitu mule’ i Kedorlaomer, tinoka sampulu’ ka’ opat na lonu na aha nosa’angu’o ahi’ tiba atu sangalunyo atu aha totolu na tomundo’ ka’ me tinatumbuhannyo ka’ toka pinokalanyo na aitu anu oli-olima’ na tomundo’. Panyo atu sasalataa na dai’ ahi’ tinampu’unnyo atu to kampu-kampung saga’at na imona tinatumbuhannyo ka’ pinokalanyo, aitu aha mian nu Refaim anu kijo’ mae i Asyterot-Karnaim, pinoko buhukannyo na aitu aha, tinatumbuhannyoje mule’ ahi’ na aha mian nu Zuzim anu kijo’ mae i Ham, toka atu kijo’je mule’ hi’ mian nu Emim anu kijo’ mae i Syawe-Kiryataim 6 ka’ aha mian u Hori anu ata’ mae i to pani-panimbuluon pinaha buhukan ahi’ hai Kedorlaomer toka-toka kijo’ mae kota’ u El-Paran anu ohani kijo’ mae tano’ kuun.
7 Ilapas atu poule’o ahi’ aha ninsusule’ na aitu hai Kedorlaomer tiba atu sangalunyo ka’ toka tinatumbuhannyo na aitu mian nu En-Mispat, maka’ aitu En-Mispat na singkona hi’ lewa’ sinanggohan Kades. Tiba aha mian nu Amalek maka’ pinaha buhukannyomo ahi’ iwi-iwi’, tiba mian nu Amori anu jojoong kijo’ mae i Hazezon-Tamar buu’o ahi’ pinaha buhukan hai Kedorlaomer.
8-9 Pinoko buhukan hai Kedorlaomer na aitu aha iwi-iwi’ ilausannyomo ahi’ na aitu aha-aha olima’ na tomundo’ ka’ toka tinatumbuhannyo atu i bangka’ u Sidim, maka’ atu aha nosa’angu’o ahi’ na aitu aha anu oli-olima’ na tomundo’ ka’ toka pinopea’nyo atu i bangka’ u Sidim. Ingkop atu ajo’ mae sangombu na aitu aha-aha olima’ na tomundo’ aya mae sangombu na aitu aha-aha opat na tomundo’. Maka’ atu pinopo atunnyomo ahi’ na atu tantadanyo. Panyo manau’ aha nailalabotano, na binuhukano ahi’ nu aitu aha-aha opat na tomundo’, na aitu anu aha-aha olima’ na tomundo’.
10 Ingkop maka’ kijo’ i bangka’ u Sidim anu pipinahantabasan nu aha na maka’ manjoo’ ahi’ na bolo’ u tano’ anu koko lanya’ u tano’nyo anu mo’i-mo’itom ka’ mongkampit. Manau’ pinia nu aitu aha-aha olima’ na tomundo’ be atu aha kalamo ahi’ na aha nopalaimo ahi’ jo na atu tomundo’ u Sodom tiba Gomora tiba tantadanyo na soo’o ahi’ nalaloa atu i bolo’ u tano’, aitu aha saga’at na nopalaimo ahi’ nokita’ i to pani-panimbuluon.
11 Salataa tinoa nu atu aha-aha opat na tomundo’ be singkaapo nopalai na aitu aha-aha olima’ na tomundo’ na ilausannyomo ahi’ na kijo’ kampung nu Sodom tiba Gomora ka’ toka pinaha alanyo na kijo’ halataa nu kampung tiba kaanon ka’ binoanyo. 12 Tiba aitu i Lot anu jinojoong i kota’ u Sodom, maka’ singkonamo hi’ tinawan nu aha, batu-batuu halataanyo sinaingala-alamo hi’ nu aha ka’ binoanyo ka’ aha nambaa.
13 Panyo atu kino samian ahi’ anu dai’ nalai, na nokijo’ hi mian nu Ibrani, aitu i Abram ka’ toka sinisiknyo na aitu i Lot, maka’ tinawano nu musu’. Maka’ tempo’nyo atu na jinojoong ahi’ atu i ohani puun nu kau’ anu to daka-daka’ aitu kau’ i Mamre na aitu i Abram, aitu i Mamre na mian ahi’ nu Amori, toutu-utusnyo mule’ na i Eskol ka’ i Aner. Aha toto-totolu atu na nombatonii’o ahi’ tio-tio hi’ mompaha sangaja’akon i Abram montatumbuhi musu’. 14 Ingkop salataa labot ihongo i Abram be talu’ tinawano nu musu’ na aitu i Lot anu mombabo’ ia, na pinaha laganyomo ahi’ na atu batu-batu miannyo atu anu singkaap to manja-manjalikat tiba baani anu lewa’ pinokunayanyo susumo atu i talakana’ u idek salataa pe’e hi’ dai’ hiko’. Maka’ atu aha hi’ tolu’atu sampulu’ ka’ ualu’ na atu ko da’isannyo, anu hi’ salataa pe’e ihampe polo-polo’o ahi’ jinojoong atu hi Abram. Atu na pinaha laga i Abram ka’ lako’ mae i loloi’nyo na aitu ha i Kedorlaomer tiba atu sangalunyo tiba tantadanyo, tokamo hi’ sinampanyo atu i kota’ u Dan.
15 Manau’ tokamo sinampanyo, atu pihi-pihi binagimo hi’ i Abram na atu miannyo pa’ sangkuka na gombuannyo da saga’at na montatumbuhi sasuu ajo’ mae saga’at sasuu aya mae saga’at sasuu utumae, tokamo hi’ tinikunyo. Ka’ lako’o hi’ tinatumbuhannyo atu pihi-pihi. Ingkop atu na binuhukano hi’ hai Abram na aitu musu’nyo. Ingkop aitu anu da dai’ nopalai, na pinaka loloi’o ahi’ hai Abram tinoka-toka kijo’ mae Hoba anu kijo’ mae i sasuu utara nu Damsyik. 16-17 Manau’ pinoko pokalamo mae hai Abram na hai Kedorlaomer tiba aitu tomundo’ aha-aha totolu aitu sangalunyo, na poule’o hi’ mae pinaha boanyo iwi-iwi’ na aitu halataa nu kampung anu pipiniboa nu musu’ tiba atu i Lot tiba to bo-boune tiba mian saga’at anu titinawan nu musu’ poule’o hi’ mae pinoboanyo.
Bau-baunyo nu atu i Abram me sinintoka nu tomundo’ u Sodom tiba tomundo’ u Salem
Manau’ poule’o mae aha ninsusule’ na aitu hai Abram, na lako’o hi’ mae sinintoka nu atu tomundo’ u Sodom kijo’ mae i bohomba’ u Syawe, anu singkona lewa’ sinanggohan Bohomba’ nu Tomundo’. 18 Ka’ aitu mule’ tomundo’ samian, aitu tomundo’ u Salem i Melkisedek na sanggonyo na singkona menonsintoka i Abram, ka’ ia nomboa mae aitu loti tiba anggun ka’ toka mae binee’nyo atu bele hai Abram. Maka’ aitu ia na palandakan ahi’ nu Tumpu Anu Mosipatangkas.
19 Salataa nompaha kabot i Abram ia binasisiko ahi’ na aitu i Melkisedek ka’ binalakaatannyo konyo,
“Bisa-bisa’ ahi’ da Anu hi’ Nonsihang Anu Mosipatangkas anu nombau ata’ langit tiba aya tano’ na mombalakaati beleyum.
20 Ounde’ ahi’ na Anu Nonsihang Anu Mosipatangkas, maka’ Ia ahi’ na nontili’ da pinoko buhukanum na musu’.”
Tinoka sumo atu na binagimo hi’ i Abram sampulu’ na aitu halataa anu bibinoanyo mae atu hi musu’ anu pipinokalanyo ka’ sambagian na binee’nyo atu hi Melkisedek.
21 Lapas atu tokamo hi’ mae binasisik atu hi Abram na atu tomundo’ u Sodom konyo, “Atina’ mianku na dai’ ahi’ poule’ kuala, atina’ halataa anu poule’ mae binoaum na alamo hi’ iwi-iwi’ hi beleyum.”
22 Panyo tinaaman i Abram konyo, “Madi’ ahi’ ko koanu kuala, maka’ nautu imona aku nombatonii’o ahi’ hi Yawe uka Anu Mosipatangkas anu montumpui ata’ langit tiba aya tano’, 23 sanggonyo anu miu madi’ ahi’ ko koanu kuala tiba banaang samantii kabai tali nu sandaan sala’ samantii madi’ hi’ ko aku mongala. Da manau’ mae na boli hi’ totobo’ na oko monsisik, beleyum na nompokaya mae aku. 24 Lahi’ susumo atu anu kinaan nu atu mianku na kuala, tiba susumo atu bagian nu atu sangalungku aha totolu, hai Aner ka’ i Eskol ka’ i Mamre atu na nubee’i atu halataa. Panyo hiyau’ na madi’ ahi’ ko koanu kuala.”

15

Bau-baunyo nu atu anu tinipo’akon nu Anu Nonsihang hi Abram
1 Ingkop ilapas atu gagana’ piniin, tokamo hi’ mae natupopia atu hi Abram na i Yawe ka’ toka mae Ia binasisik konyo,
“Boli hi’ matakut na oko Abram, maka’ Akumo hi’ na monjagai beleyum tiba mule’ manjoo’ ahi’ na balakaat anu Kubee’ hiyoo’.”
2-3 Salataa ihongo i Abram be sumo atu na tinaamannyomo ahi’ konyo, “Tabea’je ahi’ kita Tumpu Yawe, teda apa na kaliangannyo nu beleyum mombee’i mae balakaat hiyau’ manyonjoo’? Na aya aku madi’ hi’ ko anak, maka’ uka madi’ hi’ ko aku binee’anto mae lee’. Ingkop saidi’ mae aitu hi’ i Eliezer botuanku anu lengkat i Damsyik na mongala iwi-iwi’ atu halataangku.”
4 Tinaman mule’ i Yawe konyo, “Misa’ ahi’ ko botuanum i Eliezer na montumpui atu halataaum, maka’ posi anakum ahi’ hondo-hondo na montumpui.” 5 Noko basisik sumo atu, pinoboamo ahi’ i Yawe noutu i sambiha’ u aitu laigan atop kilit na aitu i Abram, tinoka utu mae i sambiha’nyo tokamo hi’ ia binasisik na aitu i Yawe atu hi Abram konyo, “Tihanga’ na ata’ mandala’ pa’ upoko bilang? Maka’ malingkoyaa ahi’ madi’ ahi’ ko nupoko bilang. Ingkop sumo hi’ ata’ konjoo’ u mandala’ na lee’um saidi’ mae mosa’angu’ hi’ da’isan.”
6 Salataa ihongo i Abram sumo atu na sisik i Yawe, na balomo hi’ pinototu’unyo i kinyonyoa. Tinoa i Yawe be atu mehi’ sa-sa’angu’ ia taha’iman hi Ia, na tinoa i Yawe ia mian ahi’ hondo.
7 Lapas atu binasisik mule’ ahi’ atu hi Abram na i Yawe konyo, “Akumo ahi’ i Yawe na nompoboa mae beleyum lengkat mae kijo’ i kota’ u Ur kijo’ i tano’ u Babilonia nouka mae i tano’ aya. Mokonyo’ pinoboangKumo hi’ mae nouka, da beleyumo ahi’ na montumpui tano-tano’ aya.”
8 Salataa ihongo i Abram be sumo atu, na tinaamannyomo ahi’ konyo, “Oo, Tumpu Yawe, pa’ apaa na bau ponsumbu’anku totu-totu’u hi’ aku na montumpui tano’ aya?”
9 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Yawe atu hi Abram konyo, “Lako’ me pongala sapi’ sa’angu’ bounenyo ka’ mee’ singkona bounenyo sambatu ka’ domba, panyo anu hi’ lakinyo singkona sambatu anu hi’ laje buu’ totolu na lonu. Tiba tomonsi’ kulukau ka’ malapatii’ anu dai’ ohani soma’ ka’ oboaakon mae hiyau’.”
10 Tinoka atu hi Abram na lako’o hi’ pinaha alanyo na atu batu-batuu anu pinokau i Yawe ka’ binoaakonnyo nokijo’ hi Yawe. Ka’ toka hi’ pinaha kolotnyo ka’ pinaha biha’nyo, pinoko paha biha’nyo pinaha potimpasnyomo ahi’. Aya mae sambiha’ pinotimpasnyo aya mae i sasuu kowii, aya mae sambiha’ na pinotimpasnyo aya mae i sasuu koanan. Aitu mule’ tomonsi’ maka’ singkona hi’ kinolotnyo, lahi’ aitu tomonsi’ na madi’ ahi’ ko biniha’nyo, lahi’ tutuk kinolotnyomo ka’ pinotimpasnyo. 11 Pinoko potimpasnyo, tinoanyo natingkanabu’o hi’ mae na atu tomonsi’ pa’ sangkuka ahi’ ka’ toka mae montoluki aitu binatang anu lako’ pinotimpasnyo. Tinoa i Abram sumo atu na lako’o hi’ siniyeannyo.
12 Ingkop atu manau’ malia’o nakakinsap na sina pinoso’o ahi’ uhoyot ka’ binobogon na aitu i Abram. Ingkop atu lako-lakonyo ia ihoyot ingipinyo, pinianyo tutuk ahi’ pagalamo pinikat na santuu’ atu ia natakuto ahi’ tongko’.
13 Toka atu tokamo hi’ mae binasisik na aitu i Yawe konyo, “Hongo mae Abram, da toka hiyoo’ nusumbu’ ahi’. Maka’ lee’um saidi’ mae na lumobosan ahi’ mokijo’ i santano’an. Ingkop atu na laboto hi’ bau sude-sudehon nu aha mian nu santano’an pato’atu na lonu. 14 Panyo aitu aha anu labot mombau sude-sudehon lee’um, na Kubalosi ahi’ Kuhukum, da poule’ ahi’ aha molapas na lee’um ka’ nupala’ii mae na tano’ nu aha anu mombau sude-sudehon lee’um. Manau’ mule’ aha mambaamo mae na maka’ manjoo’ ahi’ na halataa nuboa mae nu aha. 15 Atina’ mule’ beleyum, maka’ oko tumuu’ ahi’ langkai’ ka’ saja’ majama’ na kinyonyoaum lambaakonnyo oko silaka ka’ monsolok kijo’ anu nompolee’ beleyum, molambun pe’e na posi lee’um ahi’. 16 Ingkop aitu mule’ lee’um saidi’ mae nupoko bau sude-sudehon nu aha toka opat na lapisannyo, na poule’o ahi’ aha minsusule’ mae mo’uka. Maka’ uka na ma’isa hi’ ko tempo’nyo nu Aku molaa’ atu aha mian nu Amori, manau’je hi’ sampa’o na aha mombau ma’ide-idek Kubalosije ahi’.”
17 Ingkop manau’ pinihimo na tutuk ahi’ tinoa i Abram be atu anu susumo kuhon tano’ ingisian nu susumo obaa nolowo’ atu i olot nu atu binatang anu lako’ pinaha biha’nyo ka’ atu anu susumo moak nu sulu’ na singkona nolowo’ atu i olot nu binatang anu lako’ biniha-biha’nyo ajo’ i olot nu sambiha’ tiba ajo’ mae sambiha’ atu na pinolowo’annyo. 18 Ka’ Ia nombatonii’o hi’ i atu na i Yawe hi Abram konyo, “Uka anu pinoko tipo’akonKumo hi beleyum na tio-tio hi’ Kubuntui, tano’ aya na buu’ ahi’ Kupaha bee’ hi lee’um saidi’ mae. Lengkat pe’e hi’ kijo’ mae i tempas nu tano’ Mesir toka-toka kaunyo nu ue Efrat anu daka-daka’ aitu.
19-21 Aitu tano’ nu aha mian nu Keni tiba mian nu Kenas ka’ mian nu Kadmon ka’ mian nu Het tiba mian nu Feris tiba mian nu Refaim tiba mian nu Amori tiba mian nu Kanaan ka’ mian nu Girgasi ka’ mian nu Yebus, buu’ ahi’ Kupaha bee’ iwi-iwi’ hi lee’um saidi’ mae, da aha na montumpui.”

16

Bau-baunyo nu atu lako’ ingala i Abram na i Hagar binau bengkele’nyo
1 Ingkop atu mule’ i Sarai bengkele’ i Abram maka’ atu ma’isa ahi’ kino anak, panyo atu ia kino botuan ahi’ boune samian dai’ langkoyang mian nu Mesir, i Hagar na sanggonyo. 2 Ia binasisiko ahi’ atu hi Abram na aitu i Sarai konyo, “Aya na maka’ totonggon ahi’ tinili’o mae i Yawe da madi’ aku ko anak. Jo uka na sahanyo hi’ atu botuanku na lako’ oala ka’ osampohoyot, da kakalu aitu ia na bau pohumpakanku anak mo’ane, da manau’ ia ko anako mo’ane na aitu hi’ ia na otekeng anakku hondo-hondo.” Tinoka atu hi Abram na binatuknyo ahi’ na atu sale’ i Sarai. 3 Tinoka sumo atu na binee’o ahi’ i Sarai na aitu botuannyo i Hagar, da ingala i Abram binau bengkele’nyo. Ingkop atu na jinadi tempo’nyo tinoka sampulu’ na lonu nu aha, uka aha jinojoong atu i tano’ Kanaan.
4 Ingkop atu manau’ lako’o sinampohoyot i Abram na aitu i Hagar, manau’ ia kino hiko’o ahi’ i butong na aitu i Hagar. Salataa pinia i Hagar be ko hiko’o i butong na ia mompopotangkaso hi butong, madi’o hi’ moholomati aitu i Sarai.
5 Pinia i Sarai be atu madi’o hi’ mae nuholomaati i Hagar na ia, lako’o hi’ sinosolannyo na aitu i langkai’nyo i Abram konyo, “Aya mokonyo’ madi’o mae aku nuholomaati i Hagar maka’ oko-okomo na pu’unyo nusala’. Maka’ uka manau’ pinoko bee’kumo hiyoo’ na aitu botuanku da binau bengkele’um, manau’ pinianyo ko hiko’o i butong gagau’o hi’ ia na ikita’ ka’ aya aku, madi’o hi’ mae moholomati aya aku. Jo uka na i Yaweje na montoa mae pa’ iyee ii’ na sala’ pa’ aku kabai na oko.”
6 Ihongo i Abram be sumo atu na tinaamannyomo ahi’ konyo, “Te misa’ posi botuanum hondo-hondo na i Hagar, okoje ahi’ pa’ lako’ uposiaa na aitu ia.” Tinoka atu hi Sarai ingadulakonnyomo ahi’ na aitu i Hagar. Pinia i Hagar be atu nu adulakono mae i Sarai, na ia nalaimo ahi’.
7 Salataa ia nalai na aitu i Hagar, tokamo hi’ mae siningkabotan nu pokauhon i Yawe atu i tano’ kuun, atu i ohani mata nu ue. Ohani jalan anu lewa’ utulu nu mian mambaa mokijo’ i Syur.
8 Manau’ nompaha kaboto, binasisiko ahi’ na aitu pokauhon i Yawe ka’ pinokilawanyo konyo, “Te lengkat iyaa mae na oko Hagar botuan i Sarai? Te oko moyaamo?” Tinaman i Hagar konyo, “Aku na nalai lengkat mae kijo’ hi Sarai tu’anyongku.”
9 Binasisik mule’ na aitu pokauhon i Yawe konyo, “Lako’ ahi’ ka’ pinsusule’ mokijo’ hi Sarai tu’anyoum ka’ toka hi’ matialuk hi ia, naumo lewa’ oko nu adulakon.”
10 Pinaka sisik mule’ nu aitu pokauhon i Yawe konyo, “Maka’ atina’ beleyum na Kubalakaati ahi’ da mosa’angu’ hi’ da’isan ahi’ tongko’ na lee’um saidi’ mae, madi’ hi’ ko opoko bilang na koda’isannyo.
11 Atina’ mule’ anak anu atina’ i butongum maka’ anak ahi’ mo’ane.
Gagana’ saidi’ na ia hampemo ahi’. Manau’ mule’ ia hampemo na osanggohi ahi’ i Ismael, soa’nyo ‘Anu Nonsihang mohongo,’ maka’ ihongomo ahi’ mae i Yawe na haangum uka oko ilusa’ lewa’ ingadulakon i Sarai.
12 Atina’ mule’ anakum maka’ saidi’an mae kantumuu’annyo na sumo hi’ balu-balu’ nu keledai anu ma’ela’o, madi’ ahi’ ko mian anu moko atun.
Maka’ atu lahi’ saja’ ia mahantuda’ utu mae mian butatina, mian utu mae maka’ lahi’ saja’ lewa’ mahantuda’ ia.
Maka’ posi to utu-utusnyo pe’e na bau hi’ sampo ili’nyo.”
13 Salataa ihongo i Hagar be sumo atu na ia nosi basisiko ahi’ i kinyonyoa konyo, “Be! Talu’ aku nompaha toamo Anu Nonsihang, anu mompalahatikan mae aku?” Tinoka sumo atu na aitu i Yawe anu to-toka mae binasisik hi ia, na sinamposisiknyomo ahi’ konyo, “Beleyum na Anu Nonsihang mompalahatikan mae aku.” 14 Ingkop atu na mokonyo’ susumo uka sinanggohan nu mian, “Bubung i Yawe anu tumuu’ anu montoa mae aya aku.” Maka’ bubung aitu na kijo’ ahi’ mae i olot nu Kades ka’ Bered.
15-16 Atu mule’ i Hagar maka’ binatukannyomo ahi’ na aitu anu toka mae sinisik nu pokauhon i Yawe, ia ninsusule’o ahi’ nokijo’ hi Sarai. Tinoka i kijo’ manau’ na ihampemo ahi’ na aitu anak, anak ahi’ mo’ane. Manau’ ihampemo sinanggohano ahi’ i Abram aitu tumanyo i Ismael na aitu anak. Ingkop atu mule’ lonu i Abram tempo’nyo atu salataa kino i Ismael na ingualumpulu’o ka’ anom na lonu na ia tinumuu’.

17

Bau-baunyo nu sunat bau pontu’osian anu tinipo’akon i Yawe hi Abram
1 Ingkop atu mule’ i Abram tinoka siompulu’ ka’ osio’ na lonu, tokamo hi’ mae poule’ natupopia hi ia na i Yawe ka’ toka mae Ia binasisik konyo, “Akumo na Tumpu anu Mosi Patangkas mongkuasai aya sandu-sandunia. Ingkop toka atina’ hiyoo’ Abram na lahi’ Aku na saja’ mae obatuk, lahi’ anu pokakana pongka’oho’Ku na obau. 2 Maka’ de nubau sumo atu, na uka anu tinipo’akonKu hiyoo’ tio-tio hi’ Kubuntui. Oko Kutili’ ahi’ da da’isan ahi’ tongko’ na lee’um.”
3 Salataa ihongo i Abram be sumo atu, na balomo hi’ pinodupunyo na buku akaong i tano’ ka’ ia natindumon. Toka atu ia binasisik mule’ ahi’ na Anu Nonsihang atu hi ia konyo, 4-5 “Uka na anu Kutipo’akon hiyoo’, saidi’ mae na mosa’angu’ hi’ da’isan ahi’ tongko’ na lee’um, maka’ atina’o hi’ beleyum na polengkatan nu bangsa konjo-konjoo’. Atina’ mule’ sanggoum uka na Kubali’imo ahi’ misa’o hi’ i Abram, panyo Kubali’imo hi’ i Abrahamm. 6 Maka’ lee’um saidi’ mae na da’isan ahi’ tongko’ timbalimo hi’ pa’ sangkuka na bangsa tiba mule’ maka’ pa’ sangkuka ahi’ na anu timbali tomundo’.
7 Uka mule’ anu tinipo’akonKu hi beleyum tiba toka lee’um saidi’ mae, na maka’ tio-tio hi’ saja’ Kuinau’ lambaakonnyo, da ayamo hi’ Aku na Tumpu anu osangke nu beleyum Abraham tiba lee’um saidi’ mae. 8 Aya mule’ tano’ Kanaan anu titinumokanum kajojoonganum susumo uka, maka’ saidi’ mae na Kubee’ ahi’, da beleyumo ahi’ tiba lee’um na montumpui lambaakonnyo aya hi’ iwi-iwi’, da toka hi aha lee’um saidi’ mae na ayamo hi’ Aku na nusangke mae.”
9 Toka atu poule’ mule’ ia binasisik atu hi Abraham na Anu Nonsihang konyo, “Toka mule’ susumo atina’ hi komiu tiba batu-batu lee’um saidi’ mae pontu’osian otoongi ahi’ na uka anu tinogitosanto, na tio-tio hi’ obatuk na uka anu pinalentaakonKu hiyoo’ u uka. 10 Toka atina’ hi beleyum tiba toka lee’um saidi’ mae na susumo atu anak to mo-mo’ane na tio-tio hi’ opaha sunat. 11-12 Maka’ obunsang u uka toka atina’ hiyoo’ na batu-batuu anak to mo-mo’ane, salataa hampe obilangi toka ialun osunato ahi’ tiba hi’ anu jojoong i laiganum susumo atu to botu-botuan anu hampe i laiganum kabai na anu ingoli.
Maka’ aitu sunat na bau hi’ pontu’osian uka anu tinogitosanto nu susumo aya aku tiba atina’ beleyum. 13 Ingkop atu buu’ ahi’ osunat da baumo hi’ pontu’osian atina’ i posi butong miu uka anu tinogitosan nu susumo aya Aku tiba atina’ beleyum, na madi’ ahi’ ko mongabali’.
14 Panyo de anak mo’ane anu madi’ osunat, na maka’ opoualiakon ahi’ bolimo hi’ otekeng dai’ sampotoutus. Maka’ ponsisik ia na mian ahi’ anu madi’ mombatuk uka anu tinipo’akonKu hi beleyum u uka.”
15 Lapas atu Ia binasisik mule’ atu hi Abraham na aitu Anu Nonsihang konyo, “Atu mule’ bengkele’um i Sarai na obunsang u uka na Kubali’imo ahi’ mehi’ osanggohi i Sara. 16 Maka’ Kubalakaati ahi’ na atu ia, da ia ko anak ahi’ mo’ane, anak ahi’ u oko Abraham. Kubalakaati ahi’, da saidi’ mae da’isan ahi’ na bangsa anu lengkat atu i lee’nyo, maka’ tiba pe’e to tomu-tomundo’ be da’isan ahi’ na anu lengkat atu i lee’nyo.”
17 Salataa ihongo i Abraham be sumo atu na poule’o ahi’ pinodupunyo na buku akaong i tano’ ka’ ia natindumon ka’ ia kinumojoomo ahi’ ka’ ia nosibasisik i kinyonyoa konyo, “Te dai’ minsoop i akan na kami dai’ mohumpak anak na aya aku sa’atumo na lonu tiba atu i Sara siompulu’o na lonu.” Ia kinumojoomo ahi’ na aitu i Abraham, maka’ atu ia nontutugimo hi’ aitu. 18 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na i Abraham ka’ pinoitanyo konyo, “De timbali, da atumo hi’ i Ismael na otekeng anakku hondo-hondo montumpui uka anu tinipo’akonum anu Nubee’ mae hiyau’.”
19 Panyo tinaaman nu Anu Nonsihang konyo, “Madi’ ahi’, misa’ ahi’ ko i Ismael na pombuntuianKu uka anu tinipo’akonKu hiyoo’, maka’ aitu hi’ bengkele’um i Sara. Maka’ gagana’ uka na ia ko anako hi’ mo’ane ka’ nusanggohimo hi’ i Ishak na aitu anak i Sara, aitu hi’ lee’nyo saidi’ mae na pombuntuianKu uka anu tinipo’akonKu hiyoo’ lambaakonnyo.
20 Panyo uka anu pinoitaum uka bau-baunyo nu i Ismael na Kupotuhu ahi’ singkona hi’ Kubalakaati na ia, da da’isan ahi’ tongko’ na lee’nyo saidi’ mae. Maka’ saidi’ mae ko anako ahi’ aha sampulu’ ka’ ua aha, anu hi’ timbali tu’a-tu’anyo nu kampung. Saidi’ mae na Kutili’o ahi’ da timbalimo hi’ bangsa anu daka’ na lee’nyo. 21 Lahi’ uka anu tinipo’akonKu hiyoo’ na maka’ anakum ahi’ i Ishak, anak i Sara na montumpui, misa’ ahi’ ko i Ismael. Maka’ uka dai’ salonu ia ko anako ahi’ na i Sara.” 22 Ia noko basisik atu hi Abraham susumo atu, Ia nambaamo ahi’ na aitu Anu Nonsihang ka’ pinala’iannyo na aitu i Abraham.
Bau-baunyo nu atu i Abraham sinunat
23 Ingkop salataa ihongo i Abraham na atu anu toka mae pinoto’i nu Tumpu na binatukannyomo ahi’. Manau’ pinaluso na aitu Anu Nonsihang, balomo hi’ singkaap sinunatnyo na i Ismael tiba atu aha batu-batuu to mo-mo’ane anu jinojoong atu hi Abraham, aitu anu ihampe atu i laigannyo tiba atu aha to botu-botuan to mo-mo’ane anu ingolinyo buu’o hi’ pinaha sunatnyo sina-sina atu. 24-25 Ingkop aitu mule’ lonu i Abraham tempo’nyo atu ia sinunat na siniompulu’o ka’ osio’ na lonu, aitu anaknyo i Ismael na sinampulu’o ka’ totolu na lonu na umunnyo. 26 Maka’ atu aha sinainsuna-sunatnyomo ahi’ atu sinansina na aitu i Abraham tiba anaknyo i Ismael, 27 tiba atu batu-batuu mian anu jinojoongo atu hi Abraham, anu i hampeje atu i laigannyo maumo anu ingolinyo nu doi utumae hi mian nu santano’an, sinainsuna-sunatnyomo ahi’ gampanyo ia.

18

Bau-baunyo nu atu mian aha totolu soo’ kinua hi Abraham
1 Ingkop atu kinoninsan atu sina-sina poule’o hi’ mae toka natupopia hi Abraham na atu i Yawe, kijo’ mae i ohani kau’ to daka-daka’ aitu kau’ i Mamre. Tempo’nyo atu lako-lakonyo suha-suhang atu i sabatan nu laigannyo, aitu i laigan atop kilit na i Abraham maka’ atu hi’ sansu’uno na sina tahahumo hi’ na singit. 2 Ingkop atu ia tinolotoa nokijo’ i jalan, tutuk tinopantak be ko mian aha totolu, madi’ ahi’ ko osumbu-sumbu’ pa’ lengkat mae sasuu iyaa, tutuk ahi’ atumo tinjo-tinjo atu gagana’ ohani ia. Salataa tinoanyo be atu ko mian na balomo hi’ ia tinuminjo ka’ ia nambaa ka’ mesiningkabotannyo na aitu aha, ka’ tokamo hi’ ia natindumon akaong i tano’, ponsisik ia moholomati hi’ aitu aha.
3 Ka’ ia binasisik konyo, “De mompaha sintoka atina’ hi kita totu’a-tu’anyo na kuaa pe’e ahi’ i laiganku, boli pe’e hi’ lamba-lambaa. 4 Ue mule’ bau pombaso’i tengke na kupokauje ahi’ na botuanku da nuboai mae da pombaso’i nu kita to tu’anyo-tu’anyo tengke. Uka na suhang pe’e ahi’, da milawe pe’e aya i hohung nu aya kau’. 5 Kaanon mule’ maka’ dai’ ahi’ kupaso, da komiu mongkaan pe’e ahi’, da boli hi’ komiu lu’us, moko kaan komiu mambaaje ahi’. Maka’ uka komiu noholomati hi’ mae aku soo’ mae kinua aya i laiganku botuan miu.”
Tinaman nu atu aha konyo, “Ii’ ma’ima’ ahi’ na de sumo itina’.”
6 Pinoko sisik u aha susumo atu balomo hi’ ia kinosia-sia’ ninsusule’ nokijo’ i laigan ka’ toka sinisiknyo atu hi bengkele’nyo i Sara konyo, “Jo, palia’ lako’ mae pongala taligu uampulu’ na kilo anu mosi pa’ima’ ka’ obau loti!”
7 Toka atu ia nopalai mule’ ahi’ nokijo’ i anu pipinompotuu’annyo potu’on ka’ toka pinile’annyo na atu sapi’ anu dai’ suluu, da monguha’ na antoknyo tiba matami’ ka’ ingalanyo na atu sambatu ka’ toka binee’nyo atu hi botuannyo. Tinoka atu hi botuannyo na balomo hi’ kinolotnyo ka’ toka kinola’nyo na aitu antoknyo. 8 Manau’ nasasako, lako’ mule’ ahi’ ingala i Abraham na atu susu nu sapi’ uangahan tiba atu antoknyo anu nasa-nasasako ka’ toka pinotimpasakonnyo atu hi aha-aha totolu. Ingkop atu lako-lakonyo aha mongkaan atu i hohung nu atu kau’, aitu i Abraham na ia sinaintinjomo ahi’ atu oha-ohani aitu aha.
9 Ingkop atu manau’ aha noko kaano pinokilawamo hi’ nu aha atu hi Abraham konyo, “Te uka bengkele’um i Sara na iyaa mae?”
Tinaman i Abraham konyo, “Ia na kijo’ ahi’ i uno nu laigan.”
10 Tinoka sumo atu Ia binasisiko ahi’ atu hi Abraham konyo, “Uka dai’ to salonu sumo atu poule’ hi’ mae aku toka modumpak hi komiu. Ingkop toka mae Kutokai na ko anako ahi’ samian temba-tembang atu hi bengkele’um i Sara anak ahi’ mo’ane.”
Joo, na maka’ atu i Sara utu hi’ mae i sambiha’ u pontumban nu atu laigannyo utumae i hiku nu aitu aha lewa’ ahi’ mompotombihing atu anu nu sisik nu aha. 11 Ingkop atu mule’ hai Abraham tiba atu bengkele’nyo i Sara, maka’ mosa’angu’ hi’ motu’amo na butong. Maka’ aitu i Abraham ilangkai’o ahi’ aitu mule’ i Sara maka’ binengkele’o ahi’ madi’o ahi’ dai’ moko kandung hiko’. 12 Salataa ihongo i Sara be sumo atu na ia kinumojoomo ahi’ i kinyonyoa konyo, “Te minsoop i akan na dai’ kuta’up na kaima’an susumo atu mohumpak anak, na aku monsaihoyo-hoyot atu tu’anyongku i Abraham na atu ia langkai’o ahi’?”
13 Tinoka sumo atu pinokilawamo ahi’ i Yawe atu hi Abraham konyo, “Te kadaka’ ia mongkokojoi mae uka anu Kusisik na i Sara, madi’ upolinganga’ na ia dai’ mohumpak anak naumo bengkele’o? 14 Te hi Yawe apa na madi’ u pokoala Nubau? Na hi Ia na buu’ ahi’ nupokoala. Maka’ susumo hi’ nautu anu pinoko sisikKumo, to salonu sumo atu poule’ mule’ mae Aku toka aya hiyoo’ na maka’ Kutokai mae ko anako ahi’ samian mo’ane na aitu i Sara.”
15 Salataa ihongo i Sara be sumo atu na ia natakuto ahi’ ka’ pinojalonyo ahi’ konyo, “Te aku kinumojoo mule’!”
Panyo tinaaman nu Tumpu konyo, “Te soso’i mojalo na uka totu’u ahi’ oko kinumojoo!”
Bau-baunyo nu atu i Abraham nomoita hi Anu Nonsihang da boli hi’ uhopu’i na Sodom
16 Lapas atu na pinala’iano ahi’ nu aitu aha na atu laigan hai Abraham ka’ aha nindako nokita’ i anu gagana’ panimbuluon. Tinoka i kita’ i panimbuluon na tokamo hi’ tinimbangnyo nokayong na kota’ u Sodom. Aitu mule’ i Abraham maka’ dai’ ahi’ nojajalan aitu aha.
17 Ingkop atu lako-lakonyo aha nojajalan mambaa, soo’o hi’ Ia nosi basisik i kinyonyoa na aitu i Yawe konyo, “Pa’ Kusisik atu hi Abraham na anu Kubau akaong i kota’ u Sodom kabai? 18 Maka’ atu hi’ i Abraham na anu mompolee’, da saidi’ mae da’isan ahi’ tongko’ na lee’nyo timbalimo hi’ bangsa anu talenga’nyo tiba mahoson. Maka’ aitu hi’ ia na pombalakaatianKu batu-batuu bangsa anu aya i buan nu tano’. 19 Tiba mule’ pinile’an ka’ pinosi potadengKu, da toka hi’ ia na tio-tio hi’ upotingaan na to ana-anaknyo ko toka-tokanyo lee’nyo saidi’ mae, da toka hi aha nubatuk ahi’ mae na anu Kupotingaan. Da toka hi aha na lahi’ anu ma’ima’ tiba monsongka’ mae kinyonyoangKu na nubau, da loloi’nyo uka anu pinoko tipo’akonKumo hi ia na tio-tio hi’ Kubuntui.”
20 Tinoka sumo atu Ia binasisiko ahi’ atu hi Abraham na i Yawe konyo, “Uka na maka’ ihongongKumo ahi’ mae na loboo’ nu aha mian saga’at anu lewa’ ulusa’ nu akaong aha mian nu Sodom tiba Gomora. Mosa’angu’ hi’ liba-liba’ na aha mombau ma’ide-idek. 21 Ingkop uka na dai’ ahi’ Aku mokayong, da me Kutoa pa’ totu’u na uka loboo’ anu lewa’ Kuhongo kabai na madi’. Da toka hi’ Kusumbu’ pa’ toka iyaa na lewa’ aha mombau ma’ide-idek.”
22 Lapas atu na balimo hi’ aha nobioho’ na aitu ua-ua aha ka’ aha nambaa ilaus nokayong i Sodom, mehi’ atu i Abraham ka’ i Yawe na dai’ sinainjoong i atu. 23 Ingkop atu manau’ pinaluso na aitu ua-ua aha, lako’o hi’ dinesek i Abraham na aitu i Yawe ka’ toka pinokilawanyo konyo, “Pa’ totu’u tokamo nusaihopu-hopu’i na mian ma’ima’ gampanyo mian ma’idek? 24 Pa’ toka atina’ hi Kita tataap ahi’ ohopu’i na kota’ aitu de alimu’nyo dai’ ko mian ma’ima’ to aha limampulu’ i kota’ aitu. Kabai na madi’ ahi’ ko totu’u nuhopu’i, maka’ ko aitu aha anu lima-limampulu’ na mian ma’ima’? 25 Maka’ atina’ hiYoo’ na malingkoyaa ahi’ madi’ hi’ ko minsoop i akan na mompokakanaakon monsaimpate-patei mian ma’ima’ gampanyo mian ma’idek. Maka’ de Nuedeimo na kota’ aitu, na bailako’ ahi’ toka atina’ hiYoo’ nupokakanaakono ahi’ na mian anu ko sala’ ka’ mian anu madi’ ko sala’. Panyo atu na liasakon ahi’ majo’o-jo’on. Maka’ atina’ ahi’ Kita na pu’unyo nu hukum aya hi’ iwi-iwi’ na mian aya i buan nu tano’. Ingkop atu na malingkoyaa ahi’ beleYum mohukum akaong aha na lahi’ anu sahondo-hondonyo.”
26 Tinaman i Yawe konyo, “De alimu’nyo toka Kuhumpak dai’ to aha limampulu’ na mian ma’ima’ akaong i kota’ u Sodom, na madi’ ahi’ ko totu’u Kuedei na kota’nyo, maka’ monginau’ ko aha anu lima-limampulu’ na mian ma’ima’.”
27 Ihongo i Abraham be sumo atu na pinontami nu Tumpu na poule’o ahi’ ia binasisik, konyo, “Uka tabea’je ahi’ uka dai’ poule’ monsumpak uka anu sinisikku nautu, da toka atina’ hi Kita na boli hi’ Kita pusa. Maka’ osanannyo na madi’ ahi’ ko aku moko samposisik Kita maka’ aya aku na anu hi’ madi’ ko patu-patunyo maka’ lahi’ manusia biasa. 28 Panyo da poule’ pe’e kupokilawa, de alimu’nyo me to aha patompulu’ ka’ olima’ na mian ma’ima’ akaong i kota’, mosiaa? Pa’ tataap ohopu’imo na akaong miannyo tiba kota’nyo?”
Tinaman i Yawe konyo, “Na madi’ ahi’ ko Kuhopu’i na miannyo tiba kota’nyo na de dai’ Kuhumpak aha patompulu’ ka’ olima’ na mian ma’ima’.”
29 Toka atu poule’ mule’ pinokilawa i Abraham konyo, “De alimu’nyo me to aha patompulu’ na mian ma’ima’ na mosiaa?”
Tinaman i Yawe konyo, “Na maka’ madi’ ahi’ ko totu’u Kuhopu’i na miannyo tiba kota’nyo, maka’ monginau’ kijo’ aha anu pato-patompulu’ na mian ma’ima’.”
30 Toka atu poule’ mule’ ia binasisik na aitu i Abraham konyo, “Tabea’je ahi’ Kita Tumpu uka ingkat tutuk saja’o monsamposisik bolije hi’ Kita pusa, maka’ de alimu’nyo memo to aha tolumpulu’ na mian ma’ima’ anu akaong i kota’ u Sodom, na pa’ mosiaa?”
Tinaman i Yawe konyo, “Na maka’ madi’ ahi’ ko totu’u Kuhopu’i na miannyo tiba kota’nyo.”
31 Lapas atu poule’ mule’ pinokilawanyo konyo, “Uka tabea’je ahi’ tutuk saja’ monsamposisik Kita Tumpu bolije hi’ Kita pusa, lahi’ da poule’ pe’e kupokilawa de alimu’nyo me to aha uampulu’ na anu ohumpakTo akaong i kota’ u Sodom na mian ma’ima’, mosiaa na toka atina’ hi’ Kita?”
Tinaman i Yawe konyo, “De alimu’nyo toka Kuhumpak dagi’ aha to uampulu’ na mian ma’ima’ na maka’ madi’ ahi’ ko totu’u Kuhopu’i.”
32 Toka atu poule’ mule’ ia binasisik na i Abraham konyo, “Uka tabea’je ahi’ hi Kita Tumpu bolije hi’ Kita pusa na aya aku tutuk saja’o monsamposisik. Panyo uka na lamo hi’ santaa’ na dai’ kupokilawa, de alimu’nyo me to aha sampulu’ na ohumpakTo dai’ mian ma’ima’ na pa’ mosiaa?”
Tinaman mule’ i Yawe konyo, “Maumo me to aha sampulu’ na mian ma’ima’ akaong i kota’ maka’ madi’ ahi’ ko totu’u Kuhopu’i na miannyo tiba kota’nyo.”
33 Ingkop atu Ia noko basisik atu hi Abraham, Ia nambaamo ahi’ na aitu i Yawe. Aitu mule’ i Abraham maka’ poule’o ahi’ ia ninsusule’ nokijo’ i laigannyo aitu laigan atop kilit.

19

Bau-baunyo nu atu mian nu Sodom lewa’ nombau ma’ide-idek
1 Ingkop aitu mule’ posaihon i Yawe na manau’ pinala’iannyomo na hai Abraham, aha ilauso ahi’ nokayong i kota’ u Sodom tinoka i kayong, na pinihimo ahi’. Ingkop aitu mule’ i Lot na suha-suhang ahi’ atu i sabatan nu kota’ u Sodom. Ingkop manau’ labot tinoanyo be ko posaihon i Yawe ua aha, na balomo hi’ ia nolengkat ka’ me siningkabotannyo ka’ tokamo hi’ pinodupunyo na buku ka’ ia natindumon akaong i tano’ atu i ahop nu atu ua-ua aha, ponsisik ia moholomati hi’ aha. 2 Toka atu ia binasisiko ahi’ konyo, “Kita totu’a-tu’anyo, soo’ pe’e hi’ kuaa kijo’ i laiganku botuan miu, da tiba tengke na soo’ ahi’ obaso’i miu ka’ laus soo’ kahoyotan miu. Mapatas dodop de kahanda’ miu komiu dumodop, dumodopje ahi’ na komiu mambaa.”
Panyo tinaaman nu aitu ua-ua aha konyo, “Bakaso ahi’ i ayamo, kami hoyoto ahi’ aya i lapangan nu kota’.”
3 Panyo tinoka atu hi Lot na pagalamo hi’ kinakase’nyo da soo’ pe’e hi’ kuaa atu i laigannyo, tinoka atu hi pokauhon nu Tumpu atu ua-ua aha na pinotuhunyomo ahi’ aha nambaamo ahi’ ka’ nojajalan atu i Lot soo’ kinua atu i laigannyo. Manau’ aha tinokamo kijo’ i laigan na balomo hi’ pinokau i Lot na atu botuannyo da lako’ montunu loti bau pompaso aitu aha. Ingkop manau’ pinoko potalakana’nyomo na kaanon aha nongkaano ahi’.
4 Aha noko kaan, ma’isa pe’e hi’ toka aha ihoyot, tinopitokamo hi’ mae na to mo-mo’ane nu atu kota’ u Sodom. Maka’ lengkat pe’e hi’ anu to tu’a-tu’a ko toka-tokanyo to oli-olitau anu atu i kota’ buu’o hi’ mae nonsaintoka-toka ka’ toka mae tinikubannyo na atu laigan i Lot. 5 Ka’ toka mae aha noloboo’ konyo, “Lot iyaa mae na uka mian anu toka mae jinojoong hiyoo’? Sabatakon mae da labot osampohoyot mami na itina’ aha!”
6 Salataa labot ihongo i Lot be atu loboo’ u mian utu mae i sambiha’ u laigan, na ia nosabato hi’ mae ka’ poule’ tinumbannyo na aitu pontumban aya mae i hiku 7 ka’ ia binasisik konyo, “Boli hi’ sumo itina’ kita sangalu, ma’idek na anu obau, kupoita ahi’ hi kita sangalu, da boli hi’ lako’ mombau ma’ide-idek utu hi aha anu soo’ mae kinua aya i laiganku! 8 Sahanyo hi’ utu posi anakku ua aha anu dai’ langkoyang, ma’isa toho’ nonsaihoyo-hoyot mo’ane na kusabatakon mae hi komiu da kahanda’je ahi’ pa’ labot oposiaa miu, panyo da utu aha anu toka mae jinojoong aya i laiganku na boli hi’ lako’ opoposianto, maka’ utu tokamo mae aha jinojoong aya i laiganku, na tio-tio hi’ kujagai da aha kopi-kopian ahi’!”
9 Ihongo nu atu aha to mo-mo’ane nu kota’ u Sodom be sumo atu na sisik i Lot, na tinaamannyomo ahi’ konyo, “Popolua boli labot mongompo kami! Te oko misa’ mian nu santano’an anu la tinumoka, da toka mae kobubuun oko mongatun aya kami? Lako’ popoluai! De madi’, na maka’ okomo ahi’ na tahuu ma’idek na kami molusa’ ka’ itina’ aha anu toka mae jinojoong atina’ i laiganum!” Tinoka sumo atu na aitumo hi’ i Lot na toka sinusuulakon nu aitu to mo-mo’ane nu Sodom nokita’ i pontumban nu aitu laigan konyo da toka oedei na pontumban.
10 Tinoka sumo atu na balomo hi’ lako’ mae tinaka’ u aitu pokauhon nu Tumpu na aitu i Lot utumae i sambiha’ u pontumban ka’ sinobakonnyo noutu i unonyo ka’ tinumbannyo na aitu pontumban. 11 Ka’ pinisokannyo na aitu to mo-mo’ane nu Sodom batu-batuu anu atu mae i sambiha’ u laigan. Ingkop atu mehi’ toka lewa’ aha nahakanyangan atu i ohani pontumban, panyo ka’ madi’o ahi’ ihumpaknyo na pontumban nu sabatan maka’ atu madi’o ahi’ utoa-toa nu aha.
Bau-baunyo nu atu i Lot nalai lengkat i kota’ u Sodom
12 Toka atu pinokilawamo ahi’ nu aitu pokauhon nu Tumpu aitu ua-ua aha hi Lot konyo, “De dai’ oko ko utus anu aya i kota’ na lako’o ahi’ me poboa ka’ pala’iimo ahi’ na kota’ aya. De oko ko anak to mo-mo’ane kabai anak to bo-boune na lambaamo ahi’ ka’ poboa tiba po’alaum tiba to utu-utusum anu aya i kota’ opoboamo ahi’ iwi-iwi’ ka’ lako’o ahi’ pala’ii na kota’ aya! 13 Maka’ aya kami na sinai hi’ mae i Yawe, da toka mae mohopu’i ka’ mongedei kota’ aya. Maka’ loboo’ u mian saga’at lewa’ tolo baik mosa’angu’ hi’ na’ideko na kota’ aya, na ihongoNyomo hi’ mae, mokonyo’ atu kami sinaiNyo mae da mohopu’i kota’ aya.”
14 Ingkop ihongo i Lot be sumo atu, na ia nambaamo ahi’ ka’ lako’ mae siningkabotannyo na aitu to oli-olitau aitu anu memenonguna’i aitu anaknyo ua-ua aha ka’ toka sinisiknyo konyo, “Indamo hi’ da sampa opala’into na kota’ aya, maka’ nuedeimo i Yawe!” Panyo tinoka atu hi aha na konyo aupe’e saba’ lahi’ biang na aitu i Lot.
15 Ingkop atu malia-liana na saja’o ahi’ usia’ nu aitu pokauhon i Yawe na aitu i Lot da jongan ahi’ mambaa. Konyo, “Lako’o hi’ lambaamo ka’ poboa na atu bengkele’um tiba anakum aitu ua-ua aha ka’ sampamo hi’ opala’ii na kota’ aya, da manau’ uhopu’imo i Yawe na kota’ aya boli hi’ singkona komiu silaka!”
16 Panyo tinoka atu hi Lot na ia nohua’o ahi’ na kinyonyoa na mambaa, salataa tinoa nu aitu pokauhon i Yawe be atu madi’ jongan mambaa, na lako’o hi’ tinaka’nyo na aitu i Lot tiba atu bengkele’nyo sagala atu to ana-anaknyo ka’ pinoboanyo sinabatakonnyo noutu i sambiha’ u kota’, da aha kopi-kopian ahi’. Binau nu pokauhon i Yawe sumo atu maka’ atu i Lot na kinalibosan ahi’ i Yawe. 17 Ingkop manau’ tinokamo utu mae i sambiha’ u kota’ binasisiko ahi’ na atu samian na pokauhon i Yawe konyo, “Lako’ sampa popalai ka’ jongan pala’ii na tampat aya, da boli komiu singkona silaka. Boli komiu tolosiloi mae ka’ montoa mae aya kota’ u Sodom tiba soo’ milawe boli ahi’, de ma’isa pe’e opala’ii miu na aya bangka’nyo. De komiu mongkahanda’i, da kopi-kopian na malai ahi’ mokita’ i to pani-panimbuluon!”
18 Tinaman i Lot konyo, “De timbali toka hi kita Tu’anyongku na boli hi’ kami osai malai mokita’ i bungkutnyo aita’ maka’ majo’on ahi’! 19 Totu’u ahi’ libosto mae hiyau’ na mosa’angu’ hi’ daka’, maka’ toka hi’ mae ilumpatanNto da aku kinopi-kopian. Panyo de aku osai malai mokita’ i to pani-panimbuluon na tahahumo hi’ majo’on. Ingkop aku mompipopalai mokita’ ma’isa pe’e hi’ kutoka na ata’ mae to pani-panimbuluon, oedeimo ahi’ na aya kota’ u Sodom jo na singkonamo hi’ aku silaka gampanyo aya kota’. 20 Ingkop uka de banggan toka atina’ hi kita tu’anyo, na ajo’ da kita pe’e be singkona hi’ montoa ko kota’ ahi’ ajo’ anu ohani da sahanyo hi’ kami mopalai mokijo’, kami malaimo ahi’ mokijo’ i kota’, da kami kopi-kopian ahi’.”
21 Tinaman nu atu pokauhon i Yawe samian konyo, “Timbali ahi’ lako’ palai mokijo’, maka’ kota’ aijo’ na madi’ ahi’ ko kuedei. 22 Lahi’ sampa hi’ popalai malia-lia’ mokijo’, maka’ de ma’isa komiu toka i ajo’ na ma’isa hi’ ko lako’ kuedei na to kota-kota’ anu i aya.” Ingkop kota’ aitu na manau’ na lewa’o hi’ sinanggohan Zoar maka’ atu hi’ sinisik i Lot kota’ ite’.
Bau-baunyo nu Anu Nonsihang nohopu’i kota’ u Sodom tiba Gomora
23 Ingkop atu manau’ aha nambaamo, tinokamo kijo’ i kota’ u Zoar na tinolo hinsi’o ahi’.
24 Salataa aha sinaintoka kijo’ kota’ u Zoar na hai Lot, balomo hi’ mae tinili’ i Yawe da ihimpuasan mae susumo ujan nokayong i Sodom tiba Gomora na aitu batu panyo ka’ atu apu ahi’, moak ahi’ lengkat mae kita’ i langit nokayong i Sodom tiba Gomora. 25 Ingkop atu kota’ u Sodom tiba Gomora na nopapu ahi’ iwi-iwi’ tiba-tiba miannyo, sanggonyo anu atu i bangka’nyo aitu, na nopapuu ahi’ iwi-iwi’ tiba sanggonyo anu lubat mehi’ agoi. 26 Panyo tinoka atu hi bengkele’ i Lot lako-lakonyo aha mopalai tutuk ahi’ ia tinolo tinjomo ka’ tinolosiloi nokijo’ i kota’ u Sodom. Salataa sinumo atu na tinili’o ahi’ i Yawe, da nongabali’ nimbatu sambu-sambutong susumo ambai batu.
27 Ingkop atu mule’ i Abraham, kino uansinanyo sinaimpaliana ia nobulaamo ahi’ ka’ ia dinumodop nokita’ i panimbuluon aitu anu sala-sala’je pinompaha kabotannyo i Yawe. 28 Tinoka i kita’ tokamo hi’ tinimbangnyo sasuu nokayong kota’ u Sodom tiba Gomora pinosilele’nyo na batu-batuu tano’ anu atu i bangka’nyo aitu, tinoanyo na tibuk natombo’o susumo tibuk nu hopun tinumubuno nokita’ i langaa.
29 Ingkop sinumo atu na bau-baunyo nu Anu Nonsihang nongedei atu to kota’-kota’ anu atu i bangka’nyo anu kikinajojoongan hai i Lot, tiba nohopu’i miannyo. Panyo aitu i Abraham na maka’ saja’ ahi’ mae inginau’ nu Anu Nonsihang, mokonyo’ aitu i Lot pinosalamatNyo madi’ ahi’ ko sinaihopu-hopu’an i Yawe gampanyo mian anu atu i to kota’-kota’ aitu.
Bau-baunyo nu atu i Lot tinimbali tuusanan nu aha mian nu Moab ka’ mian nu Amon
30 Ingkop atu mule’ i Lot maka’ ia natakut ahi’ na jojoong atu i kota’ u Zoar. Tinoka sumo atu na poule’o ahi’ pinala’iannyo na aitu kota’ u Zoar ka’ pinoboanyo na aitu anaknyo to bo-boune ua aha, ka’ aha nambaa ka’ toka aha jinojoong kita’ i liang anu kita’ mae i to pani-panimbuluon.
31 Manau’ tokamo aha jinojoong, gagana’ piniin binasisiko ahi’ na aitu anak i Lot aitu tumpenyo atu hi utusnyo hiko’ konyo, “Aya na maka’ aya kaho nu aya anu kajo-kajojoonganto na maka’ madi’ ahi’ ko to mo-mo’anenyo anu timbali lako’ bau posoaanto susumo atu anu lewa’ ubau nu mian ko da-ko da’isan, jo utu tumanto montampu’unimo ko langka-langkai’nyo. 32 Uka na lahi’ lako’ obee’into anggun da nuinum da manau’ manjoo’ na nuinum otoa ia malangumo lako’o hi’ kita monsaihoyo-hoyot ia, da manau’ kita timbali hi’ mohumpak anak lengkat hi ia.”
33 Ingkop pihi-pihi atu lako’o hi’ binee’annyo anggun na aitu tumanyo da ia bina’inum, manau’ ia nalangumo, ninsoopo ahi’ na aitu anaknyo tumpe ka’ toka ia nonsaihoyo-hoyot aitu tumanyo. Jo na tinoka atu hi Lot na maka’ madi’o hi’ gagana’ sinumbu-sumbu’nyo na anu toka mae binau nu atu anaknyo, maka’ atu ia nalangumo hi’ tongko’.
34 Napatas dodop binasisiko ahi’ na aitu anak i Lot tumpe atu hi utusnyo konyo, “Nautu pihi-pihi na aku nonsaihoyo-hoyoto ahi’ tumanto, ingkop saidi’ pihi poule’ ahi’ lako’ obee’into anggun, da ia monginum. Manau’ ia malangumo minsoopo ahi’ na oko ka’ toka monsaihoyo-hoyot ia. Obau hi’ sumo atu, da tataap ahi’ kita mohumpak lee’ lengkat hi tumanto.” 35 Ingkop atu pihi-pihi tinotu’u ahi’ lako’ hi’ binee’an nu aha anggun na aitu tumanyo da ia nonginum, manau’ nanjoo’o na inginumnyo ia nalangumo ahi’. Manau’ tinoa nu atu anaknyo nalangumo ninsoopo ahi’ na aitu anaknyo tampalui’ ka’ toka ia nonsaihoyo-hoyot aitu tumanyo. Panyo tinoka atu hi Lot na madi’o hi’ gagana’ sinumbu-sumbu’nyo na atu anu toka mae binau nu atu anaknyo tampalui’ maka’ atu ia nalangumo hi’ tongko’.
36 Ingkop atu manau’ na buu’o ahi’ aha kino hiko’ i butong na aitu anak i Lot ua-ua aha, lengkat ahi’ atu hi posi tumanyo. 37 Manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane na atu hi anaknyo tumpe, sinanggohannyomo ahi’ i Moab. Ingkop aitu hi’ ia na tusanan nu aha mian nu Moab susumo uka. 38 Aitu mule’ hi anaknyo tampalui’ maka’ manau’ ihampemo singkona hi’ anak mo’ane sinanggohannyomo ahi’ i Ben-Ami, aitu hi’ ia na tusanan nu aha mian nu Amon susumo uka.

20

Bau-baunyo nu atu i Abraham ka’ i Abimelekh
1 Ingkop atu gagana’ piniin na atu hai Abraham jinojoong i atu, na pinoboanyomo ahi’ na atu miannyo tiba potu’on ka’ aha nambaa nokijo’ i sasuu selatan. Tinoka i kijo’ na tokamo hi’ pinoule’Nyo na aitu laigan atop kilit ka’ aha jinojoong i atu, atu i olot u tano’ Kades ka’ tano’ Syur. Tokamo hi’ aha jinojoong kijo’ i Gerar pea-pea’, 2 manau’ aha jinojoongo i kijo’ na lewa’ sinisik i Abraham hi mian konyo, “Aitu i Sara na utusku ahi’.” Tinoka sumo atu na pinokaumo ahi’ i Abimelekh atu tomundo’ u Gerar na pokauhonnyo, da pinoboaakonnyo nokijo’ i laigannyo na aitu i Sara.
3 Jo atu pihi-pihi ingipinyomo ahi’ na Anu Nonsihang toka mae natupopia hi ia ka’ binasisik konyo, “Atina’ maka’ oko Kupateimo ahi’ maka’ atina’ lako’o ahi’ oko nongala boune anu ko osoanyomo.”
4 Ingkop salataa ihongo i Abimelekh be sumo atu na tinaamannyomo ahi’ konyo, “Te aku tiba utu mianku sala’ mule’, maka’ aku nontoongi pe’e i Sara na ma’isa ahi’. Ingkop ohopu’intomo na susumo aya kami anu madi’ ko sala’? 5 Maka’ posi kita’ Tumpu pe’e na malingkoyaa ahi’ osumbu’To, posi nganga’ ahi’ i Abraham na nosi basisik mae hiyau’ konyo utusku, posi i Sara pe’e na singkona hi’ nonsisik konyo utusku. Ingkop aya anu kubau na lengkat ahi’ i kinyonyoa ma’ima’ madi’ ahi’ ko sala’ na aku mombau susumo aya.”
6 Ingkop tinaaman mule’ nu Anu Nonsihang na atu ingipinyo konyo, “Sa’ totu’u ahi’ Kusumbu’ ahi’ na atina’ anu binauum lako’ oko nongala i Sara na ma’ima’ ahi’ na kinyonyoaum, aitu na mokonyo’ madi’ ahi’ ko pinobakasKu na lako’ oko monsala’ toongi i Sara, binaungku sumo atu da boli hi’ totobo’ na lako’ oko mombau ma’ide-idek. 7 Jo uka, na osule’akon ahi’ hi Abraham na atina’ i Sara bengkele’nyo, maka’ ia na nabi ahi’, da lako’o hi’ oko nu poitaakon, da boli hi’ beleyum silaka. Maka’ de madi’, usule’akon na maka’ polo’o Kuposohop tou-touka hiyoo’, oko komiu sa’angu’ na laigan tiba mianum Kuhopu’imo ahi’.”
8 Ingkop napatas dodop sinaimpaliana balomo hi’ ia nobulaa na i tomundo’ ka’ pinaha laganyo na batu-batuu mian anu atu i laigannyo ka’ labot pinaha sisiknyo atu hi aha na atu anu toka mae sinisik nu Anu Nonsihang hi ia atu pihi-pihi. Tinoka atu hi aha na aha natakuto hi’ tongko’. 9 Tinoka sumo atu na sinaimo ahi’ i Abimelekh na mian da me opoboa na i Abraham da mompaha kabot pe’e ia. Manau’ ia tinokamo laboto hi’ binasisik na aitu i Abimelekh konyo, “Pitoa na atu anu binauum mae hi kami! Te aku toho’ nombau sala’ hiyoo’ da oko monsaduakon mae da kami monta’up ideknyo susumo aya na aku tiba mianku? Maka’ bauon anu sala’ susumo atina’ na madi’ ahi’ ko kona na toka mae obau aya hiyau’. 10 Te apa na nukahanda’i ka’ atu tutuk toka mae oko mombaleko’i susumo atina’ toka mae monsisik utusum na i Sara?”
11 Tinaman i Abraham konyo, “Dee’ a pinontutugingku mian anu i aya na buu’ ahi’ mombahaakon atulan nu Anu Nonsihang. Ingkop de kusisiko bengkele’ku na aitu i Sara na maka’ laboto hi’ aku nupatei nu mian ka’ u ala na aitu i Sara bau bengkele’nyo. 12 Tiba mule’ maka’ aitu i Sara na motoutus ahi’ sa-sa’angu’ ahi’ na tuma lahi’ tina na kami ko posi tina-tina ahi’. Ingkop uka manau’ bubuu’o kami tinu’a na kami nosoamo ahi’. 13 Ilapas atu manau’ aku pinokaumo mae nu Anu Nonsihang da opala’ii na toutu-utusku ka’ mambaa balinjo-linjo’ na sinisikumo ahi’ hi bengkele’ku kongku, ‘De totu-totu’u hi’ oko monginau’ mae aya aku da aku kopi-kopian, na de nupokilawa nu mian na osisik ahi’ kita na motoutus ahi’.’ ”
14 Ingkop atu manau’ nombohokoto na i Abraham binasisik na balomo hi’ sinule’akonnyo atu hi Abraham na aitu i Sara bengkele’nyo. Ka’ pinaka bee’annyo mule’ ahi’ hadia na aitu i Abraham susumo atu potu’on sapi’ tiba domba tiba to botu-botuan to mo-mo’ane ka’ to botu-botuan to bo-boune. 15 Toka atu poule’ mule’ ia binasisik na aitu i Abimelekh konyo, “Aya mule’ tano’ku na lako’o ahi’ opile’i na anu nukaima’i nuala, da bau kajojoongan miu.”
16 Lapas atu ia binasisik mule’ ahi’ atu hi Sara konyo, “Toka mule’ atina’ hiyoo’ Sara, uka na binee’kumo ahi’ hi Abraham utusum na doi pelak samadala na takeannyo bau hadia, da bau hi’ ponsisik toka hi mian anu nojajalan mae beleyum, oko na molonde’ ahi’ madi’ ahi’ koko sala’.”
17 Tinoka sumo atu tokamo hi’ pinoitakon i Abraham hi Anu Nonsihang, na aitu i Abimelekh, da poule’ ia nahoson. Aitu mule’ bengkele’nyo tiba to botu-botuannyo to bo-boune tinili’Nyomo ahi’ da poule’ ahi’ aha kino anak. 18 Maka’ atu manau’ ingalamo i Abimelekh na aitu i Sara na tinili’o ahi’ i Yawe na batu-batu to bo-boune anu atu i laigan i Abimelekh, da madi’o ahi’ totobo’ na aha ko anak.

21

Bau-baunyo nu kinahampean i Ishak
1 Ingkop atu mule’ anu tinipo’akon i Yawe hi Sara maka’ binuntuanNyomo hi’ mae, binalakaatanNyomo ahi’, 2 da kino hiko’ i butong na aitu i Sara. Manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane, anak ahi’ i Abraham uka anu ila-ilangkai’o. Maka’ tinoka i tempo’nyo nu anu tinipo’akon i Yawe na ihampemo ahi’ na anak atu hi Sara. 3 Manau’ ihampemo na sinanggohano ahi’ i Abraham i Ishak na aitu anak. 4 Ingkop aitu mule’ anu pinoto’i nu Anu Nonsihang hi Abraham maka’ binatukannyomo ahi’, tinoka ialun sinunatnyomo ahi’ na aitu anaknyo i Ishak. 5 Lonu mule’ i Abraham tempo’nyo atu kino i Ishak na sina’atumo na lonu.
6 Ingkop aitu mule’ i Sara, manau’ kino i Ishako na ia binasisiko ahi’ konyo, “Uka na aku tinili’ ahi’ mae nu Anu Nonsihang, da aku kumojoo ahi’ nujama’. Maka’ tiba pe’e mian utu mae anu mohongo mae aku dai’ nompohampe anak be maka’ singkona hi’ buu’ majama’ susumo aya aku.” 7 Pinatituduakonnyo mule’ konyo, “Maka’ nautu i mona na madi’o ahi’ koanu moko taloakon na mian hi Abraham, aku dai’ mompohampe ka’ montembang anak. Panyo uka na toamo atu, nanaumo pe’e atu i Abraham langkai’o be tataap ahi’ dai’ aku kino anak hi’ ia.”
Bau-baunyo na atu i Hagar ka’ i Ismael ilaa’ hai Abraham ua hai Sara
8 Ingkop aitu mule’ i Ishak maka’ saja’o ahi’ kino tu’a-tu’anyo, manau’ madi’o natitembang atu hi tinanyo na ia ilumomboto ahi’ na aitu i Abraham atu lombot ahi’ daka’ mongkajama’i aitu anaknyo.
9 Manau’ aha ilumomboto tinoa i Sara be lewa’o nubia-biangakon i Ismael na aitu anaknyo i Ishak, 10 ia pinusamo ahi’ ka’ lako’o hi’ sinisiknyo hi Abraham konyo, “Lako’o hi’ osai na aitu botuanto boune tiba atu anaknyo, maka’ aitu i Ismael na madi’ ahi’ tongko’ timbali na mohumpak bagian atu halataaum. Tio-tio hi’ atu i Ishak na montumpui atu halataa iwi-iwi’.”
11 Jo tinoka atu hi Abraham na ia na’ideko ahi’ tongko’ na ia nontutugi, maka’ osai jo atu i Ismael singkona hi’ anaknyo. 12 Panyo tinoka sumo atu na tokamo hi’ mae binasisik atu hi Abraham na Anu Nonsihang konyo, “Boli hi’ ma’idek na oko montutugi utu i Ismael tiba i Hagar botuanum, obatuk ahi’ na atina’ anu sinisik i Sara hiyoo’. Maka’ lee’um uka anu tinipo’akonKu hiyoo’ na lengkat ahi’ atu hi lee’ i Ishak. 13 Panyo ka’ atu mule’ i Ismael na singkona hi’ Kutili’ da da’isan ahi’ na lee’nyo da saidi’ mae timbalimo hi’ sa’angu’ na bangsa, maka’ atu ia singkona hi’ anakum.”
14 Ingkop napatas dodop sinaimpaliana, ia nobulaamo ahi’ na aitu i Abraham ka’ lako’ pinoguhatakonnyo na bokung tiba aitu una’an ue anu koko uenyo anu binau lengkat i kilit u potu’on ka’ pinosimbuakonnyo atu i oa i Hagar ka’ sinainyo tiba aitu anaknyo i Ismael. Tinoka sumo atu aha nambaamo ahi’ na aitu hai Hagar tiba aitu anaknyo i Ismael ka’ toka aha binalinjo-linjo’ atu i tano’ kuun ohani Bersyeba.
15 Manau’ soo’o ningkot na aitu ue anu bibinoanyo, na pinala’iano ahi’ i Hagar na aitu anaknyo atu i hohung u kau’ kodo-kodo’ 16 ka’ ia nambaa gagana’ majo’on to sa’atu na meten sumo atu ka’ toka ia sinumuhang i kijo’ mae ka’ lewa’o hi’ ia ihumaang daka-daka’. Maka’ atu tinutugannyo i kinyonyoa konyo, “Mosa’angu’ hi’ madi’ kupoko tahan na montoa atu anak silaka.”
17 Ingkop atu mule’ haang i Ismael maka’ ihongomo hi’ mae nu Anu Nonsihang ka’ inginau’nyomo hi’ mae. Tinoka sumo atu na binasisiko hi’ mae na pokauhon nu Anu Nonsihang atu hi Hagar lengkat mae kita’ i langit, ka’ pinokilawanyo konyo, “Te nosiaamo na oko Hagar? Sa’ boli hi’ mabuhuk maka’ haang nu anakum ajo’ ihohung nu kau’ kodo-kodo’ na maka’ ihongomo hi’ mae nu Anu Nonsihang. 18 Tinjo ka’ lako’ mae sampusi na ajo’ anakum, da poule’ ia tuminjo ka’ toka olumui da poule’ ahi’ ia mahoson. Maka’ Kutili’o ahi’ da da’isan ahi’ na lee’nyo saidi’ mae, timbalimo hi sa’angu’ na bangsa anu daka’.”
19 Tinoka sumo atu na tinili’o ahi’ nu Anu Nonsihang da tutuk ahi’ tinoa i Hagar be ko bubung ahi’ atu. Balomo hi’ ia nambaa ka’ binoanyo na atu una’an ue ka’ lako’ mae ia nontauk ue atu i bubung ka’ toka binee’nyo da inginum nu aitu anaknyo.
20 Ingkop aitu mule’ i Ismael maka’ saja’ ahi’ sinangaluan nu Anu Nonsihang na atu manau’ ia kino tu’a-tu’anyomo. Ka’ ia jinojoongo ahi’ atu i tano’ kuun nu Paran tiba anu hi’ pande tiba manjalikat na mombebas tiba mompana’ binatang. 21 Lako-lakonyo aha jinojoong i atu, na tinoka atu hi tinanyo na pinosoakonnyomo ahi’ atu hi boune bubuu’ aha mian nu Mesir na aitu anaknyo i Ismael.
Bau-baunyo nu atu anu tinipo’akon hai Abimelekh uahai Abraham
22 Ingkop aitu mule’ i tomundo’ Abimelekh uahai Pikhol tanaas nu atu tantadanyo, kino ninsan aha tinokamo hi’ atu hi Abraham ka’ tokamo hi’ ia binasisik konyo, “Uka na maka’ tinoangkumo ahi’, apaa na anu lako’ ubau nu beleyum na saja’ ahi’ nu sampusi nu Anu Nonsihang. 23 Jo uka na kupoita ahi’ hi beleyum da oko mombatonii’o ahi’ hi Anu Nonsihang u uka i aya, atina’ beleyum na madi’ ahi’ mongakali mae aku tiba mule’ toka lee’ku saidi’ mae. Maka’ uka oko tinumoka i aya na maka’ labot ahi’ sinambutku ma’ima-ima’ na beleyum. Ingkop uka na toka pe’e atina’ hi beleyum na singkona hi’ toka mae mombau ma’ima-ima’ hiyau’ tiba atu hi la’ayatku.”
24 Tinaman i Abraham konyo, “De sumo itina’ na aku mombatonii’ ahi’ saja’ ahi’ aku mombau ma’ima-ima’ hi beleyum.”
25 Lapas atu ia noko batonii’ na poule’o hi’ ia nobuat atu hi Abimelekh atu i bubung anu lako’ ingagoan nu to botu-botuan i Abimelekh.
26 Tinaman i Abimelekh konyo, “Itina’ na maka’ madi’ ahi’ ko aku monsumbu’ pa’ iyee na lako’ nongala bubung iti-tina’. Maka’ atina’ pe’e beleyum be uka ma’isa hi’ ko toho’ mae nonsisik hiyau’ lako’o ingagoan nu to botu-botuanku na itina’ bubung. Uukaje ahi’ na aku nohongo.
27 Tinoka sumo atu na aha nombatonii’o o ahi’ na aitu hai Abraham ua hai Abimelekh ka’ binee’an i Abraham sapi’ tiba domba na aitu i Abimelekh. 28 Lapas atu lako’o hi’ gina’at i Abraham na atu domba ka’ pinosi po’iwi’nyo na atu bounenyo anu dai’ suluu popitu’. 29 Tinoka sumo atu pinokilawamo ahi’ i Abimelekh hi Abraham konyo, “Te mosiaa ka’ atu lako’ nu posi po’iwi’ na atu domba popitu’ anu dai’ suluu tiba bounenyo?”
30 Tinaman i Abraham konyo, “Aya na toka atina’ hiyoo’ na talima ahi’, da bau hi’ ponsisik hi mian beleyum mompototu’u ahi’ totu-totu’u ahi’ aku na nongkekei bubung aya.”
31 Tinoka sumo atu na lewa’o ahi’ sinanggohan nu mian Bersyeban na tampat aitu, maka’ i atu na pinombatonii’an hai Abraham ua hai Abimelekh.
32 Ingkop atu aha noko batonii’ na aitu hai Abraham tiba aitu tomundo’ i Abimelekh atu i Bersyeba, aha nambaamo ahi’ na aitu hai Abimelekh tiba atu i Pikol, tanaas nu atu tantadanyo, ka’ pinala’iannyo na atu Bersyeba ka’ aha ninsusule’o ahi’ nokijo’ i tano’ u Filistin. 33 Ingkop aitu mule’ i Abraham, na jinojoongo ahi’ atu i Bersyeba ka’ ia nosu’an sangkau na kau’ tamariska i atu ka’ lewa’o ahi’ ia nonsangke i Yawe Anu Nonsihang anu tumuu’ lambaakonnyo i atu. 34 Lapas atu na piniin ahi’ na i Abraham tinumoka i tano’ nu aha Filistin.

22

Bau-baunyo nu atu manau’ pinitatan nu Anu Nonsihang na atu i Abraham
1 Ingkop atu gagana’ piniin tokamo hi’ mae pinitatan nu Anu Nonsihang na i Abraham pa’ totu-totu’u ia mintulu hi Anu Nonsihang. Maka’ atu tokamo hi’ mae ilagaNyo konyo, “Abraham!”
Tinaman i Abraham konyo, “Aya ahi’ na aku.”
2 Toka atu binasisik mule’ na Anu Nonsihang hi Abraham konyo, “Poboa pe’e na atina’ anakum i Ishak anu hi’ la sami-samiannyo anu tahuu nu kalibosi ka’ mambaa mokijo’ i tano’ Moria kijo’ i bungkutnyo anu toka Kupotingaan hi beleyum. Toka kijo’ i bungkutnyo na atina’ ahi’ anakum i Ishak na toka opatei ka’ opapuakon bau hana’u mae hiYau’.”
3 Ingkop napatas dodop salataa naliana ia nobulaamo ahi’ na i Abraham ka’ lako’ pinoguhatnyo na kau’ anu toka oposuun bau pompapuakonan hana’u ka’ pinosamba’akonnyo atu i tonga’ u keledainyo. Lapas atu pinoboanyomo ahi’ na aitu anaknyo i Ishak tiba aitu botuannyo ua aha ka’ aha nambaa nokijo’ i tampat anu sisinisik nu Anu Nonsihang hi ia.
4 Tinoka ko tolunsinanyo na atu aha nambaa, tokaje hi’ tinimbangnyo ata’ ahi’ mae majo’on na aitu bungkutnyo. 5 Toka atu ia binasisiko ahi’ atu hi botuannyo atu ua-ua aha konyo, “Popea’o i aya na hi komiu tiba aya keledai, da kami na mokijo’ pe’e memompapuakon hana’u hi Anu Nonsihang, lapas atu poule’o hi’ mae kami minsusule’ mo’uka mae hi komiu.”
6 Lapas atu lako’o ahi’ i hangkat i Abraham na aitu kau’ ka’ pinosimbuakonnyo atu i oa i Ishak da sinimbunyo, aitu hi Abraham na lahi’ potinding ka’ piso’ na binoanyo ka’ aha nojajalano ahi’. Ingkop atu lako-lakonyo aha mojajalan mambaa, 7 soo’o hi’ binasisik na aitu i Ishak konyo, “Tuma!”
Tinaman i Abraham konyo, “Mosiaa?”
Pinokilawamo ahi’ i Ishak konyo, “Ka’ atu aya la kau’ tiba potinding na oboa, te iyaa mae na suluu nu domba anu toka opapuakon bau hana’u?”
8 Tinaman i Abraham konyo, “Posi Anu hi’ Nonsihang na mompoguhatakon suluu nu domba anu toka opapuakon bau hana’u hi Ia.” Tinoka sumo atu saja’o hi’ aha nojajalan ka’ nambaa.
9 Ingkop manau’ aha tinokamo atu i bungkutnyo anu pipinotingaan nu Anu Nonsihang atu hi Abraham, tokamo hi’ ia nontoluki batu ka’ tinambunnyo bau mezbah hi Anu Nonsihang ka’ lako’ ingalanyo na aitu kau’ anu sisinimbuu mae i Ishak ka’ pinosamba’nyo ata’ i buan nu batu anu titinambunnyo. Lapas atu lako’je hi’ pinungu i Abraham na aitu anaknyo i Ishak ata’ lima tiba akaong tengke ka’ lako’ pinosamba’nyo ata’ i kau’ anu lako’ pinosamba’nyo ata’ i buan nu atu anu lako’ tinambunnyo. 10 Pinoko posamba’nyo atu i kau’ na atu anaknyo i Ishak, lako’je hi’ tinoluknyo na atu piso’ konyo da bau pompateinyo.
11 Ingkop atu manau’ angka-angkaamo na piso’ mongkoloto aitu i Ishak balomo hi noloboo’ mae na pokauhon i Yawe kita’ mae i langit konyo, Abraham, Abraham!”
Tinaman i Abraham konyo, “Aya ahi’ na aku.”
12 Toka atu binasisik mule’ mae na aitu pokauhon i Yawe konyo, “Boli hi’ lako’ u belai na atina’ anakum, boli hi’ lako’ upoposiaa, maka’ uka na sinumbu’Kumo ahi’ na atina’ beleyum na totu-totu’u ahi’ mintulu ahi’ mae hiYau’. Maka’ naumo pe’e atina’ anakum lahi’ sami-samiannyo be tinoka hiyoo’ na madi’ ahi’ ko pinotundeanum, tataap ahi’ binee’um hi Anu Nonsihang.”
13 Jo ia tinolosiloi na aitu i Abraham tutuk tinoanyo be atu sa’angu’ na domba lakinyo tinonsalupato atu i panga’ u kau’ kodo-kodo’ na tanduknyo. Tinoka sumo atu lako’o hi’ mae ingalanyo ka’ kinolotnyo ka’ pinapuakonnyo binau hana’u hi Anu Nonsihang pinontolos aitu anaknyo i Ishak.
14 Ingkop tinoka atu hi Abraham na sinanggohannyomo ahi’ na tampat aitu, “Yawe Yire” (soa’nyo i Yawe na mompoguhatakon). Ingkop atu na lambaakonnyo pe’e susumo uka lewa’ ahi’ usisik u mian konyo, “Ata’ mae i bungkutnyo i Yawe, na i Yawe ahi’ na mompoguhatakon anu opalalunto.”
15 Ingkop atu poule’ mule’ mae Ia noloboo’ na pokauhon i Yawe kita’ mae i langit atu hi Abraham, 16 konyo, “Potombihing mae na uka anu sinisik i Yawe! Atina’ maka’ tinoka atina’ hiyoo’ Abraham nanaumo pe’e atina’ anakum lahi’ sami-samiannyo be tinoka hiyoo’ na madi’ ahi’ ko oko nompotundei, na posi Aku ahi’ na mombatonii’ tongko-tongko’ 17 mosa’angu’ hi’ manjoo’ na balakaat anu Kubee’ hiyoo’. Maka’ oko Kubalakaatimo ahi’ da da’isan ahi’ tongko’ na lee’um, sumo hi’ ata’ konjoo’ u mandala’ tiba bone’ anu akaong i ambai. Maka’ musu’ anu toka mae montatumbuhi aha na labot ahi’ nupaha buhuki nu aitu lee’um. 18 Tiba mule’ atina’ ahi’ lee’um na pombalakaatiananKu iwi-iwi’ na bangsa anu aya i buan nu tano’, mokonyo’ Kubau sumo atu maka’ atina’ pinaha batukum ahi’ na anu sinisikKu.”
19 Ingkop Ilapas atu na poule’o ahi’ ninsusule’ na aitu i Abraham tiba aitu anaknyo i Ishak nokayong hi botuannyo ua-ua aha. Tinoka atu hi aha botuannyo aitu ua-ua aha, aha nojajalano ahi’ ka’ aha ninsusule’ nokijo’ i anu kina-kinajojoongannyo kijo’ mae i Bersyeba ka’ tokamo hi’ aha jinojoong i kijo’.
Bau-baunyo nu lee’ i Nahor
20 Ingkop ilapas atu gagana’ piniin, ihongo i Abraham i lele na aitu i Milka bengkele’ nu aitu utusnyo i Nahor, kino anako ahi’ aha ualu’ na anak to mo-mo’ane.
21 Aitu tumpenyo na i Us toka atu i Bus toka atu i Kemuel. (I Kemuel na tuma i Aram).
22 Toka atu i Kesed ka’ i Hazo ka’ i Pildas ka’ i Yidlaf ka’ i Betuel.
23 Ingkop aitu hi’ i Betuel na uka manau’ tuma i Ribka. Ingkop atu to ana-anak i Nahor atu hi bengkele’nyo aitu i Milka, aha ualu’.
24 Panyo maka’ atu i Nahor na ingua aha ahi’ na bengkele’nyo, aitu hi’ botuannyo i Reuma na sanggonyo na singkona ingalanyo binau bengkele’nyo. Ingkop atu na kino anaknyo hi’ mo’ane aha opat, i Tebah ka’ i Gaham ka’ i Tahas ka’ i Maakha.

23

Bau-baunyo nu i Abraham nonggoli tano’ da bau polambunan i Sara
1-2 Ingkop atu mule’ i Sara tinoka sa’atu uampulu’ ka’ popitu’ na lonu na umunnyo ia sinilakamo ahi’. Maka’ kijo’ ahi’ mae i Hebron atu i tano’ Kanaan na kinasilakannyo. Ingkop manau’ ia sinilakamo na lewa’o hi’ ihumaang na aitu i Abraham mongidekakon aitu i Sara sinilakamo.
3 Lapas atu lewa’ ia noko humaang, ia nambaamo ahi’ na aitu i Abraham pinala’iannyo na mayat ka’ ia nokijo’ hi aha mian nu Het anu monjoongi tano’ aitu ka’ toka ia binasisik konyo, 4 “Aya aku jinojoong aya hi komiu na maka’ lahi’ anu tinumoka. Jo uka na bee’i pe’e hi’ mae tano’, da kuoli da bau polambunanku kijo’ bengkele’ku anu sala-sala’je sisinilaka.”
5 Tinaman nu aha konyo, 6 “De pontutugi mami na sumo hi’ uka, da toka atina’ hi kita tu’anyo na opotombihing ahi’ mae, maka’ atina’ kita na pontutugi mami nu kami anu i aya, na tu’a-tu’anyo ahi’ anu matangkas. Ingkop toka atina’ hi kita lako’o hi’ opaha toa na utu anu ma’ima’ na polambunan, itina’o ahi’ na bau polambunan itina’ bengkele’um anu sisinilakamo ka’ kami na madi’ ahi’ koanu montewa’.”
7 Tinoka sumo atu na ia natindumono ahi’ atu i ahop nu aha mian nu Het na aitu i Abraham, 8 ka’ ia binasisik atu hi aha konyo, “De toka hi kita to utu-utus totu-totu’u hi’ komiu londos na aku molambun bengkele’ku i aya, na lahi’ kupoita hi kita to utu-utus ka’ toka pe’e hi’ sale’akon hi Efron anak i Zohar, 9 da nupobaluko hi’ mae hiyau’ na liang kijo’ i Makhpela anu kikijo’ i sohipi’ u pinaasnyo. Kijo’ mule’ olinyo na kubayan ahi’ mobonto, da tano’ kikijo’ na baumo hi’ pihagumanku. Ia mompobaluk mule’ kijo’ tano’ na komiumo hi’ anu titinoka u uka na monsakisii ia mompobaluk mae hiyau’.”
10 Ingkop maka’ atu lako-lakonyo suha-suhang atu i sabatan nu kota’ na aitu mian koda-koda’isan na maka’ aitu pe’e i Efron be singkona hi’ atu ahu-ahum. Salataa ihongonyo be sumo atu na sisik i Abraham na tinaamannyomo ahi’ panyo maka’ atu na ihongomo ahi’ nu atu aha batu-batuu anu tinopitoka atu i sabatan nu kota’, 11 konyo, “Madi’ ahi’ ko pilenje, maka’ uka ayamo hi’ bangsaku na monsakisii, kubee’o ahi’ hi kita tu’anyo na kijo’ pinaas tiba kijo’ liang, da baumo hi’ pongkubunan kijo’ bengkele’ u kita tu’anyo.”
12 Tinoka sumo atu poule’o ahi’ ia natindumon atu i ahop nu aha mian nu Het aitu, 13 ka’ ia binasisik atu hi Efron, panyo ka’ atu sinakisian ahi’ nu atu aha batu-batu anu tinopitoka atu i sabatan nu kota’ konyo, “De sumo itina’ na kuolimo ahi’ na itina’ pinaas tiba liang kikijo’. Talimamo ahi’ na aya doinyo, da tokamo hi’ kukubun na bengkele’ku i kijo’.”
14 Tinaman i Efron, 15 konyo, “Ii’ olinyo na pato’atu na takeannyo nu doi pelak, panyo de toka susumo atina’ hi kita tu’anyo na te ko angga’nyo na pato’atu na takeannyo nu doi pelak. Ingkop toka atina’ hi kita lako’o hi’ mae kubun i kijo’ na itina’ bengkele’um.”
16 Salataa ihongo i Abraham be sumo atu, na binatukanyomo ahi’ na atu anu sinisik i Efron, balomo hi’ ihitungnyo na kijo’ konjoo’ u takeannyo nu doi pelak anu tinae i Efron, panyo maka’ atu na sinakisian ahi’ nu atu aha batu-batu mian nu Het anu tinopitoka atu i sabatan nu kota’. Ingkop atu oli nu tano’ aitu na pinato’atu ahi’ na takeannyo nu doi pelak, koboatnyo mule’ maka’ iloloi’akonnyo ahi’ kijo’ i timbangan nu aha tempo’nyo atu.
17 Sinumo atu na bau-baunyo nu atu i Abraham nongoli atu tano’ i Efron anu kijo’ mae i Makhpela kijo’ i sasuu pimbuu’an nu Mamre. Maka’ atu pinaas tiba aitu liang tiba kau’ anu kijo’ i pinaas, ingalamo ahi’ i Abraham iwi-iwi’. 18 Sinakisiano ahi’ nu atu aha mian nu Het anu titinopitoka atu i anu lewa’ kasintokaannyo atu i sabatan nu kota’, ka’ ingakuannyomo ahi’ i Abraham ahi’ na tumpunyo. 19 Ingkop atu pinoko oli i Abraham na aitu ale’ tiba liang Makhpela aitu, memo hi’ ingalanyo na aitu bengkele’nyo i Sara anu sisinilakamo ka’ toka ilambunnyo i atu. Maka’ liang aitu na kijo’ ahi’ mae i tano’ Kanaan, sasuu pimbuu’an nu kota’ u Mamre, anu sinanggohano Hebron susumo uka. 20 Sinumo atu na bau-baunyo nu i Abraham nongala aitu ale’ tiba atu liang. Maka’ atu ingolinyo ahi’ atu hi Efron mian nu Het da binau pihagumannyo.

24

Bau-baunyo nu i Abraham nonsai botuannyo mambaa me molioi langkoyang bau bengkele’ i Ishak
1 Ingkop atu mule’ i Abraham maka’ ilangkai’ ahi’ ka’ saja’ ahi’ binalakaatan i Yawe, da apaa na anu lako’ ubau nupokoala ahi’. 2 Ingkop kino ninsan ilaganyomo ahi’ na atu botuannyo samian anu montu’a-tu’anyoi kijo’ botuannyo saga’at tiba mongatun halataanyo iwi-iwi’, ka’ labot ia binasisik konyo, “Toka mae posiap aya i pa’angku na atina’ limaum, 3 ka’ mombatonii’ ahi’ hi Yawe, Tumpu anu mongkuasai ata’ langit tiba aya tano’, madi’ ahi’ ko lako’ uposoakon aya hi mian nu Kanaan na atu anakku i Ishak. 4 Minsusule’ ahi’ mokijo’ i tano’ anu pinolengkatanku kijo’ hi utusku anu dai’ jojoong i kijo’ mae ka’ kijo’ ahi’ hi aha na pomposoakonan aitu anakku i Ishak.”
5 Ihongo nu atu botuan i Abraham be sumo atu na pinokilawanyomo ahi’ konyo, “Te de alimu’nyo madi’ mongkaoho’ ia mombatuk mae na kijo’ boune na mosiaa? Pa’ me poule’ kupoboa na aitu anakto i Ishak mokijo’ i tano’ anu pinolengkatannto?”
6 Tinaman i Abraham konyo, “Ee, atu anakku na boli hi’ sangkalinga nusala’ poboa mokijo’! 7 Maka’ uka i Yawe ahi’ Tumpu anu mongkuasai ata’ langit na nompokau mae da pinala’ianku mae na kijo’ to utu-utus kijo’ i tano’ kinahampeanku ka’ Ia nombatonii’ ahi’ konyo, ‘Nubee’ ahi’ hi lee’ku na tano’ aya. Ingkop Iamo ahi’ na monsaiakon pokauhonNyo da molaya’ ka’ montulungi, da oko mohumpak ahi’ langkoyang samian bau bengkele’ u atu anakku. 8 Panyo de toka kijo’ hi langkoyang anu nukabot madi’ ia mongkaoho’ mombatuk mojajalan mae beleyum mo’uka mae, na maka’ toka hiyoo’ na oko molonde’ ahi’ i anu nu batonii’akon u uka. Panyo aitu anakku na maka’ nanaumo pe’e pa’ mosiaa, be boli hi’ poule’ osala’ poboa mokijo’.” 9 Tinoka sumo atu lako’o hi’ pinosiap nu atu botuannyo atu i pa’a i Abraham aitu tu’anyonyo na lima ka’ ia nombatonii’o ahi’ nubau ahi’ iwi-iwi’ na atu anu pinokauakon i Abraham hi ia.
10 Lapas atu lako’o hi’ ingala nu aitu botuan i Abraham na atu unta sampulu’, da bau pomposake’an boaon. Maka’ atu manyonjoo’ ahi’ na ngahanannyo anu hi’ singkaap daka’ na angga’nyo, atu na pinosake’nyo, ka’ ia nambaa nokijo’ i sasuu utara nu Mesopotamia kajojoongan hai Nahor aitu utus i Abraham. 11 Manau’ ia tinokamo i kijo’ tokamo hi’ tinahannyo na aitu unta konyo, da soo’ pe’e milawe atu i ohani bubung, maka’ atu ko bubung ahi’ sa’angu’ atu i sambiha’ u kota’. Atu mule’ sina na minggilimo ahi’ tempo’nyomo ahi’ nu to bo-boune toka me umasu atu i bubung.
12 Ingkop atu ia binalado’amo ahi’ na aitu botuan i Abraham konyo, “Yawe, Tumpu anu nusangke nu kijo’ tu’anyongku i Abraham, inau’ ahi’ mae na uka anu tinipo’akonum hi Abraham ka’ tulungiakon ahi’ mae, da kutokai ahi’ na uka anu kubau sina uka. 13 Maka’ aku aya tinjo-tinjo aya i ohani bubung, gagana’ uka topitokamo hi’ mae na tola-langkoyang lengkat i kota’ me umasu. 14 Da manau’ aha tokamo mae umasu na labot ahi’ kusisik sumo uka, ‘Tawa’i pe’e hi’ mae atina’ ue da kuinum.’ Ka’ toka kijo’ hi langkoyang nutamimo hi’ mae konyo, ‘Ii’ kutawa’i ahi’ ue tiba atina’ unta miu na kubee’i ahi’ ue da singkona aha monginum iwi-iwi’!’ Kuhongo sumo atumo na potataenyo na ponsumbu’ iamo ahi’ na anu pinotadeUm anu sosok bau bengkele’ i Ishak. Ponsumbu’ inginau’Umo hi’ mae na anu tinipo’akonUm kijo’ hi tu’anyongku i Abraham.”
15 Jo atu lako-lakonyo ia balado’a tutuk labot tinoanyo be atumo mae na i Ribka anak i Betuel tisimbu mae i pongasu. Maka’ atu i Betuel na tinanyo na i Milka tumanyo na i Nahor utus i Abraham. 16 Ingkop aitu mule’ i Ribka maka’ dai’ ahi’ langkoyang ka’ tingkai’on ahi’ tongko’ atu tokamo hi’ mae ia nontauk ue ka’ ingisiannyo na atu pongasu pinoko isiannyo poule’o ahi’ ia ningkemuat konyo da mambaamo hi’ minsusule’o.
17 Tinoka sumo atu na ia nopalaimo ahi’ na aitu botuan i Abraham ka’ lako’ mesiningkabotannyo na aitu i Ribka, ka’ toka ia binasisik konyo, “Tawa’i pehi’ mae ue atina’ i pongasu, da aku monginum pe’e.”
18 Tinaman i Ribka konyo, “Timbali ahi’.” Balomo hi’ tinauhakonnyo na aitu ue anu sisinimbuunyo atu i pongasu ka’ tinawa’annyo ue na aitu botuan i Abraham ka’ ia binasisik konyo, “Inumje mae!”
19 Pinoko tawa’annyo ue na aitu botuan i Abraham poule’o hi’ ia binasisik na aitu i Ribka konyo, “Atu mule’ unta miu na akuje ahi’ na lako’ mae montauki ue, da nuinum, da iwi-iwi’ buu’ ahi’ monginum ma’ima-ima’.” 20 Tinoka sumo atu balomo hi’ lako’ ilambe’akonnyo na ue aitu i pongasu atu i anu lewa’ ponginuman nu binatang, na aitu ue ka’ poule’ ia nopalai nokayong i bubung ka’ poule’ lako’ mae ia nontauk ue, da halus ahi’ nuinum nu aitu unta. Ingkop atu buu’ ahi’ nonginum iwi-iwi’ na aitu unta. 21 Ingkop atu lako-lakonyo lewa’ mompoinum atu unta na aitu i Ribka na aitu botuan i Abraham na lahi’ tutuk ia nompojonomo. Atu lewa’o hi’ pinalahatikannyo konyo, pa’ aitumo na anu pinotinganakon mae i Yawe da bau bengkele’ i Ishak.
22 Manau’ atu buu’o ahi’ noko inum iwi-iwi’ na aitu unta lako’o hi’ ingala nu aitu botuan i Abraham na atu nganti-nganting maas ka’ pinopakeakonnyo atu i suung i Ribka ka’ atu mule’ buso singkona maas ohua’ na lako’ ingalanyo ka’ pinopusokakonnyo atu i botokon i Ribka, maka’ atu na anu hi’ buu’ matangkas na angga’nyo. 23 Toka atu pinokilawamo ahi’ nu aitu botuan i Abraham konyo, “Pa’ iyee na tumaum? Maka’ aya aku tiba atu sangalungku na molio laigan da bau kamale’an. De timbali, da soo’o hi’ kami kuaa ka’ hoyot i laigan miu.”
24 Tinaman i Ribka konyo, “Tumangku na i Betuel, kai’ku na i Nahor popu’ku na i Milka.” 25 Konyo “Te sa’o kijo’ i laigan mami na dai’ ahi’ ko kamale’an, tiba pomakan hagi haat bau kalukutan nu potu’on maka’ manjoo’ ahi’.”
26 Salataa ihongo nu atu botuan i Abraham be sumo atu na pinodupunyomo ahi’ na buku ka’ ia natindumon akaong i tano’ ka’ ia nongunde’ i Yawe, 27 konyo, “Yawe, Tumpu i Abraham tu’anyongku, talimakase ahi’ hi Kita, maka’ uka na inginau’Umo hi’ mae na anu tinipo’akonUm kijo’ hi tu’anyongku i Abraham, aku ilaya’tomo hi’ mae nouka i laigan nu to utu-utusku.”
28 Ingkop atu manau’ aha noko basisiko, ia nopalaimo ahi’ na aitu i Ribka nokijo’ hi tinanyo kijo’ i laigannyo ka’ toka pinaha sisiknyo iwi-iwi’ hi to utu-utusnyo anu i kijo’ na atu anu tina’upnyo aitu. 29-30 Ingkop atu mule’ i Ribka maka’ kino utusnyo ahi’ mo’ane tu’a i Laban na sanggonyo. Ingkop salataa labot ihongo i Laban be sumo atu na anu toka mae sinisik i Ribka bau-baunyo nu anu sinisik mae nu kijo’ botuan i Abraham, ka’ nompaka toa mule’ atu nganti-nganting maas tiba buso aya i botokon, balomo hi’ ia nopalai nokijo’ i bubung, tinoka i kijo’ toka tinokaannyo dai’ ahi’ kijo’ tinjo-tinjo na aitu botuan i Abraham gampanyo atu to unta-untanyo. 31 Tinoka sumo atu tokamo hi’ ia binasisik konyo, “Inda ahi’ da mokijo’ i laigan mami na atina’ beleyum anu binalakaatan i Yawe, boli hi’ la jojoong i aya. Maka’ kijo’ pinoguhatakonkumo hi’ mae na kamale’an, kijo’ mule’ toka pompojoongan atu unta maka’ kadamo ahi’.”
32 Ihongo nu atu botuan i Abraham sumo atu, binatukannyomo ahi’ ia nambaamo ahi’ nojajalan ka’ toka ia ninsoop noutu i uno nu laigan. Manau’ aha tinokamo utu i unonyo, pinokaumo ahi’ i Laban na atu botuannyo da lako’ pinaha tauhakonnyo na atu boaon atu i unta. Ka’ binee’annyo pomakan tiba haat, da bau lumukutan ka’ kahoyotan nu atu to unta-unta. Ue mule’ maka’ ingalapanyo ahi’ ka’ binoaakonnyo atu hi botuan i Abraham tiba atu tosanga-sangalunyo da bau pombaso’inyo tengke. 33 Ingkop atu manau’ nompotalakana’o anu okaan na i Laban, binasisiko ahi’ na aitu botuan i Abraham konyo, “Ma’isa hi’ ko kami mongkaan de ma’isa kusisik na uka poto’ion anu i lajangakonku mae u uka.”
Tinaman i Laban konyo, “Sisik ahi’ mae hi kami.”
34 Tinoka sumo atu na ia binasisiko ahi’ konyo, “Aku aya na maka’ botuan ahi’ i Abraham. 35 Kijo’ mule’ tu’anyongku na maka’ anu hi’ binalakaatan i Yawe, da kinayamo ahi’. Maka’ susumo atu potu’on, domba tiba sapi’ tiba unta tiba keledai, sagala maas tiba pelak na manjoo’ ahi’ hagi to botu-botuan to mo-mo’ane tiba to bo-boune be da’isan ahi’ na binee’ i Yawe. 36 Maka’ uka i Sara bengkele’ i Abraham kijo’ tu’anyongku, na uka mae dai’ ia tutuu’ manau’ ia binengkele’o, ia kino anakje ahi’ anak mo’ane. Ingkop atu iwi-iwi’ na kijo’ halataa i Abraham kijo’ tumanyo na maka’ sinaimbebee’nyomo ahi’ kijo’ hi anaknyo da iamo ahi’ na montumpui. 37 Ingkop maka’ aku pinokaunyo hi’ mae, da aku mombatonii’ ahi’ mombatuk ahi’ anu pinokauakonnyo mae hiyau’. Konyo, ‘Boli hi’ lako’ uposoakon aya hi mian nu Kanaan na atu anakku i Ishak. 38 Minsusule’ ahi’ mokijo’ i tano’ anu pinolengkatanku kijo’ hi utusku anu dai’ jojoong i kijo’ mae ka’ kijo’ ahi’ hi aha na pomposoakonan aitu anakku i Ishak.’
39 Ingkop ihongongku be sumo atu na pinokilawangkumo ahi’, ‘Te de alimu’nyo madi’ ia mongkaoho’ ia mombatuk mae na kijo’ boune na mosiaa?’
40 Tinaman i Abraham konyo, ‘Maka’ uka i Yawe ahi’ anu saja’ kubatuki na monsaiakon mae pokauhonnyo, da molaya’ ka’ montulungi beleyum, da mohumpak ahi’ langkoyang samian bau bengkele’ u atu anakku. 41 Panyo de toka kijo’ hi toutu-utusku ka’ madi’ upobee’ mombatuk mojajalan mae beleyum mo’uka mae na kijo’ boune, na maka’ toka hiyoo’ na oko molonde’ ahi’ i anu nu batonii’akon u uka.’ 42 Ingkop nautu aku tinoka kijo’ i bubung, tokamo hi’ mae aku binalado’a kongku, ‘Tumpu Yawe anu nusangke nu kijo’ tu’anyongku i Abraham tulungiakon ahi’ mae da kutokai ahi’ na uka anu ilajanganku mae. 43 Maka’ aku aya tinjo-tinjo aya i ohani bubung, da de ko langkoyang toka me montauk ue, labot ahi’ aku momoita ue da nubee’i mae da kuinum, 44 ka’ toka kijo’ hi langkoyang nutawa’imo hi’ mae ue konyo, atina’ mule’ unta miu na kubee’i ahi’ ue da singkona aha monginum iwi-iwi’, na ponsumbu’ iamo ahi’ na anu pinotadeUm anu sosok bau bengkele’ i Ishak.’ 45 Jo uka lako-lakonyo aku balado’a tutuk labot tinoangku be atumo mae na i Ribka tisimbu mae i pongasu ka’ toka mae ia nontauk ue kijo’ i bubung, manau’ poule’o mae ia nosawe’ noko asuu mae ue, na aku binasisiko ahi’ kongku, ‘Tawa’i pe’e mae atina’ ue da kuinum.’ 46 Tinoka sumo atu na balomo hi’ tinauhakonnyo na aitu ue anu sisinimbuunyo ka’ tinawa’annyo mae ue da inginumku, konyo, ‘Ponginum pe’e, ka’ atu mule’ unta miu na akuje ahi’ na lako’ mae montauki ue da nuinum, da buu’ ahi’ monginum iwi-iwi’.’ Tinoka sumo atu na aku nonginumo ahi’ tiba unta singkona hi’ buu’ nonginum. 47 Lapas atu na pinokilawangkumo ahi’ ‘Pa’ iyee na tumaum?’ Tinamannyo konyo, ‘Tumangku na i Betuel, kai’ku na i Nahor popu’ku na i Milka.’ Tinoka sumo atu na pinoulokakonkumo ahi’ na nganti-nganting maas i suung ka’ pinopusokakonku na buso i botokonnyo. 48 Ka’ balomo hi’ pinodupungku na buku ka’ natindumon akaong i tano’ ka’ aku nonsangkemo ahi’ ka’ nongunde’ i Yawe, Tumpu i Abraham tu’anyongku. Maka’ ia ahi’ na nolaya’ mae, da aku timbali tinoka i aya hi to utu-utus nu kijo’ tu’anyongku, ka’ aku nohumpak ahi’ langkoyang bau bengkele’ nu kijo’ anaknyo. 49 Ingkop uka de toka atina’ hi komiu dai’ ahi’ komiu montutugi monginau’ ka’ montoluk tanggung jawab u motoutus, na sisiko hi’ mae hiyau’ ka’ madi’ na singkona hi’ osisik mae, da toka hiyau’ kusumbu’ ahi’ na anu lako’ mule’ kubau.”
50 Tinaman hai Laban tiba i Betuel konyo, “Aya maka’ lengkat ahi’ hi Yawe na uka anu toka mae sinisik miu hi kami, na maka’ toka pe’e hi kami madi’o hi’ koanu opakasisik, otalima hi’ mami sanaang. 51 Ma’ima’ ahi’ na itina’ anu toka mae sinisik miu, atu mule’ i Ribka maka’ atu ahi’, poboamo ahi’ da mojajalan mombatuk komiu mokijo’ hi tu’anyo miu. Maka’ uka pinotingaano hi’ mae i Yawe hi beleyum, aitumo hi’ ia na anu bau bengkele’ nu kijo’ anak u tu’anyo miu.”
52 Salataa ihongo nu atu botuan i Abraham be sumo atu na sisik u aha, na balomo hi’ pinodupunyo na buku akaong i tano’ ka’ ia natindumon ka’ ia nonsangkemo hi’ i Yawe. 53 Lapas atu balomo hi’ lako’ ingala nu aitu botuan i Abraham na atu hiasan maas tiba pelak sagala pakean ka’ binee’nyo atu hi Ribka. Aitu mule’ tinanyo tiba aitu utusnyo maka’ binee’annyo hi’ halala’. Maka’ atu anu hi’ singkaap tomaha-mahan na atu halala’ anu binee’nyo atu hi tina i Ribka tiba aitu utusnyo. 54 Lapas atu aha nongkaano ahi’ na aitu botuan i Abraham tiba aitu sangalunyo anu nojajalan mae ka’ aha ihoyoto ahi’ atu hi aha. Napatas dodop aha tinongoa’ binasisiko ahi’ na aitu botuan i Abraham konyo, “De mompahasintoka toka atina’ hi komiu na kami mambaamo ahi’ u uka minsusule’ mokijo’ hi tu’anyo mami.”
55 Panyo tinaaman nu atu tinanyo tiba atu utusnyo mo’ane konyo, “Atu i Ribka na kahanda’ mami na ia mompijojo-jojoong pe’e ahi’ aya hi kami to ipitun kabai sampulu’an, lapas atu ia mambaaje ahi’.”
56 Poule’ mule’ tinaaman nu aitu botuan i Abraham konyo, “Aku mambaamo ahi’ bolimo hi’ mae otewa’ maka’ uka tinili’ ahi’ mae i Yawe, da pinoko alangku ahi’ na uka anu ilajanganku mae. Ingkop de banggan toka atina’ hi komiu na aku minsusule’o ahi’ mokijo’ hi tu’anyongku.”
57 Tinaman mule’ nu aha konyo, “Jo, olaganto pe’e ahi’ na utu i Ribka, da labot opokilawa pa’ mosiaa na pongka’oho’nyo.” 58 Tinoka sumo atu na ilagamo hi’ nu aha na aitu i Ribka ka’ labot pinokilawanyo konyo, “Mian aya na maka’ mambaamo hi’ minsusule’o hi’ u uka, pa’ oko singkonamo mambaa mojajalan mombatuk aha u uka?”
Tinaman i Ribka konyo, “Ii’ aku mambaamo hi’ mojajalan mombatuk atu aha u uka.”
59 Tinoka atu hi aha na pinotuhunyomo ahi’ aha nambaa na aitu hai Ribka tiba atu botuannyo anu lewa’ nompojoong ia dai’ pe’e hiko’ nombatuk aitu botuan i Abraham tiba atu to sanga-sangalunyo nambaa ninsusule’o i tano’ Kanaan. 60 Ingkop atu manau’ aha moga’ato nambaamo na aitu hai Ribka, aha binasisiko ahi’ na aitu to utu-utusnyo ka’ binalakaatannyo konyo,
“Bisa-bisa’ ahi’ da lee’um na da’isan ahi’ tongko’ madi’ ahi’ opoko bilang na koda’isannyo.
Tiba mule’ susumo atu musu’ nu aha na bisa-bisa’ ahi’ da nupaha buhuki ahi’.”
61 Lapas atu balomo hi’ lako’ aha nogolinson na aitu hai Ribka tiba atu to botu-botuannyo to bo-boune ka’ aha nalunsake’o ahi’ atu i unta ka’ aha nambaamo ahi’ nombatuki atu botuan i Abraham aitu.
62 Ingkop atu lako-lakonyo i olot u jalan mambaa i Kanaan na aitu aha, nambaamo hi’ mae na aitu i Ishak lengkat mae atu i sasuu bubung Lahai-Roi* ka’ toka mae ia jinojoong atu i tano’ Negeb. 63 Ingkop atu mule’ i Ishak manau’ akaong ninggilimo na sina ia nambaamo hi’ nokijo’ i ale’. Tinoka i kijo’ manau’ lewa’o ia nosilele’ tutuk labot tinoanyo be tinokamo mae na unta atu pa’ sangkuka ahi’.
64 Ingkop aitu mule’ hi Ribka maka’ manau’ tokamo tinoanyo na aitu i Ishak na balomo hi’ ia nilalobos lengkat atu i unta nokayong i tano’, 65 ka’ pinokilawanyo atu hi botuan i Abraham konyo, “Te iyee na mo’ane ajo’ mambaa mae mo’uka hi kita?”
Tinaman nu aitu botuan i Abraham konyo, “Aijo’o ia na uka tu’anyongku i Ishak.” Salataa ihongo i Ribka be sumo atu na balomo hi’ ingalanyo na selendang ka’ tinutubannyo na aya ohup. 66 Manau’ nompaha kaboto na laboto hi’ pinaha sisik nu aitu botuan i Abraham na atu anu lako’ mae binaunyo. 67 Lapas atu pinoboamo ahi’ i Ishak na i Ribka ninsoop noutu i uno nu aitu laigan nu atu tinanyo aitu i Sara, i laigan atop kilit ka’ tokamo hi’ aha binaluk. Ingkop atu i Ribka na kinalibosan ahi’ i Ishak tiba kinyonyoanyo nolumumo ahi’. Maka’ uka mae sinilaka na aitu tinanyo i Sara na lewa’o ahi’ ingidekakonnyo.

25

Bau-baunyo nu atu lee’ i Abraham hi bengkele’nyo i Ketura
1 Ingkop atu mule’ i Abraham maka’ kino boune ahi’ pinaka alanyo binau bengkele’nyo, i Ketura na sanggonyo. 2 Aitu i Ketura na kino anaknyo ahi’ mo’ane aha anom, i Zimran ka’ i Yoksan ka’ i Medan ka’ i Midian ka’ i Isybak ka’ i Suah. 3 Tinoka mule’ atu i Yoksan kino anaknyo ingua aha, i Syeba ka’ i Dedan. Ingkop atu lee’ i Dedan na aha mian nu Asyur ka’ aha mian nu Letus tiba aha mian nu Leum. 4 Tinoka mule’ atu i Midian kino anaknyo, i Efa ka’ i Efer ka’ i Henokh, ka’ i Abida ka’ i Eldaa. Aitu aha na buu’ ahi’ lee’ i Abraham hi Ketura.
5-6 Ingkop atu i Abraham manau’ ia i langkai’o ma’isa pe’e ia sinilaka, binee’annyomo hi’ hadia na aitu to ana-anaknyo hi botuannyo anu ingalanyo binau bengkele’nyo ka’ pinokaunyomo ahi’ da aha mambaamo ahi’ mokijo’ i to kampu-kampung kijo’ mae i sasuu pimbuu’an nu Kanaan, konyo da boli hi’ aha monsainjojo-jojoong aitu anaknyo i Ishak. Ingkop atu ma’isa pe’e ia sinilaka inguna’akonnyomo ahi’ atu hi Ishak na aitu halataanyo da iamo ahi’ na montumpui iwi-iwi’.
Bau-baunyo nu atu i Abraham sinilaka ka’ ilambun
7-8 Aitu mule’ i Abraham maka’ anu hi’ tinumuu’ ahi’ langkai’, sinilakaje ahi’. Maka’ tinoka sa’atu pitumpulu’ ka’ olima’ na lonu nu ia tinumuu’, ia sinilakamo ahi’ ka’ nonsoloko ahi’ anu nompolee’ ia anu imo-mona sinilaka. 9 Manau’ ia sinilakamo na lako’o hi’ mae kinubun nu atu to ana-anaknyo aitu i Ishak uahai Ismael kijo’ i liang Makhpela kijo’ i ale’ anu sasuu pimbuu’an nu Mamre. Maka’ liang aitu na uka mae sasalataa na anu hi’ i Efron uka anak i Zoar mian nu Het. 10 Panyo ingolimo hi’ i Abraham atu hi Efron aitu mian nu Het. Aitumo ahi’ na pinongkubunan i Abraham tiba uka bengkele’nyo i Sara. 11 Ingkop atu manau’ sinilakamo na aitu i Abraham na jinojoongo ahi’ atu i ohani bubung Lahai-Roi na aitu i Ishak ka’ binalakaatan ahi’ nu Anu Nonsihang na aitu i Ishak.
Bau-baunyo nu lee’ i Ismael
12 Ingkop aitu mule’ i Ismael uka anak i Abraham hi Hagar uka mian nu Mesir botuan i Sara,
13-15 maka’ sinumo hi’ uka na bau-baunyo nu lee’nyo, aha hi’ sampulu’ ka’ ohua’ na to ana-anaknyo, atu mule’ sanggo-sanggo nu aha na atu sasalataa na i Nebayot ka’ i Kedar ka’ i Adbeel ka’ i Mibsam ka’ i Misyma ka’ i Duma ka’ i Masa ka’ i Hadad ka’ i Tema ka’ i Yetur ka’ i Nafis ka’ i Kedma. 16 Atu na sanggo-sanggo nu to ana-anak i Ismael. Ingkop aitu hi’ aha na nompolee’ atu aha sampulu’ ka’ ohua’ a tina. Ka’ aitumo hi’ sanggo nu aha na pinosanggonyo atu i to kampu-kampung nu aha, tiba pinonsanggohinyo atu anu lewa’ pinombauannyo laigan atop kilit.
17 Ingkop aitu mule’ i Ismael maka’ tinoka sa’atu tolumpulu’ ka’ popitu’ a lonu na ia tinumuu’ ia sinilakamo ahi’. 18 Aitu mule’ lee’ i Ismael na jinojoong ahi’ i tano’ atu i olot u Hawila ka’ Syur. Maka’ tano’ aitu na kijo’ ahi’ mae i sasuu pimbuu’an nu tano’ Mesir, kijo’ ahi’ i kaho jalan anu mambaa i Asyur. Panyo maka’ aitu aha na madi’ ahi’ ko notuang tiba atu lee’ i Abraham saga’at.
Bau-baunyo nu atu i Esau tiba i Yakub ihampe
19 Ingkop monsisik mule’ atu i Ishak uka anak i Abraham maka’ sinumo hi’ uka na tundulannyo. 20 Tinoka patompulu’ a lonu ia nosoamo ahi’ i Ribka. Maka’ atu i Ribka na anak ahi’ i Betuel, utusnyo tu’a na i Laban. Aitu aha na mian ahi’ u Aram anu lengkat i Mesopotamia.
21 Ingkop aitu i Ribka, sasalataa na maka’ ilengke’ ahi’. Pinia i Ishak be sumo atu na ia binalado’amo ahi’ ka’ pinoitakonnyo hi Yawe, da ia ko anak na aitu i Ribka. Tinoka hi Yawe na pinotuhunyo ahi’ na atu anu pinoita i Ishak, kino hiko’o ahi’ i butong na aitu i Ribka. 22 Ka’ atu ihapi’ ahi’, jo manau’ pinianyo be atu tutuk ahi’ lewa’o mompaha hege-hege utu i uno nu butong. Pinianyo sumo atu na ia binasisiko ahi’ na aitu i Ribka konyo, “Pa’ mosiaa uka ka’ tutuk sumo ukamo?” Tinoka sumo atu na ia nambaamo ahi’ ka’ toka ia binalado’a ka’ pinokilawanyo hi Yawe.
23 Tinaman i Yawe konyo,
“Atina’ anak anu atina’ i butongum
na maka’ manau’ hampemo toka lee’nyo na maka’ timbalimo hi’ ohua’ na bangsa anu hi’ saja’ mompaha ili’.
Lahi’ atu bangsa sa’angu’ na tahuu hi’ mahoson ka’ kijo’ bangsa sa’angu’.
Maka’ lee’ ahi’ nu atina’ tampalui’ na mongkuasai atina’ lee’ u tumpe.”
24 Ingkop manau’ tinokamo i tempo’nyo, ihampemo tinotu’u ahi’ ihapi’ ahi’ buu’ anak mo’ane. 25 Aitu tumpe na pinianyo mohaha ahi’ na kilit ka’ saja’ ahi’ bulu ue sambu-sambutong sumo hi’ anu lako’o sinabutan nu kilit nu potu’on na montoa, sinanggohannyomo ahi’ i Esau. 26 Ingkop atu pinianyo poto-potoyuntun ahi’ mae na aitu tuenyo pinto-pintoong ahi’ mae i panginti nu aitu tumpenyo. Tinoka sumo atu na sinanggohannyomo ahi’ i Yakub na aitu tuenyo. Lonu mule’ i Ishak atu salataa i hampe na aitu anaknyo na inganompulu’o na lonu.
Bau-baunyo nu i Esau nompobaluk haak u tumpe mo’ane
27 Ingkop atu manau’ buu’o aha tinu’a, na aitu i Esau na anu hi’ mongkaima’i lewa’ jojoong i alas ka’ anu hi’ tinopo pelangu anu manjalikat tiba pande. Aitu mule’ i Yakub na mompaha sala’ ahi’ maka’ ia na anu hi’ tatap ka’ mongkaima’i ahi’ lewa’ jojoong atu i oha-ohani laigan atop kilit. 28 Tinoka atu hi Ishak na aitu hi’ i Esau na kinalibosannyo maka’ atu hi’ ia na mongkaima’i ahi’ mongkaan ponoha’ u alas, panyo atu hi Ribka na aitu hi’ i Yakub na kinalibosannyo.
29 Ingkop atu kino ninsan, lako-lakonyo mongunjang bue mea-mea’ na atu i Yakub, tinokamo hi’ mae na aitu i Esau lengkat me nolio ponoha’, jo na atu tahahumo na ohop tiba kain. 30 Ia binasisiko ahi’ atu hi Yakub konyo, “Sangku’i pe’e mae jo ite-ite’ atina’ bue mea-mea’ uka tahahumo tongko’ na ohop.” Ingkop atu na mokonyo’ ia sinanggohan i Edom.o
31 Tinaman i Yakub konyo, “Timbali ahi’ kubee’, panyo bailako’ ahi’ atina’ hiyoo’ haak u tumpe mo’ane nubee’o hi’ mae hiyau’ u uka.”
32 Tinaman i Esau konyo, “Ii’ timbali ahi’ te kokaliangannyo toka hiyau’ na haak u tumpe mo’ane na uka matemo nuala nu ohop.”
33 Tinoka atu hi Yakub na pagalamo hi’ pinapupusnyo konyo, “Bailako’ ahi’ oko mombatonii’ pe’e ahi’ imona nubee’o hi’ mae hiyau’ na atina’ hiyoo’ haak u tumpe mo’ane jo kubee’.” Ingkop ia nombatonii’o ahi’ atu hi Yakub na aitu i Esau, iwi-iwi’ ahi’ na haaknyo nu tumpe mo’ane binee’nyomo ahi’ atu hi utusnyo hiko’ aitu i Yakub.
34 Tinoka sumo atu na balomo hi’ binee’an i Yakub loti ka’ pinaka sangku’annyo atu bue mea-mea’ ka’ binee’nyo atu hi Esau. Ingkop ia noko kaan ka’ nonginum na aitu i Esau, balomo hi’ ia nolengkat ka’ nambaa. Sinumo atu na i Esau nombeasakon haak u tumpe mo’ane, pinontutuginyo na madi’ ahi’ ko kaliangannyo.

26

Bau-baunyo nu hai Ishak jinojoong i Gerar
1 Ingkop tempo’nyo atu na poule’ mule’ ahi’ pinense’ u sina daka’ na atu tano’ Kanaan puusnyo toka puusnyo, mian buu’o hi’ no’ohop sumo uka mae toho’ jinadi tempo’nyo dai’ tutuu’ na i Abraham. Pinia i Ishak be sumo atu na ia nolalino ahi’ nokijo’ i Gerar, maka’ atu tomundo’nyo na i Abimelekh ahi’ tomundo’ u mian nu Filistin. 2 Toka atu na tokamo hi’ mae natupopia na i Yawe ka’ binasisik konyo, “Boli hi’ mambaa i Mesir, jojoong ahi’ i tano’ anu kupotingaan hiyoo’ bau kajojoongan. 3 Ingkop uka na jojoongo ahi’ i tano’ aya na bau tumokananum, da Akumo ahi’ na mombalakaati ka’ Kutili’o ahi’ da oko na mosi pa’ima’. Maka’ iwi-iwi’ na tano’ aya na buu’ ahi’ Kupaha bee’ hiyoo’ ko toka-tokanyo lee’um saidi’ mae. Maka’ uka anu pinoko tipo’akonKumo hi Abraham uka tumaum na tio-tio hi’ Kubuntui. 4 Kubalakaati ahi’ da lee’um saidi’ mae na sumo hi’ ata’ konjoo’ u mandala’ na koda’isannyo. Tiba iwi-iwi’ na tano’ aya buu’ ahi’ Kupaha bee’ hi aha ka’ Kutili’ ahi’ da iwi-iwi’ na bangsa aya i buan nu tano’ na atina’ ahi’ hi lee’um saidi’ mae na pohumpakan nu aha balakaat. 5 Kubau hi’ sumo atu, maka’ i Abraham nintulu ahi’ mae hiyau’, pinaha batuknyo ahi’ na palenta anu sinisikKu hi ia. Maka’ apaa na anu sinisikKu tiba anu pinotingaanKu hi ia, pinaha batuknyo ahi’.” 6 Tinoka sumo atu na ia jinojoongo ahi’ atu Gerar na aitu hai Ishak.
7 Ingkop atu manau’ laboto lewa’ upokilawa nu atu aha mian nu Gerar pa’ iyee na aitu i Ribka na tinaaman i Ishak konyo, utusnyo misa’ ahi’ ko bengkele’nyo. Maka’ atu ia natakuto ahi’ konyo jumo hi’ labot ia nupatei nu aha da nuala na aitu i Ribka, maka’ atu hi’ ia tingkai’on ahi’ tongko’.
8 Manau’ gagana’o piniin na aha jinojoong i kijo’ mae, kino ninsan lako’ ia nalulenga atu i jendela na aitu i Abimelekh tomundo’ u Filistin, tutuk tinoanyo be lewa’ montanggo-goli ka’ mompanya aitu i Ribka na i Ishak. 9 Salataa sinumo atu na balomo hi’ pinokau i Abimelekh na mian da menupoboaakon mokijo’ hi ia na aitu i Ishak. Manau’ tinokamo na i Ishak laboto hi’ ia binasisik na i Abimelekh, konyo, “Uka na maka’ malingkoyaa ahi’ bengkele’um na aitu i Ribka, te kadaka’ la toka mae nusisik la motoutus?”
Tinaman i Ishak konyo, “Dee’ a maka’ pinontutugingku, uka ka’ osisiko bengkele’ku na jumo hi’ labot aku nupatei nu mian anu i aya, da nuala hi aha na aitu i Ribka.”
10 Tinaman i Abimelekh konyo, “Te kadaka’ toka mae oko mombau susumo atina’ aya hi kami, de sumo atina’ na maka’ bisa hi’ jadi koanu lako’ monsampo hoyot atina’ bengkele’um na aya kami mian nu Gerar. Te de jadi sumo atu misa’ kami na monta’up ideknyo, jo atina’ oko ahi’ na toka mae nombaleko’i kami.”
11 Tinoka sumo atu na pinalentaakonyomo ahi’ nu atu tomundo’ i Abimelekh hi batu-batu la’ayatnyo konyo, “De iyee na anu lako’ monsala’ poposiaa mian aya tiba aitu bengkele’nyo, maka’ tio-tio hi’ kuhukum kupatei na mian atitina’.”
12 Ingkop atu lako-lakonyo jinojoong atu i Gerar na aitu i Ishak na ia nongale’o ahi’ ka’ ia nosau gandum i tano’ aitu. Ingkop atu binalakaatan ahi’ i Yawe da lonu aitu na nanjoo’ ahi’ tongko’ na hasingnyo. 13 Maka’ saja’o ahi’ kino pintu-pintuangnyo na kakaya’annyo, manau’ na ia kinayamo ahi’ tongko’. 14 Maka’ susumo atu potu’on, mee’ tiba domba sagala sapi’ na manjoo’ ahi’ tongko’ na pinotuu’nyo. Botuan mule’ anu mokalajaa hi ia maka’ da’isan ahi’ tongko’. Tinoka sumo atu na niluumo ahi’ na atu aha mian nu Filistin atu hi ia. 15 Tinoka sumo atu lako’o hi’ pinaha tabuhannyo nu tano’ na atu batu-batu bubung anu lewa’ kinekean nu tobotu-botuan i Abraham tempo’nyo uka mae dai’ ia tutuu’. 16 Ingkop atu manau’ na tokamo hi’ mae ia binasisik atu hi Ishak na i Abimelekh konyo, “Lako’o ahi’ lambaamo ka’ pala’ii na aya tano’ mami, maka’ atina’ beleyumo ahi’ na tahuu mahoson tiba tahuu da’isan ka’ aya kami anu tou-touka jinojoong i aya salataa pe’e.”
17 Tinoka sumo atu na pinala’iano ahi’ hai Ishak na aitu Gerar ka’ aha nolalin nokijo’ i bohomba’ u Gerar ka’ tokamo hi’ aha jinojoong i kijo’ mae pea-pea’. 18 Ingkop atu manau’ na lako’o hi’ pinokau i Ishak na atu tobotu-botuannyo lako’ poule’ mongkekei atu batu-batu bubung anu kinekean nu aha tempo’nyo uka mae i Abraham dai’ tutuu’. Maka’ bubung aitu na uka manau’ sinilakamo na i Abraham lako’o hi’ tinabuhan nu aha mian nu Filistin. Toka atu sinanggohano ahi’ i Ishak gampanyo hi’ sanggo anu pinonsanggohi nu uka mae tumanyo. 19 Ingkop atu kino ninsan lako’ mae aha nongkekei bubung atu i bohomba’ aitu na atu to botu-botuan i Ishak, aha nohumpako ahi’ atu ue mintambulalak mae. 20 Panyo atu manau’ na tinokamo hi’ mae na mian nu Gerar anu lewa’ mompolaya-laya’akon potu’on ka’ tokamo hi’ mae aha nahansega tiba atu aha anu lewa’ mompolaya-laya’akon potu’on i Ishak mo’ago atu i bubung maka’ konyo, “Bubung aya na anu hi’ mami.” Tinoka sumo atu na sinanggohano ahi’ i Ishak Esek na bubung aitu maka’ i atu na pinahansegaan nu aha.
21 Lapas atu poule’o ahi’ lako’ aha nongkekei bubung saga’at, panyo atu singkona hi’ aha nahansega na aitu tobotu-botuan i Ishak tiba atu aha mian nu Gerar mo’ago atu i bubung aitu. Ingkop atu sinanggohano ahi’ i Ishak Sitna na bubung aitu, patunyo “Pinompahaili’an.” 22 Ingkop atu manau’ na aha nolalino ahi’ lengkat i atu ka’ poule’ ahi’ toka nongkekei bubung na atu to botu-botuannyo, tinoka atu kino totolunyo na bubung na madi’o ahi’ koanu toka mae nahansega nompoago bubung aitu. Ingkop atu sinanggohano ahi’ i Ishak Rehobot alati’nyo “tampat anu ewa.” Maka’ konyo, “I Yawe ahi’ na nombee’ mae hi kita tampat anu ewa, da timbali hi kita jojoong i tano’ aya ka’ kita tenaang ahi’ boli koanu okasusa’akon.”
23 Ilapas atu na aha nambaamo ahi’ lengkat i atu ka’ aha nambaa i Bersyeba. 24 Aha tinoka i kijo’ i Bersyeba atu pihi-pihi tokamo hi’ mae natupopia na i Yawe atu hi Ishak ka’ Ia binasisik konyo, “Akumo na Anu Nonsihang anu sinangke nu uka tumaum i Abraham. Ingkop toka atina’ hiyoo’ na boli hi’ mabuhuk maka’ Akumo ahi’ na monsangalui beleyum. Maka’ oko Kubalakaati ahi’ da da’isan na lee’um. Kubau hi sumo atu, maka’ mombuntui uka anu tinipo’akonKu hi botuanKu i Abraham.”
25 Ilapas atu na lako’o ahi’ nontoluki batu na aitu i Ishak ka’ ingunsu-unsunnyo, da bau pompapuakonan hana’u hi Yawe ka’ sinangkenyomo ahi’. Atu mule’ laigan atop kilit maka’ poule’o ahi’ pinoule’nyo atu i Bersyeba ka’ poule’o ahi’ lako’ aha nongkekei bubung na atu botuan i Ishak.
Bau-baunyo nu atu hai Ishak uahai Abimelekh nombatonii’
26 Ingkop atu lako-lakonyo jinojoong atu i Bersyeba na aitu i Ishak, nambaamo hi’ mae na tomundo’ i Abimelekh lengkat mae i Gerar tiba aitu i Ahuzat anu lewa’ pohongoannyo sale’ ka’ aitu tu’a-tu’anyo nu tantadanyo aitu i Pikol ka’ siningkabotannyo na aitu i Ishak. 27 Manau’ nompaha kaboto laboto hi’ pinokilawa i Ishak konyo, “Ka’ atu dai’ mule’ mae komiu toka monsingkaboti aku? Maka’ uka pu-puusnyo nu kita nompaha kabot na aku kinaidekano hi’ miu mae ka’ sinai mae, da pinala’ian mami mae na tano’ miu.”
28 Tinaman i Abimelekh konyo, “Uka na malingkoyaamo hi’ hi kami na atina’ beleyum na nusangalui ahi’ i Yawe. Ingkop pontutugi mami na sahanyo hi’ kami mombatonii’ madi’o ahi’ kami mompaha ili’ beleyum. Jo uka na bubuu’ ahi’ mae kita mombatonii’ na atina’ beleyum tiba aya aku boli hi’ mompaha ili’. 29 Atina’ beleyum na saja’ ahi’ mombau mae ma’ima-ima’ hi kami. Maka’ uka pe’e kami be saja’ ahi’ nombau ma’ima-ima’ hi komiu, madi’ ahi’ ko toho’ lako’ kami nontatumbuhi komiu, sinai ahi’ mami da komiu nambaa panyo komiu nambaa ahi’ ma’ima-ima’. Ingkop uka na opoita ahi’ mami hiyoo’, da toka atina’ hiyoo’ na mombatonii’ ahi’, singkona hi’ mombau mae ma’ima-ima’ hi kami. Maka’ uka na malingkoyaamo hi’ hi kami na atina’ beleyum na binalakaatan ahi’ mae i Yawe.”
30 Lapas atu na pinokaumo ahi’ i Ishak na atu tobotu-botuannyo da lako’ mompoguhat anu okaan manyonjoo’ bau pompaso aitu aha. Tinoka sumo atu na aha nongkaano ahi’ ka’ nonginum na aitu i Ishak tiba atu tamunyo. 31 Ingkop napatas dodop manau’ nalianamo, buu’o ahi’ aha nombatonii’ na aitu i Ishak tiba atu i tomundo’ Abimelekh. Manau’ aha nambaamo na hai Abimelekh ia binasisiko ahi’ na i Ishak konyo, soo’ obalaingati i jalan monganu atu aha.
32 Ingkop atu manau’ nambaamo na atu hai Abimelekh, tinokamo hi’ mae na atu tobotu-botuan i Ishak ka’ toka mae sinisiknyo atu hi ia na bubung atu anu kine-kinekeannyo konyo, “Kami nohumpako mae ue.” 33 Tinoka sumo atu na sinanggohano ahi’ i Ishak Syeba na bubung aitu, patunyo na “Batonii’.” Ingkop atu na mokonyo’ lengkat i atu na sinanggohano ahi’ u mian Bersyeba na kota’ aitu.
Bau-baunyo nu atu i Esau nosoa aha mian nu Het
34 Ingkop atu mule’ i Esau tinoka patompulu’ na lonu ia nosoamo ahi’ mian nu Het maka’ atu ingua aha ahi’ na bengkele’nyo, i Yudit anak i Beeri ka’ i Basmat anak i Elon. 35 Ingkop to bengke-bengkele’ i Esau aitu na nongedei ahi’ kinyonyoa hai Ishak tiba i Ribka.

27

Bau-baunyo nu i Ishak nombalakaati i Yakub
1 Ingkop atu manau’ ilangkai’o na aitu i Ishak tiba mata pinahamo ahi’. Kino ninsan atu sina-sina ilaganyomo ahi’ na anaknyo tumpe aitu i Esau ka’ labot ia binasisik na tumanyo atu hi ia konyo, “Esau anakku!”
Tinaman i Esau konyo, “Mosiaa?”
2 Poule’ mule’ ia binasisik na aitu tumanyo konyo, “Potombihing mae ma’ima-ima’, maka’ aya aku ko langka-langkai’nyomo ahi’ malia’o ahi’ aku silaka. 3 Jo uka na boa pe’e ahi’ na talakana’ nu pombebas anu biasa lewa’ upake, ka’ lako’ pe’e mae polio ponoha’ utu mae i alas. 4 Da manau’ oko mohumpako ka’ minsusule’ mae, na tokamo hi’ mae osasak na kaanon anu matami’ anu kukaima’i. Manau’ masasako, oboaakono hi’ mae mo’uka hiyau’ da labot kukaan. Da aku moko kaan, oko kubalakaatimo ahi’ uka ma’isa aku silaka.”
5 Panyo atu i Ishak binasisik hi Esau na ihongomo ahi’ i Ribka, manau’ pinaluso nambaa i alas me molio ponoha’ na i Esau, 6 ia binasisiko ahi’ atu hi Yakub na aitu tinanyo i Ribka konyo, “Uka ihongongku mae na tumaum binasisik hi Esau konyo, 7 ‘Lako’ pe’e mae ilio ponoha’ u alas ka’ toka mae osasak na kaanon anu matami’, da labot kukaan, da aku moko kaan kubee’o ahi’ hiyoo’ na uka balakaat anu lengkat hi Yawe uka ma’isa aku silaka.’ 8 Jo uka hongo hi’ mae ka’ obatuk na uka anu kusisik hiyoo’. 9 Pokijo’ pe’e i tondok u mee’ ka’ toka opile’i ohua’ na kijo’ anu ma’ima’ tiba anu dai’ suluu ka’ oboa mae, da labot kusasak na kaanon anu matami’ anu nukaima’i nu tumaum. 10 Manau’ masasako, oboaakono ahi’ mokijo’ hi tumaum da labot ukaan da manau’ ia moko kaano, okomo ahi’ na nubalakaati mae uka ma’isa ia silaka.”
11 Ihongo i Yakub be sumo atu na sisik i Ribka na tinaamannyomo ahi’ konyo, “Teda mosiaa na utu hi Esau, butong saja’ ahi’ bulu ue jo aya hiyau’ na madi’. 12 Maka’ jumo hi’ toka kijo’ hi tumangku labot nupanyaa na aya butong be misa’ ahi’ ko i Esau konyo tokamo hi’ aku mongakali. Jo salataa sumo atu na maka’ misa’ ahi’ ko balakaat na labot nubee’ panyo lahi’ labot aku nupaka totobi’akon da ma’idek.”
13 Panyo tinaaman nu atu tinanyo konyo, “Boli hi’ oko meat anakku, maka’ de tutuk laboto nu totobi’akon na maka’ aku ahi’ na monta’up totobi’nyo. Toka atina’ hiyoo’ na lahi’ uka anu kusisik na obatuki, lako’o ahi’ sampa me oala na mee’ kijo’ i tondok.”
14 Tinoka sumo atu na ia nambaamo ahi’ na aitu i Yakub ka’ me ia nongala mee’ ka’ binoaakonnyo mae atu hi tinanyo da ia na labot nonsasak. Tinoka atu hi tinanyo na laboto hi’ sinasaknyo na kaanon anu matami’ anu nukaima’i i Ishak. 15 Toka atu lako’o ahi’ ingalapakon i Ribka na atu baju’ i Esau anu pinogolinsonnyo ka’ pinopakeakonnyo atu hi Yakub. 16 Lapas atu lako’ mule’ ingala i Ribka na atu kilit nu aitu suluu nu mee’ ka’ pinolomonakonnyo atu i botokon i Yakub aya ua-uambiha’ tiba atu i bokoko’ anu mamadi’ ko bulu uenyo. 17 Toka atu ingalapakonnyoje ahi’ na aitu ponoha’ anu sisinasaknyo aitu anu nunukaima’i i Ishak tiba loti ka’ binee’nyo atu hi Yakub.
18 Salataa labot kinawa i Yakub balomo hi’ ia nambaa ka’ ia nokijo’ hi tumanyo, ka’ toka ia binasisik atu hi tumanyo konyo, “Maama’ ayamo na aku!”
Tinaman i Ishak konyo, “Ii’, sa’ labot ahi’ ihongongku, te iyee na oko i Esau kabai na i Yakub?”
19 Tinaman i Yakub konyo, “Aku ahi’ i Esau tumpeum. Ayamo na ponoha’ uka anu pipinoto’ium tokamo mae pinoko sasaku. Atina’ pongkaano ahi’ aya ponoha’ anu sisinasaku, da oko moko kaan nubalakaatimo ahi’ mae na aya aku.”
20 Tinoka sumo atu na pinokilawamo ahi’ i Ishak konyo, “Ka’ atu tutuk oko nalia’o mae nohumpak?”
Tinaman i Yakub konyo, “I Yawe ahi’ uka Tumpu anu nusangke nu beleyum na nontulungi mae aku.”
21 Toka atu poule’ mule’ ia binasisik na aitu i Ishak konyo, “Jo imbo’ toka mae suhang aya hiyau’ da labot kupanyaa da kusumbu’ pa’ totu’u i Esau na oko.”
22 Tinoka atu hi Yakub na tokamo hi’ dineseknyo na aitu tumanyo, manau’ laboto pinanyaanyo, ia basisiko ahi’ hi Yakub konyo, “Potatae na sisik ahi’ i Yakub panyo botokon na sumo hi’ tongko’ botokon i Esau.”
23 Ingkop tinoka atu hi Ishak na madi’o ahi’ sinumbu-sumbu’nyo maka’ atu hi’ botokon i Yakub labot pinanyaanyo sumo hi’ tongko’ botokon i Esau saja’ ahi’ bulu ue. Panyo atu manau’ ia nombalakaatimo na aitu tumanyo i Ishak, 24 na dai’ ahi’ pagala sinesetannyo poule’ pinokilawanyo atu hi Yakub konyo, “Pa’ totu-totu’u i Esau na beleyum?”
Tinaman i Yakub konyo, “Ii’, ayamo hi’ aku na i Esau.”
25 Tinoka sumo atu na poule’o ahi’ ia binasisik na aitu i Ishak konyo, “Jo boa mae na itina’ ponoha’ anu to-toka mae sinasakum, da labot kukaan, da aku moko kaan kubee’o ahi’ hiyoo’ na balakaat.”
Ihongo i Yakub be sumo atu na balomo hi’ binoaakonnyo na aitu ponoha’ atu hi tumanyo. Ingkop atu manau’ ia noko kaano na aitu tumanyo, pinaka boaan mule’ ahi’ i Yakub anggun da labot nuinum nu aitu tumanyo. 26 Tinoka sumo atu poule’ mule’ ahi’ ia binasisik na aitu i Ishak konyo, “Imbo’ pouka mae oha-ohani ka’ toka mae oki na aku.”
27 Ihongo i Yakub be sumo atu na binatukannyomo ahi’ na atu anu sinisik nu tumanyo, tokamo hi’ ingookannyo. Ingkop atu manau’ laboto ingook i Ishak na aitu nohong nu pakean i Esau anu pipinake i Yakub konyo pe’e saba’ malingkoyaa ahi’ aitumo ahi’ i Yakub na i Esau.
Tinoka sumo atu binalakaatannyomo ahi’ na aitu i Yakub konyo, “Ii’ ukamo ahi’ na nohong u anakku, mosa’angu’ hi’ ma’ima’ na nohongnyo poto’i hi’ nohong nu ale’ anu lumba anu binalakaatan i Yawe.
28 Bisa-bisa’ ahi’ da Anu Nonsihang na mombalakaati beleyum da ko dondu’ok ahi’ anu lengkat mae kita’ i langit na mohumpisi tano’um da ia lumba na ale’um ka’ hasing nu gandum tiba anggun na mosa’angu’ hi’ ia manjoo’o ahi’ tongko’.
29 Bisa-bisa’ ahi’ da to bangsa-bangsa na baumo hi’ botuanum tiba to suku-suku be matialuk ahi’ hi beleyum. Bisa-bisa’ ahi’ da oko ahi’ na mongkuasai iwi-iwi’ na to utu-utusum. Tiba lee’ u tinaum be matialuk ahi’ ka’ monungka’i beleyum.
Susumo mule’ atu mian anu montotobi’akon beleyum da ma’idek, bisa-bisa’ ahi’ ia nubalosi nu Tumpu na mian atitina’ da ma’idek na pasasawe’nyo. Panyo de mian anu mombalakaati mae beleyum, da ma’ima’ na pasasawe’nyo na bisa-bisa’ ahi’ Tumpu na mombalakaati mian atitina’, da ia ma’ima’ na pasasawe’nyo.”
Bau-baunyo nu atu i Esau lewa’ nomoita balakaat hi tumanyo
30 Ingkop atu pinoko balakaatan i Ishak na aitu i Yakub balomo hi’ ia nambaa. Salataa pinalus na aitu i Yakub balomo hi’ tinoka na aitu i Esau lengkat i alas me nolio ponoha’. 31 Atu tokamo hi’ mae singkona sinasaknyo na kaanon anu matami’ ka’ binoaakonnyo nokijo’ hi tumanyo, tinoka i kijo’ tokamo hi’ ia binasisik konyo, “Maama’, suhang da mongkaan aya ponoha’ anu bibinoakonku mae hiyoo’ da oko moko kaan nubalakaatimo hi’ mae na aya aku.”
32 Ihongo i Ishak be sumo atu na pinokilawanyomo ahi’ konyo, “Te iyee na oko?”
Tinaman i Esau konyo, “Aku ahi’ i Esau uka tumpeum.”
33 Salataa ihongo i Ishak be sumo atu na ia tinolokengkengo ahi’ ka’ ginugunyo ka’ ia binasisik konyo, “Te uka nanautu nonsasak mae ponoha’ ka’ nomboa mae da labot kinaanku na iyee oo? Maka’ uka singkona hi’ mae ia nolio ponoha’ ka’ toka mae sinasaknyo ka’ binoaakonnyo mae hiyau’. Maka’ uka labot pinoko kaanku na binalakaatankumo ahi’ na ia, madi’o hi’ totobo’ na poule’ aku mongala kijo’ balakaat anu pinoko bee’kumo.”
34 Salataa ihongo i Esau be sumo atu na sisik nu tumanyo na ia na’ideko ahi’ tongko’ na kinyonyoanyo, ia ihumaango ahi’ daka-daka’. Toka atu poule’o ahi’ ia binasisik atu hi tumanyo konyo, “Kaase’ ka’ balakaati pe’e hi’ mae tiba aya aku!”
35 Tinaman nu atu tumanyo konyo, “Madi’o hi’ dai’ totobo’ maka’ uka tokamo hi’ mae aku ingakalan nu uka utusum, tokamo hi’ mae ingalanyo na balakaat uka anu pinoguhatakonku kubee’ hiyoo’.”
36 Tinoka sumo atu na ia binasisiko ahi’ na i Esau konyo, “Mokonyo’je ahi’ sinanggohan i Yakub talu’ aitu hi’ akalon. Maka’ uka pinduano mae ia mongakali. Uka ia noko agoije mae uka haakku, nu tumpe mo’ane. Uka mongagoi mule’ mae uka balakaat anu osanannyo aku na mongala.” Lapas atu poule’ mule’ ahi’ ia binasisik atu hi tumanyo konyo, “Pa’ madi’o kopaka balakaat saga’at anu dai’ itina’ anu timbali nubee’ mae hiyau’?”
37 Tinaman i Ishak konyo, “Potombihing mae ma’ima-ima’ anakku maka’ te misa’ ukamo hi’ i Yakub na binalakaatanku, da montu’a-tu’anyoi oko tiba batu-batu ka’ohanianto, maka’ baumo hi’ botuannyo. Susumo atu pe’e gandum tiba anggun maka’ iamo ahi’ na binalakaatanku, da ia manjoo’o ahi’ tongko’. Uka na maka’ madi’o ahi’ koanu uka hiyau’ na balakaat anu kubee’ hiyoo’!”
38 Panyo tinoka atu hi Esau na tataap ahi’ saja’ lewa’ kinakase’nyo konyo, “Kaase’ ka’ balakaati pe’e hi’ mae tiba aya aku! Maka’ te toho’ madi’o kopaka balakaat anu itina’ hi kita?” Ka’ poule’o ahi’ lewa’ ia ihumaang daka-daka’.
39 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na aitu i Ishak konyo,
“Potombihing mae na uka anu kusisik! Beleyum na maka’ kajojoongan pe’e be maka’ jojoongo ahi’ ka’ lewa’ mongale’ i tano’ kuun anu madi’ toho’ ko ujannyo. Maka’ tiba dondu’ok anu lengkat mae kita’ i langit na madi’ ahi’ ko apa-paa.
40 Kantumuu’anum mule’ maka’ lahi’ oko tumuu’ i bajakum, ka’ oko baumo hi’ botuan nu uka utusum die’.
Lahi’ saidi’ mae de toka hi beleyum nubahaakono ahi’ ka’ ulawan, na oko mosi tinjomo ahi’ madi’o hi’ oko nu tu’a-tu’anyoi nu uka utusum.”
41 Tinoka atu hi Esau na kinaidekannyomo ahi’ na aitu i Yakub uka lako’o nongagoi balakaat anu osanannyo nubee’ u tumanyo hi ia. Atu ia nosi basisiko ahi’ i kinyonyoa konyo, “Atu da ko lia-lia’nyomo na atu tu’anyo silaka. Manau’ lapaso na mongidekakon aitu ia sinilakamo kupateije na aitu i Yakub!”
Bau-baunyo nu i Ishak nompokau i Yakub mambaa mokijo’ hi Laban
42 Ingkop salataa kinasumbu’an i Ribka na atu kinyonyoa i Esau sumo atu, na ilaganyomo ahi’ na aitu i Yakub ka’ labot ia binasisik konyo, “Potombihing mae na uka anu kusisik. Uka utusum i Esau na maka’ ko kinyonyoa ahi’ mombalosakon uka anu binauum hi ia, ia ko kinyonyoa ahi’ mompatei beleyum. 43 Jo uka na obatuk ahi’ mae na uka anu kusisik hiyoo’ ka’ sampa hi’ lambaa uka lia-lia’ mokijo’ hi utusku i Laban kijo’ mae i Haran, 44 ka’ jojoong pe’e hi’ i kijo’ mae pea-pea’ uka lako-lakonyo dai’ ia pusa na uka utusum. 45 Manau’ ia mohuhuso na kinyonyoanyo, madi’o hi’ u idekakon na uka anu binauum hi ia, koanuje kusai na mian da poule’ me mompoboa oko minsusule’ mae mo’uka, da boli hi’ komiu monsainsila-silaka ua-ua komiu atina’ sansina.”
46 Ilapas atu ia nokijo’ ahi’ hi Ishak na aitu i Ribka ka’ toka ia binasisik hi ia konyo, “Uka na maka’ mosa’angu’ hi’ ma’ideko na aku tumuu’ na montoa atu kantumuu’an nu aha aitu to bengke-bengkele’ i Esau mian nu Het. Maka’ de i Yakub ka’ singkona lako’ ia mo’ala atu i langkoyang nu aya Kanaan na mosa’angu’ hi’ madi’o ko kaliangannyo na aku tumuu’.”

28

1-2 Tinoka sumo atu na ilagamo ahi’ i Ishak na aitu i Yakub ka’ labot binalakaatannyo, ka’ sinisiknyo konyo, “Boli hi’ lako’ oko mo’ala atu i langkoyang u mian nu Kanaan. Atina’ na sahanyo hi’ mambaa i Mesopotamia kijo’ hi kai’um i Betuel, ka’ kijo’ langkoyang anak i Laban kijo’ babo’um na toka po’alapan. 3 Bisa-bisa’ ahi’ Anu Nonsihang uka Anu Mosipatangkas na mombalakaati komiu, da da’isan ahi’ na lee’ saidi’ mae, timbalimo hi’ manjoo’ na bangsa. 4 Bisa-bisa’ ahi’ Tumpu na mombalakaati beleyum tiba lee’um saidi’ mae, susumo uka anu pinoko tipo’akonNyomo hi Abraham. Aya mule’ tano’ anu titinumokanum susumo uka, na saidi’ mae beleyumo ahi’ na montumpui lambaakonnyo hi’ lee’um saidi’ mae.” 5 Lapas atu na sinaimo ahi’ i Ishak na aitu i Yakub da mambaa i Mesopotamia kijo’ hi Laban. Maka’ aitu i Laban na utus ahi’ i Ribka, aitu tina hai Esau uahai Yakub. Ingkop i Laban na utusnyo tu’a, utusnyo mo’ane, tumanyo na i Betuel mian nu Aram.
Bau-baunyo nu atu i Esau nompaka posoa
6 Ingkop aitu mule’ i Esau manau’ kinasumbu’annyo na aitu bau-baunyo nu i Ishak nombalakaati tiba nonsai mambaa i Mesopotamia, da toka mosoa i kijo’ tiba nohongo aitu i Ishak nombalakaati ka’ nontewa’ i Yakub lako’ mo’ala atu hi aha mian nu Kanaan. 7 Tiba tinoka atu hi Yakub na binatukannyo ahi’ na kijo’ anu pinoto’i nu tu’anyonyo, ia nambaamo ahi’ i Padan-Aram, 8 na sinainsumbu’o ahi’ hi Esau talu’ ukaideki ahi’ i Ishak na aitu bengkele’nyo mian nu Kanaan. 9 Tinoka sumo atu na ia nambaamo ahi’ nokijo’ hi Ismael uka anak i Abraham hi Hagar ka’ kijo’ ahi’ anaknyo na toka pinaka alanyo binau bengkele’nyo, aitu i Mahalat na sanggonyo. Aitu mule’ i Mahalat na kino utusnyo ahi’ tu’a singkona boune, i Nebayot na sanggonyo.
Bau-baunyo nu atu anu soo’ ingipi i Yakub kijo’ i Betel
10 Ingkop aitu mule’ i Yakub manau’ na pinala’iannyomo ahi’ na atu Bersyeba ka’ ia nambaa i Haran. 11 Ingkop atu salataa ia nambaa, tinoka atu i sahoat a tano’ sinampamo ahi’ u pihi. Ingkop soo’o hi’ ia nale’, ka’ lako’ hi’ ingalanyo na atu batu ka’ pinatilangonannyo, ka’ ia ihoyot. 12 Ingkop atu lako-lakonyo ia ihoyot ingipinyo, tinoanyo na atu sa’angu’ na ojan talenga’nyo pinobuntun akaong i tano’ ata’ mae puusnyo na pinoseha ahi’ ata’ mae i langit. Tinoanyo na atu toposa-posaihon nu Tumpu tutuk ahi’ mososule’ano na anu mintatau’ tiba anu moliba’ atu i ojan aitu. 13 Toka atu pinianyo na i Yawe aya tinjo-tinjo aya i sohipi’nyo ka’ toka mae ia binasisik atu hi ia konyo, “Akumo na i Yawe Tumpu anu lewa’ sinangke nu uka kai’um i Abraham tiba uka tumaum i Ishak. Tano’ aya anu kikinamale’anum u uka na Kupaha bee’ ahi’ hiyoo’ iwi-iwi’ ko toka-tokanyo ahi’ lee’um saidi’ mae na montumpui. 14 Maka’ lee’um saidi’ mae na da’isan ahi’ tongko’ sumo hi’ aya bonyo nu tano’ na ko da’isannyo. Saidi’ mae na saja’o ahi’ aha modensu’ sasuu utara, tiba sasuu selatan, tiba sasuu pimbuu’an, tiba sasuu kinsoban na lee’um, tiba mule’ maka’ atina’ ahi’ beleyum tiba lee’um, saidi’ mae na pombalakaatiananKu tobangsa-bangsa anu aya i buan nu tano’. 15 Atina’ mule’ beleyum maka’ Akumo ahi’ na saja’ monsangalui naumo oko mambaa pa’ moyaa, madi’ ahi’ ko toho’ oko Kupala’ii. Saidi’ mule’ mae, maka’ poule’ ahi’ oko Kupoboa mae mo’uka i tano’ aya. Maka’ iwi-iwi’ na uka anu tinipo’akonKu hiyoo’ na tio-tio hi’ Kubuntui.”
16 Ingkop atu manau’ ia tinongoa’o na aitu i Yakub, ia nosi basisiko ahi’ konyo, “Talu’ ko i Yawenyo ahi’ uka, maka’ aupe’e saba’ i aya na madi’ ahi’ ko i Yawenyo.” 17 Tinoka sumo atu na ia nabuhuko ahi’ ka’ ia nosi basisiko ahi’ konyo, “Be! Uka na mosa’angu’ hi’ okabangangi tiba mosi palintade na tano-tano’ aya. Aya na maka’ malingkoyaa ahi’ ayamo na kajojoongan nu Tumpu, sabatan bau pinsopan i sulugaa’.”
18 Ingkop napatas dodop salataa sinaimpogeat liana ia tinongoa’o ahi’ ka’ ia nobulaa ka’ ingalanyo na aitu batu anu pipinatilangonannyo ka’ pinotinjonyo konyo da boli hi’ okolilimi na atu anu jinadi aitu, ka’ ingalanyo na atu lanya’ u zaitun ka’ tinuhasnyo ata’ mae i buannyo ponsisik batu aitu na pinotadeakono ahi’ hi Anu Nonsihang. 19 Toka atu na sinanggohannyomo ahi’ Betelp. Maka’ sasalataa na sinanggohan ahi’ nu aha Lus na tano’ aitu.
20 Lapas atu ia nombatonii’o ahi’ hi Yawe na aitu i Yakub konyo, “De kita Tumpu na monsangalui ka’ monjagai mae aya aku mambaa mokijo’ i Haran tiba mompangakui mae kaanon tiba pakean. 21 Ka’ poule’ ahi’ mae aku minsusule’ kijo’ hi tumangku kopi-kopian, na kitamo hi’ i Yawe na Tumpu anu kusangke. 22 Maka’ batumo hi’ aya anu pipinotinjongku na toka mae lewa’ ponsangkean nu mian Beleyum. Susumo mule’ atu anu Nubee’ mae hiyau’, maka’ kubagi ahi’ sampulu’ ka’ sambahagiaan na poule’ kubee’ hi Kita Tumpu.”

29

Bau-baunyo nu i Yakub tinoka kijo’ i laigan i Laban
1 Ingkop lengkat atu i Betel ia nambaamo ahi’ na i Yakub nokijo’ i tano’ anu sasuu kijo’ mae pimbuu’an nu tano’ Kanaan. 2 Tinoka i kijo’ dai’ majo’o-jo’on, tokamo hi’ tinoanyo ko bubung atu sa’angu’ atu i anu ewa na bangka’nyo na tano’ tiba atu ko domba tolungombu singkaapo ilumukut atu oha-ohani atu bubung. Maka’ atu biasa hi’ toka mae lewa’ u po’inum i atu. Lahi’ maka’ atu nganga’ u bubung na tinutup ahi’ nu batu anu daka’. 3 Maka’ biasa ahi’ manau’je hi’ buu’o topitoka na to potu-potu’on tiba miannyo anu molaya’ aitu potu’on, lako’je hi’ ualinakon na aitu batu pontutup atu bubung ka’ lako’ aha montauk ue ka’ upo’inum na atu potu’on nu aha susumo atu mee’ tiba domba. Manau’ buu’o moko inum na atu potu’on poule’o ahi’ lako’ ulinggin na aitu batu ka’ poule’ u tutup na aitu nganga’ u bubung. 4 Ingkop atu tokamo hi’ pinokilawa i Yakub atu hi aha anu nolaya’ mae aitu potu’on konyo, “Te lengkat iyaa mae na komiu?”
Tinaman nu aha konyo, “Kami na lengkat ahi’ mae i Haran.”
5 Toka atu poule’ mule’ pinokilawa i Yakub konyo, “Osumbu’ miu na i Laban uka anu mongkai’ i Nahor?”
Tinaman nu aha konyo, “Ii’ osumbu’ ahi’ mami.”
6 Poule’ mule’ pinokilawa i Yakub konyo, “Mosiaa na kijo’ ia dai’ lolok?”
Tinaman nu aha konyo, “Ii’ ia da dai’ ahi’ kopi-kopian. Toa aitumo mae dee’ na i Rahel anaknyo boune molaya’ mae potu’onnyo mee’ tiba domba.”
7 Ingkop atu ia binasisiko ahi’ na i Yakub konyo, “Ata’ na maka’ dai’ ahi’ matangkas na sina, ma’isa hi’ ko poule’ pomposoopan potu’on i tondok. Ingkop lako’ pe’e hi’ opo’inum na atu potu’on ka’ poule’ lako’ olaya’ da poule’ toka aha mongkaan hemput.”
8 Tinaman nu aha konyo, “Madi’ ahi’. Maka’ bailako’ ahi’ topitokamo iwi-iwi’ na kami batu-batu anu lewa’ mompolaya-laya’akon potu’on, lako’je ahi’ obuka’ na atu pontutup nganga’ u bubung.”
9 Ingkop atu lako-lakonyo ia monsamposisik atu aha anu topopotuu’ domba na aitu i Yakub, aya hi’ i Rahel anu lewa’ mompolaya-laya’akon atu mee’ tiba domba nu tumanyo tinokamo atu i bubung nolaya’ mae mee’ tiba domba atu i bubung. 10 Salataa labot tinoa i Yakub na aitu i Rahel tominsannyo aitu anak nu babo’nyo aitu i Laban, tiba atu mee’ sagala dombanyo, ia nokijo’o ahi’ i bubung ka’ toka ingalinakonnyo noutu i sambiha’nyo na aitu pinontutup bubung ka’ tinaukannyo ue, da inginum nu aitu to potu-potu’on i Laban. 11 Lapas atu lako’o hi’ ingookan i Yakub i gagising na aitu i Rahel ka’ ia ihumaango hi’ nujama’. 12 Toka atu ia binasisiko ahi’ atu hi Rahel konyo, “Kita na maka’ dai’ ahi’ mototominsan, maka’ i Ribka ahi’ na tinangku uka utus nu tumaum.” Salataa ihongo i Rahel be sumo atu na balomo ahi’ ia nopalai ka’ ia ninsusule’ ka’ toka sinisiknyo atu hi tumanyo na atu anu sinisik i Yakub hi ia.
13 Ingkop salataa labot ihongo i Laban na atu anu sinisik i Yakub aitu anu mombabo’ mae ia na balomo ahi’ ia nopalai ka’ lako’ mae siningkabotannyo ka’ tokamo hi’ ihakopnyo ka’ ingookannyo na aitu i Yakub ka’ pinoboanyomo ahi’ nokijo’ i laigannyo. Manau’ aha tinokamo i kijo’ pinaha sisiko ahi’ i Yakub atu hi Laban na atu anu tina’upnyo.
14 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na i Laban konyo, “Sa’o totu’u ahi’ beleyum na maka’ mombabo’ ahi’ mae aku.”
Tinoka atu hi’ Yakub na ia jinojoongo ahi’ atu hi Laban sinambitu’on.
Bau-baunyo nu atu i Yakub nosoa
15 Ingkop atu kino ninsan ia binasisiko ahi’ na i Laban atu hi Yakub konyo, “Uka na maka’ tio-tio hi’ kubee’ na tamboonyo nu atina’ beleyum mokalajaa hiyau’, naumo dai’ mae nu babo’ na aku. Pa’ sangkuka na konjoo’ u pontamboingku oko?”
16 Ingkop aitu mule’ i Laban na maka’ atu kino anaknyo ahi’ dai’ buu’ langkoyang ua aha, i Lea na sanggonyo atu utusnyo die’ na i Rahel na sanggonyo. 17 Ingkop aitu i Lea na haut na mata, aitu mule’ utusnyo die’ i Rahel na tingkai’on ahi’ tongko’ maka’ tiba butong be sinimbatnyo ahi’ na kondoangnyo tiba kodaka’nyo tiba ohup maka’ tingkai’on ahi’. 18 Tinoka atu hi Yakub na aitu hi’ i Rahel na nukaima’i. Tinoka sumo atu tinaamano ahi’ i Yakub konyo, “Timbali hi’ aku mokalajaa hi babo’ popitu’ a lonu asan toka atina’ hi kita mompaha hondo ahi’ na aku mongala atu i Rahel bau bengkele’ku.”
19 Tinaman i Laban konyo, “Te sa’ kaima’annyo pe’e be sahanyo hi’ kuposoakon hiyoo’, da dai’ ahi’ utus, memule’ oposoaakon utu mae hi mian saga’at. Ingkop uka na jojoongo ahi’ ka’ mokalajaa aya hiyau’.” 20 Tinoka atu hi Yakub na ia jinojoongo ahi’ atu hi Laban ka’ ia nokalajaa pinopitu’ a lonu. Panyo ka’ atu ia mokalajaa popitu’ a lonu na lahi’ sumo ia montutugi mokalajaa papiansina, maka’ atu tahuu hi’ ia mongkalibosi i Rahel.
21 Ilapas atu pinopitu’ a lonu na ia nokalajaa, ia binasisiko ahi’ atu hi Laban konyo, “Uka na sinampa’o ahi’ popitu’ a lonu na aku nokalajaa, jo uka na bee’o hi’ mae na atu anakum i Rahel da baumo hi’ bengkele’ku.”
22 Tinoka atu hi Laban na pinoto’inyomo ahi’ iwi-iwi’ na mian nu kampung ka’ ia ilumomboto ahi’ mombaluk aitu anaknyo, maka’ atu lombot ahi’ daka’. 23 Jo atu manau’ pinihimo, pinikato, madi’o ahi’ labot tinoa-toanyo na talu’ misa’ ahi’ ko totu’u aitu i Rahel na pinoboaakon nu tumanyo nokijo’ hi Yakub, aitu hi’ i Lea na pinoboaakonnyo nokijo’ hi Yakub. Ingkop tinoka atu hi Yakub na atumo hi’ ia na sinampohoyotnyo. 24 Aitu mule’ i Laban maka’ kino botuan ahi’ boune, i Zilpa na sanggonyo. Ingkop aitumo hi’ ia na binee’nyo hi Lea da binau botuannyo.
25 Jo dodo-dodop ia tinongoa’ na aitu i Yakub ia tinolokengkengo ahi’ tinoanyo talu’ misa’ i Rahel na atu sinampohoyotnyo atu pihi-pihi, talu’ i Lea ahi’. Pinia i Yakub be sumo atu be ka’ toka nusosoli na aitu i Laban konyo, “Te kadaka’ aku binaumo mae sumo aya? Te uka misa’ popitu’ na lonu na aku nokalajaa da timbali aku mongala atu i Rahel bau bengkele’ku ka’ oko mongakali mae!”
26 Tinaman i Laban konyo, “Maka’ atu hi’ de atulan mami i aya na madi’ ahi’ ko toho’ moluani utus tu’a, utus hiko’ na imona mosoa, tio hi’ dai’ utus tu’a na imona mosoa! 27 Jo uka na tataap ahi’ kita lumomboto ahi’, toliwaas ahi’ na lumombot uka ipitun, kubee’je ahi’ tiba i Rahel bau bengkele’um. Panyo poule’ ahi’ oko mokalajaa hiyau’ popitu’ na lonu.”
28 Tinoka atu hi Yakub na binatukannyomo ahi’ na atu sisik i Laban aha ilumomboto ahi’ atu mombaluk ingipitun na lewa’ aha nolame’akon ilumombot. Ingkop ilapas atu ingipitun na atu aha nolumombot nombaluk aitu hai Yakub uahai Lea, pinaka bee’je mule’ ahi’ i Laban tiba aitu i Rahel da binau bengkele’ i Yakub. 29 Ka’ atu mule’ botuannyo boune i Bilha na sanggonyo na binee’nyo hi Rahel, da binau botuannyo. 30 Manau’ ingalamo i Yakub na aitu i Rahel binau bengkele’nyo lako’o hi’ sinampohoyotnyo ka’ aitu ahi’ bengkele’nyo i Rahel na tahuu nukaima’i i Yakub, aitu i Lea na madi’ ahi’. Ilapas atu na dai’ ahi’ pinopitu’ na lonu na i Yakub jinojoong nokalajaa atu hi Laban.
Bau-baunyo nu to bengke-bengkele’ i Yakub tiba to ana-anaknyo
31 Salataa tinoa i Yawe be atu i Rahel ahi’ na tahuu kalambaanan nu kinyonyoa i Yakub nukaima’i, aitu i Lea na madi’, na tinili’Nyomo ahi’ na aitu i Lea da kino hiko’ i butong, aitu i Rahel na madi’ ahi’. 32 Ingkop atu manau’ ihampemo, anak ahi’ mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Ruben, maka’ atu konyo, “Uka na tinoa ahi’ mae i Yawe na uka aku na’idek na kinyonyoa ka’ aku tinulunganNyo hi’ mae. Uka na maka’ aku nukaima’imo hi’ mae nu utu langkai’ku.”
33 Toka atu nompaka pintue mule’ singkona anak mo’ane sinanggohannyomo ahi’ i Simeon, maka’ atu konyo, “Uka na ihongomo ahi’ mae i Yawe na aku na madi’ ahi’ ko nukaima’i nu utu langkai’ku, mokonyo’ aya aku pinaka tili’Nyo mae da kino paka anak.”
34 Lapas atu nompaka pintue mule’ singkona anak mo’ane ia binasisiko ahi’ konyo, “Uka na malingkoyaa ahi’ akumo ahi’ na tahuu nukalibosi mae nu utu langkai’ku, maka’ aya da ahamo hi’ totolu na anak to mo-mo’ane.” Atu na mokonyo’ sinanggohannyo i Lewi.
35 Lapas atu poule’ mule’ nompaka pintue singkona anak mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ i Yehuda, maka’ atu konyo, “Uka na aku mongunde’ ahi’ i Yawe.” Ingkop ilapas atu na ma’isa ahi’ ko kino anak na aitu i Lea.

30

1 Ingkop aitu mule’ i Rahel salataa pinianyo be atu madi’ ahi’ ia ko anak, na ia niluumo ahi’ atu hi Lea. Manau’ ia niluumo tokamo hi’ ia binasisik atu hi Yakub konyo, “Bee’i hi’ mae na aku anak! Maka’ de madi’, na sahanyo hi’ aku silaka na ma’ima’!”
2 Ihongo i Yakub be sumo atu na sisik i Rahel ia pinusamo ahi’ konyo, “Te aku Anu Nonsihang?! Na atina’ Ia ahi’ na nontili’, da madi’ oko ko anak.”
3 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na i Rahel konyo, “Jo atu hi’ botuanku, i Bilha na oala ka’ osampohoyot, da manau’ ia ko anako kutekeng ahi’ anakku hondo-hondo, obau hi’ sumo atu da aku ko anak ahi’.”
4 Tinoka sumo atu binee’o ahi’ i Rahel hi Yakub na aitu botuannyo i Bilha, da ingala i Yakub binau bengkele’nyo. Manau’ binee’nyomo hi Yakub, lako’o hi’ sinampohoyotnyo na aitu i Bilha. 5 Ingkop manau’ ia kino hiko’o ahi’ i butong na aitu i Bilha, manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane. 6 Sinanggohannyomo ahi’ i Dan, maka’ atu ko i Rahel, “Uka na pinotoamo ahi’ mae nu Anu Nonsihang, da malingkoyaa ahi’, aku na hondo ahi’ madi’ hi’ ko sala’ ka’ pinotuhuNyomo hi’ mae na uka anu pinoitangku, tinili’Nyomo hi’ mae da aku nohumpak anak mo’ane.”
7 Lapas atu poule’ mule’ ahi’ kino hiko’ i butong na aitu i Bilha, manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane. 8 Sinanggohannyomo ahi’ i Naftali, maka’ atu ko i Rahel, “Uka na aku naintangka’ ahi’ totu-totu’u ka’ i Lea, panyo aku ahi’ na nenaang.”
9 Ingkop atu mule’ i Lea salataa pinianyo be atu madi’o hi’ jongan ia ko anak, atumo hi’ botuannyo i Zilpa na binee’nyo hi Yakub da binau bengkele’nyo. 10 Ingkop atu manau’ ingalamo i Yakub, ia kino hiko’o ahi’ i butong na aitu i Zilpa, manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane. 11 Sinanggohannyomo ahi’ i Gad, maka’ atu ko i Lea, “Aku na inguntung.”
12 Lapas atu poule’ mule’ ahi’ nompaka pintue singkona anak mo’ane. 13 Sinanggohannyomo ahi’ i Asyer, maka’ atu ko i Lea, “Uka na mosa’angu’ hi’ aku majama’, maka’ uka na iwi-iwi’ na to bo-boune buu’o ahi’ monsisik majama’ na aku.”
14 Ingkop atu kino ninsan tempo’nyo nu ponsabitano nu mian gandum, ia nambaamo ahi’ na aitu i Ruben anak i Lea nokijo’ i ale’. Tinoka kijo’ i ale’, manau’ lako’o lewa’ ia nololo, soo’o ahi’ ia nonsahak atu anu osanggohi, bua’ u dudaimq, soo’o hi’ ingalanyo na bua’nyo ka’ binoaakonnyo hi tinanyo aitu i Lea. Manau’ laboto tinoa i Rahel, ia binasisiko ahi’ hi Lea konyo, “Bee’i pe’e hi’ mae ite-ite’ na aku atina’ anu soo’ mae ihumpak u anakum da kukaan.”
15 Tinaman i Lea konyo, “Uka oko noko alaje mo’anengku, aya oko mongala mule’ aya bua’ u dudaim anu soo’ mae ihumpak nu anakku!”
Poule’ mule’ tinaaman i Rahel konyo, “De nubee’i mae atina’ bua’ u dudaim anu soo’ mae ihumpak nu anakum, na timbali hi’ oko monsaihoyo-hoyot i Yakub saidi’ pihi, bau pombalos atina’ bua’ u dudaim anu soo’ mae ihumpak u anakum.”
16 Ilapas atu manau’ ninggilimo na sina tinokamo ahi’ mae na i Yakub lengkat mae i ale’. Lako’o hi’ mae sinintoka i Lea ka’ toka sinisiknyo konyo, “Saidi’ pihi na dai’ ahi’ bau sampohoyotku na oko maka’ pinoko bayankumo ahi’ nu uka bua’ u dudaim anu soo’ mae ihumpak nu anakku.” Tinoka atu hi Yakub na binatukannyomo ahi’ pihi-pihi aitu lako’o hi’ sinampohoyotnyo na aitu bengkele’nyo i Lea.
17 Ingkop tinoka hi Anu Nonsihang na ihongoNyomo hi’ mae na atu anu pinoita i Lea, tinili’Nyomo ahi’, da ia kino hiko’ i butong manau’ ihampemo singkona ahi’ anak mo’ane na atu kino aha olima’nyo. 18 Ingkop atu sinanggohannyomo ahi’ i Isakhar, maka’ atu konyo, “Aya na tamboonyo anu binee’ mae nu Anu Nonsihang, uka aku nombee’ i Zilpa hi Yakub.”
19 Lapas atu nompaka pintue mule’ atu kino aha anomnyo singkona mo’ane. 20 Sinanggohannyomo ahi’ i Zebulon, maka’ atu ko i Lea, “Aya na hadia ahi’ anu mosi pa’ima’ anu binee’ mae i Yawe. Uka na aku nuhalagaa’imo ahi’ nu utu langkai’ku maka’ aya aku ko anako ahi’ to momo’ane hi’ ia, aha anom.”
21 Ilapas atu nompaka pintue mule’ anak boune na atu kino aha popitu’nyo, sinanggohannyomo ahi’ i Dina.
22 Ingkop aitu mule’ i Rahel maka’ inginau’o hi’ mae nu Anu Nonsihang ka’ pinotuhunyomo hi’ mae na atu anu pinoitanyo, tinili’Nyomo ahi’ da ia ko anak. 23 Ingkop atu manau’ na kino hiko’o ahi’ i butong na aitu i Rahel. Manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane, ia binasisiko ahi’ konyo, “Aya na Anu hi’ Nonsihang na nolumuiakon mae kinyonyoangku uka anu ma’ide-idek, da madi’o ahi’ aku monta’up ambang. 24 Ingkop atu sinanggohannyomo ahi’ i Yusuf, maka’ atu konyo, “Bisa-bisa’ ahi’ nubalakaati mae i Yawe, da aku mompaka humpak ahi’ samian na anak mo’ane.”
Bau-baunyo nu atu i Yakub kinaya
25 Ingkop ilapas atu kino i Yusuf manau’ ia binasisiko ahi’ na i Yakub hi Laban konyo, “De timbali, toka atina’ hi kita da aku minsusule’o ahi’ mokijo’ i tano’ anu pinolengkatanku. 26 Tiba hi’ to bengke-bengkele’ku uka anu binau tamboo nu uka aku nokalajaa aya hi beleyum, tiba to ana-anakku na singkonamo hi’ kupoboa. Maka’ uka na beleyum pe’e na monsumbu’o ahi’, aya aku lewa’ nokalajaa hi beleyum sampe uka, aku nokalajaa ahi’ totu-totu’u.”
27 Panyo tinaaman i Laban konyo, “Kaase’ ka’ inau’ pe’e hi’ mae na aya aku, da jojoong pe’e ahi’ aya hiyau’ maka’ uka na sinumbu’kumo ahi’ beleyum ahi’ na pinake i Yawe mombalakaati mae aya aku. 28 Jo toka atina’ hiyoo’ na lahi’ osisik mae pa’ sangkuka na nupoita na tamboonyo da kubayan ahi’.”
29 Tinaman i Yakub konyo, “Uka na maka’ beleyum pe’e na monsumbu’ ahi’ uka aku nokalajaa ahi’ totu-totu’u hi beleyum uka lewa’ aku nontamongiakon tiba nompolaya-laya’akon potu’onum. 30 Maka’ uka mae ma’isa aku tinoka i aya, na potu’onum madi’ ahi’ ko manjoo’. Panyo uka, manau’ aku tinokamo i aya na binalakaatano ahi’ i Yawe, da nanjoo’o ahi’ tongko’ na potu’onum. Ingkop uka na tempo’nyomo ahi’ nu aku mokalajaa anu opake nu luma tanggangku.”
31 Ihongo i Laban sumo atu pinokilawanyomo ahi’ konyo, “Te de dai’ tataap oko mokalajaa aya hiyau’, na sangkuka na pontamboi beleyum?”
Tinaman i Yakub konyo, “Aku na madi’ ahi’ ko mongala tamboonyo anu biasa, de toka atina’ hi kita mongkaoho’ ahi’ na uka sangahan na kubau, na tataap ahi’ aku mokalajaa montamongiakon ka’ mompolaya-laya’akon potu’onum. 32 De timbali toka hi beleyum da sina-sina uka lako’ ahi’ kulolo na atu potu’onum ka’ soo’ kuala na batu-batu kijo’ suluu nu domba anu mo’itom na bulunyo tiba batu-batu suluu nu mee’ anu balongka’ itom ka’ kuala hiyau’, bau tamboo nu aku mokalajaa hiyoo’. 33 Da manau’ na timbali hi’ lako’ upalesa nu beleyum pa’ ma’ima’ na anu kubau kabai na madi’. Maka’ de ko domba anu madi’ mo’itom na bulunyo tiba mee’ anu madi’ balongka’ kabai jeheng na nusumbu’o ahi’ i atu talu’ aku nontomango hi’ potu’onum.”
34 Tinaman i Laban konyo, “Ii’ ma’ima’ ahi’ na sumo itina’!” 35 Panyo atu manau’ sina-sinamo aitu ia nokijo’o ahi’ i potu’onnyo ka’ toka pinile’annyo na atu mee’ anu singkaap balongka’ pute’ mo’anenyo tiba bounenyo. Tiba atu suluu nu domba anu singkaap itom ka’ sinaingala-alanyo iwi-iwi’ ka’ pinokaunyo na atu to ana-anaknyo to mo-mo’ane, da molaya’ ka’ montamongi potu’on aitu. 36 Tinoka sumo atu pinala’iannyomo ahi’ na aitu hai Yakub ka’ pinoboanyo tiba atu domba sagala mee’ ka’ aha nambaa, atu tinolunsina na kojo’onnyo nu aha ilumajang nompala’ii atu hai Yakub. Ingkop atu hi Yakub na mehi’ aitu potu’on anu mamadi’ pinoboanyo na lewa’ pinolaya-laya’akonnyo ka’ tinamongannyo.
37 Ingkop atu manau’ na lako’o ahi’ ia nongala panga’ u kau’ anu mobulou tiba anu hi’ dai’ mata’ tolungahan ka’ binololanganyo na kilitnyo saga’at, da otoa ahi’ na kijo’ kau’nyo mopute’ ingkop balongka’ ahi’ na montoa. 38 Ka’ lako’ pinouna’nyo atu i ue anu toka mae lewa’ ponginuman nu atu mee’ tiba domba, da manau’ tokamo monginum na atu potu’on nu toa ahi’ na aitu kau’ anu lalako’ pinouna’ i Yakub. Binaunyo sumo atu maka’ atu hi’ potu’on na mongkaima’i ahi’ mompobatu-batuk tempo’nyo toka monginum ue. 39 Ingkop atu mee’ anu lako-lakonyo mompobatu-batuk ka’ montoa aitu panga’ u kau’ anu lalako’ pinouna’ i Yakub, na manau’ minsubolongo na singkaap ahi’ balongka’ na bulu nu atu subolongnyo. 40 Toka atu na lako’o hi’ pinosi po’iwi’ i Yakub na batu-batu atu domba bounenyo anu lako-lakonyo mompobatu-batuk ka’ pinoahopakonnyo na suungnyo nokijo’ i domba tiba mee’ i Laban anu singkaap balongka’ tiba itom. Sinumo atu na ia nombau da kino pintu-pintuangnyo na aitu potu’onnyo, ka’ pinosi po’iwi’nyomo ahi’ na aitu kakona posi potu’onnyo tiba kijo’ anu i Laban. 41 Ingkop atu manau’, mompobatu-batuk na potu’on anu singkaap mahoson, lako’o hi’ uala na aitu panga’ u kau’ anu bibinololanganyo na kilitnyo saga’at ka’ lako’ upo’ome akaong i ue anu poponginuman nu aitu potu’on, da nutoa nu atu potu’on anu lako-lakonyo mompobatu-batuk. 42 Panyo toka atu hi potu’on anu singkaap lupe na madi’o ahi’ lako’ upo’ome i ue anu lewa’ ponginumannyo na aitu panga’ u kau’ tolu-tolungahan. Tinoka sumo atu na aitu kakona kijo’ hi Laban na buu’o hi’ singkaap lupe na potu’onnyo, kakona hi Yakub na buu’o hi’ tinomaho-mahoson na potu’onnyo. 43 Tinoka sumo atu na ia kinayamo ahi’ tongko’ na aitu i Yakub, maka’ atu nanjoo’o hi’ tongko’ na mee’ tiba domba tiba unta sagala keledai tiba to botu-botuan to bo-boune tiba to mo-mo’ane.

31

Bau-baunyo nu atu i Yakub nalai lengkat hi Laban
1 Ingkop atu kino ninsan ihongo i Yakub i lele, tuko nu atu aha to ana-anak i Laban to mo-mo’ane konyo, “Lako’o ingala i Yakub iwi-iwi’ na potu’on nu tumanto, maka’ uka na ia kinayamo ahi’ tongko’, panyo ka’ iwi-iwi’ na kijo’ halataanyo na maka’ uka mae na anu hi’ nu tumanto.” 2 Tiba mule’ tinoa i Yakub na aitu i Laban nongabali’o ahi’, madi’o hi’ tahuu mahamata’ hi ia sumo uka mae.
3 Tinoka sumo atu na tokamo hi’ mae binasisik atu hi Yakub na i Yawe konyo, “Pinsusule’o ahi’ mokijo’ i tano’ u anu mompolee’ mae beleyum kijo’ hi to utu-utusum. Maka’ Aku ahi’ na saja’ monsangalui beleyum.”
4 Lapas atu koanumo hi’ pinokau i Yakub na mian da lako’ mae mompoboaakon bengkele’nyo aitu hai Lea uahai Rahel, da mompahakabot ia atu i tampat anu lewa’ pompolaya-laya’annyo potu’on. 5 Ingkop manau’ atu aha tinokamo na atu hai Lea uahai Rahel laboto hi’ ia binasisik na aitu i Yakub konyo, “Uka na maka’ kutoa na nongabali’o ahi’, madi’o hi’ mae mahamata’ hiyau’ susumo uka mae na utu tuma miu. Panyo naumo na sumo atu be tataap ahi’ saja’ mae aku sinangaluan nu Anu Nonsihang uka anu sinangke nu tumangku. 6 Maka’ posi komiu pe’e be monsumbu’ ahi’ binabihing ahi’ na aku nokalajaa totu-totu’u hi tuma miu. 7 Panyo toka hi ia na saja’ ahi’ mae ia mombaleko’ ka’ mongakali mae aku, mompoaba-abali’ tamboo nu aku mokalajaa. Panyo naumo na sumo atu be madi’ ahi’ ko pinobakas mae nu Anu Nonsihang, da ia molusa’ mae aku. 8 Maka’ de nusisik nu tumaum konyo, subolong nu mee’ anu singkaap balongka’ na kuala hiyau’ bau pontamboinyo mae, manau’ minsubolongo lahi’ buu’ balongka’ na bulunyo. Tempo’nyo ia basisik konyo, ‘Subolong nu mee’ tiba domba anu jeheng na kuala hiyau’ bau pontamboinyo mae,’ maka’ manau’ minsubolongo lahi’ buu’ jeheng na bulunyo. 9 Sinumo hi’ atu na Anu Nonsihang nongala potu’on nu tuma miu ka’ binee’Nyo mae hiyau’.
10 Ingkop uka tempo’nyo nu mompobatu-batuk na aitu potu’on na aku pinasasubahan ahi’ nu ipion, toloipi tinoangku na atu potu’on mo’anenyo anu lako-lakonyo mompobatu-batuk atu bounenyo, na iwi-iwi’ buu’ ahi’ jeheng ka’ balongka’ ka’ booto’. 11 Toloipi na atu pokauhon nu Anu Nonsihang tokamo hi’ mae binasisik konyo, ‘Yakub!’ Tinamanku, ‘Aya ahi’ na aku!’ 12 Poule’ mule’ mae Ia binasisik konyo, ‘Toa na atu to potu-potu’on, misa’ atu mee’ tiba domba mo’anenyo anu lako-lakonyo mompobatu-batuk atu bounenyo, lahi’ buu’ anu jeheng ka’ balongka’ tiba booto’. BinaungKu hi’ sumo atu, maka’ tinoangKu na i Laban nongakalimo ahi’ oko. 13 Maka’ Akumo ahi’ na Anu Nonsihang uka anu natupopia hiyoo’ kijo’ mae i Betel, anu pipinontuhasanum nu lanya’ u zaitun batu anu lako’ pinotinjoum ponsisik pinotadeakono ahi’ hiYau’. Maka’ singkona ahi’ i kijo’ mae na pinombatonii’anum mae hiYau’. Ingkop uka na pogolinsono ahi’ ka’ pinsusule’o ahi’ mokijo’ i tano’ anu kikinahampeanum.’ ”
14 Tinaman hai Lea uahai Rahel konyo, “Te dai’ mule’ ko halataa anu nubee’ mae nu tuma mami hi kami. 15 Aya pe’e kami madi’o hi’ mae nu hitung dai’ sa-sa’angu’ na laigan maka’ uka ia nomposoakon aya kami, na pinobaluknyo ahi’ hiyoo’. Maka’ uka pe’e halataa anu pipinombayanum hi ia uka kita nosoa, maka’ polo’o hi ningkot sinaimpake-pakenyo hi ia iwi-iwi’. 16 Ingkop aya na iwi-iwi’ na halataa anu ingalapakon nu Anu Nonsihang hi tuma mami, na maka’ kitamo ahi’ tiba atu to ana-anakto na montumpui. Jo atina’ lako’o hi’ opaha bau na anu pinalentaakon nu Anu Nonsihang hiyoo’.”
17-20 Tinoka sumo atu na ia nogolinsono ahi’ na atu i Yakub da mambaa minsusule’ mokijo’ hi tumanyo kijo’ mae i tano’ Kanaan. Ka’ ingakalannyomo ahi’ na aitu i Laban, madi’ ahi’ ko sinisiknyo hi ia. Ingkop aitu mule’ i Laban manau’ ia pinaluso menongunting bulu nu atu batu-batu dombanyo, lako’o hi’ tinomang i Rahel na atu patung anu pinouna’ i Laban lewa’ usangke, da monjagai luma tangganyo. Atu mule’ hi Yakub maka’ lako’o hi’ pinaha posake’nyo atu i to unta-unta na aitu to bengke-bengkele’nyo tiba atu batu-batu to ana-anaknyo, ka’ pinokau i Yakub na to botu-botuannyo da momboa batu-batu potuu’on tiba halataa anu ihumpaknyo kijo’ mae i Mesopotamia ka’ ingatuno ahi’ i Yakub da aitu to potu-potu’on na mambaamo hi’ imona, ka’ aha nambaamo ahi’ atu aha sa-sa’angu’ na laigan pinala’iannyo na atu kampung u Haran. 21 Sinumo atu na bau-baunyo nu i Yakub, ia nalai ka’ pinaha boanyo na batu-batu halataanyo. Maka’ atu aha kino sia-sia’ ahi’ na nambaa ka’ aha notaap atu kaunyo nu Efrat ka’ aha nambaa nokita’ i topani-panimbuluon nu Gilead.
Bau-baunyo nu i Laban nololoi’ i Yakub
22 Ingkop atu manau’ aha nambaamo na aitu hai Yakub, tinoka tolunsina sinumbu’je ahi’ i Laban talu’ nalaimo na hai Yakub. 23 Tinoka sumo atu na pinaha laganyomo ahi’ na atu batu-batu to utu-utusnyo ka’ iloloi’nyo na aitu hai Yakub. Tinoka ko pitunsinanyo sinampanyoje ahi’ ata’ mae ohani topani-panimbuluon nu Gilead na aitu hai Yakub. 24-25 Maka’ atu toka tinokaannyo aha nompoule’o ahi’ laigan atop kilit ata’ mae i bungkutnyo nu atu Gilead. Aitu mule’ hai Laban maka’ singkonamo hi’ toka aha nompoule’ laigan atop kilit atu i bungkutnyo atu oha-ohani hai Yakub. Ingkop atu pihi-pihi manau’ ia ihoyoto na aitu i Laban, ingipinyomo ahi’ na atu Anu Nonsihang tokamo mae binasisik konyo, “Hongo mae na uka anu Kupoto’i hiyoo’, manau’ oko mompahakaboto i Yakub na boli oko monsala’ potatae kasan hi ia.”
26 Ingkop atu manau’ aha nompaha kaboto, ia binasisiko ahi’ na aitu i Laban konyo, “Te apaamo na binauum ka’ atu tutuk oko nongakalimo mae aku, ka’ nompopalaiakon mae anakku to bo-boune, susumo mian anu tinawan? 27 Te kadaka’ aku ingakalanumo mae, madi’ mae sinisikum na oko mambaa? Maka’ de alimu’nyo sinisikum ahi’ mae, na maka’ dai’ ahi’ mae kita ilumombot nombau lame-lame’ ka’ lewa’ nongkuti’ tiba nonyanyi. Panyo te mosiaa na dai’ aku mombau susumo atu na atina’ madi’o hi’ mae bali-bali sinisik lahi’ tutuk nambaamo mae? 28 Atina’ tiba aku mongooki atu anakku to bo-boune tiba anu mongkai’ mae aya aku, uka aha nambaamo mae madi’o hi’ mae binee’anum tempo’, sa’ mosa’angu’ hi’ potun na anu binauum susumo atina’! 29 Maka’ te kokoyum de kahanda’ku toka mae oko kutatumbuhi, madi’ oko kubuhuki ahi’. Panyo ka’ nautu pihi-pihi tokamo hi’ mae pinosohop nu Anu Nonsihang uka anu lewa’ sinangke nu tumaum hiyau’ konyo, ‘Boli hi’ toka oko monsala’ potatae kasan hiyoo’.’ 30 Ingkop uka sinumbu’kumo ahi’ atina’ totonggon ahi’ komiu mambaamo ahi’ minsusule’ mokijo’ hi tuma miu, na lahi’ pa’ mosiaa ka’ atu tinomango miu mae na kijo’ patung anu lewa’ kusangke monjagai luma tanggangku?”
31 Tinaman i Yakub konyo, “Dee’ a mokonyo’ madi’o mae sinisikku, maka’ aku nabuhuko ahi’ kongku jumo nupojoong mae na aitu anakum to bo-boune, madi’ mae nupobee’ mambaa. 32 Itina’ mule’ patung anu lewa’ osangke miu na maka’ madi’ ahi’ ko kami nomboa mae. Maka’ de alimu’nyo ko mian anu nonsala’ tomang mae na aya bubuu’ kami na opatei ahi’ na mian atitina’. Lako’ pi paha palesa na atu togolinsonan mami atu da ko atu hi’ to utu-utusto monsakisii anu lako’ ubau, de nuhumpak na alamo ahi’ ka’ poule’ oboa.” Ingkop atu sinisik i Yakub susumo atu maka’ atu madi’ ahi’ ko sinumbu-sumbu’nyo aitu i Rahel na lako’ nontomang aitu patung anu lewa’ usangke i Laban.
33 Tinoka sumo atu na ia ninsoopo ahi’ ka’ toka pinalesanyo na atu laigan atop kilit i Yakub, toka atu ia nosabat mule’ mae ka’ ia ninsoop ka’ toka pinalesanyo na atu laigan atop kilit i Lea tiba atu laigan atop kilit nu aitu botuannyo atu ua-ua aha madi’ ahi’ koko patungnyo atu. Tinoka sumo atu na ia ninsoopo ahi’ atu i laigan atop kilit i Rahel. 34 Panyo maka’ atu ma’isa pe’e ia ninsoop na aitu i Laban atu i laigan atop kilit i Rahel, lako’o ahi’ ingala i Rahel na aitu patung anu lewa’ usangke i Laban ka’ pinolinsonnyo atu i popoje nu polapisi tonga’ u untanyo, ka’ ia sinumuhang ata’ i buannyo. Ingkop atu manau’ ninsoopo na i Laban toka tinokaannyo na aitu i Rahel suha-suhang ahi’ atu i buan nu atu polapisinyo aitu tonga’ u untanyo. Tokamo hi’ pinaha palesanyo na atu iwi-iwi’ na uno nu laigan atop kilit i Rahel panyo madi’ ahi’ ko koanu ihumpaknyo. 35 Ingkop atu lako-lakonyo lewa’ molio na aitu i Laban, binasisiko ahi’ na aitu i Rahel konyo, “Tabea’ ahi’ tuma aya madi’ aku tuminjo labot moholomati, panyo uka hi’ aku mapalak ahi’ palak u bitu’on, jo madi’ ahi’ ko totobo’ na aku tuminjo.” Ingkop tinoka atu hi Laban na lako’ pini paha lionyo atu i batu-batu laigan atop kilit nu aha madi’ ahi’ koanu ihumpaknyo.
36 Salataa sinumo atu lako’ pinoko paha lio i Laban atu madi’ ahi’ ko ihumpaknyo, ia pinusamo ahi’ tongko’ na aitu i Yakub ka’ ia tinolo segamo ahi’ konyo, “Ala pa’ apa na kasala’anku, da oko mompobau-bau mae ka’ mololoi’ mae aku susumo atina’, ogu-ogu aku mian ma’idek?! 37 Uka atina’ lako’o pinoko paha toaum na batu-batu togolinsonan mami, ihumpakum na uka patungum? Ala mae, da buu’ montoa na atu to utu-utusto da nusumbu’ nu aha pa’ iyee ii’ na sala’ pa’ aku kabai na oko?
38 Maka’ uka inguampulu’ na lonu na aku jinojoong hiyoo’ babo’, batu-batu potu’onum, domba tiba mee’ nanjoo’o ahi’ tongko’, panyo tiba pe’e aku nonyamit ite-ite’ antok u domba anu mo’anenyo imadi’ ahi’. 39 Susumo atu pe’e potu’on anu nusa’u nu binatang nu kuhat, maka’ madi’ ahi’ ko toho’ mae kuboaakon hiyoo’ saja’ ahi’ posi aku na mombolosi. Anu mule’ mokangkan nutomang nu mian sina kabai na pihi, maka’ saja’ ahi’ mae nupoki bolosi hiyau’.
40 Sina tiba pihi lewa’ ahi’ aku mapanas matitimpa’ isingit ka’ tumudong nubakin pihi. 41 Sinumo atu na anu lewa’ tina’upku uka tempo’nyo aku nokalajaa hiyoo’ babo’ inguampulu’ na lonu. Sinampulu’ ka’ opat na aku nokalajaa hiyoo’ da timbali aku nongala anakum binau bengkele’ku, inganom na lonu na aku nokalajaa da timbali aku nohumpak to potu-potu’on domba tiba mee’. Panyo tahahu ma’idek na uka hi’ oko saja’ mae mongakali mompoaba-abali’ tamboonyo nu uka aku nokalajaa hiyoo’. 42 Maka’ de alimu’nyo madi’ mae aku nusangalui nu Anu Nonsihang, Tumpu anu lewa’ sinangke hai Abraham tiba i Ishak, na malingkoyaa ahi’ lahi’ tutuk aku sinaiumo mae da aku nambaa mae lolok. Panyo ka’ madi’ ahi’ aku pinobakas mae nu Anu Nonsihang, tataap ahi’ mae aku inginau’Nyo na uka aku lewa’ sinansala na nokalajaa hiyoo’. Aitu na mokonyo’ nautu pihi-pihi tokamo hi’ mae pinosisikNyo beleyum ahi’ na sala’.”
Bau-baunyo nu atu anu tinogitosan hai Laban uahai Yakub
43 Tinaman i Laban konyo, “Te atu to bo-boune ua-ua aha misa’ buu’ ahi’ anakku, atu pe’e to ana-anaknyo maka’ anungku ahi’ atu pe’e potu’on maka’ buu’ ahi’ anungku. Iwi-iwi’ na anu nutoa nu beleyum buu’ ahi’ anungku. Panyo ka’ teda kuposia da tutuk montahano atu anu mongkai’ mae aya aku. 44 Jo uka na koanu hi’ otogitosinto mae u uka ka’ montambun batu, da saja’ ahi’ tonginau’ hi kita na uka anu otogitosinto boli hi’ okolilimi.”
45 Tinoka sumo atu lako’o hi’ ia nongala sambatu na batu na i Yakub, ka’ pinotinjonyo da pontu’osian, da boli hi’ okolilimi na atu anu nubau nu aha aitu. 46 Toka atu pinokaumo ahi’ i Yakub na atu miannyo da lako’ mae montoluki batu ka’ otambun. Pinoko tambunnyo na atu batu aha nonsaingka-kaano ahi’ atu i oha-ohani tambulan nu batu aitu. 47 Ingkop atu sinanggohano ahi’ hai Yakub uahai Laban posi basa-basa’ u aha. Maka’ atu de basa’ i Laban na Yegar-Sahadutar na pinonsanggohinyo, de basa’ i Yakub na Galed na pinonsanggohinyo.
48 Toka atu ia binasisiko ahi’ na i Laban hi Yakub konyo, “Aitu tambulan nu batu na baumo hi’ pontu’osian uka anu otogitosinto, da boli hi’ okolilimi saja’ ahi’ oinau’to.” Aitu na mokonyo’ sinanggohannyo Galed, 49 ka’ Mizpa na singkona pinonsanggohinyo. Maka’ atu ko i Laban konyo, “Bisa-bisa’ ahi’ i Yawe na saja’ mae mompalahatikan anu obaunto manau’ kita mompopo pinsusule’o i posi kajo-kajojoonganto.” 50 Pinaka sisik mule’ i Laban konyo, “Boli toka oko monsala’ lusa’ atu to ana-anakku kabai na mompaka posoa boune sansamianan. Maka’ nanaumo pe’e aku na madi’ monsumbu’, be maka’ Anu hi’ Nonsihang na monsumbu’ mae kita.”
51 Pinatituduakon mule’ i Laban konyo, “Toamo na aya batu aya anu lako’ tinambunto tiba aya batu anu lako’ pinotinjonto na momposohop, da toka hi kita saja’ ahi’ oinau’ na uka anu otogitosinto. 52 Ingkop ayamo hi’ batu anu pipinotinjo tiba aya batu anu titinambun na bau tempas, da aya aku madi’ ahi’ ko timbali molowo’ aya tambulan nu batu montatumbuhi oko. Atina’ mule’ oko maka’ madi’ ahi’ ko timbali molowo’ mae aya tambulan nu batu ka’ toka mae montatumbuhi aya aku. 53 Uka na kupoita ahi’ hi Anu Nonsihang anu sinangke nu anu nompolee’ kita, uka Tumpu hai Abraham tiba hai Nahor na mompalahatikan mae anu obaunto nu atina’ beleyum tiba aya aku pa’ ma’ima’ kabai ma’idek.”
Tinoka atu hi Yakub na ia nombatonii’o ahi’ hi Anu Nonsihang anu lewa’ sinangke nu tumanyo aitu i Ishak, tio-tio hi’ ubuntui na atu anu tinogitosannyo. 54 Lapas atu lako’o ahi’ ia nongkolot atu potu’on sa’angu’ ka’ pinapuakonnyo atu i bungkutnyo aitu binau hana’unyo hi Yawe, ka’ pinoboanyo na atu batu-batu toutu-utusnyo da monsaingka-kaan. Aha noko kaan lauso ahi’ aha ihoyot atu i bungkutnyo aitu.
55 Napatas dodop salataa naliana ia nobulaamo ahi’ na i Laban ka’ lako’ pinaha ookannyo na atu to ana-anaknyo tiba atu batu-batu anu mongkai’ ia, ponsisik moga’ato ka’ pinoitakonnyo hi Tumpu na aitu aha. Lapas atu aha nambaamo ahi’ na atu hai Laban tiba atu batu-batu miannyo ka’ aha ninsusule’o ahi’ nokijo’ i tampat anu kikinajojoongannyo.

32

Bau-baunyo nu i Yakub nompoguhat mompahakabot i Esau
1 Ingkop atu manau’ pinaluso na atu hai Laban, na saja’o ahi’ aha nambaa na aitu hai Yakub, i laus i tano’ Kanaan. Ingkop atu lako-lakonyo aha mambaa laboto hi’ siningkabotan nu to posa-posaihon nu Anu Nonsihang na aitu ia. 2 Salataa ia nompaha tonto’ aitu aha to posa-posaihon nu Tumpu ia noloboo’ ahi’ konyo, “Aya na tampat ahi’ u tahop nu to posa-posaihon nu Tumpu”. Ingkop atu sinanggohannyomo ahi’ Mahanaim.s
3 Lapas atu na koanumo hi’ sinai i Yakub na atu miannyo aha pa’ sangkuka da mambaa i mona monsingkaboti i Esau. Maka’ tempo’nyo atu na jinojoong ahi’ kita’ mae i to pani-panimbuluon anu sinanggohan Seir, anu kijo’ mae i tano’ u Edom na aitu i Esau. 4 Ka’ pinoto’inyo konyo, “Toka osisikakon hi Esau tuko, ‘Akumo ahi’ na i Yakub botuanum. Maka’ aku na pinino ahi’ na jinojoong tinumoka aya hi Laban. Ayaje ahi’ na aku poule’ minsusule’. 5 Maka’ uka na aku ko potu’on ahi’ sapi’ tiba keledai tiba domba tiba botuan to mo-mo’ane tiba botuan to bo-boune. Ingkop aya mokonyo’ koanu hi’ sinaingku na mianku, da toka hi’ mompalingkoyaakon hi kita tu’anyongku, aya aku mambaa moitina’, da buu’ ahi’ ma’ima’ na kinyonyoa nu kita tu’anyo tiba aya aku.’ ”
6 Ingkop atu aha nambaamo ahi’ nokijo’ hi Esau na atu sangalu anu si-sinai i Yakub. Manau’ aha ninsusule’o mae, tokamo hi’ mae sinisiknyo atu hi Yakub konyo, “Uka kami nambaa na nompaha kabot ahi’ mae i Esau uka utusum tu’a. Ingkop uka na ia utumo hi’ mae toka mae mompahakabot kita tu’anyo. Maka’ aha hi’ pato’atu na utu mian anu nojajalan mae.” 7 Salataa labot ihongo i Yakub be sumo atu, na ia nabuhuko ahi’ ka’ ginugunyo. Tinoka sumo atu binaginyomo ahi’ ohua’ da nompouangombu na atu miannyo tiba atu potuu’on domba tiba mee’ tiba sapi’ sagala unta. 8 Maka’ atu tinutugannyo konyo, “Da toka mae nutatumbuhi i Esau na atu sangombu kijo’, sangombu na dai’ ahi’ tompalai.”
9 Tinoka sumo atu ia binalado’amo ahi’ na aitu i Yakub konyo, “Yawe Tumpu anu lewa’ sinangke nu kai’ku i Abraham tiba uka tumangku i Ishak, tulungiakon ahi’ mae na aya aku. Maka’ uka Kita ahi’ Tumpu na nompokau mae aku minsusule’ mokijo’ i tano’ku kijo’ hi to utu-utusku ka’ koanu hi’ tinipo’akonTo mae hiyau’ Kita ahi’ na mongatun mae iwi-iwi’ da ma’ima’ ahi’ toka hiyau’. 10 Maka’ Kita na anu hi manonong, maka’ apaa na anu tinipo’akonTo mae hiyau’ na pinaha buntuanUm ahi’ mae. Ingkop susumo aya aku botuanUm na osanannyo madi’ ahi’ ko halus montalima balakaat aya anu binee’Um mae. Maka’ uka aku salataa nambaa mae notaap aya i kaunyo nu ue nu Yordan na madi’ ahi’ ko apa-paa koanu binoangku mae lahi’ sa’angu’ tokon na tinoongku mae, panyo aya manau’ aku minsusule’o na aya halataa manjoo’o hi’ tongko’ tiba aya luma tanggangku, maka’ aya da’isan ahi’ tongko’ timbali hi’ obagi uangombu. 11 Ingkop uka tulungiakon ahi’ mae na aya aku, da boli hi’ toka mae aku nu patei nu utu utusku tu’a i Esau. Maka’ uka na aku mabuhuko ahi’ jumo toka mae kami nuhopu’i kami iwi-iwi’ tiba to bo-boune tiba to hiko-hiko’. 12 Kupoita ahi’ hi Kita da oinau’ ahi’ mae na uka anu tinipo’akonUm mae hiyau’, Kita ahi’ na mongatun mae iwi-iwi’ da ma’ima’ ahi’ toka hiyau’ tiba uka anu tinipo’akonTo mae da’isan ahi’ na lee’ku. Maka’ sumo hi’ akaong konjoo’ u bone’ anu akaong i habe’ u ambai, madi’ ahi’ koanu moko bilang ko da’isannyo.”
13 Toka atu na ia ihoyoto ahi’ atu i tampat anu bibinalado’annyo na aitu i Yakub. Napatas dodop lako’o hi’ pinile’annyo na saga’at na potu’onnyo ka’ pinosi potadenyo bau halala’ hi utusnyo aitu i Esau. 14 Maka’ atu hi’ mee’ bounenyo ua’atu ka’ mo’anenyo uampulu’ tiba domba anu lakinyo ua’atu ka’ bounenyo uampulu’ 15 ka’ unta anu sala’je ninsubolong tolumpulu’ tiba-tiba subolongnyo, ka’ sapi’ anu bounenyo patompulu’ mo’anenyo na sampulu’ ka’ keledai uampulu’ na bounenyo ka’ mo’anenyo sampulu’ ka’ binaginyo pa’ sangkuka na gombuannyo. 16 Toka atu binee’nyomo ahi’ atu hi aha to botu-botuannyo toto sangombu da nu posi tatamongi nu aha ka’ sinisiknyo konyo, “Lako’o ahi’ mambaamo imona na komiu, panyo ojagai ahi’ na atu binatang sangombu tiba sangombu da boli hi’ ia mompaha ohani, ia mosi poto-potoyuntun ahi’ na atu binatang sangombu tiba sangombu.”
17 Toka atu pinoto’inyo mule’ ahi’ atu hi botuannyo anu nolaya’ atu potu’onnyo imona konyo, “De manau’ komiu mompaha kaboto kijo’ utusku tu’a ka’ nupokilawa kokonyo, ‘Pa’ komiu moyaamo? Pa’ iyee na tu’anyo miu pa’ potu’on iyee na atu olaya’akon miu?’ 18 Na otami ahi’ ko nutuko, ‘Potu’on aya na anu hi’ i Yakub utusum hiko’ uka botuanum. Aya na pinakatuakonyo mae bau hadia hi kita tu’anyongku i Esau, maka’ uka na ia utumo hi’ mae.’ ”
19-20 Maka’ atu pe’e hi botuannyo ko uahanyo tiba atu botuannyo ko aha totolunyo singkona hi’ pinoto’inyo susumo atu batu-batu hi atu anu mongulus atu to potu-potu’on aitu, singkona hi’ sinisiknyo susumo atu. Maka’ atu tinutugan i Yakub obau sumo atu obee’i hadia da manau’ mompaha kaboto atu i Esau, ia mohuhuso ahi’ na kinyonyoanyo bolimo hi’ ia mongkaideki mae. 21 Ingkop atu pinakatuakonnyomo ahi’ imona na atu hana’unyo hi Esau, aitu ia na dai’ ahi’ nale’ atu i laigannyo laigan atop kilit.
Bau-baunyo na atu sanggo i Yakub binali’an i Israel
22 Ingkop pihi-pihi aitu, ihangka’akono ahi’ i Yakub na atu to bengke-bengkele’nyo aha opat, aitu i Lea uahai Rahel tiba aitu botuan i Lea ka’ botuan i Rahel, anu singkona ingala i Yakub binau bengkele’nyo tiba atu to ana-anaknyo aha sampulu’ ka’ samian ka’ tinapakonnyo atu i kaunyo nu ue nu Yabok atu i potapan anu lese. 23 Pinoko taapakonnyo na aitu aha, tinoka ajo’ mae i santoa, poule’o hi’ mae ia ninsusule’ ka’ pinokaunyo na atu to botu-botuannyo da montaapakon atu batu-batu halataanyo mokijo’ i santoa nu atu ue.
24 Ingkop atu pihi-pihi mehi’ posi ia na i atu. Tinoka sumo atu tinokamo ahi’ na atu mo’ane samian ka’ toka mae nahalulun atu i Yakub lambaakonnyo ahi’ naliana. 25 Manau’ pinia nu mian aitu be madi’ ahi’ ko opoko buhuki na tinibuaknyomo ahi’ na lopi’an i Yakub da tinasala’. 26 Toka atu ia binasisiko ahi’ na mian aitu konyo, “Tibahakono hi’ mae da aku mambaamo ahi’ maka’ atu malianamo.” Tinaman i Yakub konyo,
“Madi’ ahi’ ko kutibahakon, de ma’isa mae nubalakaati na aya aku.”
27 Toka atu pinokilawamo ahi’ nu mo’ane aitu konyo, “Pa’ iyee na sanggoum?”
Tinamannyo konyo, “I Yakub na sanggongku.”
28 Tinaman mule’ u mian aitu konyo, “Obunsang u uka na misa’o ahi’ i Yakub na sanggoum, obali’imo ahi’ i Israel na sanggoum, maka’ uka beleyum nahalulun ka’ Anu Nonsihang beleyum ahi’ na nenaang.”
29 Toka atu ia binasisiko ahi’ na i Yakub konyo, “Sisik ahi’ mae na sanggoNto.”
Panyo tinaaman nu Mian aitu konyo, “Te kadaka’ oko mompokilawa mae sanggongKu?” Tinoka sumo atu binalakaatanNyomo ahi’ na aitu i Yakub.
30 Manau’ ia binasisiko ahi’ na i Yakub konyo, “Uka na aku nompaha toamo ahi’ Anu Nonsihang, panyo madi’ ahi’ ko aku sinilaka.” Ingkop atu sinanggohannyomo ahi’ Peniel na tampat aitu. 31 Ingkop atu manau’ tinolohinsi’o na ia nambaamo ahi’ ka’ pinala’iannyo na atu Peniel. Lahi’ maka’ atu ia na nahahinso’ano ahi’ na mambaa maka’ atu manau’ tinibuako nu Mian aitu na lopi’an na tinasala’o ahi’.
32 Ingkop aitu na mokonyo’ lambaakonnyo susumo uka aha mian nu Israel na madi’ ahi’ ko mongkaan antok u ponoha’ anu ajo’ i antok u lopi’annyo, maka’ atu hi’ i lopi’an na pinontibuakan nu Mian aitu i Yakub.

33

Bau-baunyo nu i Yakub nompaha kabot i Esau
1 Ingkop atu manau’ pinala’iano hai Yakub na tampat aitu, tokamo hi’ tinimbangnyo na atu hai Esau da’isan ahi’ tongko’, maka’ atu aha hi’ pato’atu na miannyo anu nombatuki mae ia. Tinoka sumo atu na lako’o hi’ pinosa’angu’nyo na atu to ana-anaknyo kijo’ hi posi tina-tinanyo, aitu i Lea tiba i Rahel tiba aitu botuan hai Rahel ua hai Lea anu singkona ingala i Yakub binau bengkele’nyo. 2 Toka atu pinokaumo ahi’ i Yakub da aha motoyuntun ahi’ na mambaa, lahi’ atu tinampu’unnyo ahi’ atu botuan hai Lea uahai Rahel tiba to ana-anaknyo na nambaa i mona, toka atu i Lea tiba to ana-anaknyo toka atu hai Rahelje ahi’ uahai Yusuf na imihi. 3 Lahi’ maka’ atu i Yakub ahi’ na nambaa imona ka’ soo’ ahi’ lewa’ ia natindumon akaong i tano’ pinimpitun, lambaakonnyo ahi’ manau’ aha nompahakaboto aitu utusnyo tu’a, na atu soo’ lewa’ ia matindumon akaong i tano’. 4 Panyo tinoka atu hi Esau na ia nopalaimo hi’ mae ka’ toka mae siningkabotannyo na atu i Yakub ka’ tokamo hi’ mae ihakopnyo ka’ ingookannyo, ka’ buu’o ahi’ aha ihumaang nujama’ na aitu hai Esau uahai Yakub.
5 Manau’ ia nosilele’o aya titikup tinoanyomo ahi’ na atu batu-batu to bo-boune tiba to hiko-hiko’, pinokilawanyomo ahi’ hi Yakub konyo, “Te iyee na to bo-boune tiba atu to hiko-hiko’?”
Tinaman i Yakub konyo, “Atu na to ana-anakku ahi’ anu binee’ mae Nu Anu Nonsihang hiyau’ botuanum.”
6 Lapas atu nambaaje hi’ mae na aitu botuan hai Lea uahai Rahel anu singkona ingala i Yakub binau bengkele’nyo tiba to ana-anaknyo ka’ toka mae aha natindumon akaong i tano’ atu oha-ohani ahop i Esau. 7 Toka atu atuje mule’ ahi’ hai Lea tiba to ana-anaknyo na nambaa mae ka’ toka mae singkona aha natindumon moholomati aitu i Esau. Toka atu atuje mule’ ahi’ hai Rahel tiba atu anaknyo i Yusuf na singkona nambaa mae ka’ toka mae singkona aha natindumon atu i ahop i Esau.
8 Tinoka sumo atu pinokilawamo ahi’ i Esau konyo, “Pa’ apaa na kaliangannyo nu oko nompakatu mae atu binatang konjo-konjoo’ hiyau’?”
Tinaman i Yakub konyo, “Atu binatang konjo-konjoo’ na buu’ ahi’ kubee’ hiyoo’, da toka hi kita tu’anyongku na ma’ima’ ahi’ na kinyonyoa tiba aya aku.”
9 Panyo tinaaman i Esau konyo, “Madi’ ahi’ ko pilenje oko mombee’i mae, maka’ atu manjoo’o ahi’ na potu’onku. Atu potu’onum na lahi’ oala hiyoo’.”
10 Poule’ mule’ tinaaman i Yakub konyo, “Madi’ ahi’, de toka atina’ hi kita sanaang ahi’ mae hiyau’ na ala ahi’ na atina’ potu’on anu binee’ku, maka’ uka na mosa’angu’ hi’ aku majama’ na mompahakabot beleyum. Aku mompahatoa atina’ beleyum na sumo hi’ aku mompahatoa Anu Nonsihang, na atina’ labot aku tinalimaum ma’ima-ima’. 11 Ingkop toka atina’ hi kita na otalimamo ahi’ na aya hadia anu binoaakonku mae, maka’ aya aku binalakaatan ahi’ mae nu Anu Nonsihang, binee’anNyo hi’ mae iwi-iwi’ na anu kupalalu.” Ingkop atu saja’o ahi’ kinakase’nyo lambaakonnyo hi’ tinalima i Esau na atu hadia anu binee’ i Yakub hi ia.
12 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na i Esau konyo, “Indamo ahi’, da kita mambaamo da mojajalan, akuje na mambaa imona.”
13 Panyo tinaaman i Yakub konyo, “Ee aya, da kita tu’anyo pe’e be montoa ahi’ atu to hiko-hiko’ dai’ ahi’ malia’ malawe na mambaa, atu mule’ potu’on mee’ tiba domba sagala sapi’ dagi’ hi’ kukameatakon, maka’ atu dai’ ahi’ to ite-ite’ na subolongnyo, jo de sansinamo na ko sia-sia’ mambaa na soo’o ahi’ ia mohopu’ na atu potu’on. 14 Ingkop uka de timbali toka atina’ hi kita tu’anyongku, na indamo hi’ imonamo na komiu kami na imihije, lewa’je mambaa malalaas tiba to hiko-hiko’ tiba atu potu’on. Osampaje mami kijo’ i tano’ Seir na atina’ kita tu’anyo.”
15 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Esau konyo, “De sumo itina’ jo aya hi’ mianku na kupojoong aha pa’ sangkuka, da molaya’ jalan ka’ monsangalui mae komiu.”
Tinaman i Yakub konyo, “Bakaso ahi’ madi’o pilenje, sukupo ahi’ atina’ laboto tinalima nu kita’ tu’anyo ma’ima-ima’ na aya aku.”
16 Salataa sinumo atu na aha nambaamo ahi’ na aitu hai Esau sina-sina aitu nokijo’ i tano’ Seir. 17 Panyo atu hai Yakub na aha nambaamo ahi’ nokijo’ i Sukot, tinoka i kijo’ tokamo hi’ ia nombau laigan da bau kajojoongan nu atu aha sa’angu’ na laigan tiba atu miannyo ka’ nompaka bau tahop, da bau pingkongan nu atu potu’onnyo. Ingkop atu na mokonyo’ sinanggohannyo Sukott na tampat aitu.
18 Ingkop atu manau’ gagana’o piniin na aha jinojoong atu i Sukot na aitu hai Yakub, poule’o ahi’ aha nambaa ka’ pinala’iannyo na aitu Sukot ka’ aha nambaa nokijo’ i tano’ Kanaan. Manau’ na aha tinokamo ahi’ atu i kota’ u Sikhem kopi-kopian, ka’ tokamo hi’ aha nompoule’ laigan atop kilit atu i ohani kota’ aitu. 19 Manau’ na ingolimo ahi’ i Yakub na aitu sahoat na tano’ aitu anu to-toka pinompoule’annyo laigan atop kilit, ingolinyo atu hi Hemor tuma i Sikhem sa’atu na takeannyo nu doi pelak. 20 Ka’ lako’o ahi’ ia nombau mezbah hi Yawe, ka’ sinanggohannyo, “El Elohe Israel,” soa’nyo “Anu Nonsihang na Tumpu ahi’ i Israel.”

34

Bau-baunyo nu atu i Sikhem lako’ nombau ma’ide-idek hi Dina anak i Yakub hi Lea
1 Ingkop aitu mule’ bengkele’ i Yakub i Lea na kino anaknyo ahi’ boune i Dina na sanggonyo. Ingkop atu kino ninsan ia nambaamo ahi’, da memodumpak kijo’ hi aha pa’ sangkuka na to bo-boune anu atu i Kanaan. 2 Ingkop manau’ laboto tinoa i Sikhem anak i Hemor, mian nu Hewi, tomundo’ u tano’ aitu, be tingkai’on na aitu i Dina, na laboto hi’ ihakopnyo ka’ pinopalaiakonnyo ka’ tokamo hi’ kinabisa’annyo. 3 Panyo manau’ a tinoka atu hi Sikhem na lauso hi’ kinaima’annyo, da lauso ahi’ bau bengkele’nyo. Tinoka sumo atu na poule’o ahi’ ilumuannyo, da tiba pe’e aitu i Dina singkona ahi’ mongkaima’i ia.
4 Salataa sinumo atu ia binasisiko ahi’ atu hi tumanyo na aitu i Sikhem konyo, “Lako’o hi’ mae oboaakon na ponguna’i kijo’ hi tu’anyonyo, da baumo hi’ bengkele’ku na aitu i Dina!”
5 Ingkop atu manau’ na sinumbu’o ahi’ i Yakub na aitu anaknyo i Dina kinotonano i Sikhem. Panyo tinoka hi ia na lahi’ tutuk ia nompojonomo, maka’ atu hi’ to ana-anaknyo to mo-mo’ane buu’ ahi’ utu mae i tampat anu lewa’ pompolaya-laya’akonannyo potu’on montamongi atu potu’onnyo. Dai’ ahi’ pinopea’nyo da aha toka.
6 Aitu mule’ i Hemor tuma i Sikhem maka’ pinoboanyomo ahi’ na aitu anaknyo i Sikhem ka’ aha nokijo’ hi Yakub aitu tuma i Dina, da toka basale’ atu i posoaan hai Sikhem uahai Dina. 7 Ingkop atu lako-lakonyo aha basisik uka hi’ tinokamo na to ana-anak i Yakub lengkat mae i tampat anu lewa’ pompolaya-laya’akonannyo potu’on. Salataa toka mae sinumbu’nyo be atu lako’o kinabisa’an i Sikhem na atu utusnyo, na mosa’angu’ hi’ aha pinusamo, atu aha pinopo ambango mae hai Sikhem.
8 Manau’ buu’o mae aha sinikumpun, ia binasisiko ahi’ na i Hemor atu hi aha konyo, “Uka na koanu hi’ kusale’ aya hi kita, maka’ atu anakku i Sikhem na mosa’angu’ hi’ mongkaima’i anak miu i Dina. Jo uka na kupoita ahi’ da toka atina’ hi komiu na otalima ahi’ na aha mosoa. 9 Da atina’ komiu tiba kami anu i aya na maimpopoalapiano ahi’, atina’ mule’ hi komiu to mo-mo’ane timbali hi’ toka mae mosoa to la-langkoyang anu i aya, kami mule’ anu i aya timbalimo hi’ mosoa to la-langkoyang anu atina’ hi komiu.
10 Atina’ mule’ komiu na tokamo hi’ mae monsainjojo-jojoong kami anu i aya. Tano’ mule’ anu bau kajojoongan miu na komiuje ahi’ na lako’ mosi pile’i pa’ iyaa mae na anu okaima’i miu. Kahanda’je hi’ miu na lewa’ komiu mambaa pa’ moyaa utu tiba toka jojoong. Atu pe’e be maka’ komiu timbalimo ahi’ montumpui tano’ anu i aya.”
11 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na aitu i Sikhem atu hi tuma i Dina tiba atu hi to utu-utusnyo konyo, “Uka kupoita ahi’ hi komiu da otalimamo ahi’ na uka poitaonku. Atina’ mule’ anu opoita miu mae na kupaha bee’ ahi’ asan timbali hi’ aku mosoa i Dina. 12 Ingkop atina’ a toka hi komiu na lahi’ osisik mae pa’ hadia apaa na anu okahanda’i miu ka’ atina’ mule’ balanja anu otudunakon na osisik mae na pa’ sangkuka na konjoo’nyo anu opoita miu. Maka’ apaa na anu opoita miu kubee’ ahi’, asan otalima ahi’ miu na aku mongala i Dina bau bengkele’ku.”
13 Lahi’ tinoka atu hi aha to ana-anak i Yakub salataa ihongonyo sumo atu na sisik hai Sikhem uahai Hemor na binaleko’annyomo ahi’ maka’ atu hi’ aha pinusamo ahi’ atu i Sikhem lako’o nongkotoni atu i Dina utusnyo, 14 tinaamannyomo ahi’ konyo, “Madi’ ahi’ ko totobo’, maka’ ma’ambang ahi’ na kami momposoakon utu utus mami hi mian anu madi’ osunat. 15 Hi kami na me bailako’ atina’ hi komiu batu-batu to mo-mo’ane buu’ ahi’ osunat da gampanyo ahi’ aya kami, jo otalima mami na itina’ poitaon miu. 16 Lapas atu timbalije hi’ komiu mosoa bubuu’ kami, kami mule’ timbalimo hi’ mosoa bubuu’ komiu. Ka’ kami jojoong aya i tano’ miu da motuang timbali sa’angu’ na bangsa tiba komiu. 17 Panyo de toka hi komiu ka’ madi’ otalima na uka poitaon mami, na maka’ lako’o hi’ mae poule’ opoboa mami na kijo’ utus mami boune ka’ kami mambaa.”
18 Ingkop tinoka atu hi Hemor uahai Sikhem na tinalimanyo ahi’ na atu anu pinoita nu to ana-anak i Yakub. 19 Tinoka atu hi Sikhem na madi’o hi’ pinopilakonnyo, balo hi’ toka binaunyo na atu anu pinoita nu to ana-anak i Yakub, maka’ atu hi’ ia ko kahanda’ ahi’ hi Dina. Ingkop maka’ atu i Sikhem na atu aha sampotoutus ia ahi’ na tahuu nuholomaati nu mian. 20 Tinoka sumo atu aha nambaamo ahi’ na aitu hai Hemor uahai Sikhem nokijo’ i sabatan nu kota’ anu lewa’ kasintokaan nu aha balahimpunan ka’ toka aha binasisik ka’ pinalingkoyaakonnyo hi la’ayatnyo, 21 konyo, “Kijo’ aha mian nu Israel na maka’ toka hi’ mae mombau ma’ima-ima’ hi kita. Ingkop bakas ahi’ da toka mae aha jojoong i aya, kahanda’nyoje ahi’ pa’ moyaa na nutulu tiba kajojoongan anu nukaima’i. Maka’ toamo hi’ atu ewa hi’ tongko’ na aya tano’to na toka mae kajojoongan nu aha. Da toka hi kita timbali hi’ kita maimpopoalapian, to mo-mo’ane anu aya hi kita timbali hi’ mosoa kijo’ to la-langkoyang nu aha, to mo-mo’ane mule’ nu aha timbali hi’ mo’ala hi to la-langkoyang anu i aya. 22 Lahi’ uka na koanu hi’ pinoitanyo mae da obaunto, maka’ lahi’ sa-sa’angu’ atu na jalan da timbali toka mae aha monsainjojo-jojoong motuang sa’angu’ na bangsa. Ingkop atu na iwi-iwi’ na to mo-mo’ane anu aya hi kita na tio-tio hi’ osunat, maka’ gampanyo aha singkona hi’ sumo atu. 23 Maka’ de toka hi kita otalima ahi’ na kijo’ poitaon nu aha, na maka’ toka hi’ mae aha monsainjojo-jojoong kita, manau’ kijo’ potu’on tiba halataa nu aha na oalantomo ahi’ hi kita.” 24 Salataa ihongo nu aha sangalu anu sini-sinikumpun atu i sabatan nu kota’ be sumo atu na sisik hai Hemor uahai Sikhem, na binatukano ahi’ nu aha. Lapas atu balomo hi’ pinopo sunatnyo na atu batu-batu to mo-mo’ane anu atu i kota’ aitu.
25 Ingkop atu aha pinoko sunat, tinoka ko tolunsinanyo lako-lakonyo ahi’ atu aha tahahumo na lanit nu atu aha sinunat. Lako’o ahi’ aha notohabut i bajak na aitu to ana-anak i Yakub aitu hai Simeon uahai Lewi ka’ lako’ mae tinatumbuhannyo na kijo’ kota’ hai Sikhem, tokamo hi’ pininsoopannyo na atu kota’ ka’ toka pinahantabasakonnyo na atu batu-batu to mo-mo’ane anu i atu. 26 Tiba aitu hai Hemor uahai Sikhem maka’ singkonamo hi’ pinateannyo, ka’ pinoboanyo na aitu utusnyo i Dina ka’ aha nambaa ninsusule’ nokijo’ i anu kikinajojoongannyo.
27 Ingkop atu pinoko hopu’an nu aha iwi-iwi’ na to mo-mo’ane nu kota’ aitu, nambaaje hi’ mae na to ana-anak i Yakub saga’at ka’ toka pininsoopannyo na atu kota’ ka’ toka pinaha alanyo na atu bahan anu singkaap mahan no olinyo ka’ binoanyo. Binaunyo sumo atu maka’ pinombalosinyo ahi’ atu anu binau i Sikhem lako’ ia nongkotoni i Dina. 28 Tiba potu’on anu atu i sambiha’ nu kota’, susumo atu domba, sapi’ tiba mee’, sagala keledai batu-batu hi’ anu ihumpaknyo atu i uno nu kota’ tiba anu atu mae i sambiha’nyo binoanyomo ahi’. 29 Tiba laigan pinaha pinsopan ahi’ nu aha to ana-anak i Yakub ka’ toka pinaha alanyo na kakaya’an nu aha. To bo-boune tiba to hiko-hiko’ anu atu i kota’ aitu, tinawan ahi’ nu aha.
30 Ingkop tinoka atu hi Yakub na laboto ahi’ ia binasisik atu hi Lewi uahai Simeon konyo, “Atina’ na maka’ komiu nomboamo hi’ idek hiyau’ maka’ atina’ anu binau miu na monsaduakon ahi’, da aku nukaideki mae nu aya mian nu Kanaan tiba Feris. Maka’ te de aha mosa’angu’o mae na batu-batu suku anu i aya ka’ toka mae kita nutatumbuhi, sangkuka na aya kita madi’ ahi’ ko da’isan, tokamo hi’ mae nuhopu’i kita iwi-iwi’.”
31 Tinaaman nu atu aha to ana-anaknyo konyo, “Te da la opobakas mami na utus mami nubau nu aha susumo mian lonte.”

35

Bau-baunyo nu atu hai Yakub nambaa i Betel
1 Lapas atu tokamo hi’ mae binasisik na Anu Nonsihang hi Yakub konyo, “Akumo ahi’ na Tumpu uka anu natupopia hiyoo’ kijo’ i Betel, tempo’nyo oko nalai hi utusum i Esau. Ingkop uka na lako’o ahi’ lambaamo uka lia-lia’ ka’ poule’ pinsusule’ ka’ toka jojoong i kijo’. Ka’ toka obau na mezbah hiYau’.”
2-3 Ihongo i Yakub sumo atu, na ia binasisiko ahi’ atu hi aha sa’angu’ na laigan tiba batu-batu mian anu nojajalan ia konyo, “Uka na maka’ kita mambaamo ahi’ i Betel. Toka i kijo’ na tokamo hi’ aku mombau mezbah hi Anu Nonsihang, uka anu saja’ nonsangalui mae aku ka’ nontulungi mae uka aku lewa’ nonta’up susa’. Ingkop toka atina’ hi komiu iwi-iwi’ na mia-mian anu lewa’ osangke miu na paha batakono ahi’. Ka’ opokolonde’ ahi’ na butong miu tou-touka ka’ opopobolosimo ahi’ na pakean miu nu pakean anu molonde’.”
4 Salataa ihongo nu aha be sumo atu na balomo hi’ pinopo bee’ nu aha na mia-mian atu anu lewa’ usangke nu aha tiba atu hagi nganti-nganting, binee’nyomo ahi’ hi Yakub. Tinoka atu hi Yakub na lako’o ahi’ ilambunnyo iwi-iwi’ atu i puun nu kau’ daka-daka’ ohani atu kota’ u Sikhem.
5 Lapas atu aha nambaamo ahi’ ka’ pinala’ian hai Yakub na atu Sikhem ka’ nambaa i Betel. Ingkop atu manau’ aha nambaamo, tinili’o ahi’ nu Anu Nonsihang da singkaap natakut atu bele hai Yakub na atu aha mian nu Kanaan, madi’o ahi’ iloloi’nyo na aitu hai Yakub. 6 Atu mule’ hai Yakub tiba atu batu-batu mian anu nombatuki ia, manau’ na aha tinokamo ahi’ atu i kota’ u Lus maka’ kota’ aitu na singkona ahi’ atu i tano’ Kanaan. Aitu mule’ kota’ u Lus na manau’ na sinanggohano ahi’ Betel. 7 Tinoka i atu, lako’o ahi’ ia nombau mezbah ka’ sinanggohannyo na tampat aitu “El-Betel”u, maka’ i atu na pinatupopiaan nu Anu Nonsihang hi ia uka tempo’nyo ia nalai hi utusnyo i Esau.
8 Manau’ tokamo aha jinojoong atu i ohani Betel na hai Yakub tiba atu miannyo, sinilakamo ahi’ i atu na aitu i Debora botuan anu lewa’ nompojoong i Ribka uka pe’e mae. Toka atu lako’o hi’ ilambun nu aha atu i puun nu kau’ daka-daka’. Ingkop lengkat i atu na lewa’o ahi’ sinanggohan nu mian, “Kau’ Haangan” na aitu.
Bau-baunyo nu Anu Nonsihang nombalakaati i Yakub atu i Betel
9 Ingkop aitu mule’ i Yakub manau’ ia ninsusule’o lengkat mae kijo’ i Mesopotamia. Poule’o hi’ toka mae natupopia na Anu Nonsihang hi ia, ka’ binalakaatanNyo. 10 Ka’ toka mae Ia binasisik konyo, “Uka na Kubali’imo ahi’ na sanggoum misa’o ahi’ i Yakub Kubali’imo ahi’ i Israel.” Sinumo atu na bau-baunyo nu Anu Nonsihang nonsanggohi i Yakub i Israel.
11 Toka atu pinatituduakonNyo mule’ konyo, “Akumo ahi’ na Tumpu anu mongkuasai aya iwi-iwi’ na dunia na mombalakaati da mompaka ko da’i-da’isannyomo ahi’ na lee’um. Maka’ atina’ lee’um saidi’ mae na timbalimo hi manjoo’ na bangsa, tiba maka’ pa’ sangkuka ahi’ na saidi’ mae lee’um timbali tomundo’. 12 Aya mule’ tano’ anu tinipo’akonKu hi Abraham tiba i Ishak maka’ Kubee’ ahi’ hi beleyum tiba mule’ lee’um saidi’ mae.” 13 Lapas atu ia nambaamo ahi’ na atu Anu Nonsihang ka’ pinala’ianNyo na aitu i Yakub.
14 Tinoka sumo atu na lako’o hi’ ia nongala sambatu na batu na i Yakub ka’ pinotinjonyo bau pontu’osian da boli hi’ okolilimi na atu anu jinadi aitu, ka’ ingalanyo na atu anggun tiba lanya’ u zaitun ka’ tinuhasnyo ata’ mae i buannyo ponsisik batu aitu na pinotadeakono ahi’ hi Anu Nonsihang. 15 Ingkop atu sinanggohannyomo ahi’ “Betel” na tampat aitu, maka’ i atu na toka mae binasisikan nu Anu Nonsihang atu hi ia.
Bau-baunyo nu i Rahel sinilaka tiba kinahampean i Benyamin
16 Ilapas atu na aha nambaamo ahi’ na hai Yakub tiba atu miannyo ka’ pinala’iannyo na atu Betel ka’ aha nambaa nokijo’ i Efrata. Panyo ma’isa pe’e hi’ tinokanyo na kijo’ Efrata, soo’o ahi’ ihampe na atu anak i Rahel. Lahi’ tinoka atu hi Rahel na sinusa’ ahi’ tongko’ na ihampe na atu anak. 17 Ingkop atu lako-lakonyo ia tahahumo ahi’ na lanit nu atu mompohampe anak, binasisiko ahi’ na atu bidan konyo, “Boli hi’ matakut, maka’ aya oko nompaka humpak mule’ ahi’ anak mo’ane.”
18 Panyo tinoka atu hi Rahel manau’ ia sinilakamo, mompomingkoto kinyonyoa, dai’ ahi’ ia tinolousa ka’ sinanggohannyo i Ben-Oniv na aitu anak. Panyo tinoka atu hi tumanyo na sinanggohannyo ahi’ i Benyamin.
19 Sinumo atu na bau-baunyo nu uka i Rahel sinilaka. Ingkop manau’ ia sinilakamo na lako’o ahi’ ilambun nu aha atu i sohipi’ u jalan nu mambaa i Efrata, susumo uka sinanggohano Betlehem. 20 Toka atu lako’o ahi’ ia nongala sambatu na batu ka’ pinotinjonyo atu i hagum i Rahel, da bau pontu’osian nu mian atu hagum. Ingkop atu na susumo uka pe’e be dagi’ ahi’ kijo’.
21 Lapas atu na saja’o ahi’ aha nambaa na atu hai Yakub, tinoka kijo’ sambiha’ nu Migdal-Ederw soo’o hi’ pinoule’nyo na atu laigan atop kilit. 22 Ingkop lako-lakonyo aha jinojoong i atu. Lako’o ahi’ nonsai hoyo-hoyot atu bengkele’ i Yakub i Bilha botuan i Rahel na aitu i Ruben.
Bau-baunyo nu to ana-anak i Yakub
23 Ingkop atu mule’ i Yakub maka’ kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha sampulu’ ka’ ua aha, atu anaknyo hi Lea na aha anom, i Ruben na tumpe toka atu i Simeon ka’ i Lewi ka’ i Yehuda ka’ i Isakhar ka’ i Zebulon. 24 Ingkop atu mule’ anaknyo hi Rahel na ingua aha, i Yusuf ka’ i Benyamin. 25 Ingkop atu mule’ anaknyo hi Bilha atu botuan i Rahel na singkona ingua aha, i Dan ka’ i Naftali. 26 Ingkop atu mule’ anaknyo hi Zilpa botuan i Lea singkona ingua aha, i Gad ka’ i Asyer. Sinumo atu na bau-baunyo nu to ana-anak i Yakub, maka’ atu aha na buu’ ahi’ ihampe i Mesopotamia.
Bau-baunyo na i Ishak sinilaka
27 Atu mule’ hai Yakub manau’ na aha tinokamo ahi’ kijo’ hi tumanyo aitu i Ishak, maka’ atu i Ishak na jinojoong ahi’ atu i Mamre ohani Hebron anu singkona uka mae lewa’ kinajojoongan hai Abraham kai’nyo. 28-29 Ingkop aitu mule’ i Ishak tuma i Yakub maka’ tinumuu’ ahi’ langkai’, sina’atu hi’ ualumpulu’ na lonu sinilakaje ahi’ ka’ ilambun nu aitu to ana-anaknyo hai Esau uahai Yakub.

36

Bau-baunyo nu atu to ana-anak i Esau
1 Ingkop monsisik mule’ bau-baunyo nu atu lee’ i Esau, maka’ atu i Esau na singkona hi’ lewa’ sinanggohan i Edom. 2 Maka’ atu ia na lako’ ahi’ nosoa aha pa’ sangkuka na to bo-boune nu Kanaan, i Ada anak i Elon mian nu Het ka’ i Oholibama anak i Ana anu mongkai’ i Zibeon mian nu Hewi, 3 ka’ i Basmat utus i Nebayot hiko’, anak i Ismael.
4 Ingkop atu i Ada bengkele’ i Esau na kino anaknyo i Elifas. Bengkele’nyo ko ua ahanyo aitu i Basmat na kino anaknyo i Rehuel. 5 Bengkele’nyo ko aha totolunyo aitu i Oholibama, na kino anaknyo i Yeus ka’ i Yaelam ka’ i Korah. Ingkop atu aha na buu’ ahi’ to ana-anak i Esau anu ihampe atu i tano’ Kanaan.
6 Ingkop atu mule’ i Esau manau’ na pinala’iannyomo ahi’ na aitu utusnyo i Yakub ka’ pinoboanyo na atu batu-batu to ana-anaknyo tiba to bengke-bengkele’nyo tiba atu batu-batu miannyo sagala potu’on iwi-iwi’ tiba halataa iwi-iwi’ anu ihumpaknyo atu i tano’ Kanaan, ka’ aha nambaa nokijo’ i sansa’angu’an na tano’. 7 Maka’ atu halataa nu aha tahahu hi’ tongko’ manjoo’. Ingkop atu tano’ anu kajo-kajojoongan nu aha madi’o hi’ maya’ de dai’ monsainjojo-jojoong. Maka’ atu potu’on manjoo’ ahi’ tongko’, hemput madi’o ahi’ halus nukaan nu atu potu’on nu aha, aha noga’ato ahi’. 8 Ingkop atu manau’ aha nambaamo na aitu hai Esau anu singkona sinanggohan i Edom na tokamo hi’ aha jinojoong ata’ mae i kaho nu panimbuluon nu Seir.
Bau-baunyo nu lee’ i Esau atu i tano’ u Seir
9 Ingkop atu mule’ lee’ i Esau uka tuusanan nu mian nu Edom anu jinojoong ata’ mae i kaho nu panimbuluon nu Seir.
10-13 Maka’ atu bengkele’nyo samian i Ada na kino anaknyo ahi’ samian na mo’ane i Elifas na sanggonyo. Tinoka atu i Elifas kino anaknyo i Téman ka’ i Omar ka’ i Zefo ka’ i Gaetam ka’ i Kenas. Lahi’ maka’ atu i Elifas na kino botuannyo ahi’ anu singkona pinaka alanyo binau bengkele’nyo i Timna na sanggonyo. Aitu i Timna na kino anaknyo samian na mo’ane i Amalek. Atu na anu mongkai’ i Esau tiba mompopu’ i Ada.
Ingkop atu mule’ bengkele’nyo i Basmat na kino anaknyo ahi’ samian na mo’ane sinanggohannyomo ahi’ i Rehuel. Tinoka mule’ atu i Rehuel na kino anaknyo ahi’ i Nahat ka’ i Zerah ka’ i Syama ka’ i Miza. Atu na anu mongkai’ i Esau tiba mompopu’ i Basmat.
14 Ingkop atu mule’ bengkele’nyo i Oholibama na kino anaknyo to mo-mo’ane aha totolu, i Yeus ka’ i Yaelam ka’ i Korah. Maka’ atu i Oholibama na anak ahi’ i Ana anu mongkai’ i Zibeon mian nu Hewi.
Bau-baunyo nu tusanan nu mian nu Edom
15-16 Ingkop aya na sanggo-sanggo nu to tu’a-tu’anyo nu lee’ i Esau kijo’ i tano’ Edom i Téman ka’ i Omar ka’ i Zefo ka’ i Kenas ka’ i Korah ka’ i Gaetam ka’ i Amalek. Aitu aha na manau’ binaumo hi’ sanggo nu tina. Maka’ atu aha kino posi tina-tinamo ahi’. Aitu aha na buu’ ahi’ lee’ i Elifas aitu anak i Esau tumpe hi bengkele’nyo i Ada.
17 Ingkop atu mule’ bengkele’ i Esau aitu i Basmat na kino anaknyo i Rehuel. Tinoka i Rehuel, kino anaknyo i Nahat ka’ i Zerah ka’ i Syama ka’ i Miza. Aitu aha na manau’ na binaumo ahi’ sanggo nu tina. Maka’ atu aha kino posi tina-tinamo ahi’, aitu hi’ aha na to tu’a-tu’anyo nu kijo’ sa’angu’ na tina tiba sa’angu’.
18 Ingkop atu mule’ anak i Esau atu hi bengkele’nyo i Oholibama, aitu anak i Ana, na kino anaknyo ahi’ i Yeus ka’ i Yaelam ka’ i Korah. Aitu aha na binaumo ahi’ sanggo nu tina. Maka’ aha kino posi tina-tinamo ahi’, aitu hi’ aha na tu’a-tu’anyo nu kijo’ tina sa’angu’ tiba sa’angu’.
19 Sinumo atu na bau-baunyo nu lee’ i Esau anu singkona lewa’ sinanggohan i Edom.
Bau-baunyo nu lee’ i Seir mian nu Hori
20-21 Ingkop atu mule’ mian anu salataa nonjoongi tano’ Edom, na maka’ atu hi’ aha lee’ i Seir mian nu Hori. Maka’ aitu hi’ to ana-anaknyo na anu nompolee’ aha santina mian nu Hori. Atu mule’ sanggo-sanggo nu aha na i Lotan ka’ i Syobal ka’ i Zibeon ka’ i Ana ka’ i Disyon ka’ i Ezerx ka’ i Disyan.
22 Ingkop atu mule’ i Lotan na kino anaknyo ahi’ i Hori ka’ i Heman. Atu mule’ i Lotan na kino utusnyo ahi’ boune i Timna na sanggonyo.
23 Ingkop atu mule’ i Syobal na kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha olima’ i Alwan ka’ i Manahat ka’ i Ebal ka’ i Syefo ka’ i Onam.
24 Ingkop atu mule’ i Zibeon na kino anaknyo ahi’ mo’ane ingua aha i Aya ka’ i Ana. Aitu i Ana na nohumpak mata nu ue anu mapanas kijo’ mae i tano’ kuun lako-lakonyo ia nompolaya-laya’akon keledai nu tumanyo.
25 Tinoka mule’ atu i Ana kino anaknyo i Disyon ka’ anaknyo boune i Oholibama.
26 Tinoka atu i Disyon na kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha opat i Hemdan ka’ i Esyban ka’ i Yitran ka’ i Keran.
27 Ingkop atu mule’ lee’ i Ezer na kino anaknyo ahi’ to mo-mo’ane aha totolu i Bilhan ka’ i Zaawan ka’ i Akan.
28 Ingkop aitu mule’ i Disyan na kino anaknyo ahi’ mo’ane ingua aha i Us ka’ i Aran.
29-30 Sinumo atu na bau-baunyo nu sanggo-sanggo nu aha to tu’a-tu’anyo nu mian nu Hori anu atu i tano’ nu Edom, aitu i Lotan ka’ i Syobal ka’ i Zibeon ka’ i Ana ka’ i Disyon ka’ i Ezer ka’ i Disyan. Aitu aha na manau’ binaumo hi’ sanggo nu tina.
Bau-baunyo nu to tomu-tomundo’ anu toho’ nompalenta tano’ u Edom
31-39 Ingkop atu mule’ tano’ u Edom, maka’ ma’isa pe’e hi’ ko kino tomundo’ anu nompalenta aha Israel, polo’o hi’ kino to tomu-tomundo’ anu nompalenta atu tano’ u Edom. Maka’ sinumo hi’ uka na sanggo-sanggo nu aha to tomu-tomundo’ anu lewa’ nompalenta, i Bela anak i Beor lengkat i kota’ u Dinhaba. Toka atu i Yobab anak i Zerah lengkat i Bozra. Toka atu i Husyam lengkat i tano’ u Téman. Toka atu i Hadad anak i Bedad lengkat i Awit aitu hi’ ia na nompokala aha mian nu Midian, aha nopalaang atu i tano’ u Moab. Toka atu i Samla lengkat i Masreka. Toka atu i Saul lengkat i Rehobot anu kijo’ i sohipi’ u kaunyo nu ue. Toka atu i Baal-Hanan anak i Akhbor. Toka atu i Hadar lengkat i Pahu bengkele’nyo na i Mehetabeel anak i Matred anu mongkai’ i Mezahab.
Bau-baunyo nu atu aha to tina-tina mian nu Edom
40-43 Ingkop atu mule’ aha to tina-tina mian nu Edom, maka’ sinumo hi uka na sanggo-sanggonyo, i Timna ka’ i Alwa ka’ i Yetet ka’ i Oholibama ka’ i Ela ka’ i Pinon ka’ i Kenas ka’ i Téman ka’ i Mibzar ka’ i Magdiel ka’ i Iram. Ingkop atu nosi jojo-jojoongo ahi’ kijo’ i posi tano-tano’ nu aha na kijo’ aha santina tiba kijo’ santina. Maka’ aitu aha mian nu Edom na buu’ ahi’ i Esau na nompolee’.

37

Bau-baunyo nu atu i Yusuf tiba to utu-utusnyo
1-2 Ingkop atu mule’ bau-baunyo nu hai Yakub aha sa’angu’ na laigan maka’ sinumo hi’ uka. Manau’ sinilakamo na aitu tumanyo i Ishak, ia jinojoongo ahi’ atu i tano’ Kanaan, anu kinajojoongan i Ishak uka mae ia tinumoka i atu.
Tinoka tempo’nyo sampulu’ ka’ popitu’ na lonu i Yusuf aitu anak i Yakub, lewa’o ahi’ ia nojajalan atu to utu-utusnyo sintomu aitu to ana-anak hai i Bilha ua hai Zilpa singkona bengkele’ u tumanyo. Atu lewa’ mompolaya-laya’akon atu potu’on nu tumanyo susumo atu domba tiba mee’. Manau’ tokamo hi’ sinisiknyo hi tumanyo na atu bauon nu to utu-utusnyo ma’idek ahi’.
3 Ingkop aitu mule’ hi Yakub na maka’ aitu hi’ i Yusuf na tahuu nu posi kalibosi ka’ atu to ana-anaknyo saga’at, maka’ atu hi’ ia ilangkai’o jo atu dai’ ia nohumpak anak. Tinoka sumo atu kino ninsan lako’o hi’ pinosi bauannyo pakean anu mosi pa’ima’ na aitu i Yusuf. 4 Jo salataa tinoa nu atu to utu-utusnyo saga’at, be talu’ atu i Yusuf na nu posi kalibosi nu tumanyo, na kinaidekannyomo ahi’ na aitu i Yusuf atu tiba monsamposisik mehi’ saja’ tolo-tolo sibangun.
5 Ingkop atu kino ninsan atu pihi-pihi ia pinasasubahano ahi’ nu ipion na aitu i Yusuf. Manau’ tokamo sinisiknyo atu hi to utu-utusnyo, na aitumo ahi’ na nomposida da pinaka kaidekannyo na aitu ia. 6 Maka’ atu konyo, “Potombihing mae, da kusisik na uka ipionku. 7 Toloipi na kita buu’ ahi’ i pinaas lako-lakonyo momputi timpas nu gandum. Jo tutuk tolopia na aya timpas nu gandum anu pipinutanku be tinuminjomo. Toka atu singkonamo hi’ singkaap tinuminjo tiba atu timpas miu ka’ toka mae tinikubannyo na aitu timpasku ka’ singkaap tinombayutuk nokayong i tano’ moholomati aitu timpasku.”
8 Salataa ihongo nu atu to utu-utusnyo sintomu be sumo atu na sinegaannyomo ahi’ konyo, “Te okomo na montu’a-tu’anyoi ka’ mompalenta mae aya kami?” Ingkop atumo ahi’ ipion tiba atu anu sinisiknyo na nompaka posida, da pinaka kaidekannyo na aitu i Yusuf.
9 Tinoka sumo atu poule’ mule’ ia pinasasubahan nu ipion na aitu i Yusuf, tokamo hi’ poule’ sinisiknyo atu hi to utu-utusnyo sintomu konyo, “Uka maka’ aku pinasasubahan mule’ mae nu ipion, toloipi tolotoa na ata’ batu nu sina tiba koloa tiba mandala’ ata’ sampulu’ ka’ sa’angu’ monungka’i mae aku.”
10 Lapas atu tokamo hi’ sinisiknyo hi tumanyo na aitu ipionnyo. Salataa labot ihongo nu tumanyo be sumo atu na laboto hi’ sinegaannyo konyo, “Te toho’ sumo itina’ na ipion? Aku mule’ tiba tinaum tiba to utu-utusum na toka matindumon ka’ monungka’i oko?” 11 Ingkop tinoka atu hi aha to utu-utus i Yusuf na aha niluumo ahi’ ka’ pinaka kaidekannyo na i Yusuf, panyo tinoka mule’ atu hi tumanyo na saja’o ahi’ lewa’ tinutugannyo na soa’nyo nu ipion aitu.
Bau-baunyo nu atu i Yusuf pinobaluk nu to utu-utusnyo
12 Ingkop atu kino ninsan aha nambaamo ahi’ i Sikhem na atu to utu-utus i Yusuf ka’ ilaya’nyo nokijo’ na aitu potu’on nu tumanyo. Manau’ atu aha i kijo’ mae, 13-14 ia binasisiko ahi’ na atu tumanyo hi Yusuf konyo, “Lambaa pe’e na oko mokijo’ i Sikhem, da memontoa kijo’ to utu-utusum kijo’ mae lewa’ mompolaya-laya’akon potu’onto, da me otoa pa’ dai’ buu’ aha lolok tiba kijo’ potu’on pa’ dai’ buu’ kopi-kopian. Panyo poule’ ahi’ mae minsusule’ da labot ahi’ bau ponsumbu’anku.”
Tinaman i Yusuf konyo, “Ii’, aku mambaa ahi’.”
Tinoka sumo atu na sinaimo ahi’ i Yakub na aitu i Yusuf. Ia nambaamo ahi’ na aitu i Yusuf lengkat atu i bangka’ u Hebron ka’ saja’o ahi’ ia nambaa nokijo’ i Sikhem. 15 Ingkop atu manau’ ia tinokamo i kijo’, na tokamo hi’ lewa’ ia nololo atu i padang, ia nompaha kaboto ahi’ mo’ane samian laboto hi’ pinokilawanyo konyo, “Pa’ apaa na olio miu?”
16 Tinaman i Yusuf konyo, “Memolio uka to utu-utusku lewa’ mompolaya-laya’akon potu’on. Madi’ hagi toho’ labot tinoa miu pa’ iyaa mae na aha?”
17 Tinaman nu mo-mo’ane aitu konyo, “Sa’ kadaa ahi’ toho’ ahi’ tinoangku, panyo ka’ uka na madi’o ahi’ ko aha uka. Tolo hongo aha nompahasisi-sisik konyo molalino mokijo’ i Dotan.”
Ihongo i Yusuf be sumo atu na ia nambaamo ahi’ nokijo’ i Dotan ka’ toka ilionyo na atu aha to utu-utusnyo. Manau’ tokamo hi’ tinimbangnyo ajo’ mae majo’on na aitu to utu-utusnyo. 18 Ingkop aitu mule’ hi aha to utu-utusnyo maka’ singkona hi’ dai’ majo’o-jo’on laboto hi’ tinoanyo na aitu i Yusuf. Manau’ laboto tinoa nu aha na i Yusuf, aha binasale’o ahi’ konyo da laboto hi’ opatei na aitu ia. 19 Atu aha nompaha sisi-sisiko ahi’ samian-tiba samian konyo, “Toa, pa’ misa’ ajo’o mae na anu topoipion. 20 Inda da labot opateinto, ka’ lako’ otua atu i bubung na mayatnyo ka’ toka osisik kijo’ hi tumanto laboto sina’u nu binatang anu ma’ela’, da opitoa pa’ ia totu’u na uka ipionnyo.”
21-22 Salataa ihongo i Ruben be sumo atu na sale’ u aha na tinewa’nyomo ahi’ konyo, “Labot mompatei na boli ahi’ sahanyo hi’ lako’ otua atu i bubung atu anu madi’ ko uenyo i tano’ kuun aya, panyo kita molima labot mompojuju baso’nyo na boli ahi’.” Maka’ atu kinyonyoa i Ruben da poule’ ahi’ lako’ ulumpati na aitu i Yusuf ka’ poule’ upoboaakon mokijo’ hi tumanyo, atu na mokonyo’ sinisiknyo susumo atu.
23 Ingkop atu manau’ tinokamo atu hi aha to utu-utusnyo na aitu i Yusuf laboto hi’ ihakop nu aha ka’ ingukatnyo na aitu pakean anu ma’ima-ima’ anu binee’ u tumanyo, 24 ka’ binoanyo na aitu i Yusuf ka’ toka tinuanyo atu i bubung atu anu madi’o ko uenyo.
25 Ingkop atu lako’ pinoko tuanyo atu i bubung na aitu i Yusuf aha sinumuhango ahi’ ka’ nongkaan. Lako-lakonyo aha mongkaan tutuk labot tinoanyo be ko mian, lee’ i Ismael lengkat i Gilead me mobaluk. Maka’ atu bahan nu aha manjoo’ ahi’ na binoanyo, susumo atu lampa-lampa tiba aitu anu ma’ima-ima’ na nohongnyo na atu binoa nu aha, pinaha posake’nyo atu i to unta-unta nu aha, nuboa mokayong i tano’ nu Mesir.
26 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ atu hi to utu-utusnyo na aitu i Yehuda konyo, “Uka na te koanu opiala-alanto hi kita, na kita mompatei atu posi utusto ka’ obininto hi mian na kita nompatei ia? 27 Inda da labot opobalukto ajo’ hi aha lee’ i Ismael. Maka’ lako’ kita mompatei jo atu posi utusto ahi’ sa-sa’angu’ ahi’ na baso’.” Ihongo nu atu to utu-utusnyo be sumo atu na sisik i Yehuda na binatukanyomo ahi’.
28 Ingkop atu manau’ notulumo na aitu lee’ i Ismael, lako’o ahi’ poule’ ihangkat nu to utu-utusnyo na aitu i Yusuf ka’ labot pinobaluknyo aitu hi aha, uampulu’ na takeannyo nu doi pelak. Tinoka atu hi aha lee’ i Ismael na pinoboanyomo ahi’ nokayong i Mesir na aitu i Yusuf.
29 Ingkop aitu mule’ i Ruben manau’ poule’o mae ia ninsusule’ atu i bubung, toka mae tinokaannyo be madi’o koko i Yusuf atu. Balomo hi’ pinosi beaknyo na aya posi baju’nyo, maka’ atu tahahumo hi’ tongko’ na’idek na kinyonyoanyo nontutugi. 30 Toka atu ia nambaamo ahi’ ka’ poule’ ninsusule’ nokijo’ hi to utu-utusnyo ka’ toka ia binasisik konyo, “Bedede dio, pa’ mosiaaje na aya aku, maka’ tedai’ mule’ koko i Yusufnyo kijo’?”
31 Lahi’ atu manau’ na lako’o ahi’ aha nongkolot potu’on mee’ sa’angu’ na aitu to utu-utus i Yusuf ka’ lako’ ingalanyo na aitu pakean i Yusuf anu pinosi bee’ u tumanyo anu ma’ima-ima’ na buhitnyo ka’ lako’ ingombongnyo atu i baso’ u mee’. 32 Toka atu binoaakonnyoje ahi’ nokijo’ hi tumanyo ka’ toka sinisiknyo konyo, “Aya na baju’ soo’ mae ihumpak mami, pitu’osi pa’ aiyamo na baju’ uka anu bibinee’um hi Yusuf?”
33 Salataa labot tinu’osannyo balomo hi’ i a binasisik konyo, “Te aya oo misa’ malingkoyaa ahi’ aiyamo na uka baju’ nu anakku, aya na maka’ malingkoyaa ahi’ laboto hi’ sina’u nu binatang anu ma’ela’. Konyo, Yusuf anakku! Paya’ u butongum talu’ laboto binea-beak nu binatang!”
34 Tinoka sumo atu na balomo hi’ pinosi beaknyo na posi baju’nyo. Maka’ atu hi’ ia na’ideko ahi’ tongko’ na kinyonyoa ka’ ia mompusok atu pakean anu biasa lewa’ upake nu mian mongidekakon mian anu silaka ka’ lewa’o ahi’ ia ihumaang atu piniin ahi’ na lewa’ ia nongidekakon aitu anaknyo i Yusuf. 35 Tinoka sumo atu tinopitokamo hi’ mae na to ana-anaknyo to mo-mo’ane tiba anaknyo to bo-boune, da toka molumui aitu tumanyo i Yakub. Panyo tinoka atu hi Yakub na lahi’ da labot pinaka sisiknyo konyo, “Palaimo bolimo mae soso’i komiu topitoka molumui! Maka’ uka na lambaakonnyo aku silaka madi’ ahi’ ko kukolilimi saja’ ahi’ kuidekakon na uka ia.” Sinumo atu na i Yakub lewa’ nongidekakon aitu anaknyo i Yusuf.
36 Ingkop aitu mule’ i Yusuf anu pipinoboamo nu aitu aha lee’ i Ismael nokayong i Mesir na tinoka kayong, tokamo hi’ pinobaluknyo hi Potifar anu mokalajaa montu’a-tu’anyoi kijo’ anu montamongi tomundo’.

38

Bau-baunyo nu atu i Yehuda ua hai Tamar
1 Ingkop tempo’nyo atu na pinala’iano ahi’ i Yehuda na aitu to utu-utusnyo ka’ ia nambaamo ahi’ i kota’ osanggohi Adulam ka’ toka ia jinojoong atu i ohani i Hira na sanggonyo anu hi’ tou-touka mian nu kota’ aitu. 2 Lako-lakonyo ia jinojoong i atu ia nompahakaboto ahi’ samian na boune anu dai’ langkoyang atu mian nu Kanaan, tumanyo na i Syua. Ingkop atu lauso ahi’ ingala i Yehuda binau bengkele’nyo ka’ lako’o hi’ sinampohoyotnyo. 3 Manau’ kino hiko’o ahi’ i butong na aitu bengkele’nyo manau’ ihampemo anak ahi’ mo’ane sinanggohannyomo ahi’ i Er. 4 Toka atu nompaka pintue mule’ singkona hi’ anak mo’ane, sinanggohannyomo ahi’ nu atu tinanyo i Onan na aitu anak. 5 Lapas atu nompaka pintue mule’ singkona anak mo’ane sinanggohannyomo ahi’ nu atu tinanyo i Syela na aitu anak. Panyo tempo’nyo atu i Syela ihampe na lako-lakonyo ahi’ kijo’ mae i Kezib na i Yehuda.
6 Ingkop atu manau’ pinino tinu’amo na aitu i Er anak i Yehuda tumpe, na pinosoakonnyomo ahi’ atu hi Tamar na sanggonyo nu aitu boune. 7 Panyo maka’ atu bauon i Er na mosa’angu’ hi’ ma’idek. Tinoka sumo atu na pinateano ahi’ i Yawe na aitu i Er. 8 Lapas atu manau’ sinilakamo na aitu i Er, binasisiko ahi’ atu hi Onan na aitu i Yehuda konyo, “Uka na maka’ atina’ ahi’ oko na anu ko halusnyo lako’ mompangaku montoluk atulan nu kita motoutus lako’ mombolosakon, mongala kijo’ balu nu uka utusum anu sisinilakamo da tataap ahi’ ia ko lee’.”
9 Panyo tinoka atu hi Onan na maka’ sinumbu’nyo ahi’ manau’ ia ko anako na aitu bengkele’nyo aitu balu nu utusnyo, misa’ ahi’ ko otekeng anaknyo, otekeng ahi’ anak nu aitu utusnyo anu sisinilakamo. Ingkop toka minsan aha monsai hoyo-hoyoto koanu hi’ nubau, da boli hi’ totobo’ na ia ko anak na aitu bengkele’nyo i Tamar. 10 Jo na maka’ atu anu binaunyo na ma’idek ahi’ toka hi Yawe. Tinoka sumo atu singkonamo hi’ pinatean i Yawe na aitu i Onan.
11 Ingkop atu manau’ na ia binasisiko ahi’ na i Yehuda atu hi Tamar konyo, “Pinsusule’ pe’e mokijo’ hi tu’anyoum ka’ toka pe’e jojoong kijo’ hi aha, panyo boli hi’ poule’ mosoa, da ia tu’a pe’e na aitu anakku i Syela.” Maka’ atu hi’ ia natakuto ahi’ na aitu i Yehuda jumo singkona nupatei i Yawe na aitu i Syela susumo aitu anaknyo ua-ua aha. Salataa ihongo i Tamar be sumo atu na ia nambaamo ahi’ ka’ ninsusule’ nokijo’ hi tu’anyonyo.
12 Manau’ pinino pinasangkukamo ahi’ na lonu, sinilakamo ahi’ na aitu bengkele’ i Yehuda aitu anak i Syua. Ingkop manau’ ilapaso na atu lewa’ ia nongidekakon, lako’o hi’ sinale’nyo na aitu sangalunyo i Hira mian nu Adulam ka’ aha nambaa nokijo’ i Timna, nokijo’ hi sangalu anu mokalajaa mongunting bulu nu to domba-dombanyo.
13 Ingkop atu manau’ na sinumbu’o ahi’ i Tamar i lele mambaa i Timna na i Yehuda aitu moniannyo, toka mongunting bulu nu to domba-dombanyo. 14 Tinoka sumo atu lako’o ahi’ binolosannyo na aitu pakean nu balu ka’ binolosannyo nu pakean saga’at ka’ tinutubannyo na ubak tiba ohup, da boli hi’ usumbu’ u mian na aitu ia. Toka atu ia nambaamo ahi’ nokijo’ i kota’ Enaim anu kijo’ mae i jalan nu mokijo’ i Timna. Tinoka i kijo’, tokamo hi’ ia sinainsuhang kijo’ i sabatan nu kota’ aitu. Maka’ atu hi’ tinoa i Tamar na aitu anak i Yehuda tu’amo ahi’ jo atu madi’ ahi’ jongan nu posoaakon atu hi ia.
15 Ingkop atu manau’ notulumo na aitu hai Yehuda, soo’ tinoanyo na aitu i Tamar suha-suhang atu i sambiha’ u jalan, madi’o ahi’ soo’ sinumbu-sumbu’nyo atu i Tamar, konyo mule’ saba’ boune ahi’ anu lonte na mian aitu, maka’ atu hi’ tinutuban na ohup.
16 Tinoka sumo atu soo’o ahi’ ia sinsoo’ atu hi boune aitu na aitu i Yehuda ka’ ia binasisik konyo, “Sangkuka na nupoita mae?”
Maka’ atu madi’ ahi’ ko sinumbu-sumbu’nyo atu po’alanyo. Tinaman i Tamar konyo, “Komiuje ahi’ pa’ sangkuka?”
17 Tinaman i Yehuda konyo, “Mee’je anu dai’ suluu na kupakatuakon mae hiyoo’.”
Poule’ mule’ pinokilawa i Tamar konyo, “Pa’ apaa na anu nubee’ mae hiyau’ da kupo’una’ bau pontoongingku itina’ anu sinisikum mae hiyau’ lambaakonnyo ahi’, manau’ nupakatuakono mae na itina’ mee’ anu dai’ suluu?”
18 Toka atu poule’ mule’ pinokilawa i Yehuda konyo, “Bahan apa na nupoita mae hiyau’?”
Tinaman i Tamar konyo, “Atina’ ahi’ sinsing tiba olo’ ka’ atina’ tokon anu pinaha tulisan nusanggoum na obee’ mae da kupo’una’.” Tinoka sumo atu binee’o ahi’ i Yehuda atu hi Tamar ka’ aha tokamo hi’ nonsai hoyo-hoyot. Ingkop atu na mokonyo’ manau’ ia kino hiko’o ahi’ i butong na aitu i Tamar. 19 Lapas atu ia nambaamo ahi’ ka’ ninsusule’ nokijo’ i laigannyo na aitu i Tamar ka’ poule’ ingalinakonnyo na aitu pinontutubinyo ohup ka’ poule’ nompake atu pakean nu balu.
20 Ingkop atu manau’ gagana’ piniin pinakatuakono ahi’ i Yehuda na aitu suluu nu mee’ atu hi sangalunyo aitu i Hira mian nu Adulam, da oboaakon atu hi boune anu pipinombee’annyo sinsing tiba olo’ ka’ tokon, ka’ pinoto’inyo da poule’o ahi’ mae oboaakon na aitu sinsing tiba olo’ ka’ tokon anu bibinee’nyo atu hi boune aitu. Panyo ia nompilambaa na aitu i Hira madi’o ahi’ kinabotnyo na aitu boune. 21 Tinoka sumo atu na lewa’o ahi’ pinoki-pokilawa i Hira atu hi mian nu Enaim konyo, “Pa’ iyaa mae na uka boune anu lonte-lonte biasa lewa’ mompopea’ aya i sambiha’ u jalan aya?”
Tinaman nu aha konyo, “Madi’ ahi’ toho’ kino boune anu balonte na i aya.”
22 Salataa sinumo atu na poule’o ahi’ ia ninsusule’ nokijo’ hi Yehuda na aitu i Hira ka’ toka sinisiknyo konyo, “Madi’o hi’ koanu kinabotku mae na boune kikijo’. Tuko nu aha kikijo’ madi’ ahi’ ko toho’ kino boune anu balonte i kijo’.”
23 Tinaman i Yehuda konyo, “Jo bakas, da nu sainguna’ mae kijo’ hi ia na uka anu bibinee’ku. Te uka da lako’o hi’ mae pini boakon na suluu nu mee’ pombayan, panyo te da oposiaa na uka madi’o hi’ koanu kinabotum mae. Maka’ de dai’ saja’ lako’ olionto na jumo hi’ kita bau mae kojoo nu mian.”
24 Ingkop ilapas atu kila-kila tinotolumo na bitu’on sumo atu, sinumbu’ i Yehuda i lele be lako’o nontiho bauon nu boune anu lonte na aitu i Tamar ka’ ia kino hiko’o ahi’ butong.
Tinoka sumo atu na ia pinusamo ahi’ na aitu i Yehuda ka’ ia binasisik konyo, “Boa na boune itina’ mokijo’ i sambiha’ u kota’ ka’ toka papuu tutuu’!”
25 Tinoka sumo atu na aha nokijo’o ahi’ hi Tamar ka’ me ihakopnyo ka’ binoanyo da toka opapu tutuu’ utu mae i sambiha’ u kota’. Ingkop atu manau’ aha nomboamo aitu i Tamar, koanumo hi’ pinokau i Tamar na mian da poule’ momboakon hi Yehuda aitu sinsing tiba aitu olo’ ka’ aitu tokon anu pinaha tulisan nu sanggo i Yehuda ka’ pinaka poto’inyo konyo, “Labot tu’osi pa’ iyee na tumpu nu sinsing aya tiba aya olo’ ka’ aya tokon? Maka’ aya aku kino hiko’ i butong na tumpu ahi’ nu bahan aya na tumanyo.”
26 Salataa labot tinoa i Yehuda, na balomo hi’ sinumbu’nyo, ka’ ia binasisik konyo, “Aku ahi’ na sala’ misa’ ahi’ ko ia, maka’ uka hi’ tinoka hiyau’ na madi’ ahi’ ko jongan pinosoakonku na kijo’ anakku i Syela hi ia.” Toka atu poule’o ahi’ pinolapasnyo na aitu i Tamar, ka’ madi’o hi’ toho’ poule’ lako’ ia nonsaihoyo-hoyot aitu i Tamar.
27 Ingkop atu manau’ ihampemo na aitu anak na ihapi’ ahi’. 28 Atu salataa ihampe na aitu samian, salataa labot pinia nu atu bidan na lima laboto hi’ tinongannyo ka’ binutu’annyo nu banaang anu momea’, konyo, “Aya na tumpe.” 29 Panyo manau’ poule’o ahi’ kinumpu’nyo na lima ka’ atu hi’ tuenyo na imona ihampe. Toka atu binasisiko ahi’ na aitu bidan konyo, “Palias nu anak atu ko mahoson tutuk okomo na imona hampe!” Tinoka sumo atu sinanggohannyomo ahi’ i Peres na anak aitu. 30 Lapas atu ihampeje mule’ ahi’ na aitu samian, singkona mo’ane aitu anu bibinutu’an nu banaang anu momea’ na lima. Toka atu sinanggohannyomo ahi’ i Zerah na anak aitu.

39

Bau-baunyo nu atu i Yusuf nokalajaa kijo’ i laigan i Potifar
1 Ingkop monsisik mule’ aitu i Yusuf anu pipinoboa nu aha lee’ i Ismael nokayong i Mesir, maka’ tokamo hi’ pinobaluknyo hi Potifar anu montu’a-tu’anyoi anu montamongi tomundo’.
2 Panyo aitu i Yusuf na maka’ anu hi’ saja’ sinangaluan i Yawe, da susumo atu anu lako’ ubau na buu’ ahi’ ma’ima’ na pasasawe’nyo. Tinoka sumo atu na ia jinojoongo ahi’ ka’ nokalajaa atu i laigan nu atu tu’anyonyo, mian nu Mesir aitu. 3 Salataa tinoa nu aitu tu’anyonyo be saja’ ahi’ nusangalui i Yawe na i Yusuf ka’ tinili’ ahi’ i Yawe, da susumo atu anu lako’ ubau buu’ ahi’ ma’ima’ na pasasawe’nyo, 4 na kinaima’annyomo ahi’ ka’ ihangkatnyomo ahi’, da iamo ahi’ na montu’a-tu’anyoi kijo’ batu-batu mian anu mokalajaa kijo’ i laigannyo ka’ mongatun halataanyo iwi-iwi’. 5 Ingkop salataa sinumo atu kalana i Yusuf i kijo’ ahi’, maka’ binalakaatano ahi’ i Yawe na kijo’ tu’anyonyo aha sa’angu’ na laigan da mosi pa’ima’ ahi’. Iwi-iwi’ ahi’ na halataanyo anu kijo’ i laigan tiba anu utu mae i pinaasnyo binalakaatano ahi’ i Yawe, da ma’ima’ na pasasawe’nyo. 6 Tinoka sumo atu na ia sinanaango ahi’ na aitu i Potifar madi’o ahi’ koanu nu kasusa’akon tiba anu nu kameatakon madi’o ahi’. Maka’ iwi-iwi’ na anu obau sinaimbebee’nyomo ahi’ hi Yusuf, da ia na mongatun iwi-iwi’, mehi’ sa’angu’ posi kaanonnyo na hi ia nututugi.
Bau-baunyo nu atu i Yusuf pinobau-bau nu bengkele’ i Potifar
Ingkop aitu mule’ i Yusuf maka’ anu hi’ tingkai’on tiba butong maka’ sinimbatnyo ahi’ na ko daka’nyo tiba kondoangnyo. 7 Ingkop manau’ gagana’o piniin na i Yusuf jinojoong mokalajaa atu i laigan i Potifar, lewa’o ahi’ usainjonohi nu atu bengkele’nyo ka’ lauso ahi’ ingindiinyo. Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ konyo, “Inda da toka bau sampohoyotku.”
8 Panyo tinoka atu hi Yusuf na pinotundeannyo ahi’ konyo, “Tabea’ ahi’ kita tu’anyo, maka’ utu hi Potifar tu’anyongku na aya halataanyo pinaha bee’nyomo hi’ mae, da aku na mongatun iwi-iwi’. Madi’o ahi’ koanu nu kasusa’akon na anu aya i laigan, maka’ ko aku hi’ i aya. 9 Maka’ mian anu mokalajaa aya i laigan miu, na iwi-iwi’ aku ahi’ na matangkas. Pinaha bee’nyomo ahi’ mae hiyau’, da kahanda’kuje ahi’. Lahi’ atina’ kita na madi’ ahi’ ko binee’nyo mae hiyau’ maka’ atina’ kita na bengkele’nyo ahi’. Ingkop aku na palai ahi’ na mombau ma’ide-idek susumo atu, maka’ atu na dosa’ ahi’ toka hi Anu Nonsihang.”
10 Ingkop atu sangkeheng sansina-sina na lewa’ monsale’i na aitu bengkele’ i Potifar be toka atu hi Yusuf na saja’ ahi’ nupotundei.
11 Ingkop atu kino ninsan tokamo hi’ ia ninsoop atu i laigan i Potifar na aitu i Yusuf toka montolukakon kalajaa atu anu biasa lewa’ u bau, panyo atu na madi’ ahi’ ko to botu-botuannyo saga’at lahi’ mainsausa’an. 12 Tinoka sumo atu na laboto hi’ tinongan nu aitu bengkele’ i Potifar na aitu sasa’ i Yusuf ka’ ia binasisik konyo, “Inda da toka bau sampohoyotku.” Salataa pinia i Yusuf be aya montoongimo mae sasa’ na kinakiotohakonnyomo ahi’ ka’ ia nopalai noutu i sambiha’nyo, jo mehi’ sasa’ i Yusuf na dai’ aya to-toong hi bengkele’ i Potifar.
13 Pinia nu atu bengkele’ i Potifar be nopalaimo ahi’ na i Yusuf mehi’ sasaa’nyo na dai’ aya to-toong i lima, 14 ia noloboo’o ahi’ ka’ ilaganyo na atu to botu-botuannyo ka’ labot sinisiknyo konyo, “Pitoa ii’ na langkai’ku utu nompoboa mae mian nu Ibrani nouka, misa’ lahi’ da toka mae mompopoambang kita. Ka’ te gantang na ia ninsoopo hi’ mae nouka i kamanku da toka mae mongkabisa’i aku. Mehi’ ka’ da uka aku noloboo’o ahi’ daka-daka’. 15 Manau’ ihongonyo aku noloboo’o, na aya tiba sasa’ tiniba-tibahakonnyo i aya ka’ ia nopalai noutu i sambiha’nyo.”
16 Aitu mule’ sasa’ i Yusuf maka’ dai’ ahi’ sinaimpouna’nyo, da labot opotoa atu hi langkai’nyo manau’ ia tokamo minsusule’ mae. 17 Ingkop atu manau’ tinokamo na aitu langkai’nyo laboto hi’ poule’ pinotuntulakonnyo atu hi ia, konyo, “Uka mian nu Ibrani anu binoaum mae nouka, ninsoopo hi’ mae koboli toka mae mongkabisa’i aku. 18 Panyo ka’ manau’ aku noloboo’o, na balomo hi’ ia nopalai noutu i sambiha’nyo, aya tiba sasa’ tiniba-tibahakonnyo.”
19 Salataa ihongo i Potifar be sumo atu na ia pinusamo hi’ tongko’. 20 Toka atu pinokaunyomo ahi’ da lako’ ihakopnyo na aitu i Yusuf ka’ toka tinalungku’nyo atu i talungku’an nu anu mompahasala’ tomundo’.
Bau-baunyo nu i Yusuf kijo’ i talungku’an
21 Panyo tinoka atu hi Yawe na saja’o ahi’ kinalibosanNyo ka’ tinulunganNyo na aitu i Yusuf, da tutuk ahi’ nompaha sintokamo kijo’ tu’a-tu’anyo nu anu montamongi talungku’an. 22 Tinoka atu hi tu’a-tu’anyo nu anu montamongi talungku’an na iamo ahi’ na ihangkatnyo montu’a-tu’anyoi lako’ montoa kalajaa anu obau kijo’ i talungku’an. 23 Ingkop tinoka atu hi tu’a-tu’anyo nu anu montamongi talungku’an na madi’o hi ia meat kijo’ i kalajaa anu lako’ ubau i Yusuf. Maka’ i Yawemo ahi’ na saja’ nonsangalui, da apaa na anu lako’ ubau na buu’ ahi’ upokoala ka’ ma’ima’ na pasasawe’nyo.

40

Bau-baunyo nu i Yusuf nonsoa’iakon ipion nu atu mian ua aha anu kijo’ i talungku’an.
1 Ingkop atu manau’ gagana’ piniin, na koanumo hi’ nompahasala’ tomundo’ u Mesir na atu botuannyo ua aha. Samian na tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus anu nuinum nu tomundo’, samian na tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus loti. 2 Tinoka sumo atu na maka’ pinusamo ahi’ na atu tomundo’ hi aha aitu botuannyo ua-ua aha, 3 ka’ lako’o ahi’ ihakopnyo ka’ pinosoopnyo i talungku’an anu kijo’ i laigan nu tu’anyo-tu’anyo nu anu montamongi tomundo’, gampanyo atu i Yusuf. 4 Ingkop piniin ahi’ na aha kijo’ i talungku’an ka’ aitumo hi’ i Yusuf na pinokaunyo nu atu tu’a-tu’anyo nu anu montamongi tomundo’ da lako’ montolukakon kijo’ anu nupalalu nu aitu ua-ua aha.
5 Ingkop kino ninsan atu pihi-pihi pinasasubahano ahi’ nu ipion na aitu ua-ua aha, aitu tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus anu nuinum nu tomundo’ ka’ aitu tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus loti. Lahi’ maka’ atu aha kino posi ipi-ipion ahi’ na atu samian tiba samian madi’ ahi’ ko pokakana, tiba soa’nyo kino posi soa-soa’nyo ahi’. 6 Napatas dodo-dodop tinokamo ahi’ atu hi aha na aitu i Yusuf jo toka tinokaannyo be atu buu’ sangalasan na ohup. 7 Tinoka sumo atu pinokilawanyomo ahi’ konyo, “Ka’ atu tutuk singkaapo komiu sangalasan na ohup?”
8 Tinaman nu aha konyo, “Nautu pihi-pihi kami pinosi pasa-pasasubahano nu ipion, jo uka madi’ ahi’ koanu monsumbu’ soa’nyo.”
Tinaman i Yusuf konyo, “Sisik mae hiyau’ na itina’ ipion miu, maka’ lahi’ sa’angu’ Anu Nonsihang na monsumbu’ itina’ soa’nyo.”
9 Salataa ihongo nu atu tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus anu nuinum nu tomundo’ be sumo atu na sisik i Yusuf na pinotuntulakonnyomo ahi’ konyo, “Ingipingku tolotoa aya i ahop atu ko puun nu anggun. 10 Ingkop atu anggun na tolumpanga’. Manau’ nihoono ahi’, madi’ piniin tutuk tolotoa nimbuhako na aitu anggun. Toka atu tutuk tolotoa be nodensu’o kino daka-daka’nyo na aitu bua’nyo ka’ laus nahaa. 11 Ingkop atu tolopia be aya to-toong hiyau’ aya i lima na galaas anu lewa’ ponginuman nu tomundo’. Toka atu na lako’o ahi’ pinupungku na aitu bua’ u anggun ka’ pinao’ku atu i galaas anu lewa’ ponginuman nu tomundo’ ka’ toka pinotimpasakonku hi ia.”
12 Tinaman i Yusuf konyo, “Itina’ tolumpanga’ soa’nyo dai’ tolunsina. 13 Toka tolunsina, poule’o ahi’ oko nupolapas u tomundo’ aya i talungku’an ka’ upoule’o ahi’ na tugasum lewa’ mokalajaa mompoguhatakon ka’ toka mombee’ anu nuinum nu tomundo’ susumo uka mae. 14 Lahi’ manau’ oko nupolapaso, na toka hi beleyum boli hi’ mae okolilimi na aya aku. Toka hi’ osisikakon hi tomundo’ na uka anu tina’upku da singkona hi’ mae aku nupolapas aya i talungku’an. 15 Maka’ sabenanyo na uka aku tinawan lengkat kijo’ mae i tano’ u kami mian nu Ibrani tiba uka tinoka i aya i tano’ nu Mesir, na madi’ ahi’ ko toho’ aku nombau sala’ anu halus pomposoopan i talungku’an aku.”
16 Ingkop salataa ihongo nu atu tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus loti nu tomundo’ be atu ma’ima’ ahi’ na soa’nyo nu atu ipion nu aitu sangalunyo, singkonamo ahi’ sinisiknyo hi Yusuf na atu ipionnyo konyo, “Toloipi na aku tisu’un i bowang totolu na i lundu-lundu. 17 Ata’ mule’ mae ko tolulundunyo na manjoo’ ahi’ na ngahanan nu loti anu tinunu opoguhatakon hi tomundo’. Toka atu na tutuk ahi’ ihinggauhano mae na tomonsi’ pa’ sangkuka ahi’ ka’ toka mae montoluki loti anu aitu i bowang anu sinu-sinu’unku.”
18 Tinaman i Yusuf konyo, “Sumo uka na soa’ u itina’ ipion, itina’ tolulundu soa’nyo dai’ tolunsina. 19 Uka toka tolunsina oko nusabatakono ahi’ u tomundo’ lengkat aya i talungku’an ka’ toka nu kolongakon nu tantadanyo na ubakum, ka’ usegot i kau’ na butongum da toka mae nutoluki nu tomonsi’ na antokum.”
20 Ingkop atu tinoka ko tolunsinanyo na ulang tahun ahi’ u tomundo’, ia ilumomboto ahi’ ka’ pinaha laganyo na atu batu-batu to poka-pokauhonnyo anu mokalajaa hi ia, maka’ atu lombot ahi’ daka’. Manau’ aha ilumomboto pinokaumo ahi’ u tomundo’ da lako’ mae osabatakon na aitu tu’a-tu’anyo nu anu mongulus anu oinum tiba aitu samian tu’a-tu’anyo nu anu mongulus loti ka’ toka mae pinotinjonyo atu i pohi-pohintonga’an nu atu aha to poka-pokauhon nu tomundo’. 21 Ingkop aitu tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus anu nuinum nu tomundo’, maka’ poule’o hi’ pinoule’nyo mokalajaa susumo uka mae lewa’ mongulus anu nuinum nu tomundo’. 22 Aitu mule’ tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus loti na pinateannyomo ahi’. Ingkop atu iwi-iwi’ na anu sinisik i Yusuf buu’ ahi’ tinotu’u.
23 Panyo tinoka atu hi tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus anu oinum, na kinolilimannyomo ahi’ na aitu i Yusuf, madi’o hi’ gagana’ inginau’nyo.

41

Bau-baunyo nu ipion nu tomundo’ u Mesir
1 Ingkop ilapas atu, tinoka ohua’ a lonu pinasasubahano ahi’ nu ipion na atu tomundo’ u Mesir. Ingipinyo na atu ia tinjo-tinjo atu i sohipi’ nu ue nu Nil. 2 Jo atu ia lako-lakonyo tinjo-tinjo tutuk tinoanyo be ilubato mae atu i ue na sapi’ popitu’ singkaap molompo’ tiba bulunyo molonde’ ahi’ ka’ nosawe’ nokijo’ i santoa ka’ toka nongkaan hemput anu atu i sohipi’ nu ue. 3 Toka atu tinoanyo ilubat mule’ mae na atu sapi’ singkona popitu’ ka’ singkona nosawe’, panyo aitu na maka’ singkaap ahi’ hanggas ka’ tedang na buku. Atu tiba montoa be ogata ahi’, ka’ toka nonsaintumi-tuminjo atu i sohipi’ u sapi’ atu anu singkaap molompo’ tiba molonde’ na bulunyo, anu aitu i sohipi’ nu kaunyo aitu. 4 Manau’ na tutuk ahi’ tinoanyo be kinaano nu aitu sapi’ anu to tohangga-hanggas na aitu sapi’ anu si-singkaap molompo’. Tinoka sumo atu balomo hi’ ia tinongoa’ na atu tomundo’.
5 Lapas atu bali mule’ ia ihoyot na aitu tomundo’ poule’ mule’ ahi’ pinasasubahan nu ipion. Ingipinyo, tinoanyo na atu gandum sangkau ata’ mule’ bua’nyo na popitu’ na pahangnyo buu’ ahi’ singkaap ma’ima’ ka’ to behe-behes na bua’nyo. 6 Toka atu tinoanyo ilubat mule’ mae na atu gandum sangkau singkona popitu’ na pahangnyo, panyo atu na singkaap ahi’ to kipa-kipak ka’ magayou poto’i anu pinense’o nu sina. 7 Manau’ na tutuk ahi’ tinoanyo be kinaano nu aitu anu si-singkaap kipak na aitu anu to tobehe-behes. Manau’ ia tinongoa’o sinainsumbu’je ahi’ talu’ lahi’ ingipi.
8 Ingkop napatas dodop, ia na’ideko ahi’ na kinyonyoa atu i ipion. Tinoka sumo atu na pinokaunyomo ahi’ da lako’ mae opoboa na batu-batu to boli-bolian tiba anu singkaap sakap anu atu i Mesir, ka’ labot pinaha sisiknyo atu hi aha na atu ipionnyo. Panyo tinoka atu hi aha na madi’ ahi’ koanu noko soa’iakon atu ipionnyo.
9 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na aitu anu montu’a-tu’anyoi anu lewa’ mongulus anu nuinum nu tomundo’ konyo, “Tabea’ ahi’ kita tu’anyo da koanu pe’e kusisik, sina-sina uka na aku mangaku ahi’ sala’ hi kita. 10 Maka’ uka mae ninsan kita nompaha sala’o ahi’ na atina’ kita tu’anyo tiba aya aku ka’ uka anu montu’a-tu’anyoi anu lewa’ mongulus loti. Ingkop atu na kita pinusamo ahi’ ka’ tinalungku’ na kami kijo’ i talungku’an anu kijo’ i laigan nu tu’a-tu’anyo nu anu montamongi kita tomundo’. 11 Ingkop kino ninsan pihi-pihi kami pinosi pasa-pasasubahano hi’ u ipion, soa’nyo mule’ maka’ madi’ ahi’ ko pinokakana. 12 Lahi’ kino mian ahi’ nu Ibrani samian dai’ olitau anu singkona kijo’ i talungku’an gampanyo kami. Maka’ ihangkat ahi’ nu tu’a-tu’anyo nu kijo’ anu montamongi talungku’an, da montu’a-tu’anyoi anu kijo’ i talungku’an. Ingkop manau’ laboto sinisik mami na ipion mami na pinosi soa-soa’iakonnyo ahi’ mae. 13 Manau’ na apa na kijo’ soa’nyo anu sinisiknyo mae buu’ ahi’ tinotu’u. Aya aku maka’ uka poule’o ahi’ nokalajaa susumo uka mae. Uka mule’ sangalungku tu’a-tu’anyo nu anu lewa’ mongulus loti na tinotu’u ahi’ i hukum ahi’ pinatean.”
Bau-baunyo nu i Yusuf nonsoa’iakon ipion nu tomundo’
14 Salataa ihongo nu tomundo’ be sumo atu na balomo hi’ pinokaunyo na atu tantadanyo, da lako’ mae opoboaakon na i Yusuf. Tinoka sumo atu na balomo hi’ lako’ mae sinabatakon nu aha na atu i Yusuf kijo’ i talungku’an. Manau’ ia nosabato mae lengkat i talungku’an na tokamo hi’ mae kinahuknyo na janggo’ ka’ binolosannyo na pakean ka’ ia nokijo’ hi tomundo’.
15 Ingkop manau’ tinokamo kijo’ hi tomundo’ na aitu i Yusuf, laboto hi’ ia binasisik konyo, “Uka mokonyo’ ilagangku na beleyum maka’ uka aku pinasasubahano nu ipion, panyo madi’ ahi’ koanu moko soa’iakon na kami anu i aya. Ingkop uka koanu hi’ toka mae nonsisik hiyau’, de atina’ beleyum na nupokoala ahi’ na monsoa’iakon uka ipionku.”
16 Tinaman i Yusuf konyo, “Misa’ ahi’ ko posi aku na monsoa’iakon, panyo Anu hi’ Nonsihang na monsumbu’ monsoa’iakon itina’ ipion nu kita tomundo’, da toka hi kita na ma’ima’ ahi’ na pasasawe’nyo nu kita tomundo’.”
17 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na aitu tomundo’ ka’ pinotuntulakonnyo na aitu ipionnyo konyo, “Toloipi na aku tinjo-tinjo atu i sohipi’ u ue Nil. 18 Jo lako-lakonyo aku tinjo-tinjo tutuk tolotoa be ilubato mae atu i ue na sapi’ popitu’ singkaap molompo’ tiba bulunyo molonde’ ahi’ ka’ nosawe’ nokijo’ i santoa ka’ toka nongkaan hemput anu atu i sohipi’ nu ue. 19 Toka atu tolotoa ilubat mule’ mae na atu sapi’ singkona popitu’ ka’ singkona nosawe’, panyo aitu na maka’ singkaap ahi’ hanggas ka’ tedang na buku atu tiba montoa be ogata ahi’. Maka’ ma’isa ahi’ ko toho’ tinoangku aya i Mesir, mosa’angu’ hi’ ma’idek. 20 Manau’ na tutuk ahi’ tolotoa be kinaano nu aitu sapi’ anu tohangga-hanggas na aitu sapi’ anu si-singkaap molompo’. 21 Panyo ka’ pinoko kaannyo na aitu sapi’ anu si-singkaap molompo’, be maka’ madi’ ahi’ ko kino pongabali’nyo na butongnyo sainjoong ahi’ saimpagende. Toka atu aku tinongoa’o ahi’.
22 Lapas atu bali mule’ aku ihoyot, poule’ mule’ ahi’ pinasasubahan nu ipion. Ingipingku tolotoa ilubato mae na atu gandum sangkau ata’ mule’ bua’nyo na popitu’ na pahangnyo buu’ ahi’ singkaap ma’ima’ ka’ to behe-behes na ata’ bua’nyo. 23 Toka atu tolotoa ilubat mule’ mae na atu gandum sangkau singkona popitu’ na pahangnyo, panyo atu na singkaap ahi’ tokipa-kipak ka’ magayou poto’i anu pinense’o nu sina. 24 Manau’ na tutuk ahi’ tolotoa be kinaano nu aitu anu si-singkaap kipak na aitu anu tobehe-behes, sumo atu na anu ingipingku. Ingkop uka pinilagangku na batu-batu to boli-bolian ka’ labot pinisisikku na uka ipionku uka ua-uangahan madi’ ahi’ koanu moko ala monsoa’iakon.”
25 Tinaman i Yusuf konyo, “Itina’ ohua’ na ipion na pokakana ahi’ na soa’nyo lahi’ sa-sa’angu’. Maka’ atu na pinotoamo ahi’ mae nu Anu Nonsihang hi kita tu’anyo na anu Nubau. 26 Itina’ sapi’ popitu’ anu singkaap molompo’ tiba itina’ gandum popitu’ na pahangnyo anu singkaap tobehe-behes na bua’nyo pokakana ahi’, soa’nyo popitu’ na lonu na saja’ ahi’ manjoo’ na hasing nu pinaas. 27 Itina’ mule’ sapi’ singkona popitu’ anu ilubat mae imihi anu si-singkaap tohangga-hanggas tiba titina’ gandum anu singkona popitu’ na pahangnyo anu si-singkaap kipak tiba magayou poto’i anu pinense’o nu sina, maka’ singkona hi’ pokakana, soa’nyo popitu’ na lonu na mo’ohopo ahi’ na mian. Maka’ susumo atu anu lako’ osu’an saja’o ahi’ pampong, nukonamo ahi’ nu lonu sapan.
28 Ingkop atu na uka kokongku nautu totonggon ahi’ pinotoaNyomo hi’ mae hi kita tu’anyongku na anu Nubau nu Anu Nonsihang. 29 Maka’ lonu aya oahopinto na popitu’ ahi’ na lonu na saja’ ahi’ nupojaje manjoo’ na kasawe’annyo nu anu osu’an aya i tano’ Mesir puusnyo toka puusnyo. 30-31 Lapas atu popitu’ na lonu anu saja’ manjoo’ na hasing nu pinaas, na popitu’ ahi’ na lonu na saja’ lonu sapan. Ingkop atu na buu’o ahi’ mo’ohop na mian anu aya i tano’ Mesir puusnyo toka puusnyo. Maka’ okolilimimo ahi’ na lonu uka mae anu sasaja’ nanjoo’ na hasing nu pinaas. Maka’ buu’o ahi’ mingkot na kaanon mosa’angu’ hi’ ma’idek ka’ susa’ na anu ota’up aitu i tempo’ u ohop. 32 Uka mule’ kita tu’anyo pininduan pinasasubahan nu ipion, na ponsisik ahi’ polo’o ahi’ pinoko togitoosan nu Anu Nonsihang balomo hi’ Ubau.
33 Jo uka na toka atina’ hi kita tu’anyongku kaima’annyo na kita mompile’i ahi’ mian samian anu sakap ka’ opotade, da montu’a-tu’anyoi mongatun aya iwi-iwi’ na tano’ nu Mesir. 34-35 Toka atu na toka atina’ hi kita tu’anyongku na mompile’i mule’ ahi’ aha saga’at, da atu na lako’ mololo montage gandum utu hi la’ayat anu aya i tano’ Mesir, da uka popitu’ a lonu anu saja’ manjoo’ na kasawe’annyo nu gandum na toka kijo’ hi tumpu nu pinaas toka salonu kijo’ hasingnyo obagi hi’ olima’ sambagian na otage ahi’ ka’ okongkonakon ka’ opo’una’ i to kota’-kota’, ka’ ojagai ahi’ ma’ima-ima’. 36 Da aitu ahi’ na bau ihohop uka manau’ tokamo na uka anu popi-popitu’ na anu saja’ lonu sapan aya i tano’ nu Mesir. Da atu la’ayat boli hi’ silaka nuala nu ohop.”
Bau-baunyo nu atu i Yusuf tinimbali tu’a-tu’anyo nu tano’ Mesir
37 Ingkop salataa ihongo nu atu tomundo’ tiba atu to poka-pokauhonnyo be sumo atu na sisik i Yusuf na buu’o ahi’ aha ihuhuu konyo sumo hi’ utu na ma’ima’. 38 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na aitu tomundo’ atu hi aha to poka-pokauhonnyo konyo, “Atu na tedai’ ko pohumpakanto mian anu susumo atu ia, na maka’ atu hi ia na malingkoyaa ahi’ Kinyonyoa nu Tumpu na montu’a-tu’anyoi.”
39 Toka atu ia binasisiko ahi’ na tomundo’ atu hi Yusuf konyo, “Uka ipionku na totonggon ahi’ Anu Nonsihang na nomposumbu’akon mae hi beleyum da sinumbu’um na soa’nyo. Ingkop atu na malingkoyaa ahi’ madi’ ahi’ ko mian anu pokakana atina’ beleyum, maka’ atina’o ahi’ beleyum na tahuu pande tiba sakap. 40 Ingkop obunsang u uka na beleyumo ahi’ na kuhangkat bau tu’a-tu’anyo da bau pohongoan nu mian sale’. Lahi’ tomundo’ na tataap ahi’ aku, panyo sambiha’nyo na aya aku na atina’o ahi’ beleyum na matangkas ka’ mongatun atu iwi-iwi’ na la’ayat.” 41-42 Lapas atu balomo hi’ ingukat nu aitu tomundo’ na sinsing anu titinulisan nu sanggonyo aya i bua’ u lima ka’ pinopusokakonnyo atu i bua’ u lima i Yusuf ka’ ia binasisik konyo, “Uka na beleyumo ahi’ na kuhangkat da montu’a-tu’anyoi iwi-iwi’ na aya tano’ Mesir.” Toka atu lako’ mule’ pinopusokakonnyo na pakean lena atu hi Yusuf ka’ pinoolo’akonnyo atu i bokoko’ i Yusuf na aitu olo’ maas. 43 Toka atu pinokaunyoje ahi’ da sumake’ atu i loda-loda anu biasa lewa’ palunsake’an nu tu’a-tu’anyo anu mongkohua’i tomundo’ atu i Mesir ka’ aha nambaa. Maka’ atumo hi’ tantada nu tomundo’ na nambaa i mona nongantan ka’ soo’ lewa’ aha moloboo’ konyo, “Popolua na jalan komiu mian ka’ popo patindumon!” Sinumo atu na anu sinisik u aha nolantik aitu i Yusuf binau tu’a-tu’anyo nu Mesir. 44 Toka atu ia binasisik mule’ ahi’ na tomundo’ atu hi Yusuf konyo, “Uka na maka’ sangkeheng aya aku na tomundo’ be pohongoan nu mian sale’ na maka’ beleyumo ahi’, beleyumo ahi’ na katingalapan nu sale’, de koko nu beleyum timbali maka’ toka hi mian anu aya i Mesir timbali hi’ lako’ ubau ka’ toka hi beleyum madi’ timbali maka’ madi’ ahi’ ko lako’ ubau nu mian.”
45 Lapas atu binali’annyomo ahi’ na aitu sanggo i Yusuf sinanggohannyomo ahi’ nu basa’ u aha Mesir, i Zafnat-Paaneah, ka’ pinaka posoaakonnyo atu i langkoyang nu aha mian nu Mesir i Asnat na sanggonyo atu na binau bengkele’ i Yusuf. Maka’ atu i Asnat na i Potifera ahi’ na tumanyo, atu mule’ i Potifera na anu hi’ mongulus agama kijo’ i On.
46 Sinumo atu na bau-baunyo nu i Yusuf tinimbali tu’a-tu’anyo nu tano’ nu Mesir. Maka’ atu salataa ia tinimbali tu’a-tu’anyo nu Mesir na tinolumpulu’o na lonu i Yusuf. Lapas atu na pinala’iannyomo ahi’ na atu laigan nu tomundo’ ka’ ia nambaa lako’ pinaha lolonyo iwi-iwi’ na atu tano’ nu Mesir puusnyo toka puusnyo.
47 Ingkop atu mule’ tano’ Mesir maka’ atu pinopitu’ ahi’ na lonu na saja’ ahi’ sinida na gandum nanjoo’ ahi’ na kinasawe’annyo. 48 Tinoka atu hi Yusuf na lako’o hi’ pinokaunyo na to botu-botuannyo da lako’ kinongkonakonnyo na hasing nu pinaas ka’ pinosi po’u-po’una’nyo i to kota’-kota’. Toka sa’angu’ na kota’ lako’ hi’ ukongkonakon na kijo’ hasing nu batu-batu pinaas ka’ uposi po’una’ kijo’ i kota’, toka hi’ sa’angu’ na kota’ sumo atu. 49 Ingkop atu hasing nu anu lako’ kinumpun nu to botu-botuan i Yusuf na mosa’angu’ hi’ nanjoo’ ahi’ tongko’ sumo hi’ bone’ anu akaong i habe’ u laut. Mosa’angu’ hi’ manjoo’ ahi’ tongko’ tiba mian madi’o hi’ moko hitung konjoo’ u takalan.
50 Ingkop aitu mule’ bengkele’ i Yusuf aitu i Asnat, maka’ ma’isa pe’e ko tinoka na lonu sapan kino anako ahi’ mo’ane ingua aha. 51 Aitu anaknyo sasalataa na sinanggohannyo i Manasye, maka’ atu konyo, “Uka na tinili’ ahi’ mae nu Anu Nonsihang da kukolilimimo ahi’ na uka mae aku sinansala anu lewa’ tina’upku tiba to utu-utusku.” 52 Kino ua ahanyo na sinanggohannyomo ahi’ i Efraim, maka’ atu konyo, “Uka aku jinojoong i aya na manjoo’ ahi’ tongko’ na sansala anu lewa’ tina’upku. Panyo tinili’ ahi’ nu Anu Nonsihang, da aku kino lee’ ahi’ i aya.”
53 Ingkop ilapas atu popi-popitu’ a lonu anu saja’ nanjoo’ na hasing nu gandum, 54 na tinotu’u ahi’ na uka anu sinisik i Yusuf. Maka’ balomo hi’ kinona nu lonu sapan pinopitu’ na lonu, mian nu santano’an buu’o hi’ noohop, panyo atu i Mesir na dai’ ahi’ kino kaanon maka’ atu kino ihohop ahi’. 55 Ingkop atu manau’ gagana’ piniin na tiba atu aha mian nu Mesir pinonyee’o ahi’ i kaanon. Salataa pinia nu aha be sumo atu na aha nambaamo ahi’ nokijo’ hi tomundo’ ka’ toka aha nomoita kaanon. Tinoka atu hi tomundo’ na laboto hi’ pinokaunyo konyo, “Pokijo’ ahi’ hi Yusuf ka’ toka momoita kaanon hi ia, ka’ opaha batuk ahi’ na anu labot upokauakon hi komiu.”
56 Ingkop atu manau’ kino pipiinnyomo na atu lonu sapan mian buu’o hi’ no’ohop tiba kijo’ mae i santano’an, lako’je hi’ pinaha buka’ i Yusuf na aitu laigan anu pipinonguna’an kaanon ka’ pinobaluknyo atu hi aha mian nu Mesir. 57 Ilapas atu na dina’isan ahi’ na mian anu lengkat i to kampu-kampung anu atu tiku-tikup tano’ Mesir tinoka me nongoli kaanon atu hi Yusuf. Maka’ atu mian tempo’nyo atu iwi-iwi’ buu’o hi’ sinansala nu ohop.

42

Bau-baunyo nu atu to utu-utus i Yusuf nambaa i Mesir me nongoli gandum
1 Ingkop sinumbu’ i Yakub kita’ mae i Kanaan be kayong mae i Mesir na dai’ ahi’ ko gandum, ia binasisiko ahi’ atu hi aha to ana-anaknyo konyo, “Te kadaka’ la komiu mompojono? 2 Na lahi’ mokayong i Mesir ka’ memongoli gandum i kayong. Maka’ uka tolohongo kayong mae na dagi’ hi’ ko gandum, da boli hi’ kita silaka nuala nu ohop.”
3 Tinoka sumo atu aha nambaamo ahi’ na to utu-utus i Yusuf aitu aha sampulu’ nokayong i Mesir da memongoli gandum. 4 Lahi’ atu i Benyamin utus i Yusuf anu motoutus i puso na madi’ ahi’ ko pinobee’ i Yakub mojajalan mombatuk aitu aha, maka’ ia natakuto ahi’ konyo jumo soo’ ko bahaya i jalan. 5 Ingkop atu aha nambaamo ahi’ na aitu to ana-anak i Yakub ka’ nojajalan atu mian saga’at koda-koda’isan nokayong i Mesir memongoli gandum, maka’ atu hi’ tano’ Kanaan pe’e be singkona hi’ kinona nu aitu lonu sapan.
6 Jo na kayong tu’a-tu’anyo nu Mesir anu mompobaluk gandum hi mian iwi-iwi’ na maka’ i Yusuf ahi’. Manau’ aha tinokamo kayong hi tu’a-tu’anyo, tokamo hi’ singkaap aha natindumon atu ahop i Yusuf ka’ inungka’annyo. 7 Salataa labot tinoa i Yusuf na aitu aha to utu-utusnyo balomo hi’ labot sinumbu’nyo, panyo ka’ tinoka hi ia na sangaja’ ahi’ binininyo na atu ia motoutus aha. Tinoka sumo atu na laboto hi’ sinegaannyo konyo, “Te mian nu apa na komiu?”
Tinaman nu aha konyo, “Kami na mian ahi’ u Kanaan kami tinoka i aya, da me mongoli gandum.”
8 Maka’ atu tinoka hi Yusuf na labot ahi’ sinumbu’nyo na aitu aha to utu-utusnyo, aitu hi aha na madi’o ahi’ toka sinumbu-sumbu’nyo. 9 Tinoka sumo atu tinonginau’o ahi’ hi ia na uka mae ipionnyo bau-baunyo nu aitu aha. Salataa sinumo atu pinaka segaannyomo ahi’ konyo, “Sa’ baleko’ ahi’ miu na la memongoli gandum, misa’ toka hi’ mae mongapa’i, montoa utu anu kopongkuaian anu madi’ koanu montamongi na aya bubuu’ kami, da toka mae otatumbuhi miu na aya kami.”
10 Tinaman nu aha konyo, “Tabea’ ahi’ kita tu’anyo, panyo aya kami na madi’ ahi’. Misa’ ahi’ ko toka mae mongapa’i, aya kami to botu-botuanto na lahi’ sa-sa’angu’ toka i aya me mongoli gandum. 11 Maka’ aya kami na motoutus ahi’ tiba mule’ madi’ ahi’ ko kami baleko’, misa’ ahi’ ko mian anu toka mae mongapa’i.”
12 Tinaman mule’ i Yusuf konyo, “Dee’! Baleko’ miu na la me komiu mongoli gandum sa’ toka hi’ mae mongapa’i montoa utu anu ko pongkuaian toka me montatumbuhi aya kami.”
13 Poule’ mule’ tinaman nu aha konyo, “Madi’ ahi’, maka’ aya kami sampulu’ na motoutus ahi’ lahi’ sa-sa’angu’ na tuma jinojoongo ahi’ kita’ mae i Kanaan, utus mami die’ na kita’ monsampojoong mae, uka mule’ utus mami samian na sinilakamo ahi’.”
14 Tinaman i Yusuf konyo, “Ala pa’ misa’ ititina’o na uka kokongku la mae komiu toka mongapa’i. 15 Ingkop uka ponsumbu’anku totu’u na itina’ anu toka mae sinisik miu, maka’ aku mombatonii’ u uka, pea’je laboto kuposi toa nu mata i aya na itina’ utus miu hiko’ timbalije hi’ opala’ii miu na aya tano’ nu Mesir. Maka’ bailako’ madi’ ko tomundo’nyo na aya tano’ nu Mesir, da dai’ poule’ komiu monsule’akon luus. 16 Ingkop toka atina’ hi komiu na lahi’ basale’ ka’ samian na mambaa memompoboaakon itina’ utus miu hiko’, komiu saga’at na dai’ ahi’ kutalungku’ i aya pea-pea’ toka na itina’ utus miu hiko’ da ponsumbu’ totu’u na itina’ anu sinisik miu. Maka’ de madi’, na maka’ sanggo hi’ u tomundo’ na monsumbu’ komiu anu hi’ toka mae mongapa’i.” 17 Tinoka sumo atu lako’o hi’ tinalungku’nyo na aitu aha tinolunsina. 18 Tinoka ko tolunsinanyo poule’o ahi’ ilaga i Yusuf na aitu aha. Manau’ lako’o mae pinoboaakonnyo, aha tinoka atu hi Yusuf, laboto hi’ ia binasisik konyo, “Uka ii’ mokonyo’ komiu ilagangku maka’ aya aku na matakut ahi’ hi Anu Nonsihang, da toka hi komiu na obatuk ahi’ na uka anu kusisik da komiu kopi-kopian ahi’. 19 Ingkop toka atina’ hi komiu na tio-tio hi’ opotoa ahi’ miu na totu-totu’u hi’ komiu mian ahi’ anu la montoluk anu sahondo-hondonyo. Komiu mompotoa mule’ atu na sumo hi’ uka, atina’ ahi’ samian na kupojoong i talungku’an, komiu saga’at na minsusule’o ahi’ da momboai kaanon jumo aha nuala nu ohop na anu jijinojoong pinala’ian miu mae kita’ i laigan. 20 Panyo kita’ utus miu hiko’ na tio-tio hi’ opoboaakon mae mo’uka hiyau’, de obau miu sumo atu na ponsumbu’ totu’u hi’ komiu mian ma’ima’, madi’ ahi’ ko komiu baleko’ ka’ madi’ ahi’ ko komiu kusilakai.”
Tinoka atu hi to utu-utus i Yusuf binatukannyomo ahi’. 21 Ka’ atu lewa’o ahi’ aha nompaha sisi-sisik konyo, “Te aya misa’ pinombalosinyo hi’ mae uka anu binaunto kita nombau ma’ide-idek uka hi utusto uka mae. Maka’ uka lewa’ ahi’ mae pinikakase’nyo da otulunginto ahi’ panyo tinoka hi kita na madi’ ahi’ ko pinolinganga’to. Aya na mokonyo’ kita ilusa’ susumo aya.”
22 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na aitu i Ruben konyo, “Te uka madi’ dai’ pinisisikku hi komiu boli lako’ kita mosi lima, panyo tinoka hi komiu madi’ ahi’ mohongo, aiyamo na balosnyo nu uka kita nonsilakai ia.”
23 Jo na maka’ atu hi Yusuf na nusumbu’ ahi’ na atu anu nu sisik nu aha, atu hi aha na madi’ ahi’ ko sinumbu-sumbu’nyo na aitu i Yusuf monsumbu’ atu basa’ u aha. Maka’ atu aha monsamposisik pe’e i Yusuf be samian ahi’ na anu poule’ molalinakon basa’ hi Yusuf. 24 Salataa ihongo i Yusuf be sumo atu na sisik u aha, na balomo hi’ ia nambaa ka’ pinala’iannyo na aitu aha gagana’ majo’on ka’ toka ia ihumaang, manau’ pinianyo noumbalaamo na kinyonyoa poule’je hi’ ia ninsusule’ ka’ toka ia binasisik atu hi aha. Toka atu pinokaunyomo ahi’ na atu pokauhonnyo da lako’ pinungunyo na aitu i Simeon atu i ahop nu to utu-utusnyo.
25 Lapas atu pinokaunyoje ahi’ na atu pokauhonnyo da lako’ pinaha isiakonnyo nu gandum na atu kalung nu to utu-utusnyo, ka’ poule’ ahi’ pinosake’akonnyo atu i kalung na aitu doi anu pipinongoli nu aha. Panyo ka’ lahi’ tutuk pinolinsonakonnyomo hokot atu i uno nu kalung, ka’ pinaka pokaunyo mule’ ahi’ na atu pokauhonnyo da nupaka alapi hi’ mantu ka’ obee’, da soo’ upake nu aha i jalan. Tinoka atu hi pokauhonnyo na binatukannyomo ahi’ na atu anu pinokau i Yusuf. 26 Ingkop atu manau’ pinoko paha posamba’o nu aha atu i tonga’ u keledai na aitu gandum anu ingoli nu aha, aha nambaamo ahi’ ka’ ninsusule’ i tano’ Kanaan.
27 Tinoka atu i tampat anu soo’ lewa’ kamale’annyo, manau’ soo’o nombuka’ atu kalung u gandum na atu samian konyo da mongala gandum pomakan atu keledai, tutuk pinianyo be atu linso-linson atu i uno nu kalung tudu-tudu atu i gandum na atu doi anu pipinongolinyo aitu gandum. 28 Salataa pinianyo be sumo atu ia tinolo sabaamo ahi’ atu hi to utu-utusnyo konyo, “Kadaa aya ka’ poule’o aya tudu-tudu i gandum na uka doi anu pipinongolingku.”
Tinoka sumo atu na singkaapo hi’ aha ginugunyo nu takut ka’ aha nompaha toa-toamo ahi’ samian toka samian konyo, “Bedede pa’ apaamo na aya binau mae nu Anu Nonsihang hi kita?”
29 Tinoka kita’ i Kanaan tokamo hi’ pinaha sisik nu aha hi tumanyo na atu anu tina’up mae nu aha kayong i Mesir, 30 Konyo, “Palias nu kayong tu’a-tu’anyo nu Mesir, gantang na uka laboto hi’ kami sinega-segaannyo ka’ pinobau-baunyo na kami toka mongapa’i kayong tano’nyo. 31 Panyo ka’ tinaman mami, ‘Kami na mian ahi’ anu la montoluk anu sahondo-hondonyo misa’ ahi’ ko toka mae mongapa’i. 32 Maka’ aya kami na sasalataa na kami hi’ sampulu’ ka’ ua aha na motoutus, sa-sa’angu’ ahi’ na tuma. Lahi’ samian na sinilakamo ahi’, kita’ tampalui’ na jinojoong ahi’ kita’ mae hi tumanyo kita’ mae i Kanaan.’ 33 Toka atu na binasisiko ahi’ mae na kayong tu’a-tu’anyo nu Mesir konyo, ‘Dai’ ahi’ komiu kupitatan pa’ totu’u na itina’ anu sinisik miu, konyo atina’ samian na dai’ ahi’ kupojoong aya i talungku’an komiu saga’at na minsusule’o ahi’ da momboai gandum, jumo nuala nu ohop na kita’ aha anu jijinojoong mae kita’ i laigan. 34 Maka’ konyo bailako’ kuposi toamo nu mata opoboaakono miu mae na kita’ utus miu tampalui’ jo totu’u komiu madi’ baleko’. Toka atu kupolapasakonje ahi’ na aitu utus miu anu titinalungku’. Komiu mule’ timbalimo hi’ mobaluk aya i Mesir.’ ”
35 Ingkop atu pinoko sisik nu aha susumo atu, lako’o hi’ pinopo bukasan nu aha na atu kalung. Jo tutuk tinoanyo na aitu una’an doi tiba doinyo anu pipinongoli be buu’ atu i uno nuposi kalung nu aha. Salataa sinumo atu na mosa’angu’ hi’ buu’o aha natakut tiba atu tuma nu aha. 36 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na aitu tumanyo hi aha konyo, “Kadaa atina’ komiu ka’ lamo mae saja’ mompolapus to ana-anakku! Uka, ukaje i Yusuf na pinolapus miu mae, uka-uka mule’ i Simeon na madi’o, atina’ memule’ mompaka poboa atu i Benyamin. Aya na maka’ mosa’angu’ hi’ ma’ideko tongko’ na aku tumuu’.”
37 Salataa ihongo i Ruben be sumo atu na ia binasisiko ahi’ atu hi tumanyo konyo, “Bee’ ahi’ mae hiyau’, da aku na mompoboa atina’ i Benyamin, maka’ tio-tio hi’ poule’ mae kusule’akon mo’uka mae hi kita kopi-kopian. Maka’ de madi’ pinoko toa-toa madi’ mae totu’u kupoko sule’akon mae kopi-kopian hi kita, na utu hi’ anakku ua aha na opateinto.”
38 Tinaman i Yakub konyo, “Madi’ ahi’ ko kupobee’ opoboa na atu i Benyamin, maka’ uka utusnyo imadi’o ahi’ jo mehi’ posi ia na dai’ atu. Maka’ jumo hi’ soo’ ia monta’up bahaya i jalan, ka’ te madi’ otoa miu mae na aya aku langkai’o ahi’. Ingkop de ia pa’ momosiaa i jalan na mosa’angu’ hi’ komiu monsaduakono mae aku, da ma’idek na kinyonyoa ka’ lauso hi’ silaka.”

43

Bau-baunyo nu to utu-utus i Yusuf nompoboa i Benyamin nambaa i Mesir
1 Ingkop tempo’nyo atu na maka’ atu tano’ Kanaan jojoongannyo hi’ dai’ lonu sapan, mobaya’ atu gandum anu meme ingolinyo kayong i Mesir ningkoto ahi’. 2 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na i Yakub atu hi aha to ana-anaknyo konyo, “Poule’ pe’e pinsusule’ ka’ me pongoli gandum kayong i Mesir da koanu pe’e hi’ okaanto.”
3-4 Tinaman i Yehuda konyo, “Bailako’ opoboa tiba i Benyamin jo soso’i mambaa maka’ uka labot ahi’ tineteng nu kayong tu’a-tu’anyo nu Mesir, bailako’ opoboaakon na utus die’ jo dai’ timbali toka mompaha kabot ia. Ingkop uka na de toka atina’ hi kita opobee’ mambaa mombatuk kami, na aitu i Benyamin jo dai’ soso’i kami mambaa memongoli kaanon. 5 Panyo de toka atina’ hiyoo’ madi’ upobee’ mambaa, na maka’ madi’ ahi’ ko soso’i kami mambaa poule’ minsusule’ mokayong. Maka’ uka labot ahi’ tineteng nu kayong tu’a-tu’anyo konyo, de madi’ mae opoboaakon na utus miu die’ na madi’o hi’ bali mompaha kabot.”
6 Tinaman i Yakub konyo, “Te kadaka’ tutuk tokamo sinisik miu kayong hi tu’a-tu’anyo nu Mesir dai’ ko utus die’? Atina’ na mosa’angu’ hi’ komiu nongedeimo mae kinyonyoangku.”
7 Tinaman nu aha konyo, “Te mosiaa na laboto hi’ sinesetannyo pinoki-pokilawanyo na aya kami, konyo pa’ dai’ tutuu’ na tuma miu? Tiba utus mo’ane maka’ laboto hi’ pinokilawanyo konyo, pa’ dai’ komiu kopaka utus mo’ane saga’at? Ingkop pakisa ahi’ tinaman mami ka’ sinisik, ka’ te kami kino pontutugi ia mompoto’i mompoboaakon atu utus die’?”
8 Tinoka atu hi Yehuda na lako’o hi’ kinakase’nyo konyo, “Pobee’o hi’ mae da ia mambaa ahi’ mojajalan aku. Akuje ahi’ na mompoboa atu ia, da jongano ahi’ kami mambaa jumo mule’ ahi’ buu’ kita silaka nuala nuohop. 9 Aku mombatonii’ ahi’ tio hi’ poule’ mae ia kusule’akon kopi-kopian. De madi’ mae poule’ kupoko sule’akon kopi-kopian hi kita na aku ahi’ na labot okasosoli aku ahi’ na monta’up ideknyo lambaakonnyo. 10 Maka’ uka de madi’ ahi’ mae lewa’ ingewa’to na sumo uka polo’o hi’ pinduan kami nokayong menongoli gandum.”
11 Ihongo nu atu tuma nu aha be sumo atu na sale’ i Yehuda pinotuhunyomo ahi’ konyo, “De sumo itina’ tio hi’ opoboa miu na aitu i Benyamin na poboa pe’e ahi’, lahi’ lako’ pe’e hi’ opaha ala na anu mosi pa’ima’ anu aya i tano’ Kanaan. Susumo atu damak tiba juu’ ka’ hagi lampa-lampa susumo atu bua’ u baya’u tiba bua’ u badam atu na olinson atina’ i kalung miu da oboaakon toka bau halala’ kayong hi tu’a-tu’anyo. 12 Doi mule’ anu toka pongoli gandum na otuangi ahi’ na momboa olipat ahi’ pinduan, da poule’ ahi’ osule’akon na uka doi anu ihumpak miu i uno nu kalung. Maka’ jumo hi’ la aha sinangkalinga sinala’ polinsonnyo mae i kalung miu. 13 Aya mule’ i Benyamin na poboamo ahi’ ka’ poule’ minsusule’ u uka mokayong hi tu’a-tu’anyo nu Mesir. 14 Bisa-bisa’ ahi’ Anu Nonsihang Anu mosi Patangkas na montili’ kayong tu’a-tu’anyo nu Mesir, da labot ahi’ ia molibos hi komiu ka’ nupolapaso hi’ mae na i Simeon tiba atu i Benyamin minsusule’ ahi’ mae kopi-kopian gampanyo komiu. Aya mule’ aku na de madi’ pinoko toa-toa pa’ momosiaa mae na to ana-anakku na kupobakas ahi’ na kinyonyoangku ma’idek.”
15 Tinoka sumo atu aha nambaamo ahi’ na aitu to ana-anak i Yakub nokayong i Mesir tiba aitu i Benyamin ka’ binoanyo na atu anu toka bau halala’nyo tiba atu doi tinuangannyomo ahi’ na nomboa ilipatnyomo ahi’ pinduan. Manau’ aha tinokamo kayong i Mesir, aha nokijo’o ahi’ hi Yusuf.
16 Ingkop salataa labot tinoa i Yusuf na aitu i Benyamin nojajalano mae atu to utu-utusnyo na balomo hi’ ia binasisik atu hi anu montu’a-tu’anyoi mongatun kijo’ i laigannyo konyo, “Poboa pe’e mokijo’ i laiganku na atu aha da toka pe’e aha monsaingka-kaan aku uka sina. Ka’ toka mongkolot potu’on sa’angu’ ka’ opoguhatakono ahi’ na kaanon anu okaan mami uka sina.” 17 Ihongonyo be sumo atu, pinoboanyomo ahi’ nokijo’ i laigan i Yusuf.
18 Panyo manau’ aha nambaamo, na aha natakuto ahi’ konyo, “Aya da maka’ u uka hi’ doi anu sisinala’ po’una’akonnyo mae i uno nu kalung uka salataa kita nambaa mae na pu’unyo mokonyo’ kita nupoboa mokijo’, da toka i kijo’ tokamo hi’ kita nusaihako-hakop ka’ bau sude-sudehonnyo ka’ nuala hi aha na aitu keledainto.”
19 Ingkop manau’ aha tinokamo kijo’ i sabatan nu laigan i Yusuf, lako’o hi’ dineseknyo na aitu anu montu’a-tu’anyoi anu mongatun kijo’ i laigan i Yusuf ka’ aha binasisik konyo, 20 “Tabea’ ahi’ kita tu’anyo maka’ uka mae ninsan kami tinoka i aya menongoli kaanon. 21-22 Manau’ poule’o kami ninsusule’ tinoka utu i olot nu jalan anu soo’o lewa’ kamale’an mami, manau’ soo’o pinopo bukasan mami na kalung be buu’ ahi’ atu i uno nu posi kalung mami, na doi anu pipinongoli mami gandum madi’ ahi’ ko gagana’ nongabat, panyo madi’ ahi’ ko sinumbu-sumbu’ mami pa’ iyee na poule’ lako’ nompolinsonakon i kalung. Ingkop uka na poule’ ahi’ mae sinule’akon mami ka’ kami nompaka boa ahi’ mae da bau pongoli kaanon.”
23 Tinaman nu aitu botuan i Yusuf konyo, “Itina’ na boli hi’ komiu mabuhuk, maka’ itina’ na Anu hi’ Nonsihang anu lewa’ osangke miu tiba tuma miu na nompolinsonakon itina’ i uno nu kalung miu, ka’ te uka doi oli nu gandum anu pipinombayan miu sa’ pinoko talimangku.” Toka atu lako’ hi’ mae sinabatakonnyo na i Simeon lengkat kijo’ i talungku’an ka’ pinoboaakonnyo mae atu hi aha.
24 Manau’ aha pinoboamo ahi’ nu atu botuan i Yusuf ninsoop no utu i uno nu laigan i Yusuf ka’ toka binee’annyo ue, da bau pombaso’inyo tengke ka’ lako’ pinakalakonnyo na atu keledai nu aha.
25 Lapas atu lako’o ahi’ pinoguhatakon nu aha na atu halala’ anu labot ubee’ atu hi Yusuf, manau’ ia tokamo atu sansu’un na sina, maka’ atu hi’ ihongonyo konyo dai’ ahi’ aha monsaingka-kaan atu i Yusuf atu sansu’un na sina.
26 Ingkop manau’ atu tinokamo na i Yusuf atu i laigan, laboto hi’ binee’nyo na atu halala’ ka’ aha natindumon ka’ inungka’annyo na aitu i Yusuf. 27 Tinoka sumo atu pinokilawamo ahi’ i Yusuf konyo, “Mosiaa na lele miu? Kita’ tuma miu anu langka-langkai’o uka anu toho’ toka mae sinisik miu, na pa’ dai’ kita’ tiba lolok?”
28 Tinaman nu aha konyo, “Kita’ tuma mami anu moholomati kita tu’anyo na dai’ ahi’ kita’ tiba lolok.” Lapas atu poule’ mule’ ahi’ aha natindumon ka’ inungka’annyo na aitu ia.
29 Ingkop atu ia tinolo toa atu hi aha na aitu i Yusuf tinopantako ahi’ atu hi Benyamin utusnyo anu motoutus i puso, ia binasisiko ahi’ konyo, “Aitumo na uka anu to-toka mae sinisik miu utus miu die’?” Toka atu ia binasisiko ahi’ atu hi Benyamin konyo, “Bisa-bisa’ ahi’ Anu Nonsihang na mombalakaati beleyum anakku.” 30 Ia noko basisik susumo atu, pinianyo tutuk ahi’ pagalamo loo’ a kinyonyoa atu hi utusnyo i Benyamin. Tinoka sumo atu balomo hi’ pinala’iannyo na aitu to utu-utusnyo ka’ ia ninsoop noutu i posi kamannyo ka’ toka ia ihumaang.
31 Toka ia noko humaang lako’o hi’ ia ni’ohup ka’ poule’ mae ia nosabat, panyo ka’ atu mehi’ pagala nu intim na kinyonyoa, maka’ atu jojoongannyo ahi’ loo’ a nupia, ka’ pinokaunyo na atu botuannyo da mompotalana’akon anu okaan.
32 Manau’ aha nompoguhatakono anu okaan, na pinosi pogu-poguhatakonnyo ahi’ na atu meja’ pongkaanan. Atu hi Yusuf sansa’angu’an ahi’ na meja’ atu hi to utu-utus i Yusuf maka’ sansa’angu’an ahi’ na meja’ tiba atu hi aha mian nu Mesir anu singkona nonsaingka-kaan aha, maka’ sansa’angu’an ahi’ na meja’. Binaunyo hi’ sumo atu maka’ atu hi’ aha mian nu Ibrani na nugata ahi’ nu aha mian nu Mesir. Ingkop madi’ ahi’ ko toho’ monsaingka-kaan. 33 Ingkop aitu mule’ meja’ anu toka pinongkaanan nu atu to utu-utus i Yusuf, maka’ mompaha ahop ahi’ aitu meja’ anu popongkanan i Yusuf ka’ ingatunnyomo ahi’ na atu toka aha sinumuhang, maka’ ingatunnyo ahi’ tinampu’unnyo lengkat hi tumpe kinotoka-tokanyoje ahi’ tampalui’ na i puusnyo. Jo tinoka atu hi aha, aha binangango ahi’ ka’ nompaha toa-toa.
34 Toka atu pinokaumo ahi’ i Yusuf na atu to botu-botuannyo, da lako’ oala na aitu kaanon anu atu i meja’nyo ka’ obagiakon atu hi aha to utu-utusnyo, panyo tinoka atu hi Benyamin na pinosi tuangiakonnyo ahi’. Hi aha saga’at na lahi’ sambagian, tinoka atu hi Benyamin na olima’o ahi’ na bagian. Tinoka sumo atu aha nongkaano ahi’ ka’ nonginum lame-lame’ gampanyo atu i Yusuf.

44

Bau-baunyo nu i Yusuf nompitatan toutu-utusnyo
1 Lapas atu pinokaumo ahi’ i Yusuf atu hi anu montu’a-tu’anyoi anu mokalajaa atu i laigannyo konyo, “Lako’ isiakon nu gandum na atu kalung nu aha aitu, panyo opobuke’akon ahi’ kijo’je ahi’ anu nupoko boa nu aha, ka’ poule’ ahi’ oposi poli-polinsonakon kijo’ i uno nu posi kalu-kalung nu aha na doi anu bi-binee’nyo mae bau pongoli gandum. 2 Ka’ oalapakon na utu mangko’ pelak anu lewa’ ponginumanku ka’ opolinsonakon kijo’ i kalung nu tampalui’ tiba doi uka anu bibinee’nyo pongoli gandum poule’o ahi’ opolinsonakon kijo’ i uno nu kalung.” Tinoka atu hi botuan i Yusuf na binatukannyomo ahi’ na atu anu sinisik i Yusuf hi ia.
3 Ingkop napatas dodop sinaimpogeat liana, sinaimo ahi’ nu atu botuan i Yusuf na aitu aha to utu-utusnyo, da mambaamo ahi’ tiba atu keledainyo ka’ minsusule’. 4 Panyo ma’isa pe’e majo’on na atu aha nompala’ii atu kota’, binasisiko ahi’ na i Yusuf atu hi anu montu’a-tu’anyoi anu mokalajaa atu i laigannyo konyo, “Lako’ me poule’ loloi’ na utu aha, manau’ tokamo osampa, tokamo hi’ osisik hi aha, ‘Tuko te kadaa na uka kijo’ tu’anyongku labot ahi’ mombau ma’ima-ima’ hi komiu, toka atina’ hi komiu na obalosi nu idek? 5 Komiu montomang mae kijo’ mangko’ pelak anu lewa’ ponginumannyo ue tiba pontahi’annyo? Atina’ na ma’idek ahi’ tongko’ na anu binau miu!’ ”
6 Ingkop atu manau’ sinampanyomo na aha, tokamo hi’ sinisiknyo na atu anu pinoto’i mae i Yusuf.
7 Labot tinaman nu aha konyo, “Te kadaka’ toka mae monsisik susumo itina’? Te minsoop i akan na aya kami mombau susumo itina’! 8 Maka’ uka komiu pe’e be monsumbu’ ahi’, doi uka anu ihumpak mami i uno nu kalung pinotudu i gandum maka’ poule’ ahi’ mae sinule’akon mami mae hi kita tu’anyo uka kami poule’ mae nambaa lengkat i Kanaan. Jo madi’ ahi’ ko minsoop i akan na kami nontomang mae mangko’ pelak kabai maas kijo’ i laigan nu tu’anyoum? 9 Maka’ de alimu’nyo aya kami sala’ samian na pohumpakanto itina’ mangko’ pelak na maka’ opatei ahi’ na balosnyo. Aya mule’ kami saga’at maka’ baumo hi’ mae botuan nu kita tu’anyo.”
10 Ia binasisik mule’ na botuan i Yusuf konyo, “Ma’ima’ ahi’ de sumo itina’, panyo de hiyau’ na lahi’ atina’ anu popohumpakanku mangko’ pelak na bau botuanku, komiu saga’at na mambaamo ahi’.”
11 Tinoka sumo atu pinopo tauhakono ahi’ nu aha lengkat atu i keledai na kalung ka’ pinopo bukasannyo. 12 Salataa sinumo atu na balomo hi’ lako’ pinaha toa nu atu tu’a-tu’anyo nu anu mokalajaa kijo’ i laigan i Yusuf, panyo ka’ tinampu’unnyo ahi’ atu i kalung nu tumpe kinotoka-tokanyoje ahi’ kalung nu tampalui’, jo tinoka atu i kalung i Benyamin, lako’ tinoanyo be atu na aitu mangko’ pelak. 13 Tinoa nu aha be sumo atu na balomo hi’ pinopo beak nu to utu-utus i Yusuf na posi pakean nu aha ka’ poule’ ponopo posake’nyo atu i keledai na kalung ka’ aha poule’ nalunsake’ ninsusule’ nokayong i kota’.
14 Ingkop manau’ aha tinokamo kayong i laigan i Yusuf na hai Yehuda tiba to utu-utusnyo, toka tinokaannyo dai’ ahi’ atu i laigan na i Yusuf. Balomo hi’ toka pinodupunyo na buku ka’ aha natindumon atu i ahop i Yusuf. 15 Salataa sinumo atu balomo hi’ ia binasisik na i Yusuf konyo, “Te kadaka’ tutuk tinomango miu na mangko’ pelakku? Te madi’ osumbu’ miu na susumo aya aku tu’a-tu’anyo madi’ ko ilimuu ponsumbu’ susumo atu anu nubini nu mian?”
16 Lapas atu ia binasisiko ahi’ na aitu i Yehuda konyo, “Tabea’je ahi’ kita tu’anyongku maka’ uka na madi’o hi’ soso’i kami mompotinjo hondo, maka’ uka na Anu mo hi’ Nonsihang na momponyata’ kasala’an anu binau mami uka mae. Jo uka na boli hi’ la atu ia anu pipinohumpakan mangko’ pelak na bau botuan nu kita tu’anyo, ayamo hi’ kami iwi-iwi’.”
17 Tinaman i Yusuf konyo, “Aku na liasakon ahi’ majo’o-jo’on na mombau susumo itina’. Maka’ hiyau’ na lahi’ atina’ mian samian anu pinohumpakanku mangko’ pelak na timbali bau botuanku, atina’ komiu saga’at na lako’o hi’ pinsusule’ kopi-kopian mokita’ hi tuma miu.”
Bau-baunyo nu i Yehuda nongkakase’ hi Yusuf da poule’ ahi’ minsusule’ kopi-kopian na i Benyamin
18 Ihongo i Yehuda be sumo atu na sisik i Yusuf, lako’o hi’ dineseknyo na aitu i Yusuf ka’ toka ia binasisik konyo, “Tabea’ ahi’ kita tu’anyo bolije hi’ mae kita pusa na montoa mae aya aku botuanum, maka’ atina’ kita na mian ahi’ daka’ pokakana hi’ tomundo’, da koanu pe’e kusisik hi kita. 19 Maka’ uka mae, labot ahi’ pinokilawa nu kita’ tu’anyo hi kami, na pa’ dai’ dagi’ na tuma miu, kabai utus die’? 20 Ingkop sinisik ahi’ mami, dagi’ ahi’ na tuma mami panyo langkai’o ahi’, utus mule’ maka’ dai’ ahi’ kami kopaka utus die’. Maka’ manau’je hi’ ilangkai’o na kita’ tuma mami ihampeje ahi’ na uka tampalui’. Ingkop uka mule’ tampalui’ na kino utusnyo ahi’ tu’a anu motoutus i puso, panyo sinilakamo ahi’. Ingkop uka aha sampotoutus ua aha, anu sa-sa’angu’ na tina, na mehi’ ia na dai’ tutuu’. Ingkop atu na tahuu hi’ tongko’ uisei nu kita’ tuma mami na aitu ia.
21 Ingkop uka tinoka atina’ hi kita tu’anyo na pinoto’into ahi’ hi kami, da opoboaakon mae mo’uka hi kita na ia da labot otoa. 22 Panyo tinaman mami anaknyo ki-kita’ na maka’ madi’ ahi’ ko timbali moga’at tumanyo, maka’ de ia moga’ato ka’ tumanyo, na maka’ ia silakamo ahi’ na kita’ tuma mami. 23 Lahi’ maka’ uka sinisik ahi’ nu kita tu’anyo, ‘De madi’ mae opoboaakon na tampalui’ mo’uka, na maka’ madi’o hi’ komiu kupobee’ poule’ toka mo’uka mae hiyau’.’ 24 Ingkop uka manau’ kami ninsusule’o nokita’ hi tuma mami, na toka hi’ pinaha sisik mami kita’ hi ia na uka anu sinisik mae nu kita tu’anyo hi kami.
25 Ingkop uka manau’ na poule’ ahi’ mae kami sinai nu tuma mami, da mambaa mae mo’uka poule’ mongoli kaanon. 26 Panyo tinaman mami, ‘Timbali ahi’ panyo bailako’ opoboa ahi’ mami na atu utus die’ jo soso’i kami mambaa, de madi’, na maka’ madi’o ahi’ soso’i kami mambaa. Maka’ me bailako’ opoboaakon na atu utus die’, jo dai’ timbali toka kami mompaha kabot kayong tu’anyo-tu’anyo.’
27 Tinoka sumo atu na ia binasisiko ahi’ mae hi kami na tuma mami konyo, ‘Te madi’ osumbu’ miu na anakku uka hi bengkele’ku i Rahel lahi’ ingua aha. 28 Uka samian tumpe na imadi’o ahi’ malingkoyaa ahi’ laboto hi’ ia sina’u nu binatang anu ma’ela’, maka’ sampe uka madi’o hi’ dai’ toho’ kutoa. 29 Jo de memo opaka ala aya hiyau’ ka’ opoboa miu na aitu tampalui’ ka’ soo’ mae ia pa’ mo-mosiaa na maka’ mosa’angu’ ahi’ komiu mongedeimo mae kinyonyoangku da aku silaka, maka’ aya hi’ aku langkai’o ahi’.’
30-31 Jo uka na de me kami na poule’ minsusule’ madi’o poule’ kusule’akon kopi-kopian kita’ hi tuma mami na aitu tampalui’ na toka kita’ hi ia, na malingkoyaa ahi’ ia silakamo. Maka’ mongidekakon anaknyo anu bau kalambaanan nu kinyonyoanyo madi’o masasuba. Ingkop atu na kamimo ahi’ na monsaduakon da ia silaka na kita’ tuma mami anu hi’ langkai’o.
32 Tiba mule’ maka’ aku nombatonii’ ahi’ mae kita’ hi tuma mami kongku, de alimu’nyo madi’ mae poule’ kupoko sule’akon kopi-kopian hi kita tuma, na aitu tampalui’ na osumbu’ ahi’ mae hiyau’, aku ahi’ na monta’up ideknyo lambaakonnyo. 33 Ingkop uka na sahanyo hi’ da toka atina’ hi kita tu’anyo na akumo ahi’ na jojoong i aya bau botuanum mombolosakon atu tampalui’, panyo da atu ia na minsusule’ ahi’ kopi-kopian gampanyo atu to utu-utusnyo saga’at. 34 Maka’ de lamo kami na minsusule’ na madi’o hi’ toka aku moko pasasuba kita’ hi tuma mami, maka’ madi’ hi’ kupoko tahan na toka montoa kita’ tumangku ma’idek na kinyonyoa.” Sinumo atu na anu pinoita i Yehuda hi Yusuf.

45

Bau-baunyo nu i Yusuf nonsisik hi to utu-utusnyo ia na motoutus ahi’
1 Ingkop salataa ihongo i Yusuf be sumo atu na sale’ i Yehuda na ia noliboso ahi’ tongko’ na kinyonyoanyo, ia sinala’ solomo ahi’. Tinoka sumo atu sinisiknyomo ahi’ atu hi to poka-pokauhonnyo konyo, “Posabat pe’e iwi-iwi’ na komiu mian nu Mesir!” Ingkop mehi’ atu aha sampotoutus i Yusuf na atu manau’ ia nonsisiko atu hi aha to utu-utusnyo aitumo hi’ ia na i Yusuf. 2 Lapas atu ia ihumaango hi’ daka-daka’ na aitu i Yusuf, ihongomo hi’ mae nu aha mian nu Mesir anu utu mae i sambiha’nyo, tiba kijo’ tomundo’ nonsumbu’o ahi’ ihumaango na aitu i Yusuf.
3 Nombohokot na atu ia ihumaang, ia binasisiko ahi’ atu hi aha to utu-utusnyo konyo, “Maka’ ayamo hi’ aku na i Yusuf! Pa’ dai’ kita’ na tumanto?” Jo salataa ihongo nu aha be sumo atu na sisik i Yusuf na singkaapo hi’ aha tinolo kengkeng ka’ ginugunyo nu takut talu’ i Yusuf na aya osamposisik. Tinoka sumo atu na madi’o hi’ koanu nontaami lahi’ tutuk singkaapo aha nompojono na aitu to utu-utusnyo.
4 Tinoka sumo atu ilagaje ahi’ i Yusuf konyo, “Imbo’ pouka mae oha-ohani aya hiyau’.” Ihongo nu to utu-utusnyo be sumo atu, sinoloknyoje ahi’ na aitu i Yusuf. Toka atu poule’ mule’ binasisik na aitu i Yusuf konyo, “Maka’ ayamo hi’ aku na i Yusuf uka utus miu uka anu pipinobaluk miu nouka mae i Mesir. 5 Panyo uka na toka atina’ hi komiu na bolimo hi’ ma’idek na kinyonyoa ka’ mompele-pele’ na uka komiu nompobaluk mae aku nouka i Mesir, maka’ aya na totonggon ahi’ Anu Nonsihang na nonsai mae aku, da nambaa mae i mona toka mae molumpati mian koda-koda’isan, da buu’ ahi’ kopi-kopian. 6 Maka’ uka anu tina’upo na lonu sapan ualonuje ahi’, jo uka dai’ ahi’ olima’ na lonu sapan opopea’i. Maka’ atu na tiba mian anu lako’ mompaas tiba motugan boli pe’e hi’ soso’i bolije na mompadak, maka’ madi’ ahi’ ko apa-paa na hasingnyo. 7 Ingkop atu na mokonyo’ nautu kokongku totonggon ahi’ Anu Nonsihang na nonsai mae aya aku imona tinoka i aya, da labot ahi’ molumpati ka’ mompangakui komiu da kopi-kopian ahi’ ka’ ko lee’ ahi’. Maka’ Anu Nonsihang nolumpati mae na mosi sangalasan ahi’.
8 Ingkop malingkoyaa ahi’ misa’ ahi’ ko komiu na pu’unyo mokonyo’ aku tinoka i aya, panyo lengkat ahi’ hi Anu Nonsihang. Tinili’Nyo ahi’ mae da aku ahi’ na pohongoan nu kijo’ tomundo’ sale’ tiba montu’a-tu’anyoi kijo’ i laigannyo tiba aya tano’ Mesir iwi-iwi’. 9 Jo uka na toka atina’ hi komiu na lia-lia’ ahi’ minsusule’ mokita’ hi tumanto ka’ toka osisikakon kita’ hi ia tuko, ‘Uka anakum i Yusuf na maka’ dai’ ahi’ tumuu’, tinili’o ahi’ nu Anu Nonsihang da tinimbalimo hi’ tu’a-tu’anyo nu Mesir. Ingkop uka pinoto’inyo mae konyo, sampa hi’ lambaa mae mo’uka hiyau’ aya i Mesir uka lia-lia’ bolimo hi’ lewa’ motoon. 10 Ka’ opaha boamo hi’ mae iwi-iwi’ na halataa miu, tiba potu’on sapi’ tiba domba tiba mee’ da toka mae jojoong kijo’ i tano’ Gosyen na beleyum maama’ tiba to ana-anak tiba anu mongkai’ da ohani ahi’ aya aku. 11 Maka’ aya lonu sapan, uka na dai’ ahi’ olima’ na lonu opopea’i. Ingkop atu kaima’annyo iwi-iwi’ na komiu to utu-utusku buu’ ahi’ ohani aya aku, da totobo’ ahi’ na labot aku mompangakui anu opake miu tiba bau pomakan potu’on miu, da boli hi’ komiu ka’alusan i anu opake miu.’ ”
12 Toka atu pinatituduakon mule’ i Yusuf atu hi aha to utu-utusnyo konyo, “Uka na posi matamo hi’ miu nu komiu to utu-utusku iwi-iwi’ tiba oko Benyamin, posi aku ahi’ i Yusuf na nosi basisik hi komiu. 13 Ingkop toka atina’ hi komiu na toka hi’ osisikakon kita’ hi tumanto na bau-baunyo nu aya aku tinimbalimo tu’a-tu’anyo nu tano’ Mesir tiba atina’ anu tinoa miu na toka hi’ opaha sisik kita’ hi ia ka’ sampa hi’ opoboa mae lia-lia’ mo’uka mae.”
14 Lapas atu lako’o hi’ ihakopnyo na atu i Benyamin anu momotoutus i puso ka’ ia ihumaango ahi’ nujama’ tinoka mule’ atu hi Benyamin singkonamo hi’ ihakopnyo na aitu i Yusuf ka’ ia singkona ihumaang.
15 Pinoko hako-hakopnyo na atu i Benyamin, ilalinakonnyo mule’ atu hi to utu-utusnyo saga’at na dinai-daitannyo ihakopnyo ka’ ingookannyo panyo ka’ atu jojoongannyo hi’ ia humaang. Lapas atu lewa’je ahi’ sinamposisik nu aha to utu-utusnyo na aitu i Yusuf.
Bau-baunyo nu tomundo’ nompoto’i hi Yusuf da aha mambaamo hi’ mae i Mesir na hai Yakub
16 Ingkop sinumbu’ u aha anu kijo’ i laigan nu tomundo’ be atu tinokamo na to utu-utus i Yusuf na singkona hi’ buu’ aha najama’ na nohongo na tomundo’ tiba to tuga-tugas anu mokalajaa kijo’ i laigannyo. 17 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na tomundo’ atu hi Yusuf konyo, “Lako’ pokau na to utu-utusum da lako’ upopoisii nu aha nu gandum na kalung ka’ opoposake’ i keledai ka’ minsusule’ i Kanaan, 18 da memompoboa kita’ tuma miu tiba kita’ to utu-utusum, monsailamba-lambaamo hi’ mae mo’uka i tano’ Mesir. Kajojoongan mule’ maka’ labot ahi’ kubee’i tano’ aya i Mesir anu mosipa’ima’, da tiba pe’e susumo atu kaanon mehi’ opouahei, kahanda’je ahi’ maka’ mehi’ kompong na ite’. 19 Loda-loda mule’ maka’ pa’ sangkuka ahi’ na osisik da nuboa nu aha mokita’ i Kanaan, da bau palunsake’an mae nu kita’ tuma miu tiba to bo-boune ka’ to hiko-hiko’ ka’ mambaamo hi’ mae mo’uka. 20 Kita’ mule’ halataa anu madi’o mae nupoko boa nu aha na bakaso hi’ mae i kita’ boli hi’ monsusuai mae, maka’ labot ahi’ kubee’i halataa nu aya Mesir anu mosi pa’ima’ da singkona hi’ aha mohumpak.”
21 Tinoka atu hi to utu-utus i Yusuf na pinaha batuknyo ahi’ iwi-iwi’ na atu anu pinoto’i nu tomundo’ anu toka mae sinisikakon i Yusuf hi aha. Loda-loda mule’ maka’ pa’ sangkuka ahi’ na binee’ i Yusuf atu hi aha da binoanyo ka’ pinaka bee’annyo mule’ ahi’ bokung, da soo’ ukaan nu aha i jalan. Maka’ tinoka atu hi Yusuf na binatuknyo ahi’ iwi-iwi’ na kijo’ anu pinalentaakon nu tomundo’ hi ia. 22 Ka’ lako’ mule’ ahi’ pinaka alapannyo pakean sa’angu’ na paan anu hi’ dai’ bu’ou ka’ pinopo bee’nyo atu hi aha to utu-utusnyo, lahi’ tinoka atu hi utusnyo i Benyamin na olima’ ahi’ na paan na binee’nyo na pakean anu hi’ dai’ bu’ou ka’ pinaka bee’annyo mule’ ahi’ doi pelak tolu’atu na takeannyo. 23 Toka atu lako’ mule’ pinaka alapakon i Yusuf na keledai uampulu’. Lakinyo sampulu’ ka’ bounenyo singkona sampulu’, kakona kijo’ lakinyo na pinomposake’annyo ahi’ halataa nu Mesir anu to ma’ima-ima’, aitu bounenyo na pinomposake’annyo kaanon susumo atu gandum tiba loti tiba mantu saga’at, da bau mae mantu nu tumanyo manau’ aha mambaamo mae i Mesir. 24 Lapas atu sinainyomo ahi’ na aitu to utu-utusnyo da minsusule’ i Kanaan ka’ sinisiknyo konyo, “Boli hi’ soo’ lewa’ komiu mainsoso-sosolakonan toka utu i jalan.”
25 Tinoka sumo atu aha nambaamo ahi’ ka’ pinala’ianyo na atu tano’ Mesir ka’ aha ninsusule’o ahi’ i Kanaan kita’ hi tuma nu aha, aitu i Yakub. 26 Ingkop manau’ aha tinokamo i kita’ na aitu to utu-utus i Yusuf, tokamo hi’ sinisiknyo hi tumanyo, konyo, “Palias maka’ kinaboto hi’ mami mae na i Yusuf kayong i Mesir dai’ ahi’ tumuu’. Kabai misa’ tinimbalimo hi’ tu’a-tu’anyo nu kayong Mesir, iamo ahi’ na montu’a-tu’anyoi kayong Mesir iwi-iwi’.” Ihongo nu atu tumanyo be sumo atu na sisik nu aha na lahi’ tutuk ia tinongomo ma’isa hi’ ko pinolinga-nga’nyo.
27 Panyo manau’ pinotuntulakono nu aha atu hi tumanyo na anu sinisik mae i Yusuf hi aha, tiba nompaka toamo ahi’ atu loda-loda anu pinakatuakon mae i Yusuf, da bau palunsake’annyo mambaa mokayong i Mesir, noumbalaaje ahi’ na kinyonyoanyo.
28 Konyo, “Itina’ ii’ na totu’u ahi’ dai’ ahi’ tumuu’ na i Yusuf! Ingkop uka na sampa hi’ aku mambaa, da jongan toka mompaha kabot i Yusuf uka ma’isa aku silaka.”

46

Bau-baunyo nu hai Yakub nambaa i Mesir
1 Tinoka sumo atu lako’o hi’ aha nogolinson na aitu hai Yakub ka’ aha nambaa. Tinoka i Bersyeba tokamo hi’ ia nompapuakon hana’u hi Anu Nonsihang anu lewa’ sinangke i Ishak aitu tumanyo. 2 Ingkop atu pihi-pihi tokamo hi’ mae natupopia na Anu Nonsihang atu hi Yakub ka’ toka mae ia binasisik konyo, “Yakub, Yakub!”
Atu pinouli-ulitNyomo ahi’, tinaman i Yakub konyo, “Aya ahi’ na aku.”
3 Ia binasisiko ahi’ na Anu Nonsihang konyo, “Akumo aya na Anu Nonsihang anu lewa’ sinangke nu tumaum. Ingkop toka atina’ hiyoo’ na boli hi’ mabuhuk na mambaa mokayong i Mesir. Maka’ oko Kubalakaati ahi’ da da’isan ahi’ tongko’ na lee’um toka i kayong, saidi’ mae na timbalimo hi’ bangsa anu daka’ na lee’um. 4 Atina’ mule’ oko mokayong i Mesir maka’ saja’ ahi’ Kusangalui, tiba mule’ saidi’ mae toka lee’um na poule’ ahi’ mae Kusule’akon mo’uka i tano’ aya. Atina’ beleyum toka i kayong saidi’ mae manau’ oko ko langka-langkai’nyomo na posi anakum ahi’ i Yusuf na labot molewa tiba monsapuakon mataum manau’ oko silakamo.”
5 Ilapas atu aha nambaamo ahi’ na aitu hai Yakub lengkat atu i Bersyeba. Atu lako’o hi’ pinosake’ nu atu to ana-anaknyo atu i loda-loda anu pipinakatuakon mae nu tomundo’ na aitu tumanyo tiba to bengke-bengkele’nyo tiba to hiko-hiko’. 6 Tiba potu’on sagala halataa anu ihumpaknyo atu i Kanaan sinaimboa-boanyomo ahi’ ka’ aha nambaamo ahi’ aha iwi-iwi’ na atu i Yakub tiba batu-batu atu lee’nyo, nonsai lamba-lambaamo hi’ nokayong i Mesir. 7 Iwi-iwi’ ahi’ na anu mongkai’ tiba anu molokon, susumo atu to tomo-mo’ane tiba to bo-boune buu’o hi’ nonsailamba-lambaa.
8 Ingkop atu mule’ to ana-anak i Yakub anu nambaa i Mesir, na atu tumpenyo na i Ruben.
9 Tinoka i Ruben, kino anaknyo i Henokh ka’ i Palu ka’ i Hezron ka’ i Karmi.
10 Ingkop atu mule’ anak i Yakub i Simeon na kino anaknyo i Yemuel ka’ i Yamin ka’ i Ohad ka’ i Yakhin ka’ i Zohar ka’ i Saul. Panyo atu i Saul na anaknyo ahi’ atu hi bengkele’nyo mian nu Kanaan.
11 Ilapas atu i Simeon kino anaknyomo i Lewi. Tinoka i Lewi kino anaknyo i Gerson ka’ i Kehat ka’ i Merari.
12 Ilapas atu i Lewi kino anaknyo i Yehuda. Tinoka i Yehuda kino anaknyo i Syela ka’ i Peres ka’ i Zerah, maka’ anak i Yehuda mo’ane ua aha, i Er ua hai Onan, na sinilakamo ahi’ tempo’nyo aha jinojoong i Kanaan. Ingkop tinoka atu i Peres kino anaknyo i Hezron ka’ i Hamul.
13 Ilapas atu i Yehuda kino anaknyo i Isakhar. Tinoka atu i Isakhar kino anaknyomo i Tola ka’ i Pua ka’ i Ayub ka’ i Simron.
14 Lapas atu i Isakhar kino anaknyomo i Zebulon. Tinoka atu i Zebulon kino anaknyomo i Sered ka’ i Elon ka’ i Yahleel.
15 Sinumo atu na bau baunyo nu lee’ i Yakub atu hi bengkele’nyo i Lea lako-lakonyo aha jinojoong i Mesopotamia. Panyo ka’ atu kino paka anaknyo ahi’ samian boune na aitu i Lea i Dina na sanggonyo. Ingkop atu iwi-iwi’o na aha hi’ tolumpulu’ ka’ totolu na lee’ i Yakub atu hi bengkele’nyo samian aitu i Lea.
16 Ingkop atu mule’ anak i Yakub i Gad, na kino anaknyo i Zifyon ka’ i Hagi ka’ i Syuni ka’ i Ezbon ka’ i Eri ka’ i Arodi ka’ i Areli.
17 Ilapas atu i Gad kino anaknyomo i Asyer. Tinoka i Asyer kino anaknyomo ahi’ i Yimna ka’ i Yiswi ka’ i Beria ka’ i Serah, panyo aitu ia na boune ahi’. Tinoka mule’ atu i Beria kino anaknyomo ahi’ i Heber ka’ i Malkiel.
18 Sinumo atu na bau-baunyo nu lee’ i Yakub atu hi bengkele’nyo i Zilpa, aitu botuan anu binee’ i Laban hi i Lea da binau botuannyo. Ingkop atu iwi-iwi’o aha sampulu’ ka’ anom.
19 Ingkop atu mule’ bengkele’ i Yakub i Rahel na kino anaknyo ingua aha, i Yusuf ka’ i Benyamin. 20 Atu mule’ i Yusuf anu jinojoong i Mesir na ingua aha na anaknyo mo’ane atu hi bengkele’nyo i Asnat. Maka’ atu i Asnat na tumanyo na i Potifera ahi’ anu lewa’ mongulus agama nu aha kijo’ mae i On.
21 Tinoka mule’ atu i Benyamin na kino anaknyo ahi’ tomo-mo’ane aha sampulu’ i Bela ka’ i Bekher ka’ Asybel ka’ i Gera ka’ i Naaman ka’ i Ehi ka’ i Ros ka’ i Mupim ka’ i Hupim ka’ i Ared.
22 Sinumo atu na lee’ i Yakub atu hi bengkele’nyo i Rahel, aha sampulu’ ka’ opat na lee’nyo.
23 Ingkop atu mule’ anak i Yakub i Dan na kino anaknyo mo’ane i Husim.
24 Ilapas atu i Dan kino anaknyomo i Naftali. Tinoka atu i Naftali kino anaknyo i Yahzeel ka’ i Guni ka’ i Yezer ka’ i Syilem.
25 Sinumo atu na lee’ i Yakub atu hi Bilha botuan boune anu binee’ i Laban hi Rahel binau botuannyo. Iwi-iwi’o aha popitu’ na lee’nyo.
26 Ingkop atu lee’ i Yakub anu nambaa i Mesir, aha anompulu’ ka’ anom, sambiha’nyo ahi’ na to popo’alanyo. 27 Ingkop tibamo to ana-anak i Yusuf atu ua-ua aha anu i hampey atu Mesir na aha hi’ pitumpulu’ iwi-iwi’o.
Bau-baunyo nu hai Yakub tinoka kayong i Mesir
28 Ingkop manau’ aha tinokamo i kayong, ingohanimo na tano’ Gosyen, sinaimo ahi’ i Yakub na i Yehuda da mambaa i mona toka monsisik hi Yusuf da me nu sintoka na aitu aha manau’ aha tokamo kijo’ i tano’ Gosyen. 29 Tinoka atu hi Yusuf na balomo hi’ pinokaunyo na botuannyo da lako’ upoguhatakon na atu loda-loda bau palunsake’annyo. Pinoko poguhatakon nu aha na atu loda-loda, ia nalunsake’o ahi’ ka’ ia nambaa nokijo’ i Gosyen menonsintoka atu tumanyo. Manau’ tokamo ia nompaha kabot tumanyo, balomo hi’ toka ihakopnyo ka’ lewa’ ia ihumaang. Piniin ahi’ na lewa’ ia ihumaang.
30 Tinoka sumo atu binasisiko ahi’ na aitu i Yakub konyo, “Uka na naumo pe’e aku silakamo be pobakaso ahi’ aku ma’ima’o ahi’ na kinyonyoa maka’ uka na kinabotkumo ahi’, pinosi toangkumo hi’ u mata na atina’ beleyum dai’ ahi’ tumuu’.”
31 Toka atu ia binasisiko ahi’ na i Yusuf atu hi aha to utu-utusnyo tiba atu hi aha saga’at batu-batu anu nambaa mae lengkat mae kita’ i Kanaan konyo, “Uka na dai’ ahi’ aku mokijo’ hi tomundo’, da toka kusisik uka tinokamo ahi’ na atina’ komiu to utu-utusku batu-batu hi sanganak i Yakub nambaamo hi’ mae lengkat mae i tano’ Kanaan ka’ nonsoloko hi’ mae aku. 32 Ka’ toka hi’ kusisik kijo’ hi ia, komiu na anu hi’ topopotuu’ domba tiba mee’ tiba sapi’. Tiba mule’ toka hi’ kusisik pinaha boamo hi’ miu mae nouka iwi-iwi’ na potu’on tiba halataa saga’at. 33 Ingkop toka atina’ hi komiu na de umpama nulaga mae nu tomundo’ ka’ labot upokilawa pa’ apaa na kalajaa miu, 34 na osisik ahi’, tuko kami na anu hi’ lewa’ topopotuu’ potu’on dai’ pe’e hiko’. Pokakana ahi’ anu lewa’ binau nu aha anu nompolee’ kami naipuan. Da toka kijo’ hi tomundo’ na timbali hi’ komiu nupojoong aya i tano’ Gosyen ka’ mompolaya-laya’akon potu’on i aya.” Sinisik i Yusuf susumo atu, maka’ atu hi’ aha mian nu Mesir na madi’ ahi’ motuang mian anu lewa’ mompotuu’ potu’on maka’ ugata ahi’ nu aha.

47

Bau-baunyo nu i Yakub toka nompaha kabot tomundo’ u Mesir
1-2 Tinoka sumo atu pinoboamo ahi’ i Yusuf na atu to utu-utusnyo aha olima’, da mombatuk ia toka mompaha kabot kijo’ tomundo’ u Mesir. Tinoka i kijo’ hi tomundo’ tokamo hi’ binasisik hi tomundo’ na aitu i Yusuf konyo, “Uka na tinokamo ahi’ na tumangku tiba to utu-utusku lengkat mae kita’ i Kanaan pinaha boanyomo hi’ mae na potu’on tiba halataa nu aha. Uka na aha kijo’ ahi’ i tano’ Gosyen.” Toka atu sinisikje ahi’ i Yusuf hi tomundo’ na aitu to utu-utusnyo aitu aha-aha olima’.
3 Tinoka atu hi Tomundo’ na laboto hi’ pinokilawanyo konyo, “Apa na kalajaa miu?”
Tinaman nu aha konyo, “Kami na anu hi’ lewa’ mompolaya-laya’akon potu’on pokakana ahi’ anu lewa’ binau nu anu nompolee’ kami naipuan. 4 Ingkop uka kami nambaamo hi’ mae nouka da toka pe’e hi mae jojoong aya i tano’ Mesir pea-pea’, maka’ kita’ mae i tano’ Kanaan na susumo atu hemput bau kaanon nu potu’on mami madi’o ahi’, maka’ uka hi’ lonu sapan piino ahi’. Jo uka de timbali toka atina’ hi kita tu’anyo, da kami jojoongo ahi’ aya i tano’ Gosyen.”
5 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na aitu tomundo’ atu hi Yusuf konyo, “Atina’ maka’ tinokamo hi’ i aya na tumaum tiba to utu-utusum, 6 na toka atina’ hi beleyum na kahanda’umje ahi’ na lako’ mompile’i aya tano’ Mesir, maka’ aya tano’ Mesir na kijo’ ahi’ tano’ Gosyen na binau pa’ima’nyo. Ingkop i kijo’o ahi’ na bau kajojoongan nu aha. Atina’ mule’ hiyoo’ de koanu nusumbu’ na kijo’ to utu-utusum anu pande na mompotuu’ potu’on, na toka hiyoo’ na lako’o ahi’ opotade na itina’ aha, da mompotuu’akon potu’onku.”
7 Aitu mule’ tumanyo maka’ singkona hi’ pinoboa i Yusuf nokijo’ da toka mompaha kabot tomundo’. Manau’ tokamo nompahakabot, tokamo hi’ binalakaatannyo na aitu tomundo’.
8 Tinoka atu hi tomundo’ laboto hi’ pinokilawanyo na aitu i Yakub konyo, “Pa’ sangkukamo na taun na umun?”
9 Tinaman i Yakub konyo, “Aku na sa’atumo tolumpulu’ na lonu, panyo ka’ aya aku na ma’isa ahi’ ko piin na tumuu’ na de opokakanaakon uka mae umun nu aha anu nompolee’ lewa’ aha binalinjo-linjo’ utu-utu na kajojoongan. Tiba mule’ aya aku na uka lewa’ aku binalinjo-linjo’ na kajojoongan na saja’ ahi’ susa’ na kantumuu’anku.” 10 Ia noko basisik susumo atu na aitu i Yakub, poule’ mule’ ahi’ binalakaatannyo na aitu tomundo’, toka atu ia nambaamo ahi’ ka’ pinala’iannyo na aitu tomundo’.
11 Ingkop atu noko basisik atu hi tomundo’ na atu i Yakub tiba atu to utu-utus i Yusuf, binatukano ahi’ i Yusuf na atu anu pinoto’i nu tomundo’ lako’o ahi’ ilaya’nyo atu hi tumanyo tiba to utu-utusnyo na atu tano’ anu toka bau kajojoongannyo, aitumo hi’ Rameses na binee’ i Yusuf binau kajojoongan nu aha. Maka’ iwi-iwi’ na atu tano’ Mesir na tampat ahi’ aitu na tahuu mosi pa’ima’. Ingkop aitumo ahi’ na binee’nyo da ahamo ahi’ na nontumpui. 12 Ka’ posi i Yusuf ahi’ na labot nompangakui anu okaan atu tumanyo tiba to utu-utusnyo, aha hi’ iwi-iwi’, iloloi’akonnyo ahi’ kijo’ i koda’isannyo na labot ia nompangakui kaanon aitu aha.
Bau-bua’nyo nu atu i Yusuf nongoliakon tano’ hi Tomundo’
13 Ingkop atu mule’ lonu sapan maka’ jojoongannyo ahi’ piniin, loloi’nyo kaanon buu’o ahi’ ningkot. Ingkop atu mian anu jojoong i Mesir tiba Kanaan, buu’o hi’ singkaap nagende ka’ singkaap i lu’us nu ohop. 14 Ingkop atu doi anu meme pinongoli nu mian gandum na tinoka hi Yusuf binoanyomo ahi’ iwi-iwi’ ka’ toka inguna’nyo kijo’ i laigan nu tomundo’.
15 Manau’ buu’o ningkot na atu doi nu mian nu Kanaan tiba mian nu Mesir, aha tinopitokamo hi’ mae atu hi Yusuf ka’ toka mae aha binasisik konyo, “Uka na maka’ doi mami bau pongoli kaanon na maka’ ningkoto ahi’. Jo toka atina’ hi kita tu’anyo na boli hi’ opobakas da kami mohopu’ nuala nu ohop. Obee’i pe’e hi’ mae kaanon.”
16 Tinaman i Yusuf konyo, “De totu’u madi’o komiu ko doi pongoli kaanon, na itina’ ahi’ potu’on miu na obee’ mae bau pongoli kaanon.” 17 Salataa ihongo nu aha be sumo atu na sisik i Yusuf na binatukannyomo ahi’ atumo hi’ potu’on nu aha, kuda tiba mee’ tiba domba tiba sapi’ sagala keledai na binoanyo toka binau pongolinyo kaanon atu hi Yusuf. Tinoka atu hi Yusuf na laboto hi’ binee’annyo kaanon na atu aha anu titinoka menongoli. Ingkop lonu aitu, na atumo ahi’ na lewa’ binau nu aha, me aha mongoli kaanon hi Yusuf, na aitumo hi’ potu’on na lewa’ pongoli nu aha.
18 Ilapas atu sinalonu, tinoka kino ualonunyo atu jojoongannyo ahi’ lonu sapan. Tinoka sumo atu poule’o ahi’ aha nambaa nokijo’ hi Yusuf ka’ toka aha binasisik konyo, “Uka na maka’ madi’o hi’ soso’i obini mami, maka’ kita pe’e tu’anyo be monsumbu’o ahi’. Uka na maka’ doi tiba potu’on mami bau pongoli kaanon na ningkoto ahi’ binee’ hi kita tu’anyo pinongoli kaanon. Jo uka na maka’ madi’o ahi’ apa-paa na uka hi kami, anu timbali obee’ mami hi kita tu’anyo pongoli mami kaanon, mehi’ tano’ na dai’ kami ko tano’ ka’ butong mami na dai’ aya. 19 Ingkop de banggan toka atina’ hi kita tu’anyo, na bee’i pe’e hi’ mae kaanon boli hi’ opobakas, da kami mohopu’ nuala nu ohop. Kijo’je ahi’ tano’ mami na oala, tiba aya kami baumo hi’ botuan nu kita tu’anyo, ka’ bee’i pe’e hi’ mae tiba bine’, da kami tumuu’ pe’e ahi’ aya i tano’ Mesir boli hi’ la opobakas, da ale’ mami boli hi’ sumo tano’ kuun.”
20 Ihongo i Yusuf be sumo atu na sale’ u mian koda-koda’isan na pinotuhunyomo ahi’ ingalanyomo ahi’ iwi-iwi’ na aitu tano’ u aha mian nu Mesir ka’ binee’nyo hi tomundo’ pinotolosnyo atu i gandum. Maka’ atu hi’ hi mian nu Mesir sailambaa ahi’ atu tano’ na pinobaluknyo da pongoli kaanon, maka’ atu hi’ jojoongannyo ahi’ lonu sapan. Ingkop atu tano’ nu aha mian nu Mesir na sinaingala-alamo ahi’ nu tomundo’ iwi-iwi’. 21 Aitu mule’ la’ayat nu tano’ Mesir puusnyo toka puusnyo, maka’ binaumo hi’ botuan i Yusuf aha iwi-iwi’. 22 Mehi’ atu tano’ nu aha palandakan na madi’ ingoli i Yusuf. Maka’ aha palandakan na pinangakuan ahi’ nu tomundo’ na kaanon anu nu pake nu aha. Ingkop atu aha na madi’ ahi’ ko nompobaluk tano’ hi Yusuf pongoli kaanon.
23 Tinoka sumo atu ia binasisiko ahi’ na i Yusuf atu hi mian koda-koda’isan konyo, “Obunsang u uka na atina’ butong miu tiba tano’ miu iwi-iwi’ pinaha oliakonkumo ahi’ hi tomundo’. Ingkop atina’ komiu na tomundo’ ahi’ na montumpui. Jo uka na pomboamo ahi’ aya bine’ ka’ toka osau kijo’ i pinaas miu. 24 Lahi’ manau’ ia sawe’o, na kijo’ hasingnyo na obagi hi’ olima’ ka’ sambagian na obee’ ahi’ hi tomundo’ kijo’ saga’at na komiu ahi’ tumpu nu pinaas na mongala, da bau kaanon nu atina’ komiu tiba to hiko-hiko’ miu ka’ bau bine’ da poule’ osau miu.”
25 Tinaman nu aha mian koda-koda’isan konyo, “Uka na lahi’ sa-sa’angu’ kami montalimakase hi kita tu’anyo na dai’ mae nongkalibosi nompotuu’ kami. Ingkop uka na kami londos ahi’ na bau botuan nu tomundo’.” 26 Tinoka atu hi Yusuf na aitumo ahi’ anu titinogitosannyo aitu sala-sala’je na binaunyo atulan nu tano’ nu Mesir, aitu obagi ahi’ olima’ na kijo’ hasing nu pinaas kijo’ sambagian na tataap hi’ obee’ kijo’ hi tomundo’. Ingkop atu lambaakonnyo ahi’ susumo uka tataap ahi’ laku na atulan aitu. Lahi’ kijo’ tano’ u aha palandakan na madi’ ingala nu tomundo’.
27 Ingkop atu mule’ i Yakub tiba lee’nyo na jinojoongo ahi’ atu i tano’ Mesir kijo’ mae i Gosyen ka’ saja’o ahi’ aha nolee’ kino da’i-da’isannyo tiba halataa saja’o ahi’ kino nyonjoo’nyo, saja’o ahi’ nompaka pintuang na kakaya’an nu aha.
Bau-baunyo nu atu anu pinoita i Yakub hi Yusuf
28 Ingkop atu mule’ i Yakub, na atu tinoka kayong i Mesir, na dagi’ hi’ sinampulu’ ka’ popitu’ a lonu na ia tinumuu’. Ingkop atu iwi-iwi’o na lonu nu ia tinumuu’, na sina’atu patompulu’ ka’ popitu’. 29 Manau’ atu ia kino langka-langkai’nyomo ahi’ na aitu i Yakub, sinainyomo ahi’ da lako’ mae opoboaakon na aitu anaknyo i Yusuf. Manau’ ia tinokamo laboto hi’ ia binasisik na aitu tumanyo i Yakub hi ia konyo, “De aku nukalibosi mae na toka hi’ mae oposiap aya i pa’angku na atina’ limaum ka’ mombatonii’ ahi’, saidi’ mae manau’ aku silakamo na boli hi’ okubun aya i Mesir. 30 Poule’ ahi’ osule’akon i Kanaan ka’ toka olambun kita’ mae i hagum nu anu nompolee’ aku.”
Tinaman i Yusuf konyo, “Ii’, kubatuk ahi’ na itina’ anu pinoitaum mae.”
31 Tinoka sumo atu ia binasisik mule’ na i Yakub konyo, “Mombatonii’ ahi’ mae hiyau’ tio-tio hi’ ubau” Ihongo i Yusuf be sumo atu na sisik nu tumanyo, ia nombatonii’o ahi’. Lapas atu ia natindumono ahi’ atu i tampat anu kama-kamale’annyo na i Yakub ka’ sinangkenyo na i Yawe.

48

Bau-baunyo nu i Yakub nombalakaati to ana-anak i Yusuf
1 Ingkop atu gagana’ piniin ihongo i Yusuf i lele be napalako na tumanyo kijo’ mae i Gosyen. Tinoka sumo atu ia nambaamo ahi’ ka’ pinoboanyo na aitu anaknyo ua aha i Manasye ua hai Efraim, nokijo’ hi tumanyo kijo’ mae i Gosyen. 2 Manau’ aha tinokamo kijo’ i Gosyen na aitu hai Yusuf, koanumo hi’ toka nonsisik hi Yakub konyo, tinokamo na hai Yusuf. Ihongo i Yakub be sumo atu na dagi’ hi’ pinaga-pagalanyo ia nobulaa ka’ ia sinumuhang i koi anu kina-kinamale’annyo. 3 Ingkop manau’ tokamo aha ninsoop na hai i Yusuf, laboto hi’ sinamposisiknyo konyo, “Anu Nonsihang anu Mosi Patangkas mongkuasai aya dunia iwi-iwi’ na toka mae natupopia hiyau’ tempo’nyo aku kijo’ mae i tano’ Kanaan kijo’ i Lus toka mae nombalakaati. 4 Ia binasisik ahi’ mae hiyau’ konyo, “Oko Kutili’ ahi’ da da’isan ahi’ tongko’ na lee’um da saidi’ mae timbalimo hi’ manjoo’ na bangsa, tiba mule’ tano’ aya maka’ Kubee’ ahi’ hi lee’um da aha na montumpui lambaakonnyo.”
5 Pinatituduakon mule’ i Yakub konyo, “Jo uka na atina’ anakum i Efraim tiba i Manasye anu ihampe aya i Mesir uka ma’isa aku tinoka i aya na kutekeng ahi’ anakku hondo-hondo gampanyo hai Ruben tiba i Simeon. 6 Lahi’ de manau’ oko mohumpak mule’ anak, na tataap ahi’ anakum, madi’o ahi’ aku montekeng anakku hondo-hondo. Aha mohumpakje ahi’ bagian tano’ lengkat atu hi Efraim ua hai Manasye. 7 Kubau hi’ sumo atu maka’ uka hi’ aku montutugi uka anu tina’up i Rahel uka tinaum. Maka’ uka manau’ kita ninsusule’o mae lengkat i Mesopotamia nambaa i Kanaan, na manau’ ingohanimo na kampung u Efrata kita’ mae i Kanaan, sinilakamo ahi’ na uka tinaum. Ingkop tempo’nyo atu na mosa’angu’ hi’ aku na’ideko tongko’ na kinyonyoa. Manau’ na lako’o hi’ ilambunku kita’ i sohipi’ u jalan mambaa i Efrata.” Sumo uka na lewa’o ahi’ u sanggo nu mian Betlehem na kampung aitu.
8-10 Ingkop atu mule’ i Yakub na ilangkai’o ahi’ tiba mata sihahunono ahi’ na mosilele’. Madi’o hi’ sinumbu-sumbu’nyo na aitu to ana-anak i Yusuf. Pinokilawanyomo ahi’ hi Yusuf konyo, “Te to ana-anak aitu na iyee?”
Tinaman i Yusuf konyo, “Aya na to ana-anakku ahi’, binee’ mae nu Anu Nonsihang hiyau’ uka aku aya i Mesir.”
Poule’ mule’ ia binasisik na aitu i Yakub konyo, “Jo poboa mae mo’uka hiyau’ da labot kubalakaati.”
Ihongo i Yusuf be sumo atu na pinoboaakonnyomo ahi’ nokijo’ hi Yakub na aitu anaknyo ua-ua aha. Tinoka atu hi Yakub na laboto hi’ ihakopnyo ka’ ingookannyo na aitu aha.
11 Toka atu ia binasisiko ahi’ atu hi Yusuf konyo, “Uka na maka’ madi’o ahi’ aku kino pontutugi dai’ poule’ kita mompaha kabot susumo aya, panyo uka na Anu hi’ Nonsihang na nontili’ da poule’ pe’e ahi’ kinabotku na beleyum tiba to ana-anakum.”
12 Manau’ lako’o hi’ tinaka’ i Yusuf na aitu anaknyo ajo’ ohani buku i Yakub ka’ ia natindumono ahi’ na ia atu i ahop nu tumanyo. 13-14 Lapas atu poule’o ahi’ tinaka’ i Yusuf na aitu anaknyo ua-ua aha nokijo’ hi Yakub. Ingkop atu i Manasye anaknyo tumpe na tinaka’nyo nokijo’ i koanan i Yakub aitu i Efraim anaknyo tampalui’ na tinaka’nyo nokijo’ i kowii i Yakub. Panyo tinoka atu hi Yakub na laboto hi’ pinosimpangnyo na lima, na labot ia nombalakaati. Aya hi’ mae kowii na pinotudunyo i ubak i Manasye aya mae koanan na labot ahi’ pinotudunyo i ubak i Efraim.
15 Toka atu ia binalado’amo ahi’ na aitu i Yakub ka’ pinoitakonnyo hi Anu Nonsihang da mombalakaati aitu i Yusuf konyo, “Anu Nonsihang ahi’ Tumpu anu lewa’ sinangke hai Abraham kai’ku tiba i Ishak tumangku na nonsangalui mae aku lambaakonnyo susumo uka. 16 Iamo ahi’ na nonsaiakon mae pokauhonNyo da toka mae nolumpati aku, da naumo manjoo’ na lewa’ tina’upku na lusa’ be tataap ahi’ aku kinopi-kopian. Bisa-bisa’ ahi’ Ia na mombalakaati to ana-anak aya da sanggongku tiba sanggo nu tumangku tiba sanggo nu uka kai’ku i Abraham saja’ ahi’ mae nu inau’ u mian. Bisa-bisa’ ahi’ da molee’ ahi’ da’i-da’isan aya i buan nu tano’ na aya aha.”
17 Ingkop atu mule’ i Yusuf tinoanyo be atu laboto hi’ pinosimpang nu tumanyo na lima ka’ pinotudunyo i ubak i Efraim na lima aya mae koanan, ia na’ideko ahi’ na nontoa, lako’o hi’ ihangkatnyo na lima nu tumanyo ajo’ i ubak i Efraim ka’ ilalinnyo ajo’ i ubak i Manasye. 18 Ka’ ia binasisik konyo, “Boli hi’ sumo atina’ tuma. Maka’ aya hi’ mae na tumpe, i aya hi’ mae na pompotuduan lima aya koanan ata’ i ubaknyo.”
19 Panyo tinoka atu hi Yakub na pinotundeannyo ahi’ konyo, “Te, misa’ kusumbu’ ahi’ na aya anu kubau monganu i Yusuf. Maka’ aitu i Manasye na manau’ mae na ia timbali hi’ mian daka’ lee’nyo mule’ saidi’ mae maka’ da’isan ahi’ tongko’ timbalimo hi’ bangsa anu daka’. Lahi’ maka’ aitu hi’ utusnyo hiko’ na tahuu daka’ na kuasanyo ka’ aitu hi utusnyo tu’a, lee’nyo mule’ saidi’ mae maka’ timbalimo to bangsa-bangsa anu daka’.” 20 Tinoka sumo atu, poule’ mule’ ahi’ binalakaatannyo na aitu to ana-anak i Yusuf sina-sina atu konyo, “Mian nu Israel na maka’ sanggo hi’ miu na lewa’ u sanggo nu aha mombalakaati mian. Maka’ nu sisik ahi’ nu aha konyo, ‘Bisa-bisa’ ahi’ Anu Nonsihang na mombalakaati beleyum sumo hai Efraim ua hai Manasye.’ ” Sinumo atu na bau-baunyo nu i Yakub nompotimbali i Efraim na tinompobalik tumpe i Manasye na tinompobalik hiko’.
21 Ingkop atu manau’ ia binasisiko ahi’ atu hi Yusuf na aitu i Yakub konyo, “Aya na maka’ aku kolangka-langkai’nyomo ahi’ malia’o ahi’ aku silaka mehi’ sina na ma’isa osumbu’. Panyo atina’ komiu na Anu hi’ Nonsihang na monjagai, ka’ poule’ mompoboa minsusule’ mokita’ i tano’ Kanaan, kita’ i tano’ u anu nompolee’ komiu. 22 Ingkop uka na kita’ tano’ Sikhem anu mosi pa’ima’ anu ingagoanku hi aha mian nu Amori uka toka tinatumbuhanku ka’ pinokalangku nu bajak tiba pana’ku, na kubee’ ahi’ hiyoo’ madi’ ahi’ ko kubee’ hi to utu-utusum saga’at.”

49

Bau-baunyo nu atu pupuusnyo nu anu sinisik i Yakub hi to ana-anaknyo
1 Ingkop atu manau’, ilagamo ahi’ i Yakub na atu batu-batu to ana-anaknyo konyo, “Sintoka pe’e mae aya hiyau’ na komiu batu-batu to ana-anakku, da labot pe’e kusisik na anu ota’up miu manau’. 2 Ingkop sintoka pe’e hi’ mae, da toka mae ohongo na uka anu kusisik hi komiu to ana-anakku. 3 Konyo,
Ruben beleyum na maka’ anakku hi’ tumpe, anu hi’ ihampe uka dai’ kinahosonanku.
Osanannyo na beleyum ahi’ na mosi patangkas ka’ nu holomati nu atu to ana-anakku saga’at.
4 Panyo uka na tompobaliko ahi’. Misa’o ahi’ oko na tumpe, maka’ atina’ ahi’ oko, na sumo hi’ balu-balu’ nu ue anu iaba’, madi’ ahi’ ko tongompon, lako’o hi’ oko nongkotoni kamale’anku, lako’ nonsaihoyo-hoyot bengkele’ku.
5 Atina’ mule’ komiu hai Simeon ua komiu hai Lewi na pokakana na bauon, maka’ apaa na lako’ o edei miu, na talakana’ ahi’ nu idek na lewa’ opake miu pongedei.
6 Salataa komiu motopusa, lako’ mompatei mian. Oboamo i potu’on lako’o hi’ ototonggolakon okolong miu na kantanganyo da singkaap ia tohumpuk.
Ingkop aku na i sambiha’nyo ahi’ madi’ ahi’ ko lako’ aku matituang monsangaja’i anu otuka’ miu mompoinau’akon mombau anu ma’idek tiba lako’ matituang i pobuke’an miu madi’ ahi’.
7 Uka na komiu kutotobi’akono ahi’, maka’ atina’ salataa komiu motopusa balo hi’ idek, madi’o hi’ gagana’ montuka’ libos.
Ka’ komiu kuposungkeheto ahi’ da komiu mosungkehe-sungkehet ka’ mobagi-bagi atu hi to ana-anakku saga’at. Komiu kuposungkeheto ahi’ da komiu nosungke-sungkehet i bangsa nu Israel.
8 Atina’ mule’ oko Yehuda, na maka’ iwi-iwi’ na to utu-utusum na buu’ ahi’ monungka’i ka’ mongunde’ beleyum, maka’ beleyum ahi’ na mompokalah batu-atu musu’um.
9 Maka’ atina’ beleyum na sumo hi’ singa anu baani tiba mahoson, minsusule’ mae i petanyo ia moko sa’u mae kaanonnyo.
Manau’ tokamo ia lumukut, madi’ ahi’ koanu lako’ moko balani’ moliko.
10 Maka’ susumo pe’e atu tokon nu tomundo’ saja’ ahi’ beleyum Yehuda na montoongi madi’ ahi’ koanu lako’ moko agoi,
saja’ ahi’ lee’um na mompalenta lambaakonnyo hi’ saidi’ mae toka na samian anu mohaaki montoongi tokon nu tomundo’ aitu. Ingkop atu na to bangsa-bangsa pe’e na buu’ ahi’ matialuk hi ia.
11 Susumo mule’ atu anggun mosa’angu’ hi’ manjoo’,
nanaumo pe’e lako’ insegotan suluu nu keledai na puun nu anggun anu mosi pa’ima’ be madi’ ahi’ ko ia monsusuai montutugi nolugi’o,
mosa’angu’ hi’ manjoo’ na ue nu anggun, naumo lewa’ pombaso’iannyo hude.
12 Tiba mata momea’ ahi’ a lewa’ monginum anggun, tiba bese’ mopute’ ahi’ na lewa’ sainginum i susu.
13 Atina’ mule’ oko Zebulon na maka’ kajojoonganum na akaong ahi’ mae habe’ u laut.
Baumo hi’ sonsoo’an nu kapan nu leeng konjo-konjoo’.
Ka’ saja’o ahi’ modensu’ mokijo’ i tempas u Sidon.
14 Atina’ mule’ oko Isakhar na maka’ sumo hi’ keledai anu mahoson, anu soo’ lumukut tiba-tiba kalanjang anu poponsake’an boaon.
15 Manau’ soo’o ia montoa tampat anu ma’ima’ tiba moko sanaang ahi’,
na soo’o ahi’ ia dumungku’ da imposake’an boaon anu maboat na tonga’nyo.
Ka’ lewa’o ahi’ opokalajaa bau botuan.
16 Atina’ mule’ oko Dan na anu hi’ mosi palenta atina’ posi mianum sumo hi’ lee’ i Israel saga’at.
17 Maka’ atina’ beleyum na sumo hi’ ulaa anu lako’ ia jojoong i sambiha’ u jalan, aitu ulaa anu ae’on lako’o hi’ ia jojoong i sambiha’ u jalan anu soki.
Da motulu na ajahan laboto hi’ ubosik i pangintinyo da ia tola-tolalumpat da tompapalong na mian anu momonsake’i.
18 Yawe tulungiakon ahi’ mae ka’ lumpati hi’ mae da aku kopi-kopian ahi’.
19 Atina’ mule’ oko Gad na maka’ tokamo hi’ mae nu tatumbuhi nu musu’ panyo labot ahi’ nupaha buhuki ka’ nupaka ala na halataa nu aha.
20 Atina’ mule’ hiyoo’ Asyer na maka’ kaanon manjoo’ ahi’ tongko’ tiba ma’ima’. Anu hi’ timbali opoguhatakon bau kaanon nu aha to tomu-tomundo’.
21 Ingkop atina’ mule’ oko Naftali na sumo hi’ jonga anu opolapas, madi’ ahi’ koanu mongewa’ ia mopalai pa’ moyaa utu nutulu. To ana-anak mule’ maka’ to totingka-tingkai’on ahi’.
22 Atina’ mule’ oko Yusuf na sumo hi’ kau’ anu bua’on.
Sumo hi’ kau’ anu lubat i mata nu ue molumba’ ahi’, tiba to panga-panga’nyo molumba’ ahi’,
susumo i kau’ anu osu’an i sambiha’ u laigan nuliu-liu ahi’ nu panga’nyo na pimpi’.
23 Maka’ nanaumo pe’e toka mae komiu nutatumbuhi nu musu’ aha bahangihi’ na toka mae mompana’ komiu,
24 be maka’ tataap ahi’ labot nubuhuki na musu’ maka’ lima pe’e anu bau pontoongi pana’ be maka’ madi’ ahi’ ko polenggon tiba pana’ madi’ ahi’ ko gagana’ mongabali’. Maka’ Anu hi’ Nonsihang anu Mosi Patangkas uka anu nusangke i Yakub na monjagai.
Iamo ahi’ na anu molaya’ ka’ batu hi’ timpu’un nu Israel.
25 Maka’ ukamo hi’ Anu Nonsihang Tumpungku na montulungi komiu. Anumo hi’ Mongkuasai aya sandu-sandunia na mombalakaati beleyum da ko ujan ahi’ lengkat mae kita’ i langit tiba ue anu lengkat mae kayong i uno nu tano’.
Iamo ahi’ na mombalakaati komiu da komiu milee’o ahi’ da’i-da’isan,
tiba potu’on, komiu Nubalakaati ahi’ da ia manjoo’ ahi’ na potu’on miu.
26 Maka’ balakaat ahi’ anu tinalimangku hi aha anu nompolee’ mae aku na tahuu matangkas ka’ balakaat anu lengkat i to pani-panimbuluon anu naipuan pe’e lambaakonnyo susumo uka. Bisa-bisa’ ahi’ Anu Nonsihang na mombee’ balakaat aya, hiyoo’ Yusuf anu pinotade da montu’a-tu’anyoi toutu-utusum saga’at.
27 Atina’ mule’ oko Benyamin na maka’ sumo hi’ pojek toka ia mompahansa’uakon binatang anu nukaan salataa dodop, ka’ nubagi-bagi manau’ malomo na tuha’nyo.”
28 Sinumo atu na bau-baunyo nu pu-puusnyo nu anu sinisik i Yakub hi to ana-anaknyo. Maka’ atu anu sinisiknyo na anu hi’ buu’ kona toka kijo’ hi aha to ana-anaknyo samian-toka samian atu aha sampulu’ ka’ ua aha. Ingkop aitu hi’ aha sampu-sampulu’ ka’ ua aha na tusanan nu suku nu mian nu Israel.
Bau-baunyo nu atu i Yakub sinilaka
29-30 Lapas atu na ia nompoto’imo ahi’ na aitu i Yakub atu hi to ana-anaknyo konyo, “Uka na maka’ aku malia’o ahi’ silaka. Ingkop de aku silakamo na toka atina’ hi komiu na poule’ ahi’ osule’akon i Kanaan na butongku ka’ toka olambun kita’ mae i hagum nu anu nompolee’ kita’ i sohipi’ u aha kita’ i liang i Makhpela anu kita’ mae sasuu pimbuu’an nu Mamre kita’ i Kanaan. Anu ingoli i Abraham hi Efron mian nu Het da bau pihaguman. 31 Maka’ i kita’ ahi’ na pinongkubunan i Abraham tiba i Sara tiba i Ishak tiba i Ribka tiba pongkubunanku i Lea. 32 Ingkop kita’ liang tiba ale’ na maka’ ingolimo ahi’ hi mian nu Het. I kita’ ahi’ na toka pongkubunan aku.” 33 Lapas atu ia noko basisik hi to ana-anaknyo, poule’o ahi’ ia nale’ na aitu i Yakub ka’ balomo hi’ ia sinilaka.

50

Bau-baunyo nu nolambun i Yakub
1 Ingkop atu manau’ sinilakamo na i Yakub na lako’o ahi’ ihakop i Yusuf ka’ ingookannyo ka’ lewa’ ia ihumaang mongidekakon aitu tumanyo sinilakamo. 2 Manau’ pinokaumo ahi’ i Yusuf na atu to botu-botuannyo anu lewa’ lako’ montuhasi nu lampa-lampa mayat, da lako’ montuhasi nu lampa-lampa atu mayat nu tumanyo, da boli hi’ malia’ mahu’. Tinoka atu hi aha to botu-botuannyo na binatukannyomo ahi’ na atu anu pinokau i Yusuf hi aha. 3 Ingkop atu lako’ aha nongulus atu mayat i Yakub da boli malia’ ia mahu’, na pinatompulu’ ahi’ na sina, maka’ atu binatukakonnyo ahi’ atu i bauon nu aha mian nu Mesir. Atu mule’ aha mian nu Mesir na pinitumpulu’ ahi’ na sina na lewa’ aha ihumaang nongidekakon aitu i Yakub sinilakamo.
4 Ingkop ilapas atu lewa’ aha noko humaang nongidekakon aitu i Yakub, ia binasisiko ahi’ atu hi aha anu mokalajaa kijo’ hi tomundo’ konyo, “Tulungiakon pe’e mae na aku ka’ pokijo’ pe’e hi tomundo’ ka’ toka osisikakon hi ia, 5 tuko, ‘Uka tuma nu botuanum na maka’ uka mae dai’ ia tutuu’ manau’ balomo ia sinilaka na pinokaunyo hi’ mae da aku nombatonii’ ahi’, manau’ ia silakamo na poule’ ahi’ kusule’akon mokita’ i Kanaan na mayatnyo ka’ toka olambun kita’ mae i hagum anu pinoguhato. Ingkop de timbali da aku mambaa pe’e ahi’ mokita’ me molambun atu tumangku. Kupoko lambun mae aku minsusule’o ahi’ mae mo’uka.’ ”
6 Labot tinaman nu tomundo’ konyo, “Toka osisikakon hi Yusuf da nubatuk ahi’ iwi-iwi’ na itina’ anu binatonii’akonum hi tumaum, mambaamo ahi’ ka’ lako’ mae olambun na tumaum.”
7 Tinoka sumo atu nambaamo hi’ i Kanaan na aitu hai Yusuf memolambun aitu tumanyo, maka’ atu sinangaluan ahi’ nu aha to tuga-tugas anu matangkas anu mokalajaa kijo’ hi tomundo’ tiba to tu’a-tu’anyo anu atu i Mesir nambaa ahi’ nonsangalui aitu i Yusuf. 8 Maka’ atu pinoboa ahi’ i Yusuf aha sa-sa’angu’ na laigan tiba to utu-utusnyo tiba anu montikup ia aha nonsailamba-lambaa ahi’, mehi’ to hiko-hiko’ ka’ potu’on na pinojoongnyo atu i tano’ Gosyen. 9 Ingkop atu na dina’isan ahi’ tongko’ na mian anu nambaa, maka’ tiba to tanta-tantada, maka’ atu aha nalunsake’o hi’ i loda-loda ka’ anu nalunsake’ i ajahan ka’ singkona nambaa nonsangalui atu hai Yusuf.
10 Ingkop atu aha nambaa, tinoka atu i tampat anu osanggohi Goren-Haatad, sasuu pimbuu’an nu kaunyo ue nu Yordan, soo’o hi’ lewa’ aha ihumaang ka’ tinumando’ ka’ lewa’ tinoloais na aitu hai Yusuf, mongidekakon aitu i Yakub sinilakamo, atu pinitunsina ahi’.
11 Ingkop tinoa nu aha mian nu Kanaan be sumo atu na lewa’ aha mongidekakon tiba nongkubun atu i Goren-Haatad aitu, na aha binasisiko ahi’ konyo, “Palias mosa’angu’ hi’ ma’idek ahi’ tongko’ na kinyonyoa nu aha, mian nu Mesir mongidekakon anu silaka.” Ingkop atu na mokonyo’ sinanggohan nu aha Abel-Mizraim na tampat aitu.
12 Sinumo atu na bau-baunyo nu to ana-anak i Yakub nombatukakon anu pinoto’i nu tumanyo hi aha. 13 Maka’ atu pinotuhunyomo ahi’ binoaakon ahi’ nu aha na atu mayatnyo nokita’ i Kanaan ka’ toka ilambunnyo kita’ i liang Makhpela, kita’ i sasuu pimbuu’an nu Mamre kita’ i ale’ anu ingoli i Abraham hi Efron mian nu Het, da bau pihaguman.
14 Pinoko lambunnyo na aitu tumanyo, aha ninsusule’o hi’ i Mesir na aitu hai Yusuf tiba atu to utu-utusnyo. Tiba aitu aha anu nombatuki hai Yusuf toka molambun, buu’o hi’ ninsusule’ i Mesir gampanyo aitu i Yusuf.
Bau-baunyo nu i Yusuf nolumui kinyonyoa nu to utu-utusnyo
15 Ingkop atu manau’ sinilakamo na tuma nu aha, aha nosi basisiko ahi’ na to utu-utus i Yusuf konyo, “Ee, pa’ mosiaaje na de alimu’nyo toka hi Yusuf dai’ u una’ i kinyonyoa na uka kita nombau ma’ide-idek hi ia uka mae, ka’ kita nubalosi mae?” 16 Tinoka sumo atu aha binasale’o ahi’ ka’ koanu hi’ sinainyo na mian, da mokijo’ hi Yusuf ka’ pinoto’inyo konyo, “Toka osisikakon hi Yusuf tuko uka mae dai’ tutuu’ na tumanto, 17 na pinokaunyo hi’ mae na kami da toka osisikakon hi beleyum, da toka hi beleyum na bolimo hi’ okaideki na toutu-utusum uka aha nombau ma’ide-idek hi beleyum. Ingkop uka na kami momoita hi’ ampun hi kita da toka atina’ hi kita oampunimo ahi’ mae na uka anu binau mami hi beleyum uka mae. Maka’ aya kami na botuan ahi’ nu Anu Nonsihang anu lewa’ sinangke nu uka tumanto.”
Ingkop salataa labot ihongo i Yusuf na atu poto’ion nu to utu-utusnyo na ia sinala’ solomo ahi’ ka’ ia ihumaang. 18 Manau’ aha nokijo’o ahi’ hi Yusuf na aitu to utu-utusnyo ka’ toka aha natindumon ka’ inungka’annyo na aitu i Yusuf ka’ aha binasisik konyo, “Aya kami na baumo hi’ botuanum.”
19 Panyo tinaaman i Yusuf konyo, “Boli hi’ mabuhuk maka’ aku na misa’ ahi’ Anu Nonsihang. Ingkop madi’ ahi’ ko timbali na aku mombalosi komiu. 20 Totu’u ahi’ kinyonyoa miu uka mae na mombau hi’ mae ma’ide-idek hiyau’, panyo tinoka hi Anu Nonsihang na ingabali’nyo ahi’ pinakenyo da timbali hi’ kaima’an toka hi komiu. Binau nu Tumpu sumo atu da da’isan ahi’ na mian kinopi-kopian. 21 Ingkop toka atina’ hi komiu na boli hi’ lewa’ matakut. Maka’ aku ahi’ na mompangakui anu opake miu tiba anu nu pake nu to ana-anak miu.” Sinumo atu na bau-baunyo nu i Yusuf nolumui atu to utu-utusnyo maka’ atu labot ahi’ sinamposisiknyo nu lame’. Ingkop atu manau’ ihongo nu atu aha to utu-utusnyo be sumo atu na sisik i Yusuf singkaapje ahi’ najama’ na kinyonyoa nu aha.
Bau-baunyo nu i Yusuf sinilaka
22 Ingkop atu mule’ i Yusuf batu-batu to utu-utusnyo na jinojoongo ahi’ i Mesir. Tinoka sa’atu sampulu’ na lonu i Yusuf ia tinumuu’ ia sinilakaje ahi’. 23 Maka’ atu i Yusuf na ilangkai’ ahi’ dai’ ahi’ kinakanyo na anu mongkai’ aitu anaknyo i Efraim tiba atu to ana-anak i Makhir anak i Manasye. Maka’ aitu aha na tinekengnyo ahi’ anaknyo hondo-hondo.
24 Ingkop atu sinisik ahi’ i Yusuf atu hi to utu-utusnyo konyo, “Aya na maka’ malia’o ahi’ aku silaka, panyo Anu Nonsihang na madi’ ahi’ ko toho’ mompala’i komiu. Komiu Nujagai ahi’ ka’ Ulaya’ da opala’ii ahi’ miu na aya tano’ Mesir ka’ mambaa mokita’ i tano’ Kanaan uka anu tinipo’akon nu Anu Nonsihang hi anu nompolee’ kita uka hi Abraham tiba i Ishak kino toka-tokanyo uka hi Yakub.
25 Ingkop kupoita ahi’ hi komiu da komiu mombatonii’ ahi’ mae hiyau’, manau’ komiu nulaya’o nu Anu Nonsihang lengkat aya i tano’ Mesir minsusule’ mambaa i Kanaan, na oboa ahi’ na bukungku ka’ toka olambun ikita’ mae.” 26 Ingkop manau’ na sinilakamo ahi’ na aitu i Yusuf atu i Mesir, tinoka sa’atu sampulu’ na lonu. Manau’ ia sinilakamo na lako’o hi’ tinuhasan nu aha mian nu Mesir nu lampa-lampa na aitu mayat i Yusuf, da boli hi’ malia’ ia mahu’ ka’ lako’ ilinsonnyo i katule’.

Catatan Kaki

 a1:5 sinansina Maka’ aha mian nu Yahudi na de mombilangi sina, na nu bilangi ahi’ manau’ makakinsapo na sina toka mapatas dodop poule’ makakinsap, nubilango, sansina.
b2:8 ale’ ale’ Maka’ atu basa’ Indonesia “taman” na ale’ anu sinu’anan nu kau’ hagi bunga-bunga tiba hagi hemput.
c2:24 mosa’angu’ Maka’ aitu kokonyo, “Mosa’angu’” na tudun ahi’ ayat i butong tiba kinyonyoa
d4:8 Inda da kita mokijo’ i ale’ Maka’ de aha anu monsumbu’ basa’ Ibrani, saga’at na de aya i ayat ualu’ na sumo hi’ uka: …Ingkop atu manau’ gagana’o piniin, sinale’nyomo ahi’ na aitu i Habel konyo, Inda da mokijo’ pe’e i padang. Aha nambaamo ahi’. Ingkop tinoka kijo’, tokamo hi’ tinatumbuhannyo ka’ pinateannyo na aitu utusnyo.
e4:16 Nod Maka’ aitu sanggonyo Nod soa’nyo “balinjo-linjo’an.”
f4:25 Set Maka’ atu de basa’ Ibrani, Set, soa’nyo Pinombolosi.
g5:28-29 Nuh Nuh Maka’ atu mokonyo’ sinanggohannyo i Nuh maka’ kino angga’nyo ahi’ na aitu basa’ u aha konyo Nuh. Maka’ atu de basa’ u aha Nuh, soa’nyo.
h10:15 kino anaknyo mian nu Yebusi, ka’ mian nu Amori ka’ mian nu Girgasi ka’ mian nu Hewi ka’ mian nu Arki ka’ mian nu Sini, ka’ mian nu Arwadi ka’ mian nu Semari, Ayat 16-18 na sanggo-sanggo nu mian manau’ na tinimbalimo ahi’ posi sanggo-sanggo nu bangsa.
i10:15 Sidon Sidon, soa’nyo tumpe
j11:3 pulut nu kau’ Pulut u kau’ cemara
k12:6 More More, soa’nyo, gulu’, anu mompotingaan.
l12:7 mezbah Mezbah= tampat bau pompapuakonan hana’u hi Yawe
m17:4-5 Abraham Tuma anu pinotangkas Abraham=Da’isan na mian anu mintuma
n21:31 Bersyeba soa’nyo, bubung pinombatonii’an
*24:62 Kej. 16:14
o25:30 Maka’ atu de basa’ Ibrani, Edom
p28:19 Betel Betel, soa’nyo “Laigan nu Tumpu.”
q30:14 bua’ u dudaim Maka’ aitu osanggohi, bua’ u dudaim, na maka’ hoonnyo na bolaa ahi’ buhaknyo mule’ na mokini. Ingkop aitu bua’ u dudaim na lewa’ ahi’ upake nu mian bau pakuli’ u kandungan.
r31:47 Yegar-Sahaduta Maka’ atu de basa’ Aram Yegar-Sahaduta, soa’nyo tambulan nu batu bau pontu’osian
s32:2 Mahanaim patunyo, ohua’ na tahop.
t33:17 Sukot alati’nyo tampat pihohungan
u35:7 El-Betel El-Betel= Anu Nonsihang Betel
v35:18 Ben-Oni Maka’ atu de basa’ Ibrani, Ben-Oni=Anak nolusa’ mae aku, Benyamin=Anak lengkat i koanan nu limangku
w35:21 Migdal-Eder Maka’ atu de basa’ u aha, Migdal=Menara, Eder=Gombuan) nu potu’on mee’ tiba domba. Migdal-Eder soa’nyo, “Menara pontamongian potu’on”)
x36:21 Migdal-Ezer Maka’ atu de basa’ u aha, Migdal-Ezer soa’nyo, “Menara pontamongian potu’on”
y46:27 ua-ua aha anu i hampe Maka’ atu aha pintumpulu’ na tibamo hi’ i Yakub tiba aitu i Yusuf tiba aitu anaknyo ua-ua aha.

Scroll to Top